پایان نامه با کلید واژگان توسعه شهر، توسعه فیزیکی، توسعه شهری

دانلود پایان نامه ارشد

راهبردي عبارتست از: شناخت مسائل و مشكلات فضاهاي شهر و پسکرانه های آن و گره گشايي و چاره انديشي نسبت به اين مشكلات است. جهت بررسي دقيق و عميق مسائل شهري لازم است مؤلفهها و عوامل تاثير گذار بر حسب نوع درجه و اهميتشان مورد بررسي و مطالعه موشكافانه قرار گيرد. بعلاوه با توجه به رشد وگسترش سريع شهرها وجود انبوهي از متغيرهاي موثر در آنها و همچنين حجم باور نكردني اطلاعات، بكارگيري شيوههاي سنتي در تحليل مسائل چندان معقول و رسا نيست و گاهاً پژوهشگر را به اشتباه مياندازد. عواملي همچون رشد جمعيت، مهاجرت و پيامدهاي آن، خدمات رساني و توزيع عادلانه و بهينه خدمات در محيط شهر و بالاخص مادر شهرها با موانع و معضلاتي همراه است، لذا اتخاذ سياست هاي كارآمد و بجا در رابطه با ارائه خدمات، بهینه یابی پهنههای مناسب برای گسترش شهری و تخصيص بهينة فضا براي جمعيت ساكن در بخش هاي مختلف شهر (حاشيه، مركز و … ) جهت دسترسي سريع و كم هزينه شهروندان، از اهداف و مراحل تحقیق مي‏باشد.
نوع تحقیق تئوری_کاربردی و روش آن توصیفی_تحلیلی است. با توجه به اینکه هدف از پژوهش حاضر ، بررسی نقش عوامل اکولوژیکی در توسعه فیزیکی شهر نورآباد میباشد، برای این منظور ابتدا برای تشخیص و ضرورت تعیین مکان بهینه برای توسعه آتی، شاخصهای موثر در توسعه فیزیکی را مشخص نموده و لایه های اطلاعاتی را تهیه میکنیم سپس به شناسایی ویژگیهای طبیعی( توپوگرافی، زمین شناسی، ژئومورفولوژی، خاکشناسی و.. ) جمع آوری اطلاعات مربوطه پرداخته شده است. برای تهیه اطلاعات مورد نیاز، ابتدا نقشههای توپوگرافی با مقیاس 50000 وارد محیط Arc GIS 9.3 گردید، سپس این نقشهها، زمین مرجع و رقومی شدند. پس از رقومی کردن، مدل ارتفاعی رقومی DEM شهر نورآباد تهیه گردید و بدین طریق لایههای اطلاعات شیب و جهت دامنه منطقه تهیه شد. پس از تبدیل لایههای اطلاعاتی به فرمت رستری، ویژگیهای شیب، ژئومورفولوژی، فاصله از رودخانه و پوشش گیاهی، بارش و دما مشخص گردید. مرحله بعد تهیه نقشههای مربوط به مکانیابی توسعه شهری، مکانگزینی شهر نورآباد و مکانیابی توسعه آتی شهر در محیط GIS بود. که دراین مرحله نقشهها، تهیه گردید، سپس با توجه به هریک از معیارهای اکولوژیکی (قره گوزلو –مخدوم) اقدام به ارزیابی تناسب هریک از عوامل اکولوژیکی برای توسعه شهری گردید. با توجه به منطق بولین مناطقی که متناسب با معیارها بودند امتیاز 1 و مناطقی که نامناسب بودند امتیاز صفر گرفتند و سرانجام تلیفق نقشهها ( Overly ) صورت پذیرفت. این کار برای این منظور انجام گرفت که نقش مثبت و منفی عوامل اکولوژیکی منطقه بر روی توسعه فیزیکی و مکان گزینی شهر نورآباد مشخص گردد.GIS با داشتن قابليت هاي منحصر به فرد در ايجاد سيستمهاي پشتيباني و تصميم گيريهاي فضايي و با داشتن توابع تحليلي (بخصوص امكانات تحليل شبكه، مدل هاي تخصيص مكاني و بطور كلي مدلسازي) مي‏تواند درحل مسائل مختلف منجمله تحليل دسترسيها، تعيين حوزه نفوذ، مكانيابي و تخصيص منابع، توسعه پايدار، توسعه عدالت اجتماعي و… به عنوان ابزاري قدرتمند با قابليت انعطاف پذيري بالا عصا و ياور مديران و سازندگان پيكرة شهرها باشد. بعلاوه به هنگام كردن نقشه كه درگذشته ماهها به طول ميانجاميد درحال حاضر به طور ساعتي انجام ميپذيرد (محمدي ،1381، 60). GIS هزينهها را كاهش داده و زمان (كه در برنامهريزي اهميتي خاص دارد) را بطرز شگرفي مطيع خود ساخته است.

1-7-1) مدل منطق بولین 1 یا منطق صفرو یک).
این منطق برگرفته شده از نام ریاضیدان مطرح انگلیسی ( جورج بولی ) بوده است. در این مدل، اطلاعات راجع به هر نقشه ورودی به شکل دوتایی (باینری 9 صفر و یک تبدیل می شوند و نقشه خروجی نیز بعد از ترکیب یک نقشه جدید با دو کلاس صفر و یک خواهد بود. به عبارت دیگر عضویت در یک مجموع مناسب است با نامناسب، و حد وسطی ندارد و نقشههای نهایی و تلفیق یافته نیز هر پیکسل 2 یا مناسب است یا نامناسب تشخیص داده میشود( نقیبی، 1382، 17 ). منطق بولین یا منطق (صفر و یک)، ترکیب منطقی نقشهها را به صورت صفر و یک نشان میدهد که با عملکردهای شرطی نتیجه بدست میآید. این مدل دارای مجموعه ای است که فقط دو عنصر دارد و باید با هر یک از معیارهای ترکیب شونده اهمیت برابر داده شود و لذا برای انتخاب مکان، این محل یا مناسب است و یا نامناسب و هیچ حالی دیگری ندارد( ثنایی نژاد، 196:1376).
در تحلیل مدل های فضایی، عملیات مربوطه معمولا لایه به لایه انجام میشود. عملیات یک یا چند لایه را به عنوان ورودی دریافت کرده و براساس آن لایه جدیدی به عنوان خروجی تولید میکند. براساس این روش در نتیجه ترکیب لایهها، واحدهایی به عنوان مناطق مناسب انتخاب میشوند که تمام عوامل اکولوژیکی آن مناسب (1) باشند. اگر تنها براساس یک عامل، واحدی نامناسب تشخیص داده شودآن قسمت از مجموعه زمینهای نامناسب حذف خواهد شد. به این طریق با ورود هر لایه به مدل محدوده واحدهای مناسب کوچکتر شده تا اینکه در نهایت براساس جمع معیارها واحدهایی که باقی میماند به عنوان محدوده مناسب تشخیص داده میشوند. گاهی اوقات در نتیجه ورود لایه ها به مدل و محدود شدن واحدهای مناسب، ممکن است هیچ واحدی به صورت مناسب باقی نماند زیرا به هر حال بخشهای مختلف سرزمین در زمینه های متفاوت ممکن است دارای محدودیت هایی باشند. به این ترتیب از میان مجموعه معیارها تنها براساس یک معیار، نامناسب تشخیص داده شوند در این صورت کل آن واحد از مجموعه زمینهای مناسب خارج میشود. در حالی که این امکان وجود دارد که نامناسب بودن این معیار را از طریق اقداماتی جبران کرد.(فرجی سبکبار و مطیعی لنگرودی، 1381).

1-8) مشکلات تحقیق
در طول هر تحقیق براساس موضوع، مکان و زمان تحقیق مشکلاتی رخ میدهد، نظر به اینکه در زمینه برنامهریزی شهری در شهر نورآباد تاکنون مطالعات جامعی صورت نگرفته است بنابراین طبیعی است که مشکلات زیادی بر سر راه تهیه و تدوین این رساله وجود خواهد داشت. در انجام اين تحقيق مشكلات زيادي وجود داشت كه سرعت انجام كار را كاهش ميداد. بطور كلي اهم مشكلاتي كه نگارنده با آن مواجه بوده است عبارتند از :
– به دلیل نبود يك نقشه مبنايي دقيق جهت انجام كار و عدم همكاري سازمانهاي مربوطه جهت تهيه نقشه براي انجام تحقیق، تهيه نقشه پايه به سختي صورت پذيرفت.
– عدم همكاري سازمانهای متولی در امر تهيه آمار و اطلاعات لازم و تأخير مسئولين مربوطه جهت ارائه آمار و اطلاعات.
– عدم دسترسی به آمار واطلاعات شهرستان و شهر نورآباد به دلیل جوان بودن بعضی از ادارات و نبود واحد آمار در بسیاری از ادارات مربوطه.
– ارجاع بسیاری از ادارات به مرکز استان برای اخذ آمار و اطلاعات مورد نیاز.

فصل دوم
مبانی نظری تحقیق

2-1). مقدمه: این فصل از تحقیق، ابتدا مفاهیم اساسی و پایه مربوط به توسعه شهری و سپس متغیرهایی را که، در توسعه فیزیکی شهر نقش دارند مورد بررسی قرار گرفتهاند.

2-2) مباحث مربوط به توسعه شهری

شهر 3
شهر و شهرنشيني روند اجتماعي برجسته‌اي است که بيشتر موجب دگرگوني در روابط متقابل انسان با محيط و با انسانهاي ديگر شده است. در حقيقت تغيير در واکنش‌هاي انسان‌ها نسبت به هم و نسبت به محيط، به تحول اجتماعي و دگرگوني فضائي امکان داده که نمود عيني آن به صورت يک پديدة نو که اصطلاحاً (شهر ناميده مي‌شود ) نمايان گرديده است. ويژگيهاي شهر و مفهوم آن در دوره‌هاي مختلف تاريخي و مناطق مختلف يکسان نبوده و مفهوم آن در هر دوره و مناسب با هر سرزميني در مسير تاريخ تفاوتهايي را نشان مي‌دهد. امروزه تعريف جامعي از شهر که بتواند شامل کلية شهرهاي جهان باشد مشکلست، چرا که شهرها به سيستم‌هاي اقتصادي و اجتماعي همسان وابسته نبوده و نکات مشترکي بين آنها وجود ندارد. بنابراين هر يک از جغرافيدانان بنا به ادراک و برداشت خود تعريفي از شهر کردهاند ( فريد، 1382 : 1 ). در واقع شهر زيستگاهي است انسان ساخت و در زير يک قدرت سياسي مشخص که تمرکز جمعيتي نسبتاً پايداري را در درون خود جاي مي‌دهد، فضاهاي ويژه براساس تخصص‌هاي حرفه‌اي به وجود مي‌آورد تفکيکي کما بيش مشخص ميان بافت‌هاي مسکوني و کاري ايجاد مي‌کند و فرهنگي خاص را به مثابه حاصلي از روابط دروني خويش پديد مي‌آورد که درون خود خرده فرهنگ‌هاي بيشماري را حمل مي‌کند( فکوهي، 1383: 28-29 ). با اين همه شهر اجتماعي است با تعداد و تراکم معين و متناسب جمعيت، با بافت و ساختار کالبدي يکپارچه و بهم پيوسته اعم از محلات، کوي‌ها، و يا مناطق مسکوني، فضاهاي فرهنگي، بازرگاني، توليدي، اداري، ارتباطي، کشاورزي و نظاير آنها که اکثريت ساکنان شاغل دائمي آن در مشاغل غير کشاورزي بکار اشتغال داشته و بر اثر تمرکز توليد و خدمات فرامحلي، کانون سياسي-اجتماعي، فرهنگي، اداري، مواصلاتي، و مرکز مبادلات اقتصادي و تأمين نيازهاي حوزة جذب و نفوذ فضاي پيرامون خود نيز مي‌باشد ( نظريان،1383: 4-1 ). شهر به مثابه بخشی از سلسله مراتب سیستم فضایی و تقسیمات سیاسی– جغرافیایی هر کشور براساس شاخصهای مختلفی مانند: نوع حکومت، مدیریت، سطح آگاهی، علاقهمندی اجتماعی و مشارکت مردم در نظام تصمیمگیری شکل میگیرد( زاهدیفر، 1373 : 10 ).

برنامهریزی
بطور کلي از زماني که بشر براي شناسايي محيط اطراف و تسهيل در امر زندگي و رفع مشکلات و نيازهاي خود به تکاپو پرداخت، در حقيقت، دست به يک نوع برنامه‌ريزي زد. در صورتي که بخواهيم تعريفي کلي از برنامه‌ريزي داشته باشيم، مي‌بايستي برنامه‌ريزي را عبارت از کوششي در جهت انتخاب بهترين برنامه‌ها در جهت رسيدن به هدفهاي مشخص بدانيم که ممکن است اين کوشش‌ها و برنامه‌ها، تا مرحلة نهايي هدف نيز پيش نرود، بلکه گامهايي در جهت رسيدن به آن باشد (شيعه، 1381: 85-86 ). برنامه‌ريزي به معناي انديشيدن و تنظيم پيشاپيش امور، قبل از بروز وقايع و رويدادها است تا در اموري همچون بهداشت، سلامت، رفاه، آسايش، خوشبختي افراد جامعه، نتايج مطلوبي بدست آيد، بديهي است براي برنامه‌ريزي دقيق مي‌توانيم اشتباهات گذشته را جبران نموده و نسبت به آينده هوشيار‌تر عمل کنيم ( هيراسکار، 1376: 14).
برنامه‌ريزي فعاليتي است که بشر از آغاز به آن مشغول بوده است. هيچ اقدامي براي رسيدن به هدف هرچه باشد به نتيجه نميرسد، مگر آنکه شامل برنامهريزي باشد. اقدامات لازم براي نيل به هدف به طور اصولي از مراحل زير ميگذرد:
– مشخص کردن هدف‌ها
– انتخاب وسايلي که براي رسيدن به هدف‌ها به کار مي‌رود
– به کار بردن اين وسايل
اين سه مرحله روي هم فرايند برنامه‌ريزي را تشکيل مي‌دهند. با توجه به اين توضيحات ارائه شده، برنامه‌ريزي را چنين مي‌توان تعريف نمود: “تصميم آگاهانه جهت يافتن راههاي مناسب براي رسيدن به مطلوب‌هاي انساني و تأمين منابع لازم، برنامه‌ريزي محسوب ميگردد” ( استعلاجي و عبدالرضا مسلمي، 1380: 10 ). برنامه‌ريزي داراي تعاريف زيادي مي‌باشد، براي درک بهتر مفهوم برنامه‌ريزي و آشنايي با ديدگاههاي ديگر در مورد آن در زير چند نمونه از آنها ذکر مي‌شود:
برنامهريزي فرآيندي است آيندهنگر که به شدت تحت تأثير گذشته و حال است. برنامه‌ريزي دانش علمي و تکنولوژيک را با فعاليتهاي ساخت اجتماعي مرتبط ميسازد (Fridman,1987, 38).
“پيتر هال” برنامه‌ريزي را چنين تعريف مي‌نمايد: «برنامهريزي، به عنوان فعاليتي همگاني، فراهم آوردن سلسله‌اي از کارهاي منظم است که به دسترسي به هدف کلي و يا هدف‌هاي کلي بيان شده مي‌انجامد» (سيف‌الديني، 1383: 32). “واترسون” برنامه‌ريزي را چنين تعريف مي‌کند: برنامه‌ريزي، فعاليتي سازمانيافته و تلاشي هوشيارانه، به منظور گزينش بهترين راه‌حل‌هاي پيشنهادي موجود، براي دسترسي به هدفهاي کلي ويژه است. برنامهريزي، نشان دهندة بکارگيري بخردانة دانش انسان براي فرايند دستيابي به تصميم‌هايي است که همچون بنياني براي فعاليت انسان، عمل مي‌کنند. هستة مرکزي اين فعاليت، ايجاد رابطه بين هدف‌هاي نهايي و ابزار دستيابي به آنها، با

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان توسعه فیزیکی، توسعه شهر، مورفولوژی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان مورفولوژی، توسعه شهر، فضای شهری