پایان نامه با کلید واژگان تحلیل پوششی، تحلیل پوششی دادهها، کارایی نسبی، بهبود عملکرد

دانلود پایان نامه ارشد

تصمیمگیرنده مختلف فراهم میآید و برخلاف روشهای پارامتری که فقط بر روی پارامترهای جامعه توجه و تأکید میکند، به مشخصهها و ویژگیهای تمامی مشاهدات توجه میگردد. در روشهای پارامتری باید یک معادله مشخص (معادله رگرسیون، تابع تولید و ….) وجود داشته باشد که در قالب آن متغیرهای مستقل و وابسته با یکدیگر ارتباط داشته باشند، درحالی‌که درروش تحلیل پوششی دادهها، نیاز به هیچ‌گونه فرض یا فرم ریاضی خاصی نمیباشد. کارایی به‌دست‌آمده درروش تحلیل پوششی دادهها، کارایی نسبی است، و مرز کارایی توسط ترکیب محدبی از واحدهای کارا ایجاد میشود. لذا هر واحد تصمیمگیرنده که بر روی مرز فوق قرار داشته باشد، کارا است و در غیر این صورت (قرار گرفتن در بالای مرز کارا) ناکارا خواهد بود (نمودار 3-1). جهت کارا کردن یک واحد ناکارا باید تغییراتی در ورودیها و خروجیهای آن واحد صورت گیرد. شایان‌ذکر است که پس از اجرای مدلهای اساسی تحلیل پوششی دادهها، مجموعهای تحت عنوان مجموعه مرجع123 ارائه میگردد. در این مجموعه مشخص میشود که هر واحد ناکارا برای رسیدن به مرز کارایی، باید با کدام‌یک از واحدهای کارا مقایسه گردد (غفورنیان، 1383). به عبارتی دیگر در مجموعه مرجع برای هر یک از واحدهای ناکارا، از میان واحدهای کارا الگوهای قابل‌مقایسه‌ای (شامل یک یا تعدادی از واحدهای کارا) فراهم میشود که از طریق آن واحد ناکارا میتواند خود را به مرز کارایی نسبی برساند.

نمودار 3-1: مرز کارایی
همانطوری که قبلاً ذکر شد کارایی یک واحد سازمانی، حاصل نسبت ستاده به نهاده آن واحد میباشد. اگر یک واحد سازمانی بتواند با نهادههای کمتر، ستادههای بیشتری را تولید کند، آن واحد سازمانی از کارایی بالاتری برخوردار خواهد بود (غفورنیان، 1383). اگر واحدهای سازمانی، فقط دارای یک نهاده و یک ستاده باشند، کارایی حاصل ستاده به نهاده خواهد بود، اما اگر یک واحد سازمانی دارای نهادهها و ستادههای مختلف باشد، یافتن وزن مشترک برای ستادهها و نهادههای مختلف مشکل و حتی غیرممکن نیز میباشد. در اینجاست که باید از تکنیک تحلیل پوششی دادهها استفاده کرد (آذر، 1379).
شکل 3-2، که نشاندهنده مجموعهای از واحدهای سازمانی مختلف (DMU های مختلف) است را در نظر بگیرید.
مطابق شکل بالا هر سازمان، دارای n واحد تصمیمگیری (DMUj) با m نهاده (Iij) و s ستاده (Orj) میباشد. بنابراین:
شماره واحد تصمیمگیریj= 1,2,3,…,n
شماره نهاده 1,2,3,…,mi=
شماره ستاده 1,2,3,…,sr=
در این صورت:
jواحد کارایی=(ها ستاده موزون مجموع)/(ها نهاده موزون مجموع)=(W_1 O_1j+W_2 O_2j+…+W_s O_sj)/(V_1 I_1j+V_2 I_2j+…+V_m V_mj )=(∑_(r=1)^s▒〖W_r O_sj 〗)/(∑_(i=1)^m▒〖V_i I_ij 〗)
در فرمول بالا، Wr، وزن ستاده rام و Vi، وزن نهاده iام میباشد. جهت استفاده از تکنیک تحلیل پوششی دادهها و ارزیابی هر یک از واحدهای تصمیمگیری، باید یک مدل برنامهریزی خطی ساخت و بر اساس آن، کارایی نسبی هر یک از واحدهای تصمیمگیرنده را با یکدیگر مقایسه کرد. بنابراین، به تعداد واحدهای تصمیمگیری باید مدل برنامهریزی خطی تدوین شود، که از حل آنها کارایی نسبی هر واحد مشخص میشود (آذر، 1379).

DMU1
O11I11
O21I21
OS1Im1

DMU2
O12I12
O22I22
OS2Im2

.
.
.

DMUn
O1nI1n
O2nI2n
OSnImn

شکل 3-2: سیستمی با واحدهای تصمیمگیرنده مختلف
ویژگیهای مدلهای تحلیل پوششی دادهها
تحلیل پوششی دادهها دارای ویژگیهای منحصر به فردی است که آن را از سایر مدلهای کلاسیک و پارامتریک اندازهگیری کارایی متمایز میسازد. اهم این ویژگیها عبارتند از:
– ارزیابی واقعبینانه.
– ارزیابی همزمان مجموعه عوامل.
– عدم نیاز به وزنهای از قبل تعیین شده (علیرضایی و فتحی هفشجانی، 1383).
– جبرانی بودن، این مشخصه به واحد تصمیمگیرنده اجازه میدهد کمبود یا ضعف ستادههایش را به کمک ستادههای دیگر و یا مصرف اضافی در بعضی از نهادههایش را با صرفهجویی در نهادههای دیگر جبران کند (حسینیزاده، 1384).
– ارزیابی با گرایش مرزی به جای گرایشهای مرکزی.
– تصویر کردن بهترین وضعیت عملکردی به جای وضعیت مطلوب (علیرضایی و فتحی هفشجانی، 1383).
قابلیتهای کاربردی تحلیل پوششی دادهها
علاوهبر ویژگیهای ذکر شده، در بعد عملی نیز این روش دارای قابلیتهای غیرقابل رقابت میباشد. قابلیتهای اساسی این روش عبارتند از:
– رتبهبندی واحدهای تصمیمگیری.
– ارائه واحدهای نشانه124 و راه کارهای بهبود عملکرد.
– ارائه واحدهای با بیشترین مقیاس بهرهوری و تخمین بازده به مقیاس.
– ارائه راه کارهای توسعهای شامل انبساط و انقباظ واحدها.
– تعیین پیشرفت و پسرفت تکنیکی واحدها.
– تعیین تراکم در نهادهها.
– تخصیص بهینه منابع.
– تعیین پتانسیلهای عملکردی.
– ارزیابی پویای کارایی (علیرضایی و فتحی هفشجانی، 1383).
معایب تحلیل پوششی دادهها
از جمله معایب تحلیل پوششی دادهها، موارد زیر را میتوان بر شمرد:
– تحلیل پوششی دادهها بهعنوان یک تکنیک بهینهسازی، امکان پیشگیری خطا در اندازهگیری و سایر خطاها را ندارد.
– این تکنیک جهت محاسبه کارایی نسبی بهکار گرفته شده و کارایی مطلق را نمیسنجد.
– تفاوت بین اهمیت ورودیها و خروجیها موجب انحراف در نتایج میگردد اما با محدودسازی وزنهای خروجی و ورودی این مشکل تا حدودی قابل رفع است.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان تحلیل پوششی دادهها، تحلیل پوششی، سودآوری، داراییهای نامشهود Next Entries پایان نامه با موضوع زندگی کاری، کیفیت زندگی کاری، کیفیت زندگی، کتابداران