پایان نامه با کلید واژگان امر به معروف، نهی از منکر، عصر جاهلی

دانلود پایان نامه ارشد

معقب» ، «عروه بن مسعود» ، «سفیان بن عبدالله» و «مسعود بن عامر».185
اعراب جاهلی در مورد تعداد همسران خویش، دارای هیچ قید و بندی نبودند، یعنی با هر تعداد همسر، که میل داشتند، ازدواج مینمودند. ابن هشام در سیره خود می گوید: عبدالمطلب پدربزرگ پیامبردارای شش همسرده پسر وشش دختر بود.186
خداوند در قرآن کریم درباره تعدد زوجات چنین میفرماید:
« وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلا تُقْسِطوا فى الْيَتَمَى فَانكِحُوا مَا طاب لَكُم مِّنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلَث وَ رُبَعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلا تَعْدِلُوا فَوَحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَت أَيْمَنُكُمْ ذَلِك أَدْنى أَلا تَعُولُوا.»187
« اگر بترسيد كه مبادا درباره يتيمان مراعات عدل و داد نكنيد پس آن كس از زنان را به نكاح خود درآوريد كه شما را نيكو و مناسب با عدالت است: دو يا سه يا چهار (نه بيشتر) و اگر بترسيد كه چون زنان متعدد گيريد راه عدالت نپيموده و به آنها ستم كنيد پس تنها يك زن اختيار كرده و يا چنانچه كنيزى داريد به آن اكتفا كنيد كه اين نزديكتر به عدالت و ترك ستمكارى است.» 188
بنابراین در عصر اسلامی، مردان موظّف به رعایت قانون تعدد زوجات با شرط رعایت عدالت در میان همسرانشان، شدند. برعکس دوران جاهلیت که نه تنها قانونی جهت حداقل یا حداکثر تعدّد زوجات وجود نداشت، بلکه در رفتار با بانوان نیز کمترین احترامی دیده نمیشد.

2-1-9متعه در قرآن
«متعه» از جمله ازدواجهای مرسوم در عصر جاهلی است، که خداوند با فرستادن آیهای آنرا مورد پذیرش قرار داد و در صدر اسلام بدان عمل میشد، خداوند در سوره نساء به ازدواج موقت اشاره نموده است:
«… فَمَا استَمْتَعْتُم بِهِ مِنهُنَّ فَئَاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضةً وَ لا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَضيْتُم بِهِ مِن بَعْدِ الْفَرِيضةِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً»189
«و اگر زنى را متعه كرديد _ يعنى با او قرارداد كرديد در فلان مدت از او كام گرفته و فلان مقدار اجرت (به او) بدهيد، _ واجب است اجرتشان را بپردازيد، و بعد از معين شدن مهر، اگر به كمتر يا زيادتر توافق كنيد گناهى بر شما نيست، كه خدا دانايى حکیم است.» 190

2-1-10ممنوعیت «نکاح المقت» در قرآن
در عصر جاهلی شکلهای گوناگونی از ازدواج رواج داشت، که برخی از آنها در دین اسلام مورد قبول واقع شد و اکثر آنان ملغی گشت. از جمله ازدواجهای رایج در عصر جاهلی که اسلام آنرا ملغی اعلام نمود، ازدواج با دو خواهر به طور همزمان بود. که خداند در آیه 23 سوره نساء فرمودند: «..ان تَجمَعوا بَينَ الاُختَين الّا ما قد سلَفَ انّ اللّهَ كانَ غفوراً رحيماً»191
مگر دو خواهرانى كه در دوره جاهليت گرفتهايد، كه خدا آمرزنده رحيم است.192
همچنین «نکاح مقت» یا ازدواج با بیوه پدر از جمله ازدواجهای رایج در عصر جاهلی بود که اعراب جاهلی بسیار راغب به انجام آن بودند. از آنجا که در عصر جاهلی، قانون خاصی برای حداقل سنّ ازدواج، تفاوت سنّی میان زن و شوهر و انواع ازدواجها وجود نداشت، ازهر مردی که فوت مینمود همسران بیشماری و در سنین مختلفی به جا میماند، که گاه کم سن و سال تر از پسران میّت بودند، لذا پسر ارشد میّت اقدام به ازدواج با بیوه پدر خویش مینمود.
خداوند در قرآن کریم، با فرستادن آیهای اعراب را از نکاح و ازدواج با بیوه پدر برحذر داشته است:193
« وَلا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ » 194
«و با زنى كه پدر شما با او ازدواج كرده ازدواج نكنيد، كه باطل است، مگر آنچه كه در دوره جاهليت انجام شده، كه اين عمل از مصاديق فاحشه و باعث خشم خدا و طريقه اى زشت است.»195
همچنین از جمله عادات زشتی که در عصر جاهلی رواج داشت، این بود که گاهی از ازدواج مجدّد زنی بیوه، جلوگیری و ممانت به عمل میآمد و یا اینکه با در تنگنا قرار دادن وی، مقداری از مهریه داده شده به وی را پس میگرفتند. خداوند در قرآن به این عمل زشت اعراب اشاره نموده است و انجام آنرا کاری حرام تلقّی نموده: يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لا يحِلُّ لَكُمْ أَن تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً وَ لا تَعْضلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا ءَاتَيْتُمُوهُنَّ إِلا أَن يَأْتِينَ بِفَحِشة مُّبَيِّنَة »196
«هان اى كسانى كه ايمان آورديد اين براى شما حلال نيست كه به زور از شوهر رفتن زن ميت جلوگيرى كنيد، تا بميرد، و شما ارث او را بخوريد، و در مضيقه شان بگذاريد تا چيزى از مهريهاى كه از شما گرفته اند به شما برگردانند… »197

2-1-11نهی از زنده به گور نمودن دختران
خداوند در قرآن کریم به عادت زشت اعراب جاهلی، اشاره مینماید و آنان را از این عمل نهی میفرماید:
«و لا تَقتُلوا أََولَدَکُم خَشیَةَ إملَقِ نَحنُ نَحنُ نَرزُقُهُم وَ إیّاکُم إنَّ قَتلَهُم کانَ خِطاً کَبیراً.»198
«فرزندان خود را از ترس فقر و تنگدستی نکشید ما به شما و آنها روزی میرسانیم، همانا کشتن آنان گناهی بس بزرگ است.»

2-1-12 نهی از تبرِّج
خداوند طی آیاتی در قرآن کریم، همسران «پیامبر(ص)» را از انجام عادات زشت و نکوهیده دوران جاهلی برحذر میدارد. هرچند که این آیات، در خصوص همسران پیامبر اسلام است ولی کلیه زنان مومن و مسلمان، بایستی این دستورات را سرلوحه زندگی خویش قرار دهند.
«يَنِساءَ النَّبىِّ لَستنَّ كَأَحَد مِّنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَيْتنَّ فَلا تخْضعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطمَعَ الَّذِى فى قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَّعْرُوفاً(32) وَ قَرْنَ فى بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبرَّجْنَ تَبرُّجَ الْجَهِلِيَّةِ الأُولى وَ أَقِمْنَ الصلَوةَ وَ ءَاتِينَ الزَّكوةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسولَهُ »199
«اى زنان پيامبر! شما مثل احدى از ساير زنان نيستيد، البته اگر تقوى پيشه سازيد، پس در سخن دلربايى مكنيد، كه بيمار دل به طمع بيفتد، و سخن نيكو گوييد. (32) و در خانه هاى خود بنشينيد، و چون زنان جاهليت نخست خودنمايى نكنيد، و نماز بپا داريد، و زكات دهيد، و خدا و رسولش را اطاعت كنيد، خدا جز اين منظور ندارد كه پليدى را از شما اهل بيت ببرد، و آن طور كه خود مى داند پاكتان كند (33) 200

2-1-13 امر به معروف و نهی از منکر
یکی از زمینههای مشارکت سیاسی زنان، در مسأله امر به معروف و نهی از منکر نسبت به افراد جامعه است. خداوند در قرآن کریم صریحاً نسبت به اقدام به این موضوع اساسی در تداوم حیات بشری امر می فرمایند: 201
«و لتَکُن مِنکُم امَّة یَدعونَ الی الخَیرِ وَ یَأمُرونَ بِِالمَعروفِ وَ یَنهونَ عَنِ المُنکُرِ…»202
«باید از میان شما گروهی به نیکی دعوت کنند و به کار شایسته وادارند و از زشتی باز دارند.»203
«وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِنَت بَعْضهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْض يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَ يُقِيمُونَ الصلَوةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكَوةَ وَ يُطِيعُونَ اللَّهَ وَ رَسولَهُ أُولَئك سيرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ » 204
«مردان و زنان مؤمن بعض از ايشان اولياء بعض ديگرند، امر به معروف مى كنند و از منكر نهى مىنمايند و نماز به پا مىدارند و زكات مىپردازند و خدا و رسولش را اطاعت مى كنند، آنها را خدا به زودى مشمول رحمت خود مى كند، كه خدا مقتدريست شايسته كار.»205
آیات قرآن کریم، حاکی از این است که امر خطیر و حیاتی برای جامعه، یعنی امر به معروف و نهی از منکر، بر زنان نیز همچون مردان واجب است، مطمئناً کسیکه از طرف خداوند دارای چنین صلاحیتی است، قادر به انجام این عمل نیز هست. لازمه انجام امر به معروف و نهی ازمنکر، داشتن حضور مستمر و پررنگ در بطن جامعه و تشخیص خوب و بد امور است، زیرا کسیکه از وقایع اجتماع خویش ناآگاه است، هرگز قادر به انجام این دستور الهی نخواهد بود. پس به طور غیر مستقیم میتوان از این آیه موافقت خداوند به حضور داشتن زنان در عرصه اجتماع را متوجه شد، همچنین می توان به این نکته پی برد که خداوند که خود آفریننده این موجود است مطلع است که زنان نیز همانند مردان قادر به تعقل هستند.
همچنین آیه «و المؤمِنینَ و المُؤمِنات بَعضُهُم اولِیاءِ بَعضِِِ یَأمُرونَ بِالمَعروفِ وَ یَنهونَ عَن المُنکَر…» «مردان و زنان با ایمان دوستان یکدیگرند که به کارهای پسندیده وادار می دارند و از کارهای ناپسند باز می دارند» دلیل دیگری بر عمومی بودن امر به معروفات و نهی از منکرات، و مختص مردان نبودن آن است. این آیه شریفه به مشارکت زنان در امور اجتماعی و سیاسی تشویق می کند. زیرا امر به معروف و نهی از منکر، زمانی امکان پذیر است که فرد از مسائل جامعهاش آگاه باشد و در آن مشارکت مستمر داشته باشد.
حضرت علی(ع) درباره حضور زنان در مسائل اجتماعی چنین فرمودند:
«لا تَحبَسوا النِساء مِن الخُروجِ الی العِیدینِ فَهُوَ عَلیهُنَّ واجِب. » 206
زنان را از رفتن به نمازهای عید فطر و قربان باز ندارید که بر آنان واجب است. لازم به یادآوری است که آنچه را که طبق آیات امر به معروف و نهی از منکر، چه در گفتار و چه در کردار بر مردان امر شده، شامل بانوان نیز میگردد، زیرا آیات امر به معروف و نهی از منکر عام است.
براساس دیدگاه « آمارتیاسن» از جمله شاخصههای توسعه نیافتگی جوامع، وجود تبعیض میان زنان و مردان است. یعنی در هر جامعهای که حقوق زنان پاس داشته شود، آن جامعه پیشرفت خواهد نمود و برعکس اگر جامه ای زنان را در امور گوناگون اجتماعی شرکت ندهد، هرگز توسعه نخواهد یافت.207 دین اسلام نیز که خواستار پیشرفت جوامع مسلمین است، هرگز به اسارت نیمی از افراد جامعه که سازنده و تربیت کننده نیمی دیگرند، نیست.

2-1-14امتیازات مالی زنان در قرآن
2- 1-14-1ارث
اسلام برای زنان نیز مانند مردان حق ارث، تملک دارایی، وصیت، هبه، خرید و فروش، اجارهدادن دارایی، و صدقه را قرارداد.208 علمای اخبار از مردی از انصار یاد میکنند که قبل از اینکه آیه ارث نزول یابد، فوت کرد و از او چهار دختر به جا ماند. پسر عموهای دختران تمامی اموال عمویشان را برداشتند. مادر این دختران برای شکایت به نزد رسول اکرم(ص) رفت و قضیه را بازگو نمود و از اوضاع بد مالی خود و دخترانش به ایشان شکایت نمود. پیامبر (ص) هم از برادرزادهگان مرد فوت شده خواست تا اموال را به صاحبان اصلی اش برگردانند. آنها نیز چنین گفتند: ما قدرت دفاعی داریم ولی این دختران نمیتوانند شمشیر به دست بگیرند و بجنگند و نمیتوانند اسب سواری کنند. پس ارثیه عمویمان به ما میرسد. در آن هنگام این آیه نازل شد، که خداوند متعال به کسانیکه زنان را از ارثشان منع کردهاند و حق ارث را مخصوص مردان دانستهاند فرمود:
« لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ.» 209
«براى فرزندان ذكور سهمى از ماترك ابوين و خويشان است و براى فرزندان اناث نيز سهمى از تركه چه مال اندك باشد و چه بسيار نصيب هر كسى از آن تركه (در كتاب حق ) معين گرديده است». خداوند در سوره النساء ظلمی که در زمینه ارث بر زنان وارد میگشت را ملغی نمود.210
پس از این قضیه، آیه ارث نازل گردید:
« يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ آَبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا » 211
«حكم

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان اعراب جاهلی، دوران جاهلیت، عصر جاهلی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان حقوق مالی، عقد ازدواج، عصر جاهلی