پایان نامه با کلید واژگان امام علی (ع)، رسول خدا (ص)، پیامبر اسلام(ص)

دانلود پایان نامه ارشد

ترسو باشد، از هر حادثه ای (منافی عفت) کناره گیری می کند. 286
واضح است که صفتهای تکبر، بخل و ترس از جمله صفتهای نکوهیده و رذائل است که متّصف بودن به این صفات، شایسته هیچ فردی نیست، و بالعکس صفات فروتنی و تواضع، بخشندگی و شجاعت از جمله خصلاتها و خویهای پسندیده انسانی است. از جمله مهمترین دلایلی که امام علی (ع) بانوان را به داشتن تکبر و بخل و ترس فراخوانده است حفظ کانون خانواده و اموال همسر است تا در سایه این خصلتها خانواده باآرامش به حیات خویش ادامه دهد.

2-3-2بزرگداشت و احترام به زنان در سیره امام علی(ع)
حضرت علی(ع) در فرصتهای مختلف اصحاب و یاران خویش را به بزرگداشت مقام زنان سفارش می کردند. ایشان قبل از آغاز جنگ از اصحاب خویش میخواهد بانوان را آزار نرسانند حتی بانوان مشرک و بت پرستی که در جبهه دشمن قرار دارند و به ترغیب و تشجیع سربازان دشمن میمیپردازند و به فرماندهان مسلمین اهانت مینمایند، زیرا امام علی(ع) به تفاوت روانی بانوان با مردان توجه کامل داشتهاند، وچنین فرمودند:
«وَ لاَ تَهِيجُوا اَلنِّسَاءَ بِأَذًى وَ إِنْ شَتَمْنَ أَعْرَاضَكُمْ وَ سَبَبْنَ أُمَرَاءَكُمْ فَإِنَّهُنَّ ضَعِيفَاتُ اَلْقُوَى وَ اَلْأَنْفُسِ وَ اَلْعُقُولِ إِنْ كُنَّا لَنُؤْمَرُ بِالْكَفِّ عَنْهُنَّ وَ إِنَّهُنَّ لَمُشْرِكَاتٌ وَ إِنْ كَانَ اَلرَّجُلُ لَيَتَنَاوَلُ اَلْمَرْأَةَ فِي اَلْجَاهِلِيَّةِ بِالْفَهْرِ أَوِ اَلْهِرَاوَةِ فَيُعَيَّرُ بِهَا وَ عَقِبُهُ مِنْ بَعْدِهِ. » 287
«عواطف و احساسات زنان را تهییج نکنید، ولو آنکه به نوامیس و بزرگان شما اهانت کنند زيرا كه (ناسزا گفتن كار ناتوانان است و) آنها از حيث نيروها، و جانها، و خردها (سخت) ناتوانند. گرچه ما (در عصر رسول خدا (ص) در جنگها ) مأمور بوديم كه دست از آنان باز داريم، در صورتيكه آنها مشركه بودند، و آزار و كشتنشان اشكالى نداشت، با اين وصف) اگر در زمان جاهليّت مردى زنى را گرفته و با سنگ و عصايش ميآزرد و کتک ميزد، او و فرزندان پس از خودش نكوهش ميشدند. ( و مردم ميگفتند: اين فرزند آن كسى است كه با زنى درافتاده، و او را آزارداده، شگفتا اسلام مسلمين را از آزار زنان بت پرستى كه در حال جنگ دشمن را عليه آنها تحريك ميكردند، منع فرمود، و اگر كسى اين دستور را به كار نمىبست مردم، خود و فرزندانش را سرزنش ميكردند …»288
همچنین ایشان در شب ضربت خوردنشان چنین فرمودند:
«الله الله في النساء و ما ملكت أيمانكم فإن آخر ما تكلم به نبيكم أن قال : اوصيكم بالضعيفين : النساء و ما ملكت ايمانكم .» 289
« درباره زنان به شما بسیار سفارش میکنم و درباره کنیزانتان، آخرین مطلبی که پیامبر(ص) درباره آن سخن گفت، مسئله احترام به زنان بود، که فرمودند: به شما درباره دو گروه از ضعیفان زنان و کنیزان، وصیت میکنم؛ » 290
ایشان برای بانوان حتی اگر در جبهه دشمن واقع شده باشند، نیز احترام بسیاری قائل بودند، و در کلام خویش به پایبند بودن به سیره نبوی اشاره نمودهاند، که یکی از وصیتهایشان نیز، پاسداشت حقوق زنان است.

2-3-3مشورت با زنان از دیدگاه علی(ع)
امام علی(ع) در وصیت خود به امام حسن(ع) چنین فرمودند:
«إِيَّاكَ وَ مُشَاوَرَةَ اَلنِّسَاءِ فَإِنَّ رَأْيَهُنَّ إِلَى أَفْنٍ وَ عَزْمَهُنَّ إِلَى وَهْنٍ..»291
« از مشورت كردن با زنها دورى گزين، زيرا كه رأى و عزم زنان سست و ناتوان است.» ( و مغز لطيفشان را آن نيرو نيست كه در پيش آمدهاى سهمگين گيتى بتوانند راه بيرون شدنى بدست آورند. )
عن يعقوب بن يزيد، عن رجل (1) رفعه، عن أبي عبدالله ( عليه السلام ) قال: قال أمير المؤمنين ( عليه السلام ): «كل امرىء تدبره امرأة فهو ملعون.»292
ازیعقوب بن یزید با سند مرفوعه از ابی عبدالله از علی (ع) منقول است که: هر مردی که همسرش به تدبیر امور او بپردازند، ملعون است.
چون این روایت مرفوعه است نمیتوانیم با یقین کامل آنرا بپذیریم.
در فی ظلال نهج البلاغه چنین آمده است که علتی که پیامبر اسلام(ص) و حضرت علی(ع) از مشورت نمودن با زنان نهی نمودهاند، دور بودن زنان از مسائل اجتماعی، علوم، معارف و بی تجربگی آنان است.293
همچنین «علامه مجلسی» در بحارالانوار از حضرت علی(ع) چنین روایت نموده است:«أيَّاك و مشاورة النِّساء إلاَّ من جرّبت بكمال عقل.» 294
« بپرهيز از مشورت با زنها مگر زنى كه كمال عقل او به تجربه رسيده است.»
کنکاش نکردن با زنان به خاطر رفع تهمت است، نه به خاطر رفع حق مشورت و عدم صلاحیت ذاتی.295 در روایات معصومین، فقط از مشورت با این افراد نهی کرده است: تبهکار، ترسو، بزدل، آزمند و حریص، خسیس و فرومایه. هرکس دارای صفات زیر باشند، واجد صفات مشورت است. اندیشمند، متدین،آزاد و نجیب، دوست دلسوز و راز نگهداری. که خواه زن باشد و خواه مرد میتوان با او مشورت نمود.296
بنابراین با توجه به فرمایشات حضرت علی(ع) مقصود از «برحذر بودن از زنان» دقت در گفتار و انديشههاى زنان معمولى است، و اما زنانى كه به تعقل پرداختهاند، مانند مردان شايسته مشورت ميباشند. نظام خانوادگى در اسلام براساس مشورت زن و شوهر درمسائل خانواده ودرنهایت قوامیت و سرپرستی مردان است.

2-3-4معاشرت زنان با نامحرمان در سیره امام علی(ع)
« وَ اُكْفُفْ عَلَيْهِنَّ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ بِحِجَابِكَ إِيَّاهُنَّ فَإِنَّ شِدَّةَ اَلْحِجَابِ أَبْقَى عَلَيْهِنَّ وَ لَيْسَ خُرُوجُهُنَّ بِأَشَدَّ مِنْ إِدْخَالِكَ مَنْ لاَ يُوثَقُ بِهِ عَلَيْهِنَّ وَ إِنِ اِسْتَطَعْتَ أَلاَّ يَعْرِفْنَ غَيْرَكَ فَافْعَلْ…297 »
ديدهگانشان را با حجاب خويش بپوش، زيرا آنها را سخت در حجاب پوشاندن ( و عفّت و تقوا را بايشان آموختن ) برايشان پايدارتر است ( تا اينكه هر يك از آنان كه بدون تقوا، و بر خلاف دستور قرآن و شرع بى حجاب ببازار خرامد و با نگاههاى پرشرم و نازش دل از دست بينندگان بربايد، و شيطان بمنظورش دست يافته، زنا و بى عصمتى در آن كشور شايع، و حميّت و ملّيّت از ميان برخيزد ) بيرون رفتن آنان دشوارتر از اين نيست كه شخص غير موثّقى را بر آنان گمارى. ( غير غير است خواه بيرون و خواه در خانه )298 اگرتوانستى طورى زندگی كنى كه آنها جز تو را نشناسند، چنان كن ( زيرا زنى كه از حيث ايمان و رأى و عقل ناتوان است وقتى ديگرى را شناخت ممكن است در بند فريب آن شخص افتاده، و فسادها توليد شود )
منظور و مقصود حضرت علی(ع) این است که زنان و مردان نامحرم نباید بیش از لزوم و بیش از دستور وارده در دین اسلام در این باره، یکدیگر را ملاقات نمایند، حال محل این ملاقات فرقی ندارد که در بیرون از منزل باشد یا در درون منزل.

2-3-5 اَلْمَرْأَةَ رَيْحَانَةٌ
« وَ لاَ تُمَلِّكِ اَلْمَرْأَةَ مِنْ أَمْرِهَا مَا جَاوَزَ نَفْسَهَا فَإِنَّ اَلْمَرْأَةَ رَيْحَانَةٌ وَ لَيْسَتْ بِقَهْرَمَانَةٍ ..»299
او را در كاري كه از حدّ توانائيش خارج است تسلّط مده، ( و انتظار كارهاى سخت را از وى نداشته باش ) زيرا كه زن گلى خوشبوى را ماند، كه براى فرمان دادن نيست.
حضرت علی(ع) با توجه به لطافت و ظرافت زنان نسبت به مردان، به پسر بزرگوارشان و بالطبع کلیه انسانها در طول تاریخ را میفرمایند: در رابطه با زنان بایستی با ملاطفت و نرمی رفتار نمود و مسؤلیّت سنگین زندگی را بر بانوان تحمیل ننمود، زیرا سبب پژمردگی و پیری زودرس آنان گشته و دارای اثرات مخرّب فراوانی برای کانون خانواده است.

2-3-6افراط در گرامی داشتن زنان
«وَ لاَ تَعْدُ بِكَرَامَتِهَا نَفْسَهَا وَ لاَ تُطْمِعْهَا فِي أَنْ تَشْفَعَ لِغَيْرِهَا و إيّاكَ وَ التّغاير في غَيرِ موضِعِ غيرَة، فَإنّ ذلكَ يَدعو الصَّحيحَة إلى السُّقم ِوَ البَريئَة إلى الرَّيبِ.» 300
حسن جان، در گرامى داشتن زن راه افراط مسپار، تا جائيكه براى شفاعت درباره ديگرى ( او نزد تو ) به طمع افتد، و سخت بپرهيز از اينكه ( در حقّ وى بدگمان شده و ) غيرت را در غير موضع به كار بندى، زيرا كه اين بدگمانى زن پاك را به ناپاكى كشد، و آراسته و خالى الذّهن را به شكّ و ترديد افكند. ( و از راهش بدر برد )301
حضرت علی(ع) در کلامشان به امام حسن(ع) و تمامی مردان آزاده در طول قرنها میفرمایند: از داشتن شک و تردید بیخودی نسبت به همسر، برحذر باش. و برای گرامیداشتن همسر، قائل به حد و حدودی باش، تا در موارد ناصحیح از شوهرش توقع انجام اعمال نادرست را نداشته باشد. متأسفانه داشتن شک نسبت به همسر یکی از عوامل بسیار خطرناک برای زندگانی زناشوئی است که عامل برخی از جدائیها نیز هست، بنابراین بایستی این درس زندگانی حضرت، نسبت به پسرشان را یکی از بهترین سخنان روانشناسانه ایشان دانست.

2-3-7حضانت دختران
علی عليه السلام درباره حضانت و سرپرستی دختران یتیم چنین فرمودند :« إذا بلَغَ النِساء نَصَّ الحِقاق فَالعصبَة أولى. » 302
سید رضی( ره) در بیان این مطلب امام فرموده است: هرگاه دختران به حدّ رشد و كمال برسند (و توانایی و شایستگی تصرّف در اموالشان را کسب نمايند، جهت اجازه ازدواجشان) خويشان پدريشان سزاوارترند. 303
«نصّ» انتهای هرچيزی است مانند انتهای مسير كه منتها درجه قدرت چارپان در رسیدن است، مثل زمانیکه قصد پرسیدن مطلبی از شخصى را داشته باشی میگویی: « نصصت الرّجل» بنابراين حضرت لفظ «نصّ الحقاق» منتها درجه كمال دختران را كه انتهاى خردسالى آنان است را اراده فرموده و اين كلمه از فصيح ترين و عجيب ترين كنايات در زبان عربی است به هنگاميكه دختران بسر حدّ تميز و كمال رسيدند خويشان پدريش هرگاه محرم باشند مانند برادران و عموهايش براى شوهر دادن آن دختر سزاوارترند.304
«حقاق» همان جدال و نزاع مادر دختر با خويشان پدرى او بر سر دختر است و سخن هر يك از آنها به ديگرى كه من از تو سزاوارترم از آن رواست كه گويند: «حاِققَته حِقاقاً مثل جادِلَتَه جِدالاً» و گفته شده است كه منتهاى «حقاق» كمال عقل وفهم دختر است، زيرا منظور و مراد حضرت از منتهای زمان و رسيدن، هنگامى است كه حقوق و احكام واجب بر فرد ميگردد، کسیکه «نصّ الحقائق» روايت كرده است حقايق را جمع حقيقت گرفته است، اين معنائى است كه ابو عبيد قاسم ابن سلام آورده است، لكن آنچه نزد من است اين است كه مراد بنصّ حقاق اينجا رسيدن دختر به حدّى است كه ازدواج وی وتصرف در حقوقش جايز است، همچون تشبيه كردن شتر به حقاق، که جمع حقّه و حقّ است، و «حقاق» شتري است كه سه سال را تمام كرده داخل در سال چهارم شده باشد، و در اين هنگام به حدّى ميرسد كه سوار شدن و تند راندن آن ممكن است، و حقايق نيز جمع حقّه است، پس اين دو روايت برگشتشان به يك معنا است، و اين به روش عرب شبيه تر است از معنائيكه اوّل ذکر شد. 305بنابراین طبق سخنان وارده از علی(ع)، خویشاوندان پدری برای سرپرستی دختران، اولیترند.

2-3-8 إن النساء همهن زينة الحياة الدنيا
« إنَّ البَهائِم هَمّها بُطُونها و إنَّ السباع هَمّها العَدُواِنَّ عَلى غَيرِها وَ إنَّ النِّساء هَمّهُنَّ زينَةَ الحَياة الدّنيا و الفِساد فيها إنَّ المُؤمِنينَ مُستَكينونَ إنَّ المُؤمِنينَ مُشفِقونَ إنَّ المُؤمنينَ خائِفونَ. » 306
«همّت چهارپايان مصروف شكمهايشان است، ( جز غم شكم غم ديگرى ندارند ) و همّت درندگان مصروف دشمنى با ديگران ( كه هر جا غير خود را به بينند در صورت امكان او را بدرّند ) و همّت زنان مصروف زينت زندگانى جهان، و فتنه انگيزى در آن است. مؤمنين فروتن، پند دهنده و مهربان ، و ( از خدا ) ترسناكتر هستند.» 307
برخی از معاندان به این فرمایش حضرت علی(ع) اشکال گرفتهاند که منظور و مقصود حضرت ،تمامی زنان در همه اعصار بوده است. شوشتری معتقد است که، این سخن امام به عایشه اشاره دارد.308 همچنین، ابن ابی الحدید گفته: منظور از این سخن حضرت اصحاب جمل و به خصوص طلحه و زبیر است که مانند حیوانات همتشان به شکمشان مصروف بود که نسبت به امام

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان تعدد زوجات، نماز جماعت، نهج البلاغه Next Entries پایان نامه با کلید واژگان نهج البلاغه، ازدواج مجدد، عقل و ایمان