پایان نامه با کلید واژگان امام صادق، تعلیم و تربیت، امیرالمومنین، کودکان و نوجوانان

دانلود پایان نامه ارشد

است:
هیچ گاه اثرات خوب تعلیم و تربیت مادرم را از دست نمی دهم. اگر او مرا تشویق نمی کرد ، شاید مخترع نمی شدم. مادرم عقیده داشت اغلب کسانی که پس از دوره بلوغ بد شده اند، اگر در کودکی نسبت به تعلیم و تربیت آنان توجه بیشتری مبذول می شد، عضو عاطل و باطل جامعه نمی شدند، تجاربی که مادر در دوره معلمی اندوخته بود بسیاری از اسرار طبیعت آدمی را به او می آموخت. اگر توجه مادرم نبود، به احتمال قوی منحرف می شدم. ولی ثبات قدم او ، نیروهای موثری بودند که مرا از انحراف و گمراهی بازداشتند.»157

3-2-6 – مسئولیت های پدر و مادر
مسئولیت خانواده وپدر ومادر تنها تامین غذا لباس وبهداشت فرزندان نیست بلکه باید آنان را بر فطرت توحیدی و الهی، تربیت کنند و بررفتار، گفتار ، دوست و عبادت و … کودکانشان نظارت کامل داشته باشند .
توجه والدین به کودکان موجب رشد و شادابی و اصلاح آنان می شود و آنان را از دام هایی که شیاطین در پیش رویشان گسترده اند ، نجات می دهد.
عدم توجه و رها کردن فرزندان موجب افسردگی، غلتیدن در منجلاب گناه، همنهشینی با دوستان بد و در نهایت نابودی او می شود.
فرزندان آرامش روحی وجایگاه امن می خواهند ، آنان مهر و محبت را جستجو می کنند و ما باید با شناخت از دستورات و راهنمایی های معصومین (علیه السلام) کلید تربیت صحیح کودکانمان را به دست آوریم و خانه را محل امن و آرامش و موجب رشد فکری آنان کنیم،و نگذاریم دیو تشویش، عقده حقارت، اضطراب و … در خانه دل آنان لانه گزیند. پدر و مادر باید یک دوست خوب برای فرزندان خود باشند و با راهنمایی های بجا، اعتماد به نفس را در آنان زنده کنند، از آنان مردان و زنانی با ایمان، آهنین اراده، امانت دار، فداکار، درستکار، فروتن، ایثارگر، متواضع، ‌خیرخواه و … تحویل جامعه دهند.
شاید هنوز هم بسیاری از پدران و مادران آن چنان که باید فرزندان خود را نشناخته باشند و به امر پرورش و تربیت آنان توجه کافی نکنند. زیرا این روشن است که تا انسان به کنه و حقیقت چیزی پی نبرد و آن چنان که هست و باید نشناسند به ارزش و اهمیت آن واقف نمی شوند، همچنان که امام علی (علیه السلام) فرمودند:
« النّاس اعداء ماجهلوا »158
مردم دشمن ندانسته های خود هستند.
از این رو ممکن است پدران و مادرانی نیز به دلیل نشناختن روحیه و شخصیت فرزندان خویش سهل انگاری در تربیتشان، آنان را دشمن خود تصور کنند. پس ضروری است که در پرتو قرآن و روایات، جایگاه ومنزلت فرزندانمان را بشناسیم تا نسبت به وظایف خودمان درباره آنان بی اعتنا نباشیم. بلکه گوهرشناس باشیم و به کودکان، این گوهر های نفیس زندگی، عشق بورزیم. قرآن مجید در برخی از آیات از فرزندان با عنوان های همچون« نور چشم»159،« زینت بخش»160و« فتنه و وسیله آزمایش بشر»161 یاد کرده است .
فرزندان، مونس و امید والدین هستند، شاید به این دلیل که حضرت زکریا از خداوند درخواست فرزندی می کند تا او را از تنهایی بیرون آورد. قرآن کریم می فرمایند:
« و زکریّا اذ نادی ربّه ربّ لاتذرنی فردا و انت خیر الوارثین »162
و یادآور زکریا را که پروردگار خود را چنین صدا زد: پروردگارا مرا تنها مگذار و تویی بهترین وارثان.

3-2-7-فرزند از نظر روایات
از زبان امامان معصوم (علیه السلام) روایات فراوانی در این زمینه نقل شده است که هر یک نشان دهنده جایگاه و منزلت کودک در زندگی است و بسیار به جاست پدران و مادران این روایات را از نظر بگذرانند و با آگاهی بیشتر در تربیت کودکان، این میوه های زندگی اهتمام بیشتری ورزند:

خانه بی فرزند برکت ندارد
پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه و آله) به ابن عباس فرمودند:
( یا ابن عباس ییت لاصبیان فیه لا برکه فیه )
ای عباس ! خانه ای که در آن کودکی نباشد ، خیر و برکت ندارد.

وجود فرزند از توست
در رساله حقوقی که از امام سجاد (علیه السلام) بر جای مانده چنین آمده است:
« و امّا حقّ ولدک فانّ تعلم انّه منک و مضاف الیک فی عاجل الدّنیا بخیره و شرّه »163
حق فرزند بر تو این است که بدانی وجود او از تو ونیک و بدش در این جهان منسوب به تو است.

گلی از گل های بهشت
سکونی از پیامبر (صلی الله علیه و آله) چنین روایت می کند:
« الولد الصّالح ریحانه من ریاحین الجنّه »164
فرزند صالح گلی است از گل های بهشت.

اجر معنوی و پاداش اخروی رفع حاجت فرزندان
ابن عمر از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل می کند:
« من سقی ولده شربّه ماء فی صغره سقاه الله سبعین شربه من ماء الکوثر یوم القیامه »165
هر کس به فرزند خردسال خود جرعه ای آب بنوشاند ، خداوند به پاداش او در روز قیامت هفتاد جرعه آب کوثر به او می نوشاند.

مسرور ساختن فرزندان مایه شادمانی در روز رستاخیز
امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
« و من فرحه – ولده – فرحه الله یوم القیامه »166
هرکس فرزند خود را خوشحال کند ، خداوند در روز قیامت خوشحالش می نماید.

نیکی به فرزند نیکی به پدر و مادر
مردی از انصار به امام صادق (علیه السلام) عرض کرد :
« من ابر ؟ قال : والدیک . قال قد مضیا؟ قال : برّ ولدک »167
به چه کسی نیکی کنم ؟ امام (علیه السلام) فرمود : به پدر و مادرت . گفت : آنان از دنیا رفته اند. حضرت فرمود: به فرزندانت نیکی کن.

لطف و رحمت خدا به والدین در پرتو محبت آن ها به فرزندان
از امام صادق (علیه السلام) نقل است که فرمودند:
« انّ الله لیرحم الوالد لشدّه حبّه لولده »168
مردی نسبت به فرزند خود محبت بسیار دارد مشمول رحمت و عنایت خداوند بزرگ می باشد.

جگر گوشه مومن
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود:
« الولد کبد المومن ان مات صار شفیعا و ان مات بعده یستغفر الله له فیغفر له »169
فرزند جگر گوشه مومن است اگر پیش از پدر و مادر بمیرد برایش شفاعت می کند، و اگر بعد از پدر بمیرد برایش استغفار می کند و خداوند در اثر استغفار فرزند ، پدر را می بخشد.

مهر ورزیدن به فرزندان راه دستیابی به درجات بهشت
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود:
« قبلو اولادکم فانّ لکم بکلّ قبله درجه فی الجنه وما بین کل درجتین خمسمائه عام »170
فرزندان خود را ببوسید، زیرا برای هر بوسه ای که به فرزندان می زنید یک درجه در بهشت خواهید داشت که فاصله هر درجه تا درجه دیگر به اندازه پانصد سال راه است.

3-2-8 -تاثیر و نقش دوستان در تربیت کودک
یکی از عوامل سازنده شخصیت انسان، پس از اراده و خواست خود او، نقش دوستان است، زیرا غالب انسان ها بخش مهمی از افکار و صفات اخلاقی خود را از دوستانشان برمی گیرند و تحت تاثیر رفتار، گفتار و الگوی اخلاقی آنان قرار دارند. و این نکته چیزی است که از نظر علمی و تجربی هم به اثبات رسیده است. تاثیر دوستان گاهی به حدی می رسد که می تواند بر نقش و تاثیر والدین غلبه کند، حتی اگر خانواده کودک سرشار از فضیلت باشند. همچنان که در آیات قرآنی آمده و در ادب فارسی تجلی یافته است که فرزند نوح پیامبر چند صباحی با هم نشینان بد نشست و برخاست کرد و از بیت نبوت برید و به گمراهان پیوست.
پــسر نــوح بـا بـدان بنشسـت خــانـدان نبـوتـش گــم شــد
حضرت علی (علیه السلام) فرمودند:
« و من اشتبه علیکم امره و لم تعرفوا دینه ، فانظروا الی خلطائه ، فان کانو اهل دین الله فهو علی دین الله »171
هرگاه وضعیت شخصی بر شما نامعلوم شد و دین. و آیین او را نشناختید به دوستانش بنگرید اگر اهل دین و آیین الهی اند، او نیز پیرو آیین خداست.

3-2-9-وظیفه مهم والدین نسبت به دوستی های فرزندان
با توجه به اینکه نیاز به دوستی ودوستان یکی از نیاز های مهم کودکان است و جای خالی این نیاز را چیز دیگری پر نمی کند، والدین می توانند در این باره نقش موثری داشته باشند، مثلا روابط دوستانه یا خانوادگی یا شغلی والدین با افراد خاص، و محله ای که برای زندگی خود انتخاب می کنند و مدرسه ای که فرزندان را در آن نام نویسی می نمایند و جاهایی که برای گردش و تفریح و … می روند، همه و همه در شکل دادن به دوستی های کودکان و نوجوانان با افراد معین اثر عظیمی می گذارد. علاوه بر این هوشیاری و دقت نظر والدین در امور فرزندان خویش و افرادی که فرزندانشان با آن ها در تماس هستند و برخورد های مشفقانه وخویش و افرادی که فرزندانشان با آن ها در تماس هستند و برخوردهای مشفقانه و خردمندانه ای که در این باره با فرزندانشان می کنند؟ آنان را هدایت می کند که چگونه دوستان پاک و متعهد و تلاشگر انتخاب کنند و از دوست نمایانی که تباه کننده زندگی آن هاست دوری گزینند.

تشویق به انتخاب دوست
لقمان به فرزندش گفت:« یا بنی استکثر من الاصدقاء و لا تامن من الاعداء فان الغل فی صدورهم مثل الماء الرماد »172
فرزندم بر تعداد دوستان خود بیفزا ، و از دشمنان در امان مباش ، زیرا کینه در سینه هایشان همانند آتش زیر خاکستر است.

نخست تحقیق سپس انتخاب
امام حسن مجتبی (علیه السلام) به یکی از فرزندانش فرمود:
« یا بنی لاتواخ احدا حتّی تعرف موارده و مصادره فاذا استنبطت الخبره و رضیت العشره فاخه علی اقاله العشره و المواساه فی العسره »173
پسرم با احدی برادری مکن تا بدانی که به چه جاهایی می رود و با چه افرادی نشست و برخاست می کند و چون خوب بر احوالش آگاه شدی ومعاشرتش را پسندیدی با او برادری کن بر اینکه او را از لغزش بازداری و در تنگدستی به او یاری رسانی.

حفظ رابطه با دوستان خوب
در سفارش های لقمان حکیم به فرزند خود به برقراری رابطه با دوستان خوب تاکید شده، که به بعضی از آن ها اشاره می کنیم:
لقمان به فرزندش گفت:
« یا بنی الصاحب الصالح خیر من الوحده »174
فرزندم ! دوست خوب بهتر از تنهایی وگوشه نشینی است .
و همچنین فرمود :
« … یا بنی کن عبداللاخیار و لاتکن ولدا للاشرار »175
فرزندم ! بنده خوبان باش نه فرزند اشرار.
لقمان فرمود:
« یا بنی ! اتخذ الف صدیق و الف قلیل و لا تتخذ عدوا و احدا و الواحد کثیر.
فقال امیرالمومنین (ع):
تکثیر من الاخوان اسطعت منهم عمادا اذا ما استتنجدوا و ظهور
و لیس کثیرا الف خل و صاحب و ان عدوا و واحدالکثیر »176
فرزندم! هزار دوست برای خود انتخاب کن و بدان که هزار دوست کم است و احدی را دشمن خود مساز، زیرا یک دشمن هم زیاد است. همچنین امیرالمومنین (علیه السلام) فرمود:
تا میتوانی دوستانت را زیاد کن دوستان به هنگام یاری جستن تکیه گاه و پشتیبان آدمی هستند . بدان که هزار دوست و همدم زیاد نیست اما یک دشمن برای تو بسیار زیاد است.»177

پرهیز از دوستان ناباب
در روایات به همان اندازه که به دوستی و معاشرت با افراد خوب و متعهد سفارش کرده اند، نسبت به پرهیز از دوستی با افراد ناصالح و ناباب هشدار داده اند. به برخی از روایات اشاره می کنیم :
امام صادق (علیه السلام) فرمود:
« قال لی ابی یا بنی من یصحب صاحب السوء لایسلم »178
پدرم به من فرمود: فرزندم هرکه با مرد پلید رفیق وهمنشین باشد ایمنی و آرامش پیدا نمی کند.
لقمان به فرزندش فرمود:
« یا بنی الوحده خیر من صاحب السوء »179
فرزندم تنهایی بهتر از دوست و همنشین بد است.
لقمان فرمود:
« یا بنی نقل الحجاره و الحدید خیر من قرین السوء، یا بنی انی نقلت الحجاره فلم اجد شیا اثقل من قرین السوء »180
فرزندم جابجا کردن سنگ و آهن برای من بهتر از یک دوست پلید است .فرزندم! من سنگ ها را جابجا کردم و چیزی سنگین تر از دوست پلید نیافتم.
3-2-10 – نقش و تاثیر مدرسه در تربیت کودک
در دوران اولیه تحصیل ، خانه و مدرسه نقش ویژه ای دارند. کارشناسان مسائل اجتماعی معتقدند روابط در خانه فردی تر و عاطفی تر و در مدرسه جمعی تر و منطقی تر است. از این رو این دو محیط خانه و مدرسه از لحاظ فراهم آوردن زمینه های لازم برای رشد و تربیت کودک مکمل یکدیگرند و باید با همدیگر همکاری کنند لذا همکاری پدر و مادر با معلمان و اولیای مدرسه اهمیت ویژه ای دارد اما در این میان نباید نقش آموزشی و تربیتی مدرسه را نادیده گرفت چرا که دوران تحصیل از جهت تعلیم و تربیت بهترین ومهم ترین دوران است.
«بعضی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان آموزش خانواده، رشد و بالندگی، بهداشت و سلامت، نهاد اجتماعی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان امام حسین، امام صادق، حقوق کودک، رسول خدا (ص)