پایان نامه با کلید واژگان امام رضا ع

دانلود پایان نامه ارشد

کمبودهاي خود ندارند و انتخاب هاي آن ها در زندگي، ظلمت بر فراز ظلمت خواهد بود: « فَلا تَجْعَلْنِي مِمَّنْ صَرَفْتَ عَنْهُ وَجْهَكَ وَ حَجَبَهُ سَهْوُهُ عَنْ عَفْوِك، پس مرا در زمرة کساني که روي از آنها گرداندي و غفلتشان مانع از گذشت تو گشته قرارم مده » (مناجات شعبانيه، ص676).
امام حسين عليه السلام در دعاي عرفه، انسان و خطاکاري او را تعريف مي کنند: « ثُمَّ أَنَا يَا إِلَهِي الْمُعْتَرِفُ بِذُنُوبِي فَاغْفِرْهَا لِي أَنَا الَّذِي أَسَأْتُ أَنَا الَّذِي أَخْطَأْتُ أَنَا الَّذِي هَمَمْتُ أَنَا الَّذِي جَهِلْتُ أَنَا الَّذِي غَفَلْتُ أَنَا الَّذِي سَهَوْتُ أَنَا الَّذِي اعْتَمَدْتُ أَنَا الَّذِي تَعَمَّدْتُ أَنَا الَّذِي وَعَدْتُ وَ أَنَا الَّذِي أَخْلَفْتُ أَنَا الَّذِي نَكَثْتُ أَنَا الَّذِي أَقْرَرْتُ أَنَا الَّذِي اعْتَرَفْتُ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ وَ عِنْدِي وَ أَبُوءُ بِذُنُوبِي فَاغْفِرْهَا لِي يَا مَنْ لا تَضُرُّهُ ذُنُوبُ عِبَادِه، و اما من اي معبودم کسي هستم که به گناهانم اعتراف دارم، پس آنها را بيامرز، و اين منم که بد کردم، اين منم که خطا کردم، اين منم که (به بدي) همّت گماشتم، اين منم که ناداني کردم، اين منم که غفلت ورزيدم، اين منم که فراموش کردم، اين منم که (به غير يا به خود) اعتماد کردم، اين منم که (به کار بد) تعمّد کردم، اين منم که وعده دادم و اين منم که خُلف وعده کردم، اين منم که پيمانشکني کردم، اين منم که به بدي اقرار کردم، اين منم که به نعمت تو بر خود و در پيش خود اعتراف دارم و با گناهانم به سويت بازگشتهام پس آنها را بيامرز اي که زيانش نرساند گناهان بندگان» (ص 870).
خداوند براساس صفت رحمانيت خود، در توبه را به روي بندگان مختار خود گشوده است تا از مسير ماندگان بتوانند دوباره به راه برگشته و شرايط سعادت خود را فراهم آورند. راغب، توبه را ترک گناه به بهترين وجه ميداند. يعني اين که شخص با اعتقاد کامل بگويد: «گناه کردم، بد کردم، و ديگر تکرار نمي کنم» (خسروي حسيني، 1375الف، ص 349)، يعني شخص توبهکار علاوه بر اينکه اعتراف کند که گناه کرده و کار بدي انجام داده، پشيمان گشته و تصميم بر عدم تکرار آن بگيرد و در صدد جبران گناهان خود برآيد.
در مفاتيح «اعتراف کردن به گناه» : «أَتَيْتُكَ مُقِرّا عَلَى نَفْسِي بِالْإِسَاءَةِ وَ الظُّلْمِ مُعْتَرِفا بِأَنْ لا حُجَّةَ لِي وَ لا عُذْرَ أَتَيْتُكَ أَرْجُو عَظِيمَ عَفْوِكَ الَّذِي عَفَوْتَ بِهِ عَنِ الْخَاطِئِينَ فَلَمْ يَمْنَعْكَ طُولُ عُكُوفِهِمْ عَلَى عَظِيمِ الْجُرْمِ أَنْ عُدْتَ عَلَيْهِمْ بِالرَّحْمَةِ فَيَا مَنْ رَحْمَتُهُ وَاسِعَةٌ وَ عَفْوُهُ عَظِيمٌ ، بدرگاه تو آمده ام در حالي که اقرار دارم که به خود بدي و ستم کرده و معترفم که هيچ دليل و عذري هم بر اين بدي و ستم نداشتهام، آمدهام به اميد آن عفو عظيم تو که بِدان از خطاکاران درگذري و توقف طولاني آنها بر جرم بزرگ بازت نداشت از اينکه باز بدانها مهر ورزي، اي کسي که رحمتش وسيع و گذشتش بزرگ است» (اعمال شب جمعه، ص 967)، و « خواستنِ جبران گناهان»: «وَ وَفِّقْني مِنَ الاَعْمالِ لِما تَغْسِلُ بِهِ دَنَسَ الخَطايا عَنّي، و به کارهايي موفقم دار که بشويي بِدان چرکي خطاها را از من» (دعاي توبه، ص 1156)، «اللَّهُمَّ اغْسِلْنِي فِيهِ مِنَ الذُّنُوبِ وَ طَهِّرْنِي فِيهِ مِنَ الْعُيُوب‏، خدايا شستشويم ده در اين ماه از گناهان و پاکم کن در آن از عيبها» (دعاي روز بيست و سوم ماه مبارک رمضان، ص 816) و «تصميم بر عدم تکرار آن»: «وَ لَکَ يا رَبِّ شَرْطي اَلَّا اَعُودَ في مَکْرُوهِکَ وَ ضَماني اَلَّا اَرْجِعَ في مَذْمُومِکَ وَ عَهْدي اَنْ اَهْجُرَ جَميعَ مَعاصيکَ، و من با تو شرط ميکنم که در کار ناپسند تو باز نگردم و ضمانت کنم که باز نگردم در امر نکوهيدهات و تعهد کنم که ترک کنم تمام نافرمانيت را» (دعاي توبه، ص 1157) آمده است.
خداوند نيز انسان ها را دعوت به بازگشت به سوي خود مي کند: «وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَميعاً» (نور: 31) و همانطوري که به توبه دعوت مي کند، پذيرفتن توبه بنده را نيز ضمانت مي کند: «اَللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ غَافِرَ الذَّنْبِ وَ قَابِلَ التَّوْب‏، خدايا ستايش مخصوص توست که آمرزندة گناه و پذيرندة توبه (هستي)» (دعاي عشرات، ص 112)، «يَا مَنْ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِه‏، اي که توبه را از بندگانش بپذيرد» (جوشن کبير، ص 154)، «اَللّهُمَّ … اَمَرْتَ بِالتَّوْبَةِ وَ ضَمِنْتَ القَبولَ، خدايا … دستور به توبه دادي و پذيرفتنش را ضمانت کردي» (دعاي توبه، ص 1159). در تعقيبات نماز عصر، انسان از خداوند ميخواهد که توبه اش را بپذيرد و او را از چرک و کثافات گناه پاک گرداند تا از مسير کمال باز نماند: « أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرَامِ وَ أَسْأَلُهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيَّ تَوْبَةَ عَبْدٍ ذَلِيلٍ خَاضِعٍ فَقِير، آمرزش خواهم از خدايي که معبودي جز او نيست، زنده و پاينده و بخشاينده و مهربان و داراي جلال و بزرگواري است، از او خواهم توبه ام را بپذيرد، توبة بنده اي خوار فروتن نيازمند پريشان بينوا درمانده» (ص 1042).
«باز آ باز آ هر آن چــه هستـي باز آ گر کــافر و گبر و بت پرستي باز آ
اين درگه ما درگــه نوميدي نيسـت صـــد بار اگر توبه شکستـي باز آ»
(ابو سعيد ابوالخير، ديوان اشعار، به نقل از درج 3)
انساني که صداي فطرت خويش را با پافشاري و اصرار بر گناه خاموش نساخته است، پس از انجام گناه و ارتکاب خطا، زمزمهي نفس لوّامه را خواهد شنيد، خود را سرزنش نموده و به دليل کمالجويي، از پروردگار بخشش خواسته و جبران پيمان شکني خود را از پرورش دهندة خويش خواستار مي گردد.
امام علي عليه السلام در دعاي کميل، پس از آنکه خداوند را به نامهاي باعظمتش قسم ميدهند، از او آمرزش گناهاني را مي خواهند که هر کدام به طريقي انسان را از مسير کمال منحرف و دور مي گردانند، گناهاني که پرده ها را مي درد، گناهاني که کيفرها را فرو مي ريزد، گناهاني که نعمت ها را تغيير مي دهد، گناهاني که از اجابت دعا جلوگيري مي کند، گناهاني که بلا نازل ميکند و مي فرمايند: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي كُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ كُلَّ خَطِيئَةٍ أَخْطَأْتُهَا، خدايا بيامرز برايم هر گناهي که کرده ام و هر خطايي که از من سر زده» (ص 100).
امام سجّاد عليه السلام در مناجات توبهکنندگان در مفاتيح نوين، به زيبايي خطاکاري انسان و توبهپذيري پروردگار را به تصوير ميکشند: «به نام خداوند بخشندة مهربان، خدايا خطاها و گناهان لباس خواري بر تنم کرده و دوري از تو جامة بيچارگي بر تنم افکنده و بزرگ جنايتم دلم را ميرانده، پس تو زنده اش کن به بازگشت خودت (بسوي من) اي آرزو و مقصودم و اي خواسته و آرمانم، به عزّتت سوگند براي گناهانم جز تو آمرزنده اي نيابم و براي شکستگيم جز تو شکستهبندي نبينم و من بوسيلة آه و ناله بسوي تو به درگاهت خاضع گشته و با زاري در برابرت خود را به خواري کشاندم، پس اگر تو ام از درگاه خويش براني در آن حال به که رو آورم؟ و اگر تو ام از نزد خويش بازگرداني به که پناه برم؟ و بس افسوس از شرمندگي و رسواييم و اي دريغ از کار بد و گناهاني که بدست آورده ام، از تو خواهم اي آمرزندة گناه بزرگ و اي شکسته بند استخوان شکسته که ببخشي بر من گناهان نابود کننده ام را و بپوشي بر من کارهاي پنهاني رسوا کننده را، و مرا در بازار قيامت از نسيم جانبخش عفو و آمرزشت محروم نفرمايي و از لباس زيباي گذشت و چشم پوشي خود برهنه ام نکني، خدايا ساية ابر رحمتت را بر گناهانم بينداز و ابر ريزان مهرباني و رأفتت را براي شستشوي عيبهايم بفرست. خدايا آيا بندة فراري جز به درگاه مولايش به کجا باز گردد، يا آيا کسي جز او هست که وي را از خشم او پناه دهد؟ معبودا اگر پشيماني از گناه توبه محسوب شود پس به عزّتت سوگند که براستي من از پشيمانانم و اگر آمرزش خواهي از خطا آن را پاک کند، پس براستي من از آمرزش خواهانم. خدايا تو را سزد که مرا مؤاخذه کني تا گاهي که خشنود شوي، خدايا به همان قدرتي که بر من داري توبه ام بپذير و به بردباريت از من بگذر و به همان علمت که به احوالم داري با من مدارا کن. خدايا تويي که دري از عفو خود بسوي بندگانت باز کردي و نامش را توبه گذاردي و فرمودي «به سوي خدا باز گرديد با توبة صادقانه»52 پس ديگر چه عذري دارد آن کس که از وارد شدن در اين در باز شده غفلت ورزد؟ خدايا اگر براستي سرزدن گناه از بنده ات زشت است ولي گذشت نيز از نزد تو نيکوست. معبودا من نخستين کسي نيستم که نافرمانيت کرده و توبه پذيرَش گشته اي و خواستار احسانت گشته و تو بر او احسان کرده اي، اي پذيرندة بيچاره، اي غم زُدا، اي بزرگ احسان، اي داناي اسرار نهان، اي نيکو پرده پوش، شفيع گردانم نزد تو جود و کرمت را و توسل جستم به حضرتت و به مهربانيت و ترحّمت در پيش تو، پس دعايم مستجاب کن و اميدم را دربارة خودت به نوميدي مبدّل مکن و توبه ام بپذير و گناهم را به کرم و مهرباني خود ناديده گير، اي مهربان ترين مهربانان» (مناجات التّائبين، ص 63).
در دعاي بعد از زيارت امام رضا عليه السلام، به طور غيرمستقيم خصوصيات توبه کننده بازگو مي شود: «وَ اغْفِرْ لِي يَا خَيْرَ الْغَافِرِينَ رَبِّ إِنِّي أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ حَيَاءٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ رَجَاءٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِنَابَةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ رَغْبَةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ رَهْبَةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ طَاعَةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِيمَانٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِقْرَارٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِخْلاصٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ تَقْوَى وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ تَوَكُّلٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ ذِلَّةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ عَامِلٍ لَكَ هَارِبٍ مِنْكَ إِلَيْك، و بيامرز مرا اي بهترين آمرزندگان، پروردگارا از تو آمرزش خواهم آمرزش شرمساري و حيا، و از تو آمرزش خواهم آمرزش اميدواري، و از تو آمرزش خواهم آمرزش توبه جويي و بازگشت، و از تو آمرزش خواهم آمرزش از روي اشتياق، و از تو آمرزش خواهم آمرزشي از روي بيم و هراس و از تو آمرزش خواهم آمرزشي از روي طاعت و فرمانبرداري و از تو آمرزش خواهم آمرزشي از روي ايمان و از تو آمرزش خواهم آمرزشي از روي اقرار (به گناه)، و از تو آمرزش خواهم آمرزش از روي اخلاص، و از تو آمرزش خواهم آمرزش تقوا و پرهيزگاري و از تو آمرزش خواهم آمرزش از روي توکّل، و از تو آمرزش خواهم آمرزش از روي خواري و از تو آمرزش خواهم آمرزش کسي که برايت کار کرده و از (ترس) تو به سوي خودت گريخته» (ص 476). پس کسيکه عميقاً خواستار پاکي درون از معاصي است بايد واجد اين صفات باشد: شرمساري و حيا، اميد، خواهان بودن بازگشت به سوي خدا، اشتياق، بيم و هراس، طاعت و فرمانبرداري، ايمان، اقرار به گناه، اخلاص، تقوا و پرهيزگاري، توکل، خواري و انجام عمل صالح براي خدا.
گناهان اثرات منفي فراواني در زندگي دنيوي و اخروي انسان مي گذارند. در اعمال مخصوص شب اول ماه رمضان (ص 776) دعايي از امام موسي کاظم عليه السلام نقل شده است که ايشان گناهان را تغيير دهندة نعمت ها، فروريزندة رنج و عذاب، قطع کنندة اميد، چيره کنندة دشمنان، بازگردانندة دعا، مستحق کنندة نزول بلا، جلوگيري کننده از باران آسمان، بالا زنندة پرده (رسوا کننده)، شتاب کننده به نابودي، پشيماني آورنده، درندة پرده ها (رسوا کننده) معرفي کرده اند که اثرات مخرّب گناه، جز با پذيرش توبه و غفران الهي قابل ترميم و بازيابي نخواهد بود. مثل استخوانِ شکستهاي که فقط با عنايت «خداوند جبران کننده»53 قابل بهبود خواهد بود: «أَسْأَلُكَ يَا غَافِرَ الذَّنْبِ الْكَبِيرِ وَ يَا جَابِرَ الْعَظْمِ الْكَسِيرِ أَنْ تَهَبَ لِي مُوبِقَاتِ الْجَرَائِرِ وَ تَسْتُرَ عَلَيَّ فَاضِحَاتِ السَّرَائِر، ازتو خواهم اي آمرزندة گناه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان امام صادق، امام زمان Next Entries پایان نامه با کلید واژگان آموزش و پرورش، امر به معروف، سلامت روان، حقوق انسان