پایان نامه با کلید واژگان امام خمینی، امام خمینی(ره)، مشارکت اجتماعی، تقسیم کار

دانلود پایان نامه ارشد

برعهده دارد او را مورد احترام قرار داده و در زمینة تساوی زنان با مردان می فرماید:
اسلام نظر خاص بر شما بانوان دارد. اسلام در وقتی که ظهورکرد در جزیره العرب، بانوان حیثیت خودشان را پیش مردان از دست داده بودند؛ اسلام آن ها را سربلند و سرافراز کرد، اسلام آن ها را با مردان مساوی کرد (صحیفه امام، 1389، ج6: 299).
امام خمینی(ره) برای درمان خودباختگی زنان، ارزش وجودی آنان را گوشزد می کند و زن را همطراز مرد و نه پایین تر، قلمداد می نماید و زنان را شایستة کسب کمالات عالیه انسانی و سیرالی الله می داند.
برای زن ابعاد مختلفه است، چنانچه برای مرد و برای انسان، این ورق صوری نازل ترین مرتبة انسان است و نازل ترین مرتبة زن است و نازل ترین مرتبة مرد است. لکن از همین مرتبه نازل حرکت به سوی کمال است. انسان موجود متحرک است، از مرتبة طبیعت تا مرتبة غیب، تا فنا بر الوهیت (همان، ج7: 337).
امام خمینی(ره) همواره می کوشید ارزش های زن را جلوه گر سازد و ارزش واقعی زن را به او نشان دهد در این کار از پیامبراکرم(ص) پیروی می نمود؛ زیرا رسالت بزرگ پیامبر(ص) احیای هویت و دفاع از حقوق مظلومین و به ویژه زنان بود. امام از خدمت بزرگی که اسلام به زن نموده است، چنین یاد می کند:
اسلام می خواهد که زن و مرد رشد داشته باشند. اسلام زن ها را نجات داده است از آن چیزهایی که در جاهلیت بود. آن قدری که اسلام به زن خدمت کرده است، خدا می داند به مرد خدمت نکرده است. شما نمی دانید که در جاهلیت، زن چه بوده و در اسلام چه شده؛ اسلام می خواهد زن همان طوری که مرد همة کارهای اساسی را می کند، زن هم انجام دهد، اسلام می خواهد که زن را حیثیت و احترامش را حفظ کند، می خواهد شخصیت به زن بدهد که از شیئیت بیرون بیاید (همان، ج4: 427 – 428).
در اندیشة امام خمینی(ره) که مأخوذ از قرآن وعترت است، زن همانند مرد، انسان و از فطرت و روحی پاک برخوردار است و لذا در تقسیم کار خلقت، هرکدام مطابق با نیازها واستعدادها، وظایف و حقوقی را دارا هستند که درکنار یکدیگر تکمیل شده و سعادت و توسعة فردی و اجتماعی هم حاصل می شود و این اندیشه خط بطلانی بر تمامی تفکرات جاهلانة سنتی و صنعتی است (نصری،1376: 61).
این تقسیم کار خلقت است که به هر جنسی مطابق با رسالتش توانایی داده تا در جامعه توان حرکت به سمت کمال را دارا باشد. اگر تفاوتی در قانون و وظیفة اوست، به معنای عدم آزادی زن نیست، بلکه آزادی زن، در رسالتش نهفته است. زن و مرد هر چند دارای تفاوت های طبیعی در نظام خلقت می باشند، اما از این تفاوت ها نمی توان نابرابری یا برتری یکی را بر دیگری نتیجه گرفت، بلکه بایدگفت که هر دو دارای هویتی انسانی می باشند و دارا بودن هویت انسانی می تواند جایگاه برابری را برای استفادة زنان از فرصت های اجتماعی فراهم آورد و تفاوت های طبیعی مذکورتنها می تواند برخی استعدادهای خاص در هر جنس را مشخص کند.

جمع بندی
فصل حاضر درصدد بررسی ابعاد هویت زن مسلمان از دیدگاه اسلام و اندیشة امام خمینی(ره) بود. در این راستا نخست ابعاد هویت زن مسلمان از دیدگاه اسلام مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد که در دورانی که میان ملل متمدن و غیر متمدن موجود در دنیا زن از جایگاهی پست تر از مرد برخوردار بود و حقوق وی را نادیده می گرفتند، دین اسلام ظهور کرد و حیثیت و ارزش زن را به وی بازگرداند. با بررسی آیات قرآن کریم معلوم می گردد که زن همچون مرد، مخلوق خداوند است و از همان حقیقت خلق شده است و دارای کرامت انسانی است و می تواند به مراتب عالی انسانیت دست یابد. کرامت زن در معرفت و شناخت، در اختیار و انتخاب، در قابلیت هدایت، در پوشیدگی و عفاف، در داشتن حق آزادی و … نمود دارد و موظف است که کرامت خود را حفظ نماید.
با تدبّر در آیات قرآن، ارزش و اهمیتی که خداوند برای زنان در تمامی عرصه ها قائل شده است را درمی یابیم. قرآن به صراحت حضور سیاسی زنان و حق مداخله، تصمیم گیری و اظهار نظرآن ها را مطرح نموده است. اسلام در اجتماع نیز برای زنان حقوقی را قائل است، زنان حق دارند توانمندی های خود را در چارچوب موازین اسلام شکوفا نموده و با تحصیل علم و حضور در عرصه های اجتماعی و اقتصادی، مشروط به حفظ عفاف، پاکدامنی و حریم انسانیت، مشارکت فعال داشته باشند. درکتب تاریخی و روایی نیز موارد بسیاری از حضور زنان درعرصه های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در زمان پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین (ع) بیان شده است.
در ادامه به بحث هویت ازدیدگاه امام خمینی(ره) پرداخته شد. عواملی مانند تجربه های تاریخی، تعلق به گفتمان بازگشت به خویشتن و فهم خاص ایشان از اسلام، از مهمترین عوامل تأثیرگذار برنگرش امام (ره) نسبت به هویت می باشند. این عوامل موجب شدند تا ایشان در اولویت گذاری مؤلفه های هویت ساز بیش از همه بر اسلام و فرهنگ دینی تأکید کرده و در بازسازی هویت از زاویة دین به این مهم بنگرد.
درمجموع امام خمینی(ره) هویت فرهنگی اصیل در ایران را، هویت اسلامی ـ انسانی می داند و کلام ایشان مبنی بر احیای هویت اسلامی ـ انسانی، در واقع تأکیدی بر بازگشت به هویت انسانی ـ عقلانی است که جوهرة آموزه های اسلامی می باشد. این هویت انسانی و فطری موجب ظهور انسانیت انسان می شود.

فصل سوم
بعد اجتماعی ـ اقتصادی هویت زن مسلمان در اندیشه امام خمینی (ره)

مقدمه
یکی از اصول اولیه در امر توسعه همه جانبه این است که هر کشوری باید این واقعیت را بپذیرد که بهره برداری از تمام توان نیروهای انسانی، شرط اساسی توسعه و پیشرفت است. این هدف در صورتی محقق می شود که بپذیریم زنان نیمی از نیروهای انسانی هر جامعه هستند و باید در امر توسعه از استعدادها و توانمندی هایشان به نحو مطلوب بهره برداری کرد.
در این راستا و ازدیدگاه امام خمینی(ره) زن می تواند دربخش های مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و همه فعالیت هایی که در سازندگی کشور مؤثر است، به فعالیت بپردازد. تأکید ایشان بر مشارکت زنان در سازندگی جامعه به این مفهوم است که ایشان با هرگونه فعالیت اجتماعی زنان که اثری سازنده در عرصه جامعه داشته باشد موافق بودند و معتقد بودند زن همانند مرد آزاد است به هر فعالیت و عملی که موجب تباهی خویش و جامعه نشود اقدام کند و نباید نیمی از جمعیت کشور را از دخالت در مقدرات خود محروم کرد. می توان گفت که نگاه امام به مشارکت، براساس تکلیف و وظیفه است نه جنسیت، چرا که زن هم انسان است و هم تکلیف دارد. امام حفظ جامعه اسلامی را برای زن و مرد تکلیف می دانند و در این میان هیچ فرقی میان این دو نمی گذارند.
فصل حاضردر صدد بررسی ابعاد اجتماعی ـ اقتصادی هویت زن مسلمان در اندیشه امام خمینی(ره) می باشد. بدین منظور ابتدا نگرش امام خمینی(ره) در خصوص مشارکت اجتماعی زنان در جامعه ارائه می گردد. سپس زمینه های مشارکت اجتماعی زنان در جامعه مورد بررسی قرار می گیرد. در ادامه نیز بعد اقتصادی هویت زن مسلمان و حقوق زنان در این زمینه بررسی می گردد.
الف. الگوی مشارکت اجتماعی زن مسلمان در اندیشه امام خمینی(ره)
یکی از شیوه های تربیتی خداوند در قرآن کریم، معرفی الگو است. هدف اسلام معرفی الگوی خوب و متعالی است تا انسانها به سراغ الگوهای ساختی نروند. امام خمینی(ره) نیز به اهمیت الگوطلبی و الگوسازی و نقش شگرف آن در شکل گیری شخصیت زن پی برد و از این شیوه استفاده نمود. از این رو، سعی بر شناساندن الگوی کامل و جامعی از زن دارد تا زنان، ‌او را سرمشق خود قرار دهند تا با پیروی از او، پیمودن راه سعادت و نیل به کمالات انسانی فراهم شود.
امام(ره) در راستای هویت بخشی به زنان جامعه و ملموس ساختن باورهای دینی در مورد آنها، به مسأله ای توجه کرد که در تعلیم و تربیت «نظریة الگوها» و در نگرش اسلامی «نظریة اسوه ها» نامیده می شود. ایشان زنان شاخص در اسلام، به ویژه حضرت فاطمه(س) را الگوی یک زن مسلمان دانسته و در موارد فراوانی بر لزوم پیروی از سیرة ایشان سفارش کرده است، آن حضرت را یک زن به تمام معنا می دانست و روز تولد او را روز زن و در واقع روز حیات زن و روز پایه گذاری افتخار و نقش بزرگ او در جامعه می دانست (رحمتی، 1386: 78). ایشان می فرمود:
… تمام هویت های کمالی که در انسان متصور است و در زن تصور دارد، تمام در این زن است. و فردا همچو زنی متولد می شود. زنی که تمام خاصه های انبیا در اوست، زنی که اگر مرد بود، نبی بود، زنی که اگر مرد بود به جای رسول الله بود. پس، فردا روز زن است. تمام حیثیت زن و تمام شخصیت زن فردا موجود شد. معنویات، جلوه های ملکوتی، جلوه های الهی، جلوه های جبروتی، جلوه های ملکی و ناسوتی همه در این موجود مجتمع است. انسانی است به تمام معنا انسان، زنی است به تمام معنا زن (صحیفه امام،1389 ،ج: 337).
اساس تأسی امام به حضرت زهرا(س) مبارزه با نظام های ستمگر، برخورداری از ارزش معنوی والا و تربیت انسان های نمونه و تاریخ ساز است، زیرا وجود حضرت و تولدشان، موجب سربلندی زن گردید. ایشان زمانی به دنیا آمدند که زن انسان محسوب نمی شد و وجودش موجب سرافکندگی بود. پیامبراسلام با احترام های بی حد و حصر خود به این مولود مبارک، نشان داد که زن مقام بزرگ و ویژه ای در جامعه دارد و اگر برتر از مرد نباشد، از اوکمتر نیست (صیفار، 1385: 19).
از برای زن ابعاد مختلفه است. چنانچه برای مرد و برای انسان. این صورت طبیعی نازل ترین مرتبة انسان است و نازل ترین مرتبة زن است و نازل ترین مرتبة مرد است؛ لکن از همین مرتبة نازل، حرکت به سوی کمال است. انسان موجود متحرک است؛ از مرتبة طبیعت تا مرتبة غیب، تا فنا درالوهیت. برای صدیقه طاهره این مسائل، این معانی حاصل است. از مرتبة طبیعت شروع کرده است، حرکت کرده است؛ حرکت معنوی؛ با قدرت الهی، با دست غیبی، با تربیت رسول الله (ص) مراحل را طی کرده است تا رسیده است به مرتبه ای که دست همه از او کوتاه است. پس،‌ فردا تمام جلوة زن تحقق پیدا کرده است؛ و زن به تمام معنا متحقق است. فردا روز زن است (صحیفه امام، 1389 ، ج7: 338).
امام خمینی(ره) در این باره می فرماید: « روز بزرگی است یک زن در دنیا آمد که مقابل همة مردان است. یک زن به دنیا آمد که نمونة انسان است، یک زن به دنیا آمد که تمام هویت انسانی در او جلوه گراست. پس روز، روز بزرگی است، روز شما زنان است» (همان، ج7: 341).
اقدام حضرت امام(ره) در اعلام «روز زن» و معرفی الگویی برای زنان مسلمان در روزهای آغازین پس از پیروزی انقلاب اسلامی، درایت و تیزبینی ایشان را در پاسخ به این نیاز روانی جنس زن به تصویر می کشد. امام خمینی(ره) با اشراف برآموزه های برتر اسلامی، چهره و شخصیتی متعالی از زن کشف می کند که به بهترین شکل در حضرت زهرا(س) نمود یافته است. این نگرش، به امام امکان می دهد که آرمان ها و خواسته های برتر و مهمتر از همه منزلت و شأن زن را تبیین کند. امام حضرت زهرا(س) را نماد تحقق ارزش والای خلیفه الله در جهان می داند وآن حضرت را دارای مقام کرامت و معنویت معرفی می کند:
روز شرافتمند عنصر تابناکی که زیربنای فضیلت های انسانی و ارزش های والای خلیفه الله در جهان است و مبارک تر و پر بها تر انتخاب بسیار والای روز بیستم جمادی الثانی است، روز پرافتخار ولادت زنی که از معجزات تاریخ و افتخارات عالم وجود است (همان، ج16: 192).
امام خمینی(ره) به معرفی «اسوة حسنة زنان» می پردازد تا به تبعیت از رسول اکرم(ص) هویت زن رنج دیده درطول تاریخ را، به او بازگرداند ودراین راستا روز میلاد با سعادت بانوی بزرگ تاریخ؛ یعنی حضرت زهرا(س) را به عنوان روز زن معرفی نمودند و فرمودند:
روز ولادت سرتاسر سعادت صدیقه طاهره که والاترین روز برای انتخاب روز زن است … این ولادت باسعادت در زمان و محیطی واقع شد که زن به عنوان یک انسان مطرح نبود و وجود او موجب سرافکندگی خاندانش در نزد اقوام مختلف جاهلیت به شمار می رفت. در چنین محیط فاسد و وحشتزایی، پیامبر بزرگ اسلام دست زن را

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان امام خمینی، امام خمینی(ره)، کمال مطلق، عالم ماده Next Entries پایان نامه با کلید واژگان امام خمینی، امام خمینی(ره)، حضور اجتماعی، انقلاب اسلامی