پایان نامه با کلید واژگان امام خمینی، امام خمینی(ره)، حکومت اسلامی، جامعه اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

عمل نیز چنین مفهومی از مشارکت اجتماعی زنان پس از انقلاب مشروط به حفظ حجاب و شئونات مذهبی در اشکال متنوع خود شد (نیکخواه و صادقی، 1391: 18).
بانوان محترم ایران ثابت کردند که دستخوش این طور توطئه ها نشده اند و نمی شوند و ثابت کردند که در دژ محکم عفت و عصمت هستند و جوانان صحیح و نیرومند و دختران عفیف و متعهد به این کشور تسلیم خواهند کرد و هیچ گاه نخواهند در آن راه هایی که قدرت های بزرگ برای تباه کردن این کشور پیش پای آن ها گذاشته بود، به آن راه ها نخواهند رفت (صحیفه امام،1389، ج14: 356).
امام(ره) نیز حجاب را موجب حفظ شخصیت زن، پیشرفت جامعه و دور ماندن آن از ابتذال می داند و بر این باور است که با حفظ حجاب، ارزش های والای انسانی محفوظ می ماند و معیارهای معنوی در جامعه سیر صعودی به خود می گیرد.
البته باید توجه باشید که حجابی که اسلام قرار داده است، برای حفظ ارزش های شماست. هر چه را که خدا دستور فرموده است برای این است که آن ارزشهای واقعی که اینها دارند و ممکن است به واسطة وسوسه های شیطانی یا دست های فاسد استعمار و عمال استعمار پایمال می شوند، اینها (ارزش ها) زنده بشود (همان، ج 19: 185).
تأکید حضرت امام برحجاب، بیانگر روشن بینی ایشان در لزوم نگاهبانی ارزش های اسلامی و جلوگیری از مفاسد ناشی از رعایت نکردن حجاب است. ایشان نه فقط حجاب را مانع کسب علوم، فضایل و فرهنگ نمی دانست، بلکه آن را موجب تقویت حریم عفاف، تحکیم ارزش های انسانی، پالایش روح و عامل استحکام خانواده می شمرد (شریفی، 1390: 29).
امام خمینی(ره) درباره زنان و شرکت و پوشش آنان در جامعه، تنها رعایت موازین انسانی را که از منظر دین و خرد آشکار است را موثر می شمرد و هرگونه تحمیل در حوزه کار و ابتکار زنان فرهیخته را مغایر با دین تلقی می نمود. ایشان در مصاحبه با خانم الیزابت تارگود در تاریخ 10/8/57 در پاسخ به این سوال که آیا زن ها قادر خواهند بود به طورآزادانه بین حجاب و لباس غربی حق انتخاب داشته باشند می فرماید: «زنان در انتخاب فعالیت و سرنوشت و همچنین پوشش خود با رعایت موازینی آزادند و تجربۀ کنونی فعالیت های ضد رژیم شاه، نشان داده است که زنان بیش از پیش، آزادی خود را در پوششی که اسلام می گوید، یافته اند (همان، ج4: 248).
هنر امام(ره) در عرصة رهبری انقلاب اسلامی آن بود که به رغم رواج آموزه های انزوا مدار زن در حوزة اندیشه دینی که سلامت و سعادت او را در خانه نشینی و دور بودن از نامحرم تعریف می کرد، هیچگاه علاقه و تمایل زن مسلمان ایرانی درتعیین سرنوشت ملی خود را نادیده نگرفت و در عین حال برخلاف گروه هایی که فارغ از دغدغه های شرعی و ملاحظات دینی بر حضور زنان در کنار مردان تأکید داشتند، به جد پاسداشت حرمت زن مسلمان و حضور در عرصة عمومی را خواستار بود.
در نگاه امام(ره)، حضورکامل و انسانی زن دراجتماع در سایة حفظ گوهر وجودی او در چارچوب عفاف حاصل می آمد و هرگونه اقدام اجتماعی فارغ از رعایت این مهم، صرفاً اعتلای ظاهری زن را در پی می داشت این چنین بود که حضرت امام(ره) نه ضرورت حضور اجتماعی و سازندة زنان را فدای یکسویه نگری و تنگ نظری به دین و جایگاه زن نمود و نه به عذر مبارزه و حضور بانوان در صحنه های مختلف، چارچوب های شرعی را در روابط اجتماعی بانوان نادیده گرفت (عطارزاده، 1386: 23).
امام(ره) به تساوی زن و مرد و یکسان بودن شؤون انسانی و اجتماعی آنان باور دارند اما اعتقاد دارند که به اسم آزادی زن می خواهند از او استفادة ابزاری کنند در حالیکه اسلام می خواهد شخصیت زن حفظ بشود و در روابط اجتماعی انسانیت زن ملاک باشد نه جسم زن، لذا زن آزاد است تا با انسانیت خویش در فعالیت های سیاسی ـ اجتماعی مشارکت جوید نه این که به عنوان عنصری غریزی و شیء شده، ابزار دست هوسبازان شود.
… [آن چه اسلام با آن مخالف است] این است که این طوری که این ها زن را می خواهند بار بیاورند که یک ملعبه ای در دست مردها باشد و به قول شاه «زن خوب است فریبا باشد»، ما می خواهیم این کلام را بگیریم، این غلط را بگیریم. ما می خواهیم زن آدم باشد مثل سایر آدمها، زن انسان باشد مثل سایرانسانها، آزاد باشد مثل سایر انسان ها … (همان، ج5: 217).
امام خمینی(ره) در مصاحبه با روزنامه آلمانی دنیای سوم، اسلام و به خصوص نگرش شیعی را با مشارکت فعال زنان در جامعه و سیاست مغایر تلقی نمی کند و با نقد منصفانه فرهنگ و تمدن غرب، رویکرد جهان معاصر نسبت به حضور و تساوی زن و مرد را در عرصه زندگی می پذیرد: ایشان در پاسخ به این سوال: شنیده ایم که تشیع، سبک زندگی غربی را برای این که با سنت های مذهبی توافق ندارد، رد می کند. آیا ممکن است شما نظر خود را در باره این مسأله براساس مذهب تشیع بیان کنید؟ می فرمایند:
تشیع که مکتبی است انقلابی و ادامه اسلام راستین پیامبر(ص) است … نه تنها زنان را از صحنه زندگی اجتماعی طرد نمی کند، بلکه آنان را در جامعه در جایگاه رفیع انسانی خود قرار می دهد. ما پیشرفت های دنیای غرب را می پذیریم، ولی فساد غرب را که خود آنان از آن ناله می کنند نه (صحیفه امام، 1389، ج4: 508).
هنگامی که ایشان در پاریس به سر می بردند در پاسخ به نگرانی هایی که در مورد زنان در نظام اسلامی آینده مطرح می شد، در یکی از مصاحبه های خود در تاریخ 18/8/1357 اظهار داشتند:
مبادا یک وقت اسلام بیاید و در خانه را روی زنان ببندد و قفل کند تا دیگر از خانه بیرون نیایند. اسلام می خواهد که زن و مرد رشد داشته باشند. اسلام زن ها را از آن چیزهایی که در جاهلیت بود نجات داده است. زن باید همان حقوق مردان را داشته باشد. اسلام برابری ها بین زن و مرد را مورد تأکید قرار داده است. اسلام به هردوی آن ها حق تصمیم گرفتن دربارة سرنوشتشان و برخورداری از تمام آزادی ها را اعطا کرده است. زن و مرد همه آزادند که به دانشگاه بروند. آزادند در اینکه رأی بدهند و رأی بگیرند. زنان باید به نحو فعال درساختمان جامعه شرکت کنند تمام افراد باید در نوسازی مشارکت داشته باشند (امام خمینی،1363: 28).
در واقع آنچه درسرمایة کلامی امام خمینی(ره) برای زنان نمود می یابد برجستگی هویت انسانی زن و مرد و ضرورت رعایت شئون اسلامی به منظور ایفای نقشی فعال در سرنوشت اجتماعی خود و جامعة اسلامی درکنار مردان است، براساس همین نگرش، زنان نیز در لبیک گویی به ایشان در اواخر دورة حکومت پهلوی به یکباره با حضورگسترده در صحنة تظاهرات و فعالیت های اجتماعی دیگرسقوط رژیم پهلوی را رقم زدند و این درحالی است که مشارکت آن دسته از زنان که درطی دوره های گذشته محیط را مناسب حضور اجتماعی نمی یافتند، بیش از پیش جلب توجه می نماید. به عبارتی دیگر از این زمان به بعد امنیت خاطری که درسایة نظام اسلامی ایجاد شد موجب حضور و مشارکت زنان از صنوف، طبقات و سنین مختلف شد (نیکخواه و صادقی، 1391: 16).
2. زمینه های مشارکت اجتماعی زنان
2. 1. مشارکت در سازندگی جامعه
تأکید امام خمینی(ره) بر مشارکت زنان در سازندگی جامعه به این مفهوم است که ایشان با هرگونه فعالیت اجتماعی ـ سیاسی زنان که اثری سازنده در عرصه جامعه داشته باشد و به غنای حرکت و حیات جامعه بیانجامد موافق بوده اند. سفارش های مکرر امام بر تداوم حضور زنان در عرصه سازندگی مهر تأییدی بود بر نظرهای ایشان که پیش از پیروزی انقلاب و عمدتاً در پاسخ به خبرنگاران خارجی ابراز می داشتند و بر حضور سازندة زن در همة ابعاد و زوایای جامعه اسلامی تأکید می کردند.
امام خمینی(ره) در مصاحبه با روزنامة اطلاعات درتاریخ 3/11/57 در پاسخ به این سؤال که نقش زنان در حکومت اسلامی چگونه خواهد بود؟ آیا مثلاً در امورکشور هم شرکت خواهند داشت. برای مثال وکیل و وزیرخواهند شد؟ البته اگراستعداد و لیاقتی نشان دهند؟ می فرمایند:
در مورد اینگونه مسایل، حکومت اسلامی تکالیف را معین می کند و الان وقت اظهار نظر در این زمینه ها نیست. زنان همچون مردان در ساختن جامعة اسلامی فردا شرکت دارند. آنان از حق رأی دادن و رأی گرفتن برخوردارند در مبارزات اخیر ایران، زنان ایران نیز سهمی چون مردان دارند … ما همه گونه آزادی را به زن خواهیم داد، البته جلوی فساد را می گیریم و در این مورد، دیگر بین زن و مرد فرقی نیست (صحیفه امام،1389، ج5: 520).
پس ازانقلاب درشهریور1358 به صراحت اعلام می کنندکه سازندگی مادی و معنوی جامعه بدون حضور زنان امکان پذیر نیست:
این آشفتگی ها باید به دست ما و شما به دست ملت و [دولت، اصلاح شود] تنها هیچ کدام نمی توانند این کارها درست بکنند. اگر خانم ها خیال کردند که کنار بروند و مردها این کارها را انجام بدهند و یا مردها خیال کنند که کنار بروند و خانم ها این کارها را انجام بدهند ویا هردو خیال بکنند دولت انجام بدهد ویا هر سه خیال کنند روحانیت انجام بدهد، این خیال، خیال صحیحی نیست (همان، ج9: 500).
ایشان درمصاحبه با روزنامه نیوزآمستردام در18آبان 1357، موضع خویش رادر قبال نقش زنان دراجتماع اعلام کردند و زنان را به آینده ای روشن امیدوار نمودند و با این تدبیر، توانستند همچنان زنان را درصحنة نهضت نگه دارند. برهمین مبنا در طی ماه هایی که حرکت انقلابی مردم درجریان بود، بارها اعلام کردند:
در نظام اسلامی، زن به عنوان یک انسان می تواند مشارکت فعال با مردان، در بنای جامعه اسلامی داشته باشد ولی نه به صورت یک شیء، نه او حق دارد خود را به چنین حدی تنزل دهد و نه مردان حق دارند که به او چنین بیاندیشند(صحیفه امام، 1389، ج4: 414).
امام خمینی(ره) در پاسخ سؤال نماینده سازمان بین الملل در 19 آبان 1357 که از ایشان پرسید: «از نظر اسلام زنان تا چه حد مجازند در ساختمان بنای حکومت اسلامی شرکت نمایند؟» فرمودند:
از نظر اسلام، زنان نقش حساسی در بنای جامعه اسلامی دارند و اسلام زن را تا حدی ارتقا می دهد که او بتواند مقام انسانی خود را در جامعه بازیابد و از حد «شیء بودن» بیرون بیاید، در نتیجه، متناسب با چنین رشدی، زن می تواند در ساختمان حکومت اسلامی مسئولیت هایی به عهده بگیرد (صحیفه امام، 1389، ج4: 435).
پس از پیروزی نهضت، امام از شرکت زنان در اجتماع استقبال می کردند و با رهنمودهای خویش زمینه را برای مشارکت سازنده مهیا می ساختند وآن را تحولی سازنده برای نقش زنان در اجتماع می دانستند.
خواهرهای ما که اشتغال به مسائل دیگر داشتند، الآن همدوش با برادرها و مقدم بر آن ها به سرنوشت کشور خودشان فکر می کنند، طرح می دهند، فکر می کنند و انتقاد می کنند. این تحول، تحولی است که خدای تبارک و تعالی که مقلب القلوب است، این تحول را ایجاد کرد (همان، ج8: 195).
یکی دیگر از صحنه های مشارکت فراگیر، مسألة سازندگی همه جانبة کشور و جامعه است که هیچ کس نباید و نمی تواند تردید کند که بدون حضور فعال بانوان جامعة اسلامی بتوان در این مهم توفیق کامل به دست آورد. امام(ره)، ملت را امیدوار کردند که با دخالت دادن صحیح زنان در اجتماع، جامعة منحط کنونی را اصلاح و بازسازی خواهند کرد. در این خصوص نیز حضرت امام(ره)، تأکیدهای زیادی دارند: «همه ملت ایران، چه بانوان و چه مردان باید این خرابه ای که برای ما گذاشته اند، بسازند. ایران با دست مرد تنها درست نمی شود، مرد و زن باید با هم این خرابه را بسازند» (همان، ج6: 301).
یکی از ابعاد قابل توجه شرکت زنان در فعالیت های اجتماعی،‌ حضور گستردة آنان در اقدامات جهاد سازندگی بود. زنان شهری که پیش ازآن فقط به تجملات فکرمی کردند، تحت تأثیر نهضت و رهنمودهای سازندة امام در مقام مرجع تقلید، همگام با مردان در عمران مناطق روستایی شرکتی فعال یافتند؛ به گونه ای که مورد تقدیر حضرت امام قرار گرفتند (طهماسبی کهیانی، 1385: 57). ایشان در این زمینه فرمودند:
از آن طرف تحول دیگری که پیدا شد، ‌امروز یک دسته از جوان ها، زن و مرد، از اروپا آمدند پیش من و آن ها گفتند ما آمدیم برای این که در روستاها برویم و به مردم خدمت بکنیم. جوان هایی که سابق در مسائل دیگر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان امام خمینی، امام خمینی(ره)، حضور اجتماعی، انقلاب اسلامی Next Entries منابع پایان نامه درمورد شرکت سهامی، شركت سهامی، مجمع عمومی، اشخاص ثالث