پایان نامه با کلید واژگان استان گیلان، دریای خزر، رشد جمعیت

دانلود پایان نامه ارشد

مجموع 52 شهرداری موجود در سطح استان گیلان 47 شهر به عنوان شهرهای کوچک انتخاب شد که معادل 90% از آمار موجود بود و حدود 5شهرداری نیز به عنوان شهرداری های شهر های کوچک شناسایی شدندکه معادل 10% از کل آمار 90% می باشند و همچنین 4 شهر بزرگ معادل 8% از آمار موجود و 2% هم شامل کلانشهرهای موجود بود ، با توجه به موضوع اصلی تحقیق و این مهم که 90% از شهرداریهای موجود در سطح استان گیلان شامل شهرداریهای کوچک می باشند ، با توجه به ویژگی خاص جغرافیایی استان اکثر اینگونه شهرداریها دارای جاده های ترانزیت اصلی و یا نزدیکی به مرکز استان و یا مرزهای سیاسی خاص می باشند از این رو اینگونه شهرداریها دارای درآمد پایدار بوده و کارکرد و جایگاه ویژه ای در جغرافیای سیاسی استان گیلان دارند، رشد جمعیت و بزرگتر شدن شهر ها و تبدیل بخش ها به شهر نیز از جمله مسائل مهمی است که شهرها با آن روبرو هستند از این رو توزیع امکانات در تمامی امور فرهنگی ، آموزشی ، سیاسی ، اقتصادی و… از مهاجرت بی رویه و مسائل مسکن و مبارزه با فقر و… در شهرهای بزرگتر می کاهد و بر کارکرد شهرداریهای کوچک نیز تاثیر می گذارد ، همچنین راهی به سمت توسعة آتی در استان گیلان باز می کند.
3-8- قلمرو منطقه مورد مطالعه :
استان گيلان يكي از استان هاي شمالي كشور با مسا حت 14711 كيلومتر مربع مي باشد. اين استان در 36 درجه و 34 دقيقه تا 38 درجه و 27 دقيقه عرض شمالي و 48 درجه و 53 دقيقه تا 50 درجه و 34 دقيقه طول شرقي از نصف النهار قرار گرفته است.
طول آن از شمال باختري به جنوب خاوري ، 235 كيلومتر و عرض آن ، از 25 تا 105 كيلومتر تغيــير مي كند. رشته كوههاي البرز با ارتفاع متوسط 3000 متر، همانند ديواري در باختر و جنوب گيلان كشيده شده و اين منطقه جز از راه دره منجيل، راه شوسه ديگري به فلات ايران ندارد . كمترين فاصله كوه از درياي خزر (در بخش حويق از شهرستان تالش) نزديك به 3 كيلومتر و بيشترين فاصله آن از دريا (در امام زاده هاشم ، مسير جاده رشت- قزوين) حدود 50 كيلومتر است.
اين استان، از شمال به درياي خزر و كشورهاي مستقل آسياي ميانه، از غرب به استان اردبيل، از جنوب به استان زنجان و قزوين و از شرق به استان مازندران محدود مي گردد.
بر اساس آخرين تقسيمات كشوري ، استان گيلان داراي 16 شهرستان 52 شهر و 43بخش، 109 دهستان و 2916 آبادي (2583 آبادي داراي سكنه و 333 آبادي خالي از سكنه ) مي باشد.
شهرستانهاي استان گيلان عبارتند از : آستارا ـ آستانه اشرفيه ـ املش ـ بندر انزلي ـ تالش ـ رشت ـ رضوانشهر ـ رودبار ـ رودسر ـ سياهكل ـ شفت ـ صومعه سرا ـ فومن ـ لاهيجان ـ لنگرود ـ ماسال.
استان گيلان به عنوان يكي از زيباتــرين استان هاي كشور به لحاظ جاذبه هاي طبيعي و گردشگري ياد مي شود و سالانه ميليون هانفر گردشگر به گيلان رو مي آورند ، گيلان سرزمين طلاي سبز از ديدگان بسياري از دوستــداران تاريخ و طبيعت به دور مانده است . اين استــان طبيعت و گردشگري با بيش از 14 هزار کيلومتر مربع مساحت داراي جاذبه هاي تاريخي و طبيعي کم نظيري چون جنگل هاي انبوه ، شاليزارهاي وسيع ، زيستــگاههاي پرنده ها و آبگيرها و رودها، سواحل چشم نواز درياي خزر، پارکهايي وسيع و انواع گياهان کم ياب است. جغرافياي سبز گيلان مجموعه اي است بي بديل از شاهکارها و مواهب خدادادي حاصل درياي هميشه آبي خزر تجلي يافته در آيينه امواج نيلگون کرانه هاي دل انگيز، جلگه ها، کوهپايه هاي جنگلي با گستره سبز شاليزارهاي برنج، عطر خوش مخمل سبز بوته هاي چاي، ييلاقات مصفا و رودخانه هايي زلال و پر پيچ و خم که شايد در خارج از اين استان تنها بتوان همه اين بهشت چشم را با هم تنها در رويايي شيرين تصور کرد. از سوي ديگر سيماي ميراث فرهنگي اين سرزمين به عنوان مامن اقوام آريايي از بزرگترين گاهواره تمدن و فرهنگ هزار ساله بشري است که همچنان داراي آثار ارزشمند تاريخي فرهنگي بجاي مانده ازگذشتگان، هنرهاي سنتي و صنايع دستي با قدمت هزارساله است.
صنايع در گيلان نيز از قدمت زيادي برخوردار است، که از پرورش کرم ابريشم در عهد باستان آغاز و با کشت برنج، چاي، توتون، صيد و عمل آوري انواع ماهي، توليد و صدور خاويارادامه دارد. امروز شايد کمتر ايراني و يا شايد هم کمتر گردشگر خارجي را بتوان سراغ گرفت که نام برخي از جاذبه هاي طبيعي و گردشگري گيلان چون شهرک تاريخي و باستاني ماسوله، تپه ها و جام مارليک، تالاب بين المللي بندر انزلي و يا قلعه رودخان را نشنيده باشد. جاذبه هاي گردشگري اين استان آنقدر زياد است که تقريبا جايي نيست که براي يک مسافر خالي از لطف و جذابيت باشد. شاليزارهاي برنج، خانه هاي روستايي با سقفهاي پوشيده از شالي، بازارهاي هفتگي، لباسهاي محلي، دريا و سواحل آن، باغهاي چاي و زيتون، ابنيه تاريخي، بقعه هاي امامزاده ها، آرامگاه شخصيت هاي علمي و فرهنگي و موزه و آثار باستاني همه و همه خبر از ايجاد انگيزه براي گردشگر است. اين استان علاوه بر اين جاذبه ها به برکت مهاجرت سادات علوي در قرون اوليه اسلام داراي جاذبه هاي مذهبي زيادي نيز مي باشد از برکت وجود اين بقاع متبرکه اقتصاد منطقه رونق يافته که گواه آن وجود بازارهاي محلي در کنار بقاع متبرکه است، بازارهايي که علاوه بر ارتقاء وضعيت اقتصادي مجاورين ، امکان جذب زائرن و گردشگران غيربومي را نيز فراهم مي کند که نمونه بازر آن روستاي امام زاده هاشم در منطقه سراوان است.
بارگاه رفيع سيدجلال الدين اشرف برادر امام رضا (ع) در آستانه اشرفيه، خواهر امام رضا و داناي علي در رشت، امامزاده هاشم در جاده رشت، تهران و شاهزاده ابراهيم در شفت از مهمترين مکانهاي مذهبي استان گيلان است که هرساله پذيراي صدها زائر بومي و غير بومي است.

همچنين، آرامگاه ميرزا کوچک جنگلي در رشت، آرامگاه دکتر معين در آستانه اشرفيه، بقعه شيخ زاهد در لاهيجان، بقعه متبرکه سبز قبا، امامزاده ميرزا و پير جلودار در فومن، بقعه شيخ تاج الدين محمود خيري، مرقد مطهر امامزاده سيد قاسم (س) و سيد ابراهيم (س) در آستارا، بقعه بي بي حوريه در انزلي و بقعه شاه شهيدان در سياهکل مکانهاي ديدني و زيارتي با جذابيت هاي خاص خويش، گردشگران را براي بازديد به سوي خود فرا مي خوانند.
استان گيلان علاوه بر آثار تاريخي و مذهبي داراي 565 هزار هکتار جنگل و 224هزار هکتار مرتع طبيعي است که مانند کمربندي سبز از سواحل چابکسر شروع و تا سواحل آستارا امتداد دارد. وجود تالاب هايي مانند تالاب خطيب گوران و کهنه گوراب فومن، مرداب بندر کياشهر، مرداب استيل آستارا، تالاب بين المللي انزلي، توقفگاه و پناهگاه هزاران پرنده زيبا و رنگارنگ دريايي و قوهاي سپيد، تالاب زيباي اميرکلايه لاهيجان با انواع پرندگان دريايي، آبشار پره سره هشتپر، تالاب زيباي زربيجار با پوشش گياهي مردابي زيستگاه پرندگان مهاجر املش، تالاب سياه درويشان و نرگستان صومعه سرا مانند طاووسي زيبا پرهاي افسونگر خود را براي پذيرايي از مسافران گسترده است.
در تعیین جایگاه شهرداری کوچک در توسعه یک منطقه مهم ژئوپلتيكی در کشور ایران ، استان گیلان در این پایان نامه انتخاب شده است ، تا با تعیین جایگاه مدیریت شهری در این منطقه گام های مهمی در شهرنشینی برداشته شده و راهنمای توسعه آتی این استان نیز بررسی و ارائه گردد.

3-9- بررسی موقعیت جغرافیایی استان گیلان
استان گیلان به عنوان یکی از نقاطی که مسیر اصلی ومهم ترانزیت کالا از روسیه بوده و دارای آب و هوا و طبیعت بکر بوده و یکی از بهترین نقاط گردشگری در کشور محسوب شده و داشتن سواحل دریای خزر و صنایع کشاورزی و … گیلان را به یکی از قطب های مهم ژئوپلیتیکی در کشور مبدل نموده است.
3-9-1- معرفی استان گیلان :
استان گیلان، از استان‌های شمالی ایران به مرکزیت کلانشهر رشت است . این استان دارای مرز بین المللی از طریق آستارا با جمهوری آذربایجان و از غرب به استان اردبیل و از جنوب به استان زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران محدود می شود ،مساحت گیلان ۱۴٬۰۴۴ کیلومترمربع و جمعیت آن طبق سرشماری ۱۳۹0استان گیلان ۲،۴۸۰٬۸۷۴ نفر است. بخش وسیعی از استان گیلان را جلگه و دشت و سایر بخش‌های آن را کوهستان تشکیل می‌دهد. این استان به وسیله رشته کوه‌های البرز و کوه‌های تالش، از بقیه سرزمین ایران جدا شده و جزو قسمت جنوبی دریای خزر به شمار می‌آید .گیلان دهمین استان پرجمعیتو بیست و هشتمین استان وسیع ایراناست. تراکم جمعیت در این استان با ۱۷۷ نفر در هر کیلومترمربع جایگاه سوم را در ایران دارد. کلانشهر رشت با داشتن ۴۶ درصد جمعیت کل استان مرکز و پرجمعیت‌ترین شهر استان گیلان و دوازدهمین شهر پرجمعیت ایران و پرجمعیت‌ترین شهر سه استان ایران در ساحل دریای خزر است. از دیگر شهرهای پرجمعیت این استان می‌توان به ترتیب به شهرهای بندر انزلی، مهمترین بندر ایرانی در حاشیه دریای خزر، لاهیجان، تالش، لنگرود، رودسر، بندر آستارا، فومن و صومعه سرا اشاره کرد.طبیعت گیلان، پوشیده از جنگلو دارای آب و هوای معتدل و مرطوب است. این استان شامل مناطق سرسبز شمال غربی رشته‌کوه البرز و بخش غربی کرانه‌های جنوبی دریای خزراست.استان گیلان از سال ۱۳۴۴ در تقسیمات کشوری ایران به عنوان استان مستقل وارد شد.

شکل 3-1 – نقشه استان گیلان شکل 3-2 – موقعیت شهرهای استان گیلان
3-10- شهرهای کوچک استان گیلان
ارائه تعریفی جامع از شهرها که بتواند در تصمیمات شهری کلیه شهرهای جهان صادق باشد ، دشوار است ، اما این اتفاق نظر وجود دارد که بسیاری از صاحب نظران معیار ” اندازه نسبی جمعیت ” را به عنوان عامل اصلی در تعیین اندازه شهر می دانند. اندازه جمعیتی شهرها و طبقه بندی آنها در کشور های مختلف متفاوت است. مطالعات طرح پایه آمایش سرزمین ( مرحله اول – 1364) در تعیین اندازه شهرهای ایران ، شهرهای زیر 50 نفر جمعیت را به عنوان شهرهای کوچک در نظر گرفته است. بر این اساس شهرهای کوچک ، شهرهایی هستند که 25 تا 50 نفر جمعیت دارند جمعیت استان گیلان در سال 1390 برابر ۲،۴۸۰٬۸۷۴ نفر بوده است و ۰٫۹ درصد از مساحت و ۳٫۳ از جمعیت ایران را در بر می‌گیرد. نرخ رشد جمعیت در گیلان به طور پیوسته کمتر از رشد کل کشور مانده‌است، میانگین رشد جمعیت استان گیلان در دوره پنج ساله ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ با اختلاف 67/0 درصدی نسبت به کل کشور، 62/0 درصد بوده است . میانگین کل ایران، ۱٫۲۹ درصد می‌باشد. از سوی دیگر تراکم جمعیت (شمار ساکنین در کیلومتر مربع) در گیلان همیشه بالاتر از متوسط کل کشور بوده‌است. این رقم در حال حاضر ۱۷۷ در مقابل ۴۶ نفر در کیلومتر مربع کل کشور می‌باشد. بُعد خانوار در گیلان، با 2/3 نفر در هر خانواده، کم‌ترین میزان در کل کشور را داراست. میانگین کشوری 55/3 نفر در هر خانواده می‌باشد. از سوی دیگر گیلان با 1/8 درصد در گروه سنی ۶۵ سال و بالاتر مسن‌ترین استان کشور است. کمترین میزان استفاده از شبکه آبرسانی عمومی در کشور، مربوط به استان گیلان است که بلافاصله پس از آن استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته که با سهولت دسترسی به منابع آب در گیلان قابل توجیه‌است . بیش از ۵۳ درصد مردم در روستاها زندگی می‌کنند. جمعیت متوسط روستا در گیلان همواره از متوسط کشور بالاتر بوده‌است. در ۱۹۹۶ این رقم برای گیلان ۴۴۱و برای کشور ۳۳۸ بود.
برای بازه سی ساله ۱۹۹۱-۲۰۲۱ سه فرضیه وجود دارد. طبق فرض شدید، نرخ رشد متوسط سالانه جمعیتهای شهری و روستایی گیلان به حدود 96/2 و 16/1درصد خواهد رسید. طبق دو فرضیه دیگر این نرخها کمتر خواهند بود. به نظر می‌رسد فرض دوم واقعی تر باشد و رشد جمعیت شهری به 5/2 و روستایی به زیر ۱ درصد نزدیکتر باشد. در سال ۲۰۰۶ تعداد روستاهای مسکون به ۲۶۸۶ کاهش یافت چرا که ۸ عدد شهر شده و ۲۴۱ عدد نیز نامسکون شدند. نرخ باروری (تعداد زایمان زنده در ۲۰۰۶ برای هر ۱۰۰۰ زن در سن تولید مثل) در گیلان 44/1 و نرخ تولد خام در کل استان 8/13 محاسبه شده‌است. در بازه ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۶ ۱۷۷٬۷۰۷ نفر از گیلان مهاجرت کرده و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان استان گیلان، زیست محیطی، تحلیل داده Next Entries پایان نامه با کلید واژگان مناطق روستایی، نرخ باروری، رشد جمعیت