پایان نامه با کلید واژه های پیشگیری از جرم، امر به معروف، قرآن کریم، نهی از منکر

دانلود پایان نامه ارشد

یا بکشند.
گروه بسیاری از فقهای بزرگ و از جمله آیت الله العظمی خمینی(ره) در تحریر الوسیله، «جرم را در معنای عام آن مورد توجه قرار داده اند، زیرا برای هر فعل حرام، یا هر ترک واجب، تعزیر را مقرر داشته اند و فقط شرطی را که منظور شده اند، این است که آن فعل، با ترک از گناهان کبیره باشد. پس‌هر گناه کبیره‌جرم است و هر جرم مستوجب کیفری است در دنیا از قبیل: حد، تعزیر، قصاص، دیه» (فیض، 1369، ص72) دانشمندان حقوق جزاء عرفی، جرم را به فعل یا ترک فعلی اطلاق می‌کنند که قانونگذار برای آن، مجازاتی در نظر گرفته است که تمام معاصی کبیره را در بر می گیرد و از طرفی حاکم شرع، حق تعزیر بر هر گناه کبیره ای را دارد (عابدی، 1388، صص11-10).

3-6-پیشگیری از جرم و گناه در قرآن کریم
اصولا دین مبین اسلام، به پیشگیری بیش از اصلاح اهتمام دارد و به همین دلیل، قبل از هر چیز به عوامل به وجود آورنده و زمینه‌های گناه و جرم توجه کرده و برای مقابله با آن‌ها، با واقع بینی تمام چاره اندیشی نموده است. شاید مهم‌ترین و پربارترین بخش از تاکیدات اسلام، روی همین بعد باشد. اسلام، آگاهی، علم و تفکر را که مایه اساسی هر نوع پیشرفت و سعادت است بسیار می ستاید و از جهل و نادانی که مایه بنیادی بدبختی و گناه و جرم می باشد نهی می‌کند، به امر رعایت بهداشت و نظافت عنایت ویژه ای داشته و برای سلامت روح و روان نیز به اقامه نماز و دعا امر فرموده و گذشت، مهربانی، صبوری، حق شناسی، سپاسگزاری، نگاهداشت حرمت دیگران، عدل و احسان، برابری و برادری را توصیه فرموده و از نفاق و ریا، دروغ و افترا و تحقیر و… به شدت بیزاری جسته است، همه افراد را در مقابل هم مسئول شمرده و از بی اعتنایی به مشکلات دیگران به شدت نهی نموده است و به صراحت اعلام کرده است که هر کار ریز و درشتی ثبت شده و عمل هیچ کس ضایع نخواهد ماند.
این اخلاق و فرهنگ عظیم دینی به واقع پشتوانه غنی و مطمئنی است که جامعه را از بسیاری از امراض و انحرافات فکری و عملی مصون می دارد البته اگر علما، دانشمندان، نویسندگان، هنرمندان و… این سرمایه بی پایان را جدی گرفته و با استفاده از ابزارهای نوین تبلیغاتی مردم را دائما متذکر باشند و هدایت نمایند.
اهتمام به عبادات فردی و جمعی مانند نمازهای یومیه، روزه، حج، نماز جمعه، عزاداری در ماه‌های محرم و مراسم ویژه ماه رمضان، شرکت در مساجد و تکایا، زیارت مقابر قدسی ائمه اطهار(و بزرگان دین از جمله مراسم مذهبی-سنتی و تقریبا بی هزینه جامعه ماست که می‌توان در این راستا نهایت بهره معنوی را حاصل نمود.
علاوه بر موارد بالا نهاد مستقل دیگری نیز به نام امر به معروف و نهی از منکر توسط دین اسلام تاسیس شده است تا عمل به فرامین اخلاقی را تضمین نموده و در عین حال از اصلاح جامعه نیز غفلت نشود، اگر بتوانیم با توجه به وضعیت جوامع فعلی، راهکارهای منطقی و کارآمدتری برای انجام این واجب الهی پیدا کنیم، جامعه خود به خود و در سطح وسیع و چه بسا با تخصیص هزینه هایی به مراتب کمتر کنترل خواهد شد و با این نظارت گسترده عمومی، لغزش ها و انحرافات به حداقل خود خواهد رسید. امر به معروف و نهی از منکر در حقیقت یک سیستم کنترلی غیرکیفری محسوب می شود. در اصل هشتم قانون اساسی نیز به این امکان مهم جامعه توجه شده است، که البته باید سیاق منطقی خود را بیابد.
یکی از نهادهای اصلاح و بازپروری مطرح شده در اسلام، توبه است، اسلام با مفتوح گذاشتن راه توبه، همیشه راه بازگشت و اصلاح را فراهم کرده است و انسان خطاکار را با وعده های نیکویش، تشویق به بازگشت و اصلاح می کند.
شمول توبه در اسلام تا بدان حد است که هیچ کس در هر سطح و در هر صورت، خود را بیرون از لطف، محبت و آئین مهر خداوندی نمی بیند، توبه استثنای خاص برنمی دارد و شامل هر نوع گناه و به هر اندازه که باشد می شود.
البته لازم به یادآوری است که دین اسلام به رغم آن همه التفات به امر پیشگیری، اصلاح و بازپروری، برای مجازات نیز جایگاه خاص خود را تجویز نموده است و مجازات آن مبنایی عالمانه، عادلانه و مصلحت گرایانه دارد.

3-7- روش های پیشگیری از جرم و گناه از دیدگاه قرآن کریم
با توجه به مطالعات انجام شده در زمینه جرم وگناه و بررسی ماهیت، علت ها و عوامل آن که در این تحقیق نیز به آن اشاره می‌شود روش هایی نیز تاکنون جهت پیشگیری از جرم و گناه ارائه گردیده است؛ اما متاسفانه تاکنون علی‌رغم بکارگیری آنها، موجب پیشگیری کامل و یا درمان کلی جرم و گناه نبوده است، بر این اساس تامل و نگاه اصولی به مکتب اسلامی جهت ارائه راهکارهای جدید و به روز، نیازمند بازبینی اصولی در منابع پژوهشی اسلامی است. این نگرش موجب تفحص و بررسی آیات قرآنی به عنوان پیش نیاز بوده که در خصوص پیشگیری به عنوان زیرساخت های اصولی و اساسی آن می باشد.
الف)لزوم توجه به نقش دین در پیشگیری از جرم
اگر یکی از مهم ترین علل ناکارآمدی نظریه های پیشگیری از جرم را بی توجهی به دین و نادیده انگاشتن آموزه های دینی بدانیم مبالغه نکرده ایم، هر چند جرم شناسان و جامعه شناسانی بوده اند و هستند که این ارتباط را بررسی کرده اند و بر جایگاه و نقش دینداری در پیشگیری از بزهکاری تاکید ورزیده اند.
دورکیم، جامعه شناس معروف فرانسوی معتقد است که علت بسیاری از نابسامانی های جوامع نوپدید، ضعف یا عدم اعتقاد به خدا در جامعه است. وی اعتقاد دارد کسانی که تعهد و التزام به نظام اعتقادی مشترک را از دست داده اند، در پی منافع مادی خویش رفته، همنوعان را نادیده می انگارند.
ژرژپیکا، جرم شناس فرانسوی، نیز با اشاره به این که در جوامع روستایی بزهکاری بسیار کم است، آن را نتیجه همگونی فراوانی می داند که در این جوامع برابر مذهب پدید آمده است. وی جامعه اسلامی را بازمانده ای از این الگو می داند ( نجفی ابرند آبادی،1382، ص117).
سر این مطلب نیز روشن است، چرا که بیشتر ادیان آسمانی یا غیرآسمانی، از یک سو انسان‌ها را به اخلاق پسندیده و رفتار و سلوک نیکو فرا می خوانند و از سوی دیگر، آنها را به آموزه های ارزشمند و سفارش های اخلاقی، اجتماعی، فردی، تربیتی، خانوادگی و… دعوت که خود، پناهگاه و دژ محکمی را برای فرد پدید می آورد تا به ورطه خطا و انحراف ها نیفتد. این دژ مستحکم، بیرون و درون آدمی را پوشش می دهد و چنان که در ادامه بیان خواهیم کرد، بر عمیق ترین و نامرئی ترین سطوح عوامل پدیدآورنده انحراف و جرم اثر می گذارد. در بعد فردی، بر انگیزه های آدمی رنگ دینی و الهی می زند و ذهن او را از اوهام و نیات فاسد و پلید دور می سازد، به رفتار و احساس او آهنگ ویژه ای می بخشد و در بعد اجتماعی و بیرونی نیز روش ها و برنامه های مهم اصلاحی، تربیتی، فرهنگی و اجتماعی را در اختیار بشر قرار می دهد، اموری که بشر توان دستیابی به آنها را یا اصلا ندارد یا گونه درست و متقن آن را نمی شناسد. به همین علت به باور ما، یکی از خطوط و اصول اساسی در هر الگوی پیشگیری، لزوم توجه به دین وحاکمیت ضوابط و اصول دینی و شرعی بر برنامه‌ها و تدابیر پیشگیرانه است و هر الگویی که از این اصل مهم غفلت کند و فاقد آن باشد، سرنوشتی جز شکست و ناکامی نخواهد داشت. فلسفه دین، رهایی انسان از بدبختی و گمراهی و رهنمون شدن او به سعادت دنیایی و آخرتی است.
در اندیشه امام علی (، فلسفه بعثت پیامبران چیزی جز رهایی انسان ها از انحراف ها و گمراهی ها نبوده است. در اوج فوران و رواج جرائم و تیره روزی ها و بدبختی ها، انبیای الهی با ارائه آموزه های دینی به مدد بشر برخاسته و او را به وادی رستگاری رهنمون شده اند. محتوای دین و آموزه های آن اموری است که اگر به درستی برای مردم بیان شود و تربیت دینی درست در جامعه تحقق یابد آن جامعه را به میزان بسیاری از نابهنجاری ها و انحراف ها پاک خواهد کرد. نگاهی به تاریخ گذشته به ویژه دوران رسالت پیامبر اسلام (و نیز پیشینه دینی برخی جوامع به خوبی بیانگر این مطلب است (خسروی، 1387، صص39-41).

ب)گسترش فضای دینی و پرورش روحیه دینداری
از دیگر اولویت های اساسی پیشگیری از جرم که ازگفتار امام علی ( استفاده می شود و به جرات می توان آن را اساسی ترین اقدام در پیشگیری از جرم دانست، کوشش درجهت افزایش و تثبیت باورهای دینی مردم است. تاملی در آموزه های گرانقدر مولای متقیان (این مطلب را روشن می کند که دینداری، عامل مهمی در خشکاندن چشمه های فساد و تباهی است و در مقابل، سرنخ همه جرائم و گناهان را باید در نبود و ضعف دینداری حقیقی ودرست افراد جست. بسیاری از کارشناسان مسایل اجتماعی و جرم شناسان نیز اذعان دارند که گذاشتن باورها، اعتقادهای دینی، گرایش های مذهبی وعدم التزام به احکام دینی، عامل بسیاری از نابهنجاری ها و کجروی های آدمی است.
به همین جهت از جمله سفارش های مجامع بین المللی و کنگره‌های پیشگیری از جرم، تقویت بنیان های مذهبی است. به طور مثال، کنگره نهم پیشگیری ازجرم و اصلاح سازمان ملل متحد، مذهب را یکی از عوامل موثردر سالم سازی جامعه و پیشگیری از رفتارهای مجرمانه و منحرفانه دانسته است (نجفی ابرندآبادی، 1382، ص447).
3-7-1- اعتقاد به توحید
ایمان به خدا و یاد او و اعتقاد به حضور او در همه جا ایمان به خدا و یاد او در همه حال و اعتقاد به این که همه ما در محضر خدا هستیم، از اساسی ترین اهرم های بازدارنده از گناه است، اثر و نقشی که این عقیده در کنترل انسان و سرکوب طغیان غرایز حیوانی دارد، هیچ چیز چنین اثر و نقشی را ندارد و قدرت ایمان به خدا و یاد او، در ریشه کن نمودن گناه، از همه قدرت ها نیرومندتر است. سازمان های پلیسی و موسسات اصلاحی با فقدان ایمان و تکیه گاه معنوی، هرگز نمی‌توانند در اصلاح فرد و جامعه توفیق یابند. ایمان به خدا و اعتقاد به آگاهی او بر همه چیز و حضور او در همه جا در انسان آن چنان نیرویی در برابر گناه به وجود می آورد که او را هم چون سپر فولادین و نفوذناپذیر در برابر گناهان می کند. سازمان های پلیسی و موسسات اصلاحی، هر چند قوی و گسترده باشند قادر بر جلوگیری از گناهان مخفی نیستند و هرگز نمی توانند نقش ضامن اجرا در کنترل گناهان در خلوت را که شامل بخش وسیعی از گناهان می شود داشته باشند ولی ایمان درونی می تواند نقش خلل ناپذیری در بازداری انسان از گناهان آشکار و پنهان ایفا کند، بر همین اساس در آیات و روایات، بر ایمان، برای بازداری از گناه بسیار تکیه شده است:
به عنوان نمونه در آیه 14 سوره علق می خوانیم: «أَ لَمْ يَعْلَم بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى؛ آیا انسان نمی داند که خداوند همه اعمالش را می بیند؟»
و در آیه 14 سوره فجر می خوانیم: «إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ؛ قطعا پروردگار تو در کمین گاه است.»
و در آیه 19سوره غافر می خوانیم: «يَعْلَمُ خَائنَةَ الْأَعْينُ‏ِ وَ مَا تُخْفِى الصُّدُورُ؛ خداوند چشم هایی را که به خیانت گردش می کند می داند و بر آنچه در سینه ها پنهان است آگاه می باشد.»
در قرآن واژه”بصیر”(خدا بینا است)51 بار آمده است و واژه سمیع (خدا شنوا است) 49 بار آمده است. این آیات و مطالب به روشنی بیان می کند که همه ما در محضر خدای بزرگ هستیم. در هر جا در خلوت و جلوت هر کاری بکنیم و حتی اگر در شیارهای مغز خود مطلبی را بیاوریم خداوند به آن آگاه است و در کمین انسان گناهکار است، بنابراین:
در مقامی که کنی قصد گناه گر کند کودکی از دور نگاه
شرم داری، زگنه در گذری پرده عصمت خود را ندری
شرم بادت که خداوند جهان که بود خالق اسرار نهان
بر تو باشد نظرش بی گه و گاه تو کنی در نظرش قصد گناه
و یا به عنوان مثال راننده ماشین وقتی که به چهار راه می رسد، همین که چراغ راهنمایی قرمز شد بی درنگ توقف می کند. به راستی انسانی که در برابر علامت چراغ خطر، از ترس جریمه، توقف می‌کند آیا نباید در محضر خدا و در برابر دید خدا خود را

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های پیشگیری از جرم، نهی از منکر، کمال انسانی، سیاست جنایی Next Entries پایان نامه با کلید واژه های جهان بینی، بازدارندگی، قرآن کریم، ادیان الهی