پایان نامه با کلید واژه های پیامبر اسلام(ص)، پیامبر (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

اعصار جاودانه بماند، آن را ستوده است و در سورهی بقره آیه207 ميفرمايد: «و من الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضات االله واالله رئوف بالعباد» به معنی: «در ميان مردم (كسي همچون علي(ع) كه از جان خود براي خشنودي خدا ميگذرد) نيز هست و خداوند نسبت به بندگان مهربان است» (شهیدی، 1387، 11-10؛ سبحاني،1368، 426-425، 343-348).18
در ایران، علی(ع) را نه فقط شیعیان، بلکه برخی پیروان ادیان و مذاهب دیگر، دریای جود و جوانمردی می‌دانند و او را جوانمردی می‌خوانند که در شب هجرت خود را به جای پیامبر(ص) خود را در مهلکهی خطر انداخت. به همین سبب نیز پیامبر(ص) جامهی جوانمردی و فتوتی را که جبرئیل از نزد خداوند برای او آورده بود، بر تن علی(ع) پوشاند(کاشفی،1350، 22). فضيلت و اهميت اين عمل علي(ع) باعث شده است كه دانشمندان بزرگ اسلام آن را از بزرگترين فضايل حضرت علي(ع) بشمارند و او را فداكار معرفي كنند.

تصویر 4-8) لیله المبیت، محمد فراهانی (خلیلی، 1387، 123)
4-3-1- تابلوی لیلة المبیت از محمد فراهانی
تابلوی لیلة المبیت اثر نقاش قهوهخانهای محمد فراهانی در مستطیلی افقی در ابعاد 100 در 140 سانتیمتر با تکنیک رنگ و روغن اجرا شده است (تصویر4-8). اثر فوق لحظهی حساس فاش شدن توطئهی مشرکان توسط حضرت علی و به هم خوردن نقشهی آنا را در فضای درونی منزل پیامبر(ص) به خوبی، به تصویر کشیده است. تعداد نه مرد مسلح به شمشیر رسید در مکانهای مختلف به ویژه نیمه راست تابلو، پراکنده شدهاند. لباسهای آنها از نوع عربی و به رنگهای مختلف بوده، در سنین مختلف و اکثراً دارای ریش و سبیل هستند. اینان در حالتهای گوناگون ایستادهاند و در کمال تعصب به فردی که در بستر پیامبر(ص) خوابیده است، مینگرند.
طرح پارچهی بستر پیامبر، علی رغم موارد ذکر شده که به رنگ سبز اشاره کردهاند، شامل ردیفهای رنگی سفید، بنفش و آبی میشود. حضرت علی(ع) کمی درشت اندامتر از سایرین، با پارچهی سفیدی به صورت و هالهای زرد رنگ دور سر، مسلح به شمشیر در بستر نشستهاند. یکی از توطئه گران در حال کنار زدن ملافه روی ایشان میباشد و سایرین متعصبند، چنان چه با انگشت به حضرت علی(ع) اشاره میکنند.
در سمت چپ تابلو درب نیمه بازی قرار دارد و پیامبر اکرم(ص)، جلوی آن ایستاده و بر تمامی صحنه نظارت دارد. حالت ایستادن و نوع ردای ایشان به سبک رومی است. پیامبر در حالی که در معرض دید مشرکان هستند ولی آنها قادر به دیدن ایشان نمیباشند. این امر ارادت خاص نقاش را به ایشان نشان میدهد چرا که به هر شکلی ایشان را در تابلویی که مربوط به خودشان است، قرار دادهاند.
دیوارهای خانه با طاقچهها و نیم طاقها پر شده ، زمین آن پوشیده از سنگفرش مشکی رنگ است، سردرها با آجر تزیین شدهاند و بالای طاق سمت راست و کمی از سمت چپی، در زمینهای لاجوردی، اسلیمیهایی به رنگ سفید ترسیم شده است. تمامی این موارد باعث شده فضای کلی تصویر بیننده را به فضای داخلی یک منزل عربی نزدیکتر کند. برای رسیدن به این مهم نقاش بدون توجه به نوع و سبک معماری عربی، با توجه به خیال خود، آنچه را که نزدیک به آن تصور میکرده، در آن فضا قرار میداده و جالب اینکه بخصوص در این تصویر موفق به میان مطلب شده است. امضای هنرمند در کنار پای پیامبر روی سنگفرش تیره رنگ، به رنگ سفید نوشته شده است.
4-4- آثار نقاشی قهوهخانهای مربوط به غدير خم و جانشيني بر حق علي(ع)
از حوادث مهم و سرنوشتساز اسلام واقعهی غدير خم است. در بین نقاشیهای قهوهخانهای مجموعه فوق، دو اثر وجود دارد که به طور مجزا، این واقعه را نقاشی کردهاند. در ابتدا لازم است شرح مختصری در مورد این داستان آورده شود. و بعد از آن این دواثر به طور کامل معرفی گردند.
مكتب انسانيت و كمال جانشين فردي كامل جز فردي كامل نتواند بود. چنين روايت شده است كه رسول خدا(ص) در 18 ذيحجه سال دهم هجری در هنگام بازگشت از حجةالوداع در مکانی به نام «غدير خم»، دستور به توقف کامل کاروان دادند؛ چرا که بر رسول خدا(ص ) آيهى 67 سوره مائده نسبت به حادثه عظيم غدير نازل شد: «يا ايهاالرسول بلغ ما انزل اليك من ربك».
«اى پيامبر! آنچه بر تو نازل شد (نسبت به ولايت على(ع )) از طرف پروردگار تو امروز ابلاغ كن»
در جمع صحابه و يارانش و جمعیتی بین هفتاد تا یکصد و بیست هزار نفر، از منبری که از جهاز شتر بود بالا رفته، پس از سخنرانی طولانی، دست حضرت علی(ع) را بالا بردند و با معرفی کامل، ایشان را ولی و جانشین خود اعلام نمودند. در آن روز چنين فرمود: «من كنت مولاه فعلي مولاه اللهم وال من والاه وعاد من عاداه وانصر من نصره واخذل من خذله» «هركس من مولاي او هستم، علي نيز مولاي اوست. خدايا دوست بدار هركه او را دوست ميدارد و دشمن بدار هر كه او را دشمن ميدارد. ياري كن هر كه او را ياري ميكند و خوار كن هر كه او را خوار ميكند»(اميني،1371، 9-1؛ سياحي،1391، 129-128؛ راسخی، 1336، 43-42).
اولین كسى كه با تحريك ديگر مخالفان، با این موضوع آشكارا مخالفت كرد، شخصى بنام حارث بن نعمان فهرى بود. رسول خدا(ص ) فرمود اعلام ولايت اميرالمؤ منين(ع ) و فرمان بيعت عمومى به دستور خدا انجام گرفت و من وظيفه اى جز ابلاغ و اجراى آن نداشتيم. او پس از شنيدن اين جواب، خشمناك شده سر به آسمان بلند كرد و گفت: «خدايا اگر آنچه را كه محمد درباره على مى گويد از طرف تو است، و به امر توست، سنگى از آسمانى بر من فرود آيد و مرا عذاب كند». هنوز سخنان حارث بن نعمان به پايان نرسيده بود كه از آسمان سنگى بر او فرود آمد و او را به هلاكت رساند.
مخالفان دیگر ولايت اميرالمؤمنين(ع) كه فكر مى كردند در بن بست كاملى قرار كه تصميم نهايى را گرفتند، و آن ترور پيامبر(ص) بگونه اى طبيعى با رم دادن شتر آن حضرت بود. آنان با يكديگر گفتند: بر سر راه كوهستانى عقبه كمين كرده و با پرتاب سنگ و چوب و آلاتى كه صداهاى وحشتناك توليد كند، شتر پيامبر(ص) را رم مى دهيم تا سقوط كند و در آن دره هاى عميق فرو غلطد، آنگاه از تاريكى شب بهره جسته فرار مىكنيم. رسول گرامى اسلام به وسيله فرشته وحى از نقشه آنان آگاهى يافت، چون به عقبه نزديك شدند، به حذيفه بن يمان و عمار ياسر فرمود تا يكى عنان شتر را در دست گيرد و ديگرى شتر را هدايت كند. منافقان كمين كرده، هر چه داشتند پرتاب نمودند، و با سر و صداهاى گوناگون سعى كردند، شتر را رم دهند كه به امر خدا هيچ تزلزلى در حركت شتر پديد نيامد، و ترور نافرجام ماند. آنها نمى توانستند اين فرصت طلايى را از دست بدهند و با شمشيرهاى برهنه ، خود به پيامبر(ص) حمله كردند، ولى با مقاومت بى نظير عمار ياسر و حذيفه روبرو شده و به ناچار فرار كردند.
حذيفه گفت يا رسول الله آنها چه كسانى بودند؟ پيامبر فرمود نگاه كن: در آن هنگام برقى جهيد و چهره آنان آشكار ديده شد كه حذيفه با شگفتى آنها را شناسايى كرد. ترور نافرجام و افشاى اسامى دست اندركاران، اولين زنگ خطر در امت اسلامى به صدا در آمد و به روشنى، حوادث تلخ آينده را مىنگريستند؛ كه نگرانيها و گريههاى رسول خدا در آستانه رحلت، براى تنهاى على(ع) و اهل بيت گرامى او بر همين اساس شكل میگرفت(دیلمی، 1377؛ مجلسی،1403).
4-4-1- تابلوی غدیرخم از محمدرضا حسینی
این اثر به قلم هنرمند جوان نقاشی قهوهخانهای محمدرضا حسینی و بر اساس نوشته موجود در تابلو به سفارش شخصی به نام امیرحسین محمدی، در حدود سال 1390ه.ش کشیده شده است (تصویر 4-9). تکنیک آن رنگ و روغن بوده و نقاش برای ادای هرچه بهتر داستان از رنگهای بسیار متنوع، زنده و شاد استفاده کرده است. در اولین نظر فضایی مملو از جمعیت به چشم میخورد. در قسمت مرکز و بالای تابلو سیل عظیمی از جمعیت که نظارهگر واقعهی تاریخی غدیر خم هستند، وجود دارد. حضرت محمد(ص) در سمت چپ با گونهی لباسهایی که در تابلوهای قبلی بیشتر بر تن حضرت علی(ع) بود که شامل سربند و شال کمر به رنگ سبز، لباس سفید، و نژادی قهوهای، دست حضرت علی(ع) را که بالاتر از ایشان روی تخته سنگی ایستاده، گرفته است. در همین حال با دست دیگرش به آن حضرت اشاره و به جمعیت که بسیار متعصب و متفکر نقش شدهاند، نظر دارد.
حضرت علی(ع) این بار با سربند عربی سبز رنگ با هالهی زرد به دور سر، پیراهن سفید و عبایی کرم رنگ بر تن دارند. چهرهی ایشان متناسب با موضوع و زمان اتفاق افتادن رویداد، بسیار جوان و با ریش و سبیل کشیده شده است.
آسمان بالای تابلو به رنگ آبی روشن بوده و نخلهایی در جاهای مختلف آن وجود دارد. وجود نیم تنهی سه

تصویر 4-9) غدیرخم، محمدرضا حسینی، محفوظ در مجموعه عقیلی(عکس از نگارنده)
فرشته در این آسمان که به این ماجرا نظر دارند و دستها را به سمت این دو بزرگوار آوردهاند، نشان از الوهیت و تقدس این واقعه دارد. حرکت چندین فرشته دیگر که فقط بال و سر داشته و به سمت آنها، میروند، این موضوع را تشدید میکند. در آسمان بالای سر حضرت علی(ع)، جملهی معروف پیامبر اسلام(ص) «من کنت مولا، فهذا علی مولا» با رنگ مشکی نوشته شده است و کلمهی «ی» چنان کشیده شده که انتهای آن به دو قسمت تقسیم شده و یادآور ذوالفقار شمشیر معروف حضرت علی(ع) است. در سمت راست نیز عبارت «الیوم اکملت دلکم دینکم» وجود دارد.
کمی پایینتر از مرکز تابلو، تپهای با رنگهای قهوهای کشیده شده که تابلو را به دو قسمت نامساوی تقسیم کرده است، قسمت پایینی که فضای کمتری را اشغال کرده، عدهای را با چهرههای زشت، خشمگین، در حال بحث و در جنب و جوش نشان میدهد. در دست برخی از آنها سنگ، شمشیر و در دست یکی تیرکمانی کوچک وجود دارد. دستهای بسیاری از آنها به قسمت نیمهی بالایی تابلو اشاره دارد؛ جایی که حضرت محمد(ص) این بار سوار بر شتر ایستادهاند و به سمت آنها برگشته، دست به سمت آنها دراز کرده و نگاهشان میکنند.
حضرت علی(ع) نیز در سمت چپ تابلو، آرام و متفکر، مانند شیری نشستهاند و با دو دست خود ذوالفقار را گرفتهاند. مردم اطراف آنها، ناراحت و نگران بوده و دستها به نشانهی تعجب بر دهان زدهاند. در فاصلهی میانی دو قسمت بالا و پائین تابلو، بر روی تپه از پایین عبارت «ترور نافرجام پیامبر(ص) بعد از غدیر خم» به خوبی بیان کنندهی دلیل و اهمیت اجرای این قسمت اس. نقاش دو واقعهی مرتب را که در یک روز اتفاق افتادهاند، چنان با یکدیگر ترکیب کرده و در کنار هم به کار برده که بدون خواندن این عبارت تشخیص آن سخت میباشد. در این تابلو حضرت محمد(ص) و امام علی(ع) دوبار تصویر شدهاند و هر دو بار نزدیک یکدیگر بوده و بدون هیچ مرز مشخصی است، طوری که حضرت علی(ع) کمی پایینتر از حضرت محمد(ص) که ایستاده و دست ایشان را در دست دارد، کشیده شده است. با این عمل نقاش توانسته، در فضای متفاوت و نامتعارفی، تمامی اتفاقات مهم غدیر را در یک تابلو جای دهد. وجود عبارت «ترور نافرجام پیامبر (ص)» بسیار بجا بوده چرا که تشخیص و تفکیک ماجرا را سهل کرده است.
در بالای تپهی میانی، تقریباً در مرکز تابلو، نام سفارش دهنده «امیر حسین محمدی» و امضای هنرمند، به علاوهی ارادت وی به استادش توسط عبارت «شاگرد عباس بلوکیفر» نشان داده شده است. هنرمند در این تابلو در عین پرداخت زیاد و شلوغی جمعیت توانسته، به زیبایی داستان غدیر خم و انتقال امامت به حضرت علی(ع) به عنوان ولی، وصی و جانشین بر حق پیامبر(ص)، به همراه اتفاقات دیگر آن روز را به خوبی به تصویر بکشد.

تصویر4-10) غدیر خم، محمد فراهانی(میرمصطفی، 1387، 115)
4-4-2- تابلوی غدیر خم از محمد فراهانی
اثر بعدی با عنوان غدیر خم، تابلویی است از محمد فراهانی، تکنیک اجرایی آن رنگ و روغن روی بوم بوه و اندازهی آن مستطیلی افقی به ابعاد 100 در 120 سانتیمتر است (تصویر 4-10). در این اثر آرامش خاصی وجود دارد که به واسطهی ردیف کردن آدمها در تابلو و به وجود آمدن خطوط افقی میباشد. به دلیل زیادی جمعیت تنوع رنگی زیادی در تابلو دیده میشود و نقاش از رنگهای شاد و متنوع برای نشان دادن واقعهای خجسته بهره برده است.
حضرت محمد(ص) و حضرت علی(ع) با چهرههایی که به وسیلهی پارچهای سفید، پوشیده شده، در نیمهی بالایی تابلو، فراتر از تمامی جمعیت روی تپهای ایستاده حضرت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های پیامبر اسلام(ص)، میراث فرهنگی، رضا عباسی، تصویرسازی Next Entries پایان نامه با کلید واژه های ویژگیهای شخصیتی، یژگیهای شخصیتی، ویژگیهای شخصیت، امیرالمومنین