پایان نامه با کلید واژه های پرونده هسته ای، پرونده هسته ای ایران، سبک رهبری، دولت اصلاحات

دانلود پایان نامه ارشد

بازسازی کرده و اعتبار جهانی بیشتری
بدست آورد)موسویان،231818 (. بنابراین آشکار است که دولت خاتمی
و تصمیم گیرندگان پرونده هسته ای با در پیش گرفتن سبک رهبری
مدیریتی در تلاش بودند که از شکل گیری نوعی معضل امنیتی علیه
ایران جلوگیری نمایند.
9-2-1 اقدامات دیپلماسی هسته ای در دولت اصلاحات
به کارگیری تیمی مجرب از برجسته ترین دیپلمات ها در دستگاه
دیپلماسی هسته ی کشور منجر به شکل گیری شرایط جدید برای ایران
گردید . در این دوره استراتژی دولت در مواجهه غافلگیرانه با
بحران هسته ای و در جو نامساعد بین المللی عبور از این بحران
66
و تبدیل بعد امنیتی- سیاسی آن به موضوعی فنی- حقوقی بود. به
همین علت بر اساس عرف دیپلماسی،کار بررسی بحران و تصمیم سازی
پیرامون آن یه یک تیم کاملا مجرب از دیپلمات های وزارت خارجه
سپرده شد و این تیم تا پایان ماموریت خود که با جایگزینی تیم
جدید هسته ای در دولت نهم اتفاق افتاد ، سه موافقت نامه مهم
با طرفین غربی منعقد نمود.انعقاد این توافق نامه ها به لحاظ
فنی – حقوفی و امنیتی – سیاسی واجد فرصت ها و هزینه هایی برای
ایران بود.
9-2-1-4 توافق نامه سعدآباد
در پاییز 1812 دیپلماسی هسته ی ایران برای جلوگیری از اوج گیری
بحران بر پایه دو ستون همکاری و تعامل با آژانس و مذاکره با
سه کشور اروپایی به نمایندگی از اتحادیه اروپا استوار گردید.
از این رو دبیرشورای عالی امنیت ملی پیش از پایان مهلت شورای
حکام ، از وزرای خارجه سه کشور اروپایی آنگلیس، آلمان و فرانسه
برای سفر به ایران دعوت نمود. این سه وزیر صبح روز 21 مهر ماه
1812 برای مذاکره با مقامات ایران وارد تهران شدند. حاصل
مذاکرات طرفین توافق هایی بی الزام حقوقی بود که در قالب
بیانیه تهران یا سعدآباد امضاء و صادر شد. اما توافق نامه
سعدآباد ضمن جلوگیری از رفتن پرونده هسته ای ایران به شورای
امنیت ،اروپا را نیز از جبهه آمریکا خارج نمود و با وارد نمودن
آن در عرصه آزمونی جدی برای تست توانایی اش در زمینه حل بحران
67
های بین المللی ، گفتمان جنگی و نظامی امریکا با ایران را نیز
به گفتمانی دیپلماتیک تبدیل نمود. با توجه به قطعنامه شدیدالحن
سپتامبر 2008 توسط شورای حکام علیه ایران ، سایه های بحران بر
سر کشور گسترده شده بود. اما توافق نامه سعداباد موجی شد ایران
بتواند زمان و فرصت کافی برای مدیریت بحران بدست آورد و از
مهم ترین خواسته امریکا یعنی بردن پرونده هسته ای ایران به
نیویورک جلوگیری کند) فلاحی،6131816 (. اهمیت توافق نامه سعد آباد
زمانی بیشتر می شود که به نیت امریکا در کنفرانس بازنگری
ان.پی.تی پی ببریم،زیرا آمریکا با سترون کردن ماده 4 این پیمان
کشورها را در پنج دسته دارندگان جنگ افزار هسته ای )
امریکا،روسیه،چین،انگلیس و فرانسه(،دارندگان نیروی هسته ای)
پاکستان،اسراییل ،هند و کره شمالی(، دارندگان تکنولوژی هسته
ای صلحآمیز در سطح عالی) آلمان و ژاپن(، مصرف گنندگان مواد
هسته ای که فاقد چرخه سوخت هسته ای هستند و کشورهای بی بهره
از از این تکنولوژی قرار دهد ، و از ورود هر کدام از این
کشورها به مرحله بالاتری جلوگیری نماید. در این راستا ایران را
نیز در دسته پنجم و در زمره کشورهای بی بهره قرار دهد، در
حالیکه ایران تلاش می کرد تا در گروه سوم قرار داشته باشد)
حسینی،4631818 (. کشورهای اروپایی تا پیش از توافق نامه سعدآباد
تمایلی به دستیابی ایران به تکنولوژی هسته ای نداشتند ، که با
این توافق تلاش کردند امریکا را مجاب نمایند که ایران یک رد ه
بالاتر و در زمره کشورهای مصرف کننده مواد هسته ای قرار گیرد.
68
در واقع بیانیه تهران نقطه عطفی محسوب می شود ، زیرا کشورهای
اروپایی در بیانیه اجلاس علاوه بر پذیرش حق اساسی ایران ، همکاری
های صلح آمیز با تهران و دستیابی به مواد هسته ای را نیز مورد
تایید قرار د ادند.یکی دیگر از دستاوردهای مهم بیانیه تهران
تقلیل درخواست حداکثری توقف تمام فعالیت های مربوط به غنی
سازی و فناوری هسته ای ایران بر مبنای قطعنامه سپتامبر بود .
بیانیه تهران سبب شد که اقدامات تهران در تعلیق بخشی از فعالیت
های هسته ای خود رسما یک عمل داوطلبانه معرفی شود)
فلاحی،6231816 (.
9-2-1-2 توافق نامه بروکسل
توافق نامه دیگری که بعد از بیانیه تهران میان ایران وکشورهای
اروپایی در تاریخ 28 فوریه 2008 منعقد شد ، توافق نامه بروکسل
بود که یکی از مهم ترین بندهای آن این بود که اروپا متعهد شد
تمام تلاش خود را برای عادی شدن پرونده هسته ای ایران و بسته
شدن آن در اجلاس ژوئن به کار برد) همان(.
9-2-1- 9 توافق نامه پاریس
به رغم توافق سعدآباد، و توافقات تکمیلی ایران و اروپا در
بهمن 1812 در بروکسل، پرونده هسته ای ایران در آژانس بسته نشد.
از این رو ایران در چهارم تیرماه 1818 به مدیرکل آژانس و
69
اروپا اعلام کرد که دامنه تعلیق غنی سازی اورانیوم را کاهش
خواهد داد. با وجود این اختلافات ،همکاری ایران با آژانس و
مذاکره با سه کشور اروپایی ادامه یافت. سرانجام در سومین دور
مذاکرات ، ایران و اروپا در 18 آبان 1818 در پاریس به توافق
جدیدی دست یافتند که به توافق پاریس معروف شد) دهقانی
فیروزآبادی،80231811 (. به هر حال توافق نامه پاریس مهم ترین و
آخرین توافق نامه ایران با کشورهای اروپایی در دیپلماسی هسته
ای دوره اصلاحات بود که در آن ضمن اینکه ماهیت صلح آمیز غعالیت
های هسته ای ایران مورد تاکید قرار گرفت، منجر به وقوع اتفاقی
بسیار مهم در روابط ایران و اروپا شد و آن اعلام آمادگی اروپا
پس از 28 سال برای مذاکره سیاسی گسترده با ایران بود. علاوه بر
این توافق نامه پاریس برپیوندهای استراتژیک میان ایران و اروپا
تاکید می کرد که این پیوندها می توانست به ارتفای جایگاه ایران
در تحولات سیاسی و امنیتی منطقه و جهان منجر شود. نکته مهم
دیگری که در این توافق وجود داشت حمایت اروپا از روند عضویت
ایران در سازمان تجارت جهانی بود) فلاحی،6831816 (. بر اساس توافق
پاریس دو طرف بار دیگر بر تعهدات خود درتوافق سعدآبادتاکید
ورزیدند. فراتر از این ، ایران در زمینه دامنه و گستره ی تعلیق
، نظر اروپا را مبنی بر کل فعالیت های غنی سازی پذیرفت. هم
چنین مقرر شد تا زمان دستیابی به یک توافق جامع ، تعلیق غنی
سازی به عنوان یک اقدام داوطلبانه و نه ازام آور حقوقی ادامه
پیدا کند. در مقابل اروپا قول داد که علاوه بر به رسمیت شناختن
70
حق استفاده ایران از انرژی هسته ای ، مذاکرات برای دستیابی به
توافقی جامع درباره همکاری های هسته ای را آغاز نماید) دهقانی
فیروزآبادی،22131818 (.
به هرحال ، در جمع بندی اولیه می توان گفت که در دیپلماسی
هسته ای دوره اصلاحات ، فضای منازعه و جنگ جای خود را به فضای
همکاری داد و تهران یکی از پر رفت و آمدترین دوران دیپلماسی
خود را تجربه نمود و کشورهای زیادی از اتحادیه اروپا و جنبش
عدم تعهد در فضایی دیپلماتیک به رایزنی های هسته ای با ایران
پرداختند، بطوریکه اجماع منازعه آمیز اولیه علیه ایران جای
خود را به فضای مشتاقانه همکاری داد. در حالیکه در آغاز بحران
شواهد متعددی از انحراف ایران به سوی فعالیت های نظامی توسط
جهان غرب ارایه می شد، در نوامبر 2004 شورای حکام فعالیت های
صلح طلبانه ایران ایران را تایید نمود و آن را فاقد هر گونه
انحراف به سوی مقاصد ممنوع دانست. از دیدگاه نگارنده این سطور
،همه این تحولات نتیجه و بازتاب سبک رهبری دولتمردان حاکم بر
دولت اصلاحات بود که دارای گرایش های مدیریتی و همکاری جویانه
در عرصه روابط بین الملل بودند. آنها به جای روی آوردن به
منازعه و تنش و اتخاذ دیدگاههای استعلاگرایانه ،تلاش نمودند
ایران را بازیگری عقلانی جلوه دهند که قصد دارد از رهگذر تعامل
و همکاری با غرب در صدد کسب منافع ملی خویش است. دیپلماسی
هسته ای ایران در دوره اصلاحات از آغاز ظهور بحران تا تغییر
تیم هسته ای ، به اتخاذ سمت گیری خردمندانه مبادرت نمود. بر
71
اساس این سمت گیری عاقلانه این بود که ایران با نشان دادن اینکه
بازیگری خردمند در عرصه بین المللی است به جلب حمایت و اعتماد
کشورها بویژه قدرتهای جهانی پرداخت. روی هم رفته می توان گفت
که در گفتمان صلح گرایانه خاتمی ، منافع و اهداف امنیتی و
اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بر منافع معطوف یه نظم جهانی و
ایدئولوژیک اولویت و تقدم یافتند. تحقق و تامین این اهداف و
منافع نیز مستلزم کسب و تولید قدرت ملی بود. رویکرد این گفتمان
به قدرت و امنیت نرم افزاری بود.به گونه ای که مهم ترین عناصر
قدرت ملی مشروعیت سیاسی و مردم سالاری است که از طریق توسعه
سیاسی و دولت مشارکت جو، مدنی و توسعه یافته بدست می آید.حیاتی
ترین بعد امنیت ملی نیز امنیت سیاسی تعریف می شود که با افزایش
مشروعیت نظام ، ارتقای اعتبار و وجهه بین المللی جمهوری اسلامی
از طریق تنش زدایی، اعتمادسازی، گفنگو،مذاکره، همکاری و مصالحه
حاصل می شود) دهقانی فیروزآبادی،22731811 (. با این وصاف ،
انتخابات دور نهم ریاست جمهوری در ایران ۀ، اروپا را در ادامه
مذاکرات دچار تردید نمود و آنها روند بررسی پرونده هسته ای
ایران را به پس از انتخابات موکول نمودند. هم زمان با تب و
تاب های انتخاباتی در ایران ، اختلافات داخلی بر سر موضوع
هسته ای نیز در میان نامزدهای انتخاباتی که بیشتر جنبه تبلیغی
داشت و هم در میان طیف های صاحب نفوذ و قدرتمند بروز نمود .
لذا موضوعی که حساسترین حلقه منافع ملی ما بود به موضوعی برای
کسب رای و قدرت سیاسی و پیروزی در انتخابات نهم تبدیل شد و
72
کاندیداها به ابراز نظرات غیر کارشناسانه درباره فعالیت های
هسته ای مبادرت نمودند. به هر حال ماحصل انتخابات پیروزی محمود
احمدی نژاد بود که حضور او بر مسند قدرت با واکنش های متفاوتی
در دنیا همراه بود. از یک طرف تحت تاثیر تبلیغات رسانه های
غربی ، جبهه های مختلفی در دنیا علیه ایران گشوده شد و از طرف
دیگر از آنجا که احمدی نژاد در برنامه های انتخاباتی خود بر
قاطعیت و عدم مصالحه بر سر انرژی هسته ای تاکید نموده بود ،
باعدم استقبال غرب مواجه شد. لذا این عدم استقبال از یک طرف
و تصمیم دولت اصولگرا برای خروج از توافق نامه پاریس و راه
اندازی مجتمع اصفهان از سوی دیگر فشارهای زیادی را متوجه ایران
ساخت. بنابراین تحولات سیاسی کشور و تغییر تیم هسته ای ایران
پرونده را وارد فاز جدیدی نمود. با تغییر و تحولات شکل گرفته
در ایران فضای سیاسی جدیدی بر عرصه داخلی و خارجی کشور حاکم
گردید، ودر نتیجه رویکرد و سبک رهبری پرونده هسته ای به عنوان
یک موضوع امنیتی نیز کاملا دچار تغییر و دگردیسی گردید.چرا که
تیم هسته ای جدید با محوریت دولتمردانی اصولگرا در چرخشی فاحش
از رویه های مدیریتی و همکاری جویانه دولت اصلاحات به سمت رویه
های استعلاگرایانه و امت محور در عرصه سیاست خارجی تغییر مسیر
دادند. بررسی سبک رهبری تیم هسته ای محمود احمدی نژاد با
محوریت سعید جلیلی و تحولات پس از آن در دولت اعتدالی حسن
روحانی با گرایش بر شکل جدیدی از سبک رهبری و هدایت پرونده
هسته ای توسط اشخاصی چون محمدجواد ظریف به عنوان موضوعی قابل
73
حل و فصل ، مسئله اصلی این نوشتار را تشکیل می دهد که در فصل
آتی به طور مشروح تر به بحث و بررسی گذاشته می شود.
74
نتیجه گیری فصل سوم
همانطور که به صورت مختصر بررسی شد ، در فصل حاضر محقق تلاش
نمود تا به صورت تاریخی سیر تحول پرونده هسته ای ایران را در
پرتو سبک های رهبری دولت های حاکم بر دستگاه دیپلماسی را مورد
واکاوی قرار دهد . این فصل تمهیدات تاریخی لازم را برای ورود
به بحث اصلی فراهم می آورد. به نظر می رسد این تمهیدات تاریخی
که تا قبل از دوره مورد بحث در این پژوهش را شامل می شود می
تواند تصویر و چشم انداز مناسبی را از آنچه که بر مسئله هسته
ای

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های پرونده هسته ای، امنیت ملی، انرژی هسته ای، سبک رهبری Next Entries پایان نامه با کلید واژه های سیاست هسته ای، سبک رهبری، مبانی فکری، انتخابات ریاست جمهوری