پایان نامه با کلید واژه های پدیده های طبیعی، طرح و نقش، ارزش ویژه

دانلود پایان نامه ارشد

تبلور هنرهای ژاپن را در مکتب ذن یافت.
ادبیات ذن سرشار از توصیف های ساتوری است. در سده شانزدهم است استاد هان شان97 در مورد تجربه شخص خودش که به تنویر دست یافته بود اینگونه می نویسد: «من می رفتم که قدم بزنم؛ ناگهان متوقف شدم در حالی که این مفهوم مرا فرا گرفته بود که نه جسم دارم و نه روح. همهء آنچه را که من می توانستم ببینم یک کل نورانی، در همه جا حاضر، عالی و بی نقص، ژرف بین و شفاف و پاک بود. مثل یک آیینه که کوه ها و رودهای زمین را بازتاب می کند. من آنقدر خود را روشن و شفاف حس می کردم مثل اینکه جسم و روح من وجود نداشت».98برای پیروان ذن هنرها وسیله ای برای تفکر ،تمرکز و مراقبه هستند. آنها با سکوت سکون و آرامش اثری خلق می کنند که از عمق وجودشان سرچشمه گرفته است و هیچ عامل بیرونی نداشته است. هر قدر ذهن خالی تر و دل تمیز تر باشد، اثر جاودانه تر و معنوی تر است و بی واسطه با ذهن و درون مخاطب ارتباط می یابد. هر هنری که در این لحظه یعنی لحظه از خود بی خود شدن وتخلیه شدن ذهن به وجود می آید هنری ناب و بکر است. چرا که خلق کردن فقط در این لحظه میسر و ممکن است. در این لحظه است که دست مستقیما وارد عمل می شود و به فرمان دل عمل می کند. این نه تنها در فلسفه و شعر، بلكه در نقاشي، خوشنویسی، معماری و…به شکلی اثر گذاشت. در نمونه هاي منظره نگاري آب مركبي روي ابريشم سفيد يا كاغذ، که در سراسر ژاپن رواج پیدا کرده بود روحیات ذن کاملاً بارز است.(تصویر 16-1 ) ژاپنی‌ها در تصویرگری به مانند چینیان شیفته و ستایش‌گر طبیعت بوده‌اند، اما برخلاف آثار چینی که نمایانگر تفکرات فلسفی، تأمل، تعمق و آرامش است، با احساس‌گری خاص ژاپنی آمیخته شده است. هدف هنرمند ژاپنی در واقع توصیف یک لحظه درنگ در برابر طبیعت بوده است. از شاخص‌ترین این هنرمندان «کائو»، «موکوان» و «سشو» را می‌توان نام برد، که به این شیوه، آثار درخورد توجه‌ای ایجاد نمودند. مایوآن نیز شیوه ای را آغاز کردکه در این شیوه گاه تا دو سوم تصویر به فضای خالی(خلاء) اختصاص می یابد و هنرمند کمترین ضربات قلمو را برای تجسم اشکال بر صفحه ی کاغذ استفاده می کند که این امر با روح ذن بسیار هماهنگ است.99 همچنین می توان به سنت كاربرد مصالح خام و طبیعی كه توسط معماران ژاپني به كار رفته است، اشاره کرد که از جهت سادگي اجرا و در دسترس بودن، مناسب ترين وضعيت را براي هماهنگي با هواي مرطوب ژاپن و خطر هميشگي زلزله دارد؛ اما در عين حال بر سادگي طرح هم تأثير داشته و بر بسط ذائقة زيباي شناختي ذن كه سادگي و خلوص را بر طبق “اصل وابي” مي پسندد، دامن زده است.100
آیین ذن نه تنها تاثیر عمیقی بر هنر ژاپن، گذاشت، بلکه موجب به وجود آمدن هنرها و یا مناسک جدید نیز شد؛ از جمله مهم ترین آنها می توان به مراسم چای، گل آرایی و باغ آرایی اشاره کرد که تاثیر آنها در هنرهای امروز ژاپن قابل توجه است.

1- 6 مراسم چای(چانویو)101
« بازبینی اندیشه ورزانه نقاشی های به وجود آمده این دوران به هنگام نوشیدن چای در یک محیط آرام و بی پیرایه باعث پیدایی مراسم چای شد». مراسم چای یکی از مراسم سنتی و مشهور ژاپنی‌هاست، که طی آن چای سبز طبق اصول مراسمی خاص تهیه و سرو می‌شود. (تصویر1-18) امروزه در بسیاری از رستوران‌های این کشور، سرو چای به سبک سنتی را هم در فهرست غذاها گنجانده‌اند تا هم ژاپنی‌ها و هم توریست‌های خارجی، از این مراسم سنتی لذت ببرند. اما این سنت ریشه‌های عمیقی در فرهنگ مردم این کشور دارد. در دوره کاماکورا رهروان بودایی چای را به عنوان نوشیدنی دارویی به ژاپن آوردند. اما آیین چای خاص ژاپن، و توسط مُوراتا جُوکو102 که در خدمت شوگون ها بود، پدید آمد.103 او معتقد به آن زندگی زاهدانه بود که در هماهنگی با طبیعت و پدیده های طبیعی بگذرد. اما سِن-نو-ریکیوُو بود که آیین چای را به سطح هنر رساند. چای خانه یی که او طرح کرده بود در نظر اول کاملا ساده به نظر می آید، با این همه جزئیات بسیار کوچک هم با دقت و سنجیدگی طراحی شده بود. آن را با درهای کشویی، که کاغذ ژاپنی شفافی به سفیدی برف داشت، می آراستند. روی بیشتر قسمت های ستون پوست درخت به صورت طبیعی اش مانده و سقف خانه از نی بود. او برای القا حس ناتوانی و تنهایی از سنگ های جا پا، باریکه ی آب و حوضچه و سنگ و ملاقه یی چوبین برای شستن دست، و فانوس های سنگی، در طول راه باریکی که به خانه می انجامد، استفاده می کند. هر که بر این راه خطی برای رسیدن به چای خانه پا می گذاشت روح خویش را آماده می کرد و خود اتاق جایی بود که روح مالامال می شد.
در باغ های شیوه گزینانۀ این دوره، چایخانه های مخصوص ساخته شدند. کاخ های شکوه یافته با زر، با چای خانه نیز آرایش می گرفت و اما چای خانه، خانه دهاتیِ گاله پوش محقری را القا می کند. این دو در عین حال که سرشتی ناهمخوان دارند باز دو روی یک سکه اند. سرداران و بازرگانان ثروتمند جاه و جلالشان را در بیرون نشان می دادند، اما در دلهایشان آرزو داشتندکه در محیط آرامش و تفکر زندگی کنند.104(تصویر1-19) اتاق صرف چای حجره ای کوچک و کاملا عریان و تمام ابعاد آن دقیقا معین است. تنها یک تصویر بر دیوار حجره آویخته است؛ و میزبان کاسه ای چای را عرضه می کند که می بایست کیفیت آن کاسه یا پیاله درخور آن تصویر باشد. اغلب پرده های کوچکی که برای مراسم صرف چای نقاشی شده اند نوعا مناسب آن ایام و آن مکتب است.105مراسم چا ی به منزله ی شیوه ای در تمرکز ذهن و جان در بستر آیین ذن بودیسم رشد و تکامل یافت. در آن روزگار نوشیدن چای به عملی خاص نخبگان بدل شده و دعوت شدن به این مراسم مایه افتخار فرد مدعو بود.106این مراسم انواع مختلف دارد که با هدف ایجاد هماهنگی و نظم درونی و نیز نمایش زیبایی و کمال برگزار می شود. بویه لافایت دومنته که در مراسم چای متعددی حضور داشته است، اصول این مراسم را چنین شرح میدهد: «هر گفت وگویی که قبل از مراسم انجام می شود باید سبک و آرام باشد تا جو مجلس را خوشایند و اندیشمندانه کند. وقتی تمام میهمان ها رسیدند و زمان مناسب فرا رسید، میزبان در فنجان هر یک به نوبت گرد چای سبز می ریزد، روی آن آب جوش اضافه می کند و سپس با استفاده از چوب پر آن را هم می زند تا کف کند. هنگامی که نوشیدن چای به پایان می رسد، میهمانان به نوبت در مورد زیبایی فنجان های چای و تعریف و تمجید از میهمان نوازی میزبانشان می پردازند.یک بخش اصلی از مراسم تعریف و تحسین از ظروف مورد استفاده است… هر یک از ظرف ها تک تک به هر میهمان داده می شود و از آنها این توقع می رود که هم از طعم و خوب بودن چای وهم از زیبایی و ظرافت ظروف تعریف کنند.107»
مراسم چای در ذات خود آمیخته ای از چهار عنصر هماهنگی، احترام، پاکیزگی و آسودگی است. حس هماهنگی از حال و هوای محیط و انتخاب نوع سفالینه ها، گل ها و طومار آویختنی، شعر و گفت و شنود مایه می گیرد. رنگ ها، بافت ها و نور اندک اتاق را می توان با دقت و ظرافت تنظیم کرد. احترامی که از آن سخن می گوییم تنها احترام به یکدیگر نیست بلکه احترام به اشیا، احساسات، چای، طبیعت و شعر هم هست. با این که آیین بودا به فرد می آموزد که خود را از تعلقات مادی رها سازد، مراسم چای، به مانند خوشنویسی و باغ ذن، با استفاده دقیق از اشیا، فضا ها و سلایق خاص مرزهای ابتذال را پشت سر می گذارد و تاکید بر ضروریات را راه رسیدن به آرامش افزونتر و آگاهی والاتر می داند. چنین تمرکزی ذهن انسان را معطوف زیبایی های طبیعت می کند، حتی اگر این زیبایی ها در محاصره ی چراغ های نئون و بی نظمی شهر قرار گیرد- چنانچه در اغلب شهر های مدرن ژاپن چنین وضعیتی حاکم است. 108آرامش و آسودگی مراسم چای در هنگامه ی جنگ و آشوب و همچنین آشفتگی شخصی ارزش ویژه ای می یابد. کل این تجربه در سایه ی تشریفات خاص این مراسم حسی از نظم مطلوب را به شخص منتقل می کند. در فرهنگ ژاپن آرامش و شیفتگی، معنویت و کشتار اغلب دست به دست یکدیگر داده اند. به عنوان مثال جنگجوی سامورایی با آن شمشیر مهلک و واکنش های سریع، حامی مراسم چای، شاعر و خط شناس هم بود.
این گونه دوگانگی را به ویژه در هنر آیین بودایی هم می بینیم که همراه با شینتو نقشی محوری در شکل بخشیدن به زیبا شناسی ژاپنی ایفا می کردند. هنر ژاپنی همچون دین ژاپنی می تواند متضمن آرامش باشد؛ و در عین حال آشفتگی زندگی درونی و بیرونی را نیز بازتاب کند.109
پیتر پافم و برادلی و ینترتون دو نویسنده انگلیسی که مطالب زیادی از فرهنگ ژاپن نوشته اند در مورد انتخاب ظروف در این مراسم چنین می گویند: «وسایلی که در زمانی کوتاه و در محیطی ساده استفاده می شد، طوری به نظر می آمد که انگار بخشی از ابدیت است و اجازه می داد تا سرشت واقعی شخص که معمولا زیر آوار سروصدا، فعالیت های روزمره و امیال و خواسته ها دفن شده، آزاد شود و آرام گیرد…».110 بنابر این ادامه این سنت و سنت هایی نظیر آن(گل آرايي)که نيازمند صنايع دستي بسيار هنرمندانه اي است111 تضمين کننده ادامه توليد بسياري از صنايع دستي بوده و تا امروز تأثیر بسزایی در پیشرفت این هنر داشته است. علاوه بر این اهمیت این مراسم چنان است که بسته های چای، یا هر چیز دیگری که همراه آن استفاده می شود(شیرینی یا شکلات) مخصوص این مراسم و مناسب حال و هوای آن طراحی و تولید می شود که تنوع و زیبایی این بسته بندی ها قابل توجه است. (توضیحات بیشتر، صفحه 82)

1-7 باغ آرایی
يکي از مهم ترين اصول فرهنگ اصيل ژاپن، عشق به طبيعت و مظاهر آن است. اين عشق تا به جايي پيش رفته است که بسياري از نمادهاي طبيعي، مقدس و الهي شمرده مي شوند. در ابتدا هدف از ايجاد باغ بهره گيري از مواهب طبيعي و ايجاد محيطي آرامش بخش در فضايي کاملاً طبيعي و بکر بود؛ اما با گذشت زمان، انسان با به کارگيري خلاقيت هاي هنري و دستکاري و تغيير محيط، سعي در ايجاد بوستان هاي زيبا، باشکوه و خيال انگيز داشته است. امروزه، بوستان، فضايي محصور است که در آن سعي شده طبيعت به شکلي هدفمند و هنرمندانه بازسازي شود. در ژاپن، طبيعت به شکلي منحصر به فرد مورد تکريم و ستايش قرار گرفته است. يک صخره با شکلي غير عادي، تک درختي سالخورده، يک آبشارکه چشم اندازي خاص دارد، برکه کوچک و يا يک کوه بزرگ و سربه آسمان کشيده، مي توانند گو -شينتايي باشند. در باغ های ژاپنی از فرم هاى هندسى منظم خبرى نيست. با اين كه همه درخت ها و گياهان با فكر، طرح و نقشه كاشته مى شوند اما خبرى از نظم هاى هميشگى نيست. گويى اين درخت ها و گياهان خودرو بوده اند. كوشك ها نيز كاملاً هم سطح طبيعت و گاهى در پائين ترين سطح باغ يعنى هم سطح درياچه ساخته مى شدند. این نشان می دهد كه ژاپنى ها چقدر خود را نزديك و در طبيعت مى بينند. انسان بخشى از طبيعت است نه فراتر از آن. یکی از موارد اثرگذار در طرح و شکل باغ هاي ژاپني را مي توان جهان شناسي هندو دانست. براساس باورهاي کهن هندو، مرو کوهي در مرکز جهان است. اين عقيده باستاني هندو، نمادي بصري در بسياري از بوستان هاي ژاپني دارد. معمولاً تک صخره اي بلند و کشيده به عنوان سمبلي از کوه مرو را مي توان در باغ هاي ژاپني يافت؛ البته گاهي اوقات در اطراف صخره (سمبل مرو) ممکن است سنگ هاي کوچک تري نيز ديده شود.112
در باغ های ذن113 که بیانگر شگفتی در برابر طبیعت است، عناصر طبیعی به نحو نمادینی رام و محار شده اند، این باغ ها بستری برای تأمل در طبیعت و تمنای در اختیار گرفتن آن است؛ گویی انسان در برابر عناصر طبیعی محک خورده است.(تصویر1-21) چند سنگ را به دقت انتخاب کرده و در پهنه ای از ماسه های مرغوب قرار می دهند. سپس این ماسه ها را به شکل موج در می آورند. یکی از معروف ترین باغ های ژاپن باغ “منظرهء خشک” است که در اواخر قرن پانزدهم در ریو آنجی114(معبدی در توکیو) تکمیل شد115(تصویر22 ).
باغ سوآمی هنرمند مشهور سده شانزدهم شباهت چندانی به آنچه ما از باغ در تصور خود داریم ندارد؛ محوطه چهارگوشی که گستره آن پوشیده از شن های ریزی است که با شن کش به این طرف و آن طرف حرکت داده شده تا

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های جنگ جهانی دوم، واقعیت های دنیا، سیر و سلوک Next Entries پایان نامه با کلید واژه های نهاد خانواده، دوران پیش از تاریخ، رولان بارت