پایان نامه با کلید واژه های هنرهای زیبا، تبلیغات محیطی، جنگ جهانی دوم

دانلود پایان نامه ارشد

بدون کادو کردن بی نزاکتی دانسته، جسم را در کاغذ واشی سفید می پیچیدند و یا کاغذ را در زیر و روی آن پهن می کردند. پیچیدن کالا در کاغذ سفید که به اعتقاد آنها رنگ خداست، نمادی جهت دور نگه داشتن کالا از ناخالصی ناپاکی و هرنوع آلودگی می باشد»135 هدیه دادن در ژاپن عادت پیشینیان است و امروزه هم در قرن بیستم رواج کامل دارد و هیچ فرد ژاپنی نمی تواند این عادت را فراموش کند. تا جایی که دیدن از دوستان برای احوال پرسی بدون بردن هدیه بی ادبی محسوب می شود. 136 در آغاز فصل گرما رسم است از خویشان و دوستان دیدن کنند و هدیه ای هم ببرند؛ این رسم چنان اهمیت دارد که برای کسانی هم که در دور دست هستند نامه ای با مضمون احوال پرسی به همراه هدیه می فرستند. و البته دریافت کنندگان نیز باید هدیه متقابل بفرستند.137 به استثنای مورد فوق ژاپنی ها دو بار در هر سال یکی نوروز و دیگری آخر سال به یکدیگر هدیه ای رد و بدل می کنند. مثلا کارگران به کارفرمایان، دانش آموزان به استادان، صاحبان صنایع و مشاغل به مشتریان و…هدیه ای که در این مواقع داده می شود از یک جعبه شیرینی شروع تا به لوازم پر قیمت ختم می شود. 138 این رسم در پیوند با دیگر رسوم و اعتقادات ژاپنی همچون اریگامی، تاثیر زیادی در رشد بسته بندی این کشور داشته و باعث شده که این هنر جایگاه ویژه ایی بین این اقوام پیدا کند. تنوع بسته بندی و خلاقیت در نحوه استفاده از مواد مختلف، مهارت آنها را در این کار نشان می دهد.(تصویر27-1)
کاغذهای ژاپنی از مهمترین میراث فرهنگی این کشور محسوب می گردد. تنوع کاغذهای تولیدی، به خلق اشیای گوناگون و به طور کلی صنایع و هنرهای گوناگون در این کشور منجر شده است؛ «هیوگو»139 روشی است که برای لایه چسپانی یا قاب کردن نقاشی ها یا نوشته های ژاپنی به کار می رود تا به صورت طومار نگهداری گردند»140 این شیوه همچنین در ساخت درب های کشویی متداول در ژاپن141 و پاراوال های تا شو142 مورد استفاده قرار می گیرد. از وسایلی که در ساخت آنها از کاغذ و مقوا استفاده شده است می توان به بادبزن های ژاپنی، چتر ژاپنی، انواع پاراوان ها و کاغذ دیواری، فانوس های کاغذی، دیوارهای جداکننده143 و حتی بارانی اشاره نمود که از کاغذ های روغنی و ضد آب ساخته می شود. لازم به ذکر است مهم ترین کاغذ دست ساز ژاپنی که مصارف زیادی در تمام موارد ذکر شده دارد، کاغذ واشی144 می باشد که دارای کیفیت ساخت بسیار بالا می باشد. همچنین می توان به تکنیک های بسته بندی هدیه با کاغذ، هنر برش کاغذ145 و تا زدن کاغذ146 که از قدیم بسیار متداول بوده اند اشاره نمود. همان طور که در تصویر27 دیده می شود، بسته بندی هدایا به استفاده از پارچه نیز رایج است؛ که یکی از روش های سنتی بسته بندی ژاپنی محسوب می شود و امروزه همچنان مورد استقبال قرار گرفته است. (برای توضیحات بیشتربه فصل3 مراجعه شود.)
در ژاپن جشن جالب و باشکوهی در یکی از شب های اواسط تابستان برپا می شود که معرف به «شب فانوس های شناور» است. صدها یا هزاران فانوس کاغذی که در داخل آن شمع های زیادی روشن شده اند، روی جریان آب رها می شوند؛ به امید اینکه روح درگذشتگان را تسلی دهند. این مراسم در بین مردم ژاپن بسیار ریشه دار و در عین حال منظره آن بسیار زیبا و با شکوه است.147 گاهی کاغذها به شکل های خاص، مثل نیلوفر آبی ساخته می شود که جلوه ایی خیال انگیز به این جشن می دهد و باز نشانیست از روحیات خاص ژاپنی، که در تمام هنرهای این کشور، ردپایی از خود باقی گذاشته است.(تصویر1-28)

10-1 رویارویی ژاپن، با جهان مدرن
ژاپن که در طول قرن ها راه نفوذ بیگانگان را به کشورش مسدود کرده بود، به طور طبیعی احساس غرور و برتری در آن پدیدار شده بود و هنگامی که تمدن غربی، ناگهان در اواسط قرن19 به این کشور راه یافت، ژاپنیان تفاوت های عظیمی را که میان شرق و غرب بود درک کردند؛ احساس عمومی دست خوش اغتشاش گردید و غرور و برتری آنها به احساس حقارت تبدیل شد.148 متن فوق که مقایسه ایست بین سطح عقل ژاپنی ها و غربیان مربوط به آن دوره می باشد که نویسنده در هیچ حوزه ایی خود را نسبت به طرف مقابل برتر نمی بیند و این ضعف را این گونه بیان می کند:
«هیچ کس درباره رقابت با غرب حتی اندیشه ای نمی کند. کیست که ارابه دستی را با ماشین بخار و شمشیر ژاپنی را با تفنگ مقایسه کند؟ در حالی که ما یین و یانگ و پنج عنصر را شرح می کنیم آنان نمودار شصت عنصری اتم را کشف می کنند…در حالی که ما فکر می کنیم روی زمین مسطح، زندگی می کنیم آنان می دانند که این زمین گرد است و در حرکت. در حالی که در نظر ما، ژاپن همچون جزیره های مقدس خدایان است، آنان دور دنیا گردیده و جزیره هایی کشف کرده اند… در موقعیت کنونی ما چیزی یافت نمی شود که بتوانیم در برابر آنان با غرور از آنها یاد کنیم».149
با وجود این همچنان تمایل شدید ژاپن این بود که احترام ملل مقتدر را به فرهنگ و قوم خود بر انگیزد؛ و نگرش آنها دوباره متوجه هدف اعتلا بخشیدن به تمدن ژاپن شد تا بتواند به برابری با غرب دست یابد یا حتی آن را در گذرد، و چون خود را نیازمند تمدن غرب دیدند به سرعت و به کسب آن اقدام کردند؛ طوری که به زودی تعداد زیادی از متنفذین ژاپنی را تحصیل کرده های خارج از کشور تشکیل دادند. تحولات بزرگ در این کشور از زمان بر تخت نشستن امپراتور میجی در سال 1868 به وجود آمد که کمتر نظیری در دنیا دارد. روابط با دنیای خارج از مهم ترین عوامل این تحولات بود. در این دوره دانشجویانی با دقت تمام انتخاب و به غرب فرستاده شدند تا علوم فنون غربی را بیاموزند. به همین ترتیب ژاپن تشنه ی کسب دانش غربی، در تمام زمینه ها گردید. رفته رفته قدرت مطلقه ی امپراتور در نظر مردم به حد پرستش رسید و موجب استحکام مملکت داری گردید و ملی گرایی تقریبا برای همه مردم ژاپن مذهبی شد، ملت بیش از پیش کوشید تا ژاپن را یکی از کشورهای بزرگ جهان سازد. 150رهبران تجدد در آغاز دوره میجی، با همه ی دشواری ها که در تدبیر الگوی سیاسی و اجتماعی کشور و تطبیق آمال آزادی خواهی با نیازهای روز و ارجهیت های جامعه داشتند، در استقرار اصول و مبانی عدالت اجتماعی تند و قاطع عمل کردند. قوانین اجتماعی، خاصه پس از سال 1890، که به شیوهء غربی تنظیم شد، قایل به امتیازهای طبقاتی نبود، و نیز نخستین گام ها در راه تساوی حقوق زنان با مردان برداشته شد.151.
دستیابی با فناوری و آشنایی با جهان مدرن، تغییرات زیادی در فرهنگ و هنر ژاپن ایجاد کرد.«هر چند شعر و ادبیات سنتی پر طرفدار باقی ماند، اما ژاپنی ها علاقه ی تقریباً تعصب آمیز به یک شکل مدرن تر ادبی _ روزنامه _ پیدا کردند. در زمانی که جامعه ی ژاپن جامعه ای بسته و منزوی بود. هیچ روزنامه ای وجود نداشت. اما پس از آن که نخستین روزنامه، بوگوهاما مانیچی شیمبون152 در سال 1870 منتشر شد، مردم که مشتاق بودند بدانند در گوشه و کنار دنیا و در ژاپن چه می گذرد، خواستار روزنامه های بیشتری شدند. هر ساله ده ها روزنامه جدید شروع به کار می کرد و تا سال 1890، کشور دارای بیش از پانصد روزنامه، هفته نامه و ماهنامه شد»153. پیدایش روزنامه ها از مهم ترین دستاوردهای این دوران بود؛ زیرا تمام ممنوعیت ها را در مورد اطلاعات از میان برداشت و شیوه های نظارتی صاحب منصبان را منسوخ کرد. ورود عکاسی نیز تغییرات عظیمی ایجاد کرد؛ زیرا نتایج آنی آن، مشغله ذهنی ثبت جهان گذران را از میان بُرد. سوژه آثارشان قرار دادند. پس از ورود چرخ خیاطی نیز کیمونو154 کاربردش را به عنوان لباس روزانه از دست داد و لباس های دوخته جای آن را گرفت.155
البته این مواجه ناگهانی با غرب نا بسامانی هایی نیز به بار آورد که از حوصله این پژوهش خارج است. فوکوتساوایوکیشی از اندیشمندان بلند آوازه ژاپن در قرن نوزدهم می باشد. تأثیر او در پیشرفت و نو سازی پرتحرک ژاپن مورد قبول تحلیلگران تاریخ این کشور است. او در کتاب نظریه ی تمدن با آوردن مثال های فراوان از گرایش های فکری نادرست آن عصر انتقاد می کند؛ و تأکید دارد که تمدن غرب به هیچ روی نمونه کامل یک تمدن آرمانی نیست ولی ضدیت چشم بسته با آن را به سود ژاپن نمی داند. او در کتاب نظریه تمدن این مواجه ناگهانی را با تمثیلی این گونه بیان می کند: «گویی ما را ناگهان به سوی تماس نزدیک با این کشورها پرتاب کرده اند…برای ما ژاپنی ها هر آنچه که راجع به این فرهنگ ها می شنویم و می بینیم بیگانه و اسرار آمیز است…این جریان مانند آن است که آتش سوزانی ناگهان به درون آب یخ پرتاب گردد. نه فقط نا همواری هایی سطح ذهن انسان را بر آشفته است بلکه انقلابی عظیم، ژرفای روح انسان را به تلاطم در آورده است.»156 بسیاری از ژاپنی ها مشتاق پذیرش فرهنگ جدید غربی و رها کردن سنت های دیرین خود بودند و در بعضی موارد حتی دست به تخریب آثار هنری قدیم زدند. روشن فکران ژاپنی که پس از رویارویی با غرب، خود را به دیگر ملل جهان عقب مانده احساس می کردند، غرب را الگوی خود قرار دادند و کوشیدند تا در تمام زمینه ها کاملاً به غربی ها شبیه شوند. از آنجا که غربی ها تنها یک دین داشتند، ژاپنی ها نیز شینتو را از آیین بودای وارداتی جدا کردند و به گونه ای حساب شده به تخریب دیرها و گنجینه های هنری بودایی پرداختند.
بالا گرفتن موج غرب گرايي واكنشي را برانگيخت؛ اما انتصاب به موقع دکتر اِرنست فِنولوسا157 (1853-1908) به سمت استاد فلسفه دانشگاه سلطنتی توکیو و ورود دوست ثروتمندش ویلیام بیگِلو158، از بیشتر تخریب شدن آثار جلوگیری کرد و جنبش احياي سنت هاي هنر ژاپني را به راه انداختند. این دو با کمک هم، مجموعه عظیم هنر بودایی کهن را خریدند؛ مجموعه ای که هسته مرکزی مجموعه های آسیایی موزه هنرهای زیبای بوستون159 و گالری هنر فریر شهر واشنگتن را تشکیل داد. هنركده ي توكيو نيز به همين منظور بر پا شد(سال 1888) كه در آن ضمن تدريس شيوه هاي كانو,تسا و ياماتو-ئه كوششي براي انطباق سنتهاي قديم با سليقه ي زمان بروز كرد. شيمومورا كانزان كه شيوه ي تزئييني دوران مموياما رابا نوعي رئاليسم در آميخت از برجسته ترين نمايندگان اين جريان بود.160 اما شاید از آن مهم تر برای ژاپنی ها این اندرز فنولوسا به حاکمان ژاپن بود که به آنان گفت سنت های بومی باید در هر حال حفظ شوند.161 به تدریج سنت هایِ ژاپنی ِ نقاشی، هنرهای زیبا، تئاتر نو، گل آرایی، آیین چایو… دوباره مورد توجه قرار گرفت و احیاء شد.

فصل دوم : طراحی گرافیک ژاپن
1 -2 تاثیر پذیری از مکاتب غربی و آغاز طراحی مدرن
2-2 شکل گیری طراحی گرافیک ژاپن، در ارتباط با سنت های تصویری آن
3-2 باسمه ژاپنی
4-2 مون (مونشو) یا علامت خاندان
5-2 اِکانبان و بیرا
6-2 کانبان (تابلو فروشگاه)
2-7 مانگا (داستان مصور ژاپنی)
8-2 کاوایی (شخصیت های کارتونی

1 _ 2تاثیر پذیری از مکاتب غربی و آغاز طراحی مدرن
بسیاری از پژوهش گران آغاز شکل گیری طراحی گرافیک معاصر ژاپن را در سال های میانی قرن بیستم و بر اثر تحولات ایجاد شده پس از جنگ جهانی دوم می دانند و در آثارشان از دوران پیش از جنگ سخنی به میان نمی آورند؛ حال آنکه وقایع سال های پایانی قرن نوزدهم و سه دهه اول قرن بیستم در حرکت ژاپن به سوی مدرن شدن بسیار مؤثر بوده، در درک طراحی گرافیک توسط ژاپنی ها و گسترش آن به حوزه های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و نیز پیدایش طراحی گرافیک مدرن در ژاپن نقشی اساسی داشته است.162
در غرب انقلاب صنعتی سال 1789 دگرگونی های عظیمی را در صحنه زندگی اجتماعی مردم پدید آورد. زمینه های مختلف گرافیک در تبلیغات (بسته بندی، طراحی نشانه، پوستر، تبلیغات محیطی و…) پس از انقلاب صنعتی و در اواخر قرن هجدهم شکل گرفت. این نیاز، از آنجا آغاز شد که از نظر اقتصادی ماشین، باید لااقل در نیمی از شبانه روز کار می کرد و لذا در بسیاری از موارد، تولید از مصرف پیشی گرفت که لازم بود به طریقی این تولید اضافه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های نهاد خانواده، دوران پیش از تاریخ، رولان بارت Next Entries پایان نامه با کلید واژه های جنگ جهانی دوم، جنگ جهانی اول، میراث فرهنگی