پایان نامه با کلید واژه های نهی از منکر، امر به معروف، امام صادق، قرآن کریم

دانلود پایان نامه ارشد

غد الطریق الی…الا فصونوها و تصونوا بها.» (نهج البلاغه، خطبه 191). «به درستی که تقوی الهی در این دنیا، مانع از (بدبختی و نابودی) و سپری(در مقابل انحراف ها) و در آخرت راه رسیدن به بهشت است…آگاه باشید، از تقوی مراقبت و خویشتن را با آن حفظ کنید.»
امیر المومنین علی (، تقوای الهی را مرکبی رام، مطیع و راهور می داند که آدمی را به سرمنزل سعادت می رساند و شهوات را مرکب هایی سرکش و چموش می داند که صاحب خود را در آتش بدبختی می افکند. از دیدگاه ایشان تقوی الهی پناهگاهی محکم و بلند است که پناهندگان خود را از سقوط و گمراهی محافظت می کند و ریشه همه گناهان و جرائم را می زداید (همان، خطبه157) و انسان را از هر نابودی می‌رهاند (همان، خطبه 230) و (خسروی، 1387، صص74-77).
3-7-2- اعتقاد به معاد
قرآن یک کتاب انسان سازی و تربیت است و در این مسیر می بینیم قرآن قسمت مهمی از مسائل تربیتی را از طریق ایمان به معاد و توجه به حساب و کتاب قیامت، تعقیب می کند. قرآن حدود 1400بار از مساله معاد و خصوصیات آن سخن به میان آورده است. بیش از یک ششم قرآن انسانها را به سوی معاد و یاد روز رستاخیز و حساب و کتاب قیامت دعوت می نماید.
ایمان به معاد، یعنی ایمان به یک زندگی ابدی که همه چیز آن از روی حساب و نظم است. ایمان به معاد یعنی ایمان به دریافت کیفر و پاداش اعمالی که ما در دنیا انجام داده ایم. یعنی هیچ کدام از نیکی ها و بدی های ما نابود و فانی نمی شود، بلکه انسان در گرو اعمال خود است.
چنین عقیده ای، نقش عمیقی در پرورش روح انسان دارد. در اینجا به عنوان نمونه به ذکر چند آیه می پردازیم: در آیه 30 سوره آل عمران می خوانیم: «يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيرْ محُّضَرًا وَ مَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَ بَيْنَهُ أَمَدَا بَعِيدًا وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ اللَّهُ رَءُوفُ بِالْعِبَادِ؛ روزى كه هر كسى آنچه كار نيك به جاى آورده و آنچه بدى مرتكب شده حاضر شده مى يابد و آرزو مى‏كند كاش ميان او و آن [كارهاى بد] فاصله‏اى دور بود و خداوند شما را از [كيفر] خود مى‏ترساند و [در عين حال] خدا به بندگان [خود] مهربان است.» (آل عمران/30)
در آیه 7 سوره قمر می خوانیم :
«خُشَّعًا أَبْصَارُهُمْ يخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ كَأَنهَّمْ جَرَادٌ مُّنتَشِرٌ؛ انسان ها از قبرها بیرون می آیند، در حالی که چشم هایشان(از وحشت)خاشع است و به زیرافتاده، و همچون ملخ های پراکنده (بی هدف به هر سو می دوند.» (قمر/7)
در سوره عبس آیات 34 تا 37 می خوانیم:
يَوْمَ يَفِرُّ المْرْءُ مِنْ أَخِيهِ*وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ*وَ صَاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ*لِكلُ‏ِّ امْرِىٍ مِّنهْمْ يَوْمَئذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ*
در آن روز انسان از برادر خود فرار می کند و (نیز) از پدر و مادرش و از زن و فرزندانش می گریزد و هر کسی در وضعی قرار دارد که او را به خود مشغول کرده است.
این آیات چند نمونه از صدها آیات قرآن درباره روز قیامت است. روزی که ندامتگاه گناهکاران است. روزی که راه برگشت و راه فرار در آن نیست، روزی که همه اعمال مردم در کارنامه هایشان ثبت است. روزی است که مردم عین کردارشان را می نگرند.
مهم این است که معاد را فراموش نکنیم و همواره به یاد آن باشیم که یاد آن هر چند ایمان و یقین قطعی به آن نداشته باشیم بلکه ظن و گمان به آن داشته باشیم، برای تربیت کافی است. چنان که در آیه 4 تا 7 سوره مطففین می خوانیم:
أَ لَا يَظُنُّ أُوْلَئكَ أَنهَّم مَّبْعُوثُونَ(مطففین/4)
لِيَوْمٍ عَظِيمٍ(مطففين/5)
يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبّ‏ِ الْعَالَمِينَ(مطففين/6)
كلاَّ إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِى سِجِّينٍ(مطففين/7)
آیا این کم فروشان گمان نمی کنند که در روز بزرگی برانگیخته خواهند شد، روزی که همه مردم در پیشگاه پروردگارشان برانگیخته خواهند شد ( قرائتی، 1383، ص 266).
یکی از عوامل کنترل کننده گناه، خوف از خدا و ترس از عواقب گناه است. امام صادق ( فرمود: «کسی که بداند خدا او را می بیند و گفتار او را می شنود و به کار نیک و بد او آگاه است، همین دانستن او را از کارهای زشت باز می دارد و چنین فردی، کسی است که از مقام پروردگارش ترسیده و نفس خود را از هوس گناه، باز داشته است.» ( کلینی، 1365، ج2، ص70).
و نیز فرمود :«چنان از خدا بترس که گویا خدا را می‌بینی و اگر تو او را می‌بینی او تو را می‌بیند» (همان، صص68-67).
رسول اکرم ( فرمود : «مومن گناهش را آن چنان می نگرد که گویی او در زیر سنگ بزرگی قرار گرفته و ترس آن دارد که آن سنگ بر سر او فرود آید، ولی کافر گناه خود را چون پشه ای می نگرد که از کنار بینی اش عبور کند.» (مجلسی، 1361، ج 77، ص77).
امیرالمومنین علی (فرمود: «لا تخف الا ذنبک؛ از هیچ چیز مترس مگر از گناه خود.» (محمدی ری شهری، 416، ج3، ص182).
امام صادق( فرمود: «العجب ممن یخاف العقاب و لم یکف؛ عجبا از کسی که از عذاب الهی می ترسد ولی خودداری از گناه نمی کند.» (مجلسی، 1361، ج77، ص237).
یعنی دوری از گناه نشانه ترس از عذاب الهی است. در بینش اسلامی، معاد به معنای اعتقاد به تجدید حیات انسان بعد از مرگ و بازگشت به سوی خداوند است و برای محاسبه و ارزیابی نیک و بد اعمالی است که هر انسانی در زندگی و حیات مادی مرتکب آن شده است.رسیدگی به اعمال و رفتار مجرمان در معاد، به حدی دقیق و حساب شده است که تمام اعمال و رفتار نیک و بد افراد در جلوی چشمان شان مجسم خواهد شد. به طوری که برخی از افراد با مشاهده اعمال زشت و ناشایست خود، علاوه بر مواجهه با عذاب الهی، نسبت به اعمال خود احساس شرمندگی شدید می‌کنند. از این رو اعتقاد به روز جزا، یعنی روز محاسبه خوب و بد اعمال، یکی دیگر از عواملی است که مانع ارتکاب جرم و گناه در زمان حیات مادی انسان می شود.از جمله کارکردهای مهم دینداری که نقش بسیار مهمی در کاهش جرائم و پیشگیری از مفاسد دارد، یقین به قیامت و روز حسابرسی است. انسانی که به آخرت معتقد است و آن را منزلگاه ابدی خویش می داند و اعتقاد دارد که ریز و درشت اعمالش را باید در آن روز پاسخگو باشد و او را از پاداش و عذاب الهی گریزی نیست. تاثیر آخرت باوری در رفتارهای آدمی و نقش آن در زندگی انسانی به گونه ای است که امام به صراحت از رابطه مستقیم میان این باور و پیشگیری از گناهان و رفتارهای مجرمانه یاد می کند و می‌فرماید:
«کسی که بسیار یاد آخرت کند، گناهش کاهش یابد.» (تمیمی آمدی،1410 ه.ق، ج5، ص365)
به سبب نقش عظیم این باور در جلو گیری از انحراف و فساد، امام علی (کارگزاران و مردم را به تمرین مرگ باوری سفارش می کرد و آن را از جمله روش های پیامبر در جهت پیشگیری از فساد می دانست. امام در نامه ای خطاب به مردم مصر نوشت: «پس هر گاه شهوت ها به شما روی آوردند، بسیار مرگ را به یاد آورید که این برای پندآموزی کافی است. رسول خدا ( یاران خود را پیوسته به یاد آوری مرگ سفارش می کرد و می فرمود: مرگ را بسیار یاد کنید، زیرا برهم زننده لذت‌ها و مانعی بین شما و شهوت هاست.» (شیخ طوسی، 414، ص28).
در جرم شناسی از جمله ویژگی های برخی بزهکاران، داشتن آرزوها و هوس های بسیار و لجام گسیختگی، تعلقات مادی و دنیایی فراوان و عطش رو به فزونی مقام طلبی و ثروت خواهی است که یاد مرگ دارویی موثر در برطرف شدن این زمینه ها است.
در سیره عملی امام علی (نیز توجه دادن به مرگ باوری برای پیشگیری از انحراف دیده می شود. نمونه بارز این مطلب ماجرایی است که خود امام درباره برادرش عقیل نقل می کند که چگونه از امام تقاضای دست درازی به بیت المال و تجاوز به حقوق عمومی را داشت و امام با نزدیک کردن آهنی گداخته به دستش او را متوجه عذاب خداوند کرد (خسروی، 1387، ص78).

3-7-3- اقامه نماز
مهم ترین و بارزترین اثری که برای نماز بر می شمرند، اثر باز دارندگی و دوری از گناه است. نماز به عنوان یک عامل تربیتی و هویت ساز، نمازگزار را به سوی درستی و صحت سوق داده و قوه تشخیص او را در تمیز بین صواب و خطا بارور می‌سازد و در او ملکه ای به وجود می‌آورد که در هنگام گناه به او هشدار می دهد و او را متوجه پروردگار می سازد و از ارتکاب معصیت دور می کند.
تاثیر نماز از دیدگاه قرآن
در خصوص مستندات قرآنی تاثیر نماز به آیه ذیل می توان اشاره نمود: «الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَ ممِا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ؛ آنان كه به غيب ايمان مى‏آورند و نماز را بر پا مى‏دارند و از آنچه به ايشان روزى داده‏ايم انفاق مى‏كنند.» (بقره/3)
3-7-4- امر به معروف و نهی از منکر
امر به معروف و نهی از منکر، پیشینه ای به قدمت تاریخ حیات انسان دارد. نخستین انسان دعوت کننده به نیکی، آدم بود و پس از وی نیز پیام آوران وحی و پیروان آنان در انجام این وظیفه مهم تلاش کرده اند. حضور این رادمردان در صحنه تحولات اجتماعی به اندازه ای چشمگیر است که می توان گفت همه حرکت های اصلاحی و دگرگونی های سازنده در جوامع بشری در پرتو امر به معروف و نهی از منکر آنان تحقق یافته است. اسلام نیز از پیروان خود می خواهد که خود را در برابر جامعه متعهد بدانند و در صورت مشاهده ستم و گناه سکوت نکنند بلکه همواره دیگران را به خوبی ها امر کنند و از بدی ها بازدارند.
تاکیدهای مکرر قرآن مجید در خصوص امر به معروف ونهی از منکر بیانگر اهمیتی است که اسلام برای سالم سازی محیط اجتماع و مبارزه با عوامل فساد و گناه قائل شده است. اهمیت فریضه امر به معروف ونهی از منکر تا بدانجاست که سایر فرائض و دستورهای اسلامی در پرتو اجرای آن برپاداشته می شود و جامعه اسلامی محقق می گردد؛ از این رو هرگاه در جامعه ای این فریضه مهم به اجرا گذاشته نشود و افراد در قبال پیاده شدن این امر خطیر احساس مسئولیت نکنند مرگ آن جامعه حتمی خواهد بود. قیام امام حسین ( نیز برای این اجرای این دو فریضه الهی بود.
جایگاه و اهمیت امر به معروف ونهی از منکر
قرآن کریم اولین وظیفه همه انبیا را امر به معروف ونهی از منکر می داند و می فرماید:”ما در میان هر امتی پیامبری را مبعوث کردیم که مهم ترین وظیفه آنان دو چیز بود: یکی امر به یکتاپرستی که بزرگ ترین معروف هاست (ان اعبدوا الله)، دوم نهی از اطاعت طاغوت ها که بزرگ ترین منکرهاست (اجتنبوا الطاغوت، سوره نحل، آیه 36).در سوره اعراف ، آیه 157نیز می خوانیم: «پیامبر اسلام که نام و نشانش در تورات و انجیل آمده، اولین وظیفه اش امر به معروف ونهی از منکراست.»
«الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبىِ‏َّ الْأُمِّىَّ الَّذِى يجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِندَهُمْ فىِ التَّوْرَئةِ وَ الْانجِيلِ يَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنهْئهُمْ عَنِ الْمُنكَرِ وَ يحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَ يحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَئثَ وَ يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الْأَغْلَالَ الَّتىِ كاَنَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ ءَامَنُواْ بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُواْ النُّورَ الَّذِى أُنزِلَ مَعَهُ أُوْلَئكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛ همانان كه از اين فرستاده پيامبر درس نخوانده كه [نام] او را نزد خود در تورات و انجيل نوشته مى‏يابند پيروى مى‏كنند [همان پيامبرى كه] آنان را به كار پسنديده فرمان مى‏دهد و از كار ناپسند باز مى‏دارد و براى آنان چيزهاى پاكيزه را حلال و چيزهاى ناپاك را بر ايشان حرام مى‏گرداند و از [دوش] آنان قيد و بندهايى را كه بر ايشان بوده است برمى‏دارد پس كسانى كه به او ايمان آوردند و بزرگش داشتند و ياريش كردند و نورى را كه با او نازل شده است پيروى كردند آنان همان رستگارانند.» (اعراف/157)
از دیدگاه اسلام، هیچ عملی نمی تواند با فریضه امر به معروف ونهی از منکر، برابری کند و امت اسلامی مادامی بهترین امت هاست که به این دو واجب شرعی عمل کند. قرآن کریم در آیه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های پیشگیری از جرم، امر به معروف، قرآن کریم، نهی از منکر Next Entries پایان نامه با کلید واژه های امر به معروف، نهی از منکر، قانون اساسی، جامعه اسلامی