پایان نامه با کلید واژه های نهی از منکر، امر به معروف، سیاست کیفری، ارتکاب جرم

دانلود پایان نامه ارشد

نهی از منکر است. خداوند رستگاری چنین جامعه ای را نوید داده و می فرماید: «و باید از میان شما، گروهی(مردم را) به نیکی دعوت کنند و به کارشایسته وادارند و از زشتی بازدارند و آنان همان رستگارانند.»
تبیین این ارتباط و این‌که امر به معروف و نهی از منکر، چگونه رستگاری و سعادت آدمی را در پی دارد، در سخنان پیشوایان دین به ویژه امام علی (به خوبی آمده است ایشان درباره فلسفه این دستور الهی می فرماید که خداوند امر به معروف را برای اصلاح توده های ناآگاه و نهی از منکر را برای بازداشتن ناآگاهان و سفیهان از زشتی ها قرار داده است (نهج البلاغه، حکمت 252).
نهی از منکر نیز چنین است به ویژه که آنچه از نهی از منکر متوجه افراد اجتماع می شود بیشتر مراتب قلبی و لسانی است زیرا نه چشمان حکومت و دستگاه های دولتی همیشه و همه جا حضور دارند و نه به مصلحت است که فهرست بزرگی از وظایف برای دولت تهیه شود امام علی ( درباره پیامدهای ترک امر به معروف و نهی از منکر می فرماید: « امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید که بدهای شما بر شما مسلط می شوند.» (نهج البلاغه، نامه 47).
امر به معروف و نهی از منکر، حوزه نظارت همگانی را بر اجرای پیشگیری مراقبتی توسعه می دهد و شامل مواردی می شود که چه بسا نص صحیح قانونی هم در خصوص آن وجود ندارد. بنابراین ممکن است به آزادی ها و حقوق مشروع افراد لطمه بزند یا سبب تضعیف پیوندهای اجتماعی و به هم خوردن روابط اجتماعی و در نتیجه فروپاشیدن نظم اجتماعی می شود از این رو دولت اسلامی باید زمینه نهادینه شدن این اصل را در اجتماع فراهم آورد و حدود وشرایطی را که در روایات و متون دینی برای این وظیفه آمده است لحاظ کند تا از این طریق، یکی از مهم ترین برنامه های سیاست جنایی مشارکتی اسلامی محقق و عملی شود.
اصل امر به معروف و نهی از منکر چنان که برخی چون شهید مطهری (ره) اشاره کرده اند به پیشگیری غیرکیفری ناظر است وپیشگیری کیفری، هرچند خود نوعی نهی از منکر است فقط با اجازه حاکم شرع و دولت اسلامی مجاز است.این سخن به معنای نفی ورود و تسلط دولت بر برنامه های امر به معروف ونهی از منکر نیست.
اصل حفظ نظم و اقتدار حکومت اقتضا می کند که دولت اسلامی جریان کلی را زیر نظر داشته باشد و با ارائه آموزش های لازم به افراد، آنها را درتشخیص مصادیق و چگونگی بکارگیری درست این اصل یاری رساند (خسروی، 1387، ص88-87).

3-8- تدابیر پیشگیرانه
3-8-1- اصلاح بسترهای اجتماعی جرم و گناه
گام نهادن در وادی علل وقوع جرایم و نحوه پیشگیری از آن مستلزم هزینه و مخارجی است که متاسفانه نه پیش از انقلاب و نه پس از آن، مسئولین در اندیشه اش نبوده اند و با آنکه سیاست کیفری و تامین عملی یکی از وظایف اصلی و ابتدایی حکومت هاست اما سیاست کیفری ما منحصر است به اجرای مجازات نه اصلاح مجرم و نه شناخت علل ارتکاب آن، حال آنکه اجرای مجازات آخرین تیر سیاست کیفری است زیرا شناخت پدیده مجرمانه و علل ارتکاب جرم و نقش دولتمردان در کاهش و از بین بردن انگیزه ها و علل مشوق ارتکاب بزه و نهایتا تحت نظر قراردادن مجرمین و اصلاح و مداوای آنان از جمله اهداف سیاست کیفری سالم است که به تدریج جامعه را مصون از تکرار وقایع مشابه می سازد و با تحت کنترل قرار دادن عوامل جرم زا جامعه از امنیت و مصونیت نسبی برخوردار خواهد شد. متاسفانه نه در گذشته و نه حال مسولین امر یا نخواستند و یا نتوانستند واقعیت های موجود را قبول نمایند که بخشی از بودجه کشور باید صرف تحقیق و زدودن عوامل جرم زا شود.
مبارزه پیگیر و گاه خشونت بار مسولین با مرتکبین خلاف هایی مثل مواد مخدر و مسائل جنسی نه تنها جامعه را اصلاح نکرد بلکه پوشش مخفی بر زمینه های ارتکاب جرم داد. یکی دیگر از علل ارتکاب جرم که باز ریشه در عملکرد مسئولین دارد عدم شناخت روحیه متهم و بی توجهی در احوال اوست. بیشتر مجرمین بیمار هستند و باید با آنها به گونه یک بیمار رفتار کرد تا مجرم مادرزاد.
اگر سیستم زندان ها و سیستم تامینی و تربیتی ما آن گونه که باید بود و زندانی را پس آزادی اشتغال داده و تا مدتی هم تحت نظرش قرار می داد و اگر در مورد تکرار جرائم در احوال او تامل و تحقیق می کردند و محکومی را که نه سر پناهی دارد و نه هنری، رهایش نمی کردند وقایع شومی رخ نمی داد. همچنین اگر بی جهت و در مسائلی که خطری هم برای جامعه در پی ندارد حتی برای چند ساعت متهم را روانه زندان نکرده و یا متهمی را که موجبات تبدیل قرار آن فراهم است در زندان نگهداری نکنیم، پدیده مجرمانه به حداقل ممکن کاهش خواهد یافت. اگر ریشه تبعیض در جامعه خشکیده شود و این عامل شوم اجتماعی که آفت حکومت ها و جوامع بشری است از فرهنگ اشتغال و تحصیل ما حذف شود بخش مهمی از عوامل ارتکاب جرم از بین خواهد رفت.
همچنین از دیگر علل پدیده های جرم زا اقتصاد بیمار جامعه است و عدم غلبه بر تورم و گرانی غیرقابل کنترل است. لذا و با التفات بر اینکه علل وقوع جرائم قابل احصاء نمی باشد اما اتخاذ یک سیاست کیفری صحیح و نظام اجتماعی عادلانه و برخورد منطقی با مجرم و جرم، اولین و خداپسندانه ترین شیوه ای است که فرهیختگان جامعه به جد باید در اندیشه آن باشند. (جباری، 1382، ص281) محیط خانوادگی (محیط اصلی)، محیط مسکن، محیطی که شخص برای زندگی انتخاب می کند محیطی که فرد به اجبار در آن مقیم می شود و… از جمله زمینه های اجتماعی موثر در جرم خیزی اند که نظام اسلامی باید توجه ویژه ای به آنها داشته باشد. روشن است که عوامل فردی به تنهایی در کشاندن اشخاص به جرم و گناه، نقش ندارند و عوامل اجتماعی هم از شاخصه های مهم و زمینه ساز جرم و گناه هستند.
اشخاص این استعداد را دارند که روابط اجتماعی خود را با توجه به وضع روانی، حافظه و هوش، آداب و رسوم و… با تقلید از رفتار دیگران، برقرار سازند. بنابراین محیط و اطرافیان تاثیر زیادی در بزهکاری می توانند داشته باشند. جرم و گناه می تواند ناشی از نظام، فرهنگ و تمدن هر جامعه باشد، زیرا جامعه، قبل از فرد وجود دارد و می تواند آثار خود را در او به جا بگذارد و روحیه او را در سایه تشکیلات، وظایف و دستورها و الگوهای اجتماعی اش، متاثر کند. به این صورت که عقاید و روش های اجتماعی، در انسان نفوذ می کند و او ناخواسته گمان می کند، این افکار و عقاید خود اوست. برای همین مجرمان در هر جامعه، جرم های متناسب با آن اجتماع را مرتکب می شوند.
به این ترتیب، به زمینه های اجتماعی جرم و گناه در کنار زمینه های جسمی (طرز رشد جسمی، نقص بدن، عیوب شکل ظاهری، نژاد، سن، جنس، …) و روانی(اختلال های روانی منشی، هوشی) باید توجه کرد. عوامل اجتماعی، گستره ای بزرگ را شامل می شوند، مانند چگونگی زیربنای خانوادگی، شغل، افکار عمومی، اعتقادات مذهبی، مسکن، مسائل جغرافیایی، تراکم جمعیت، وضع اقتصادی، تولیدات صنعتی و سیاسی، اداری، قضایی، طرز کار نیروی انتظامی، حتی روش تدوین قوانین مدنی و کیفری و…. برای نمونه در جوامع پیشرفته، ارتکاب جرم با حیله، تزویر و طرح قبلی، بیشتر از جرائم همراه با خشونت است و در جوامع عقب مانده، برعکس است. (عابدی، 1388، ص88-87).
3-8-2- اجرای عدالت
یکی دیگر از عوامل موثردر پیشگیری از جرم و گناه رعایت عدل و داد نسبت به مردم و عدم تبعیض بین آنان می باشد. واژه عدالت بیشتر در دو مفهوم به کار برده شده است:
الف)حق هر انسانی را به او دادن
ب)«تلافی خطا» خواه از طریق جبران زیان کسی که قربانی خطای دیگری شده است و خواه از راه مجازات خطاکننده.
مسئولان و مدیران نظام اسلامی باید عدالت محور و دارای روحیه مهربانی و عطوفت باشند. عدالت محوری آثار و فواید زیادی دارد که به برخی ازآنها اشاره می شود:
1.موجب جلب اطمینان مردم به حکومت می شود.
2.موجب پشتیبانی مردم از حکومت و حضور آنها در صحنه های گوناگون سیاسی، عبادی و اجتماعی می شود.
3.سبب تعامل و همکاری مردم با حکومت در امور مختلف می گردد.
4.باعث پیشرفت و توسعه نظام در ابعاد مختلف خواهد شد.
5.آرامش فکری و روانی را در جامعه برقرار خواهد کرد.
6.با اجرای عدالت از سوی دولتمردان، مردم به حقوقشان دست خواهند یافت.
7.جلوی ناعدالتی ها، تبعیض ها گرفته شده و عاملی برای پیشگیری از جرائم و تخلفات خواهد بود.
8.عاملی برای ریشه کن کردن فقر در جامعه است.
9.حفظ کرامت انسانی به واسطه اجرا و گسترش عدالت تحقق خواهد یافت.
در یک حکومت اسلامی عامل موثر برای پیشگیری از هر گونه جرم، گناه، تبعیض و بی عدالتی دادن حق به حق دار بدون مصالحه و محافظه کاری بوده زیرا نارضایتی افراد منجر به گرفتن حق توسط خودشان گردیده که این موضوع موجب هرج و مرج و بی قانونی می گردد لذا لازمه اجرای قانون، رعایت حق و عدالت می باشد بنابر این مبنا و زیربنای تمامی اندیشه های سیاسی اسلام عدالت است. قرآن استقرار عدالت و گسترش آن را یکی از اهداف اساسی و فلسفه بعثت انبیا ذکر کرده است. «لقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ؛ به راستى [ما] پيامبران خود را با دلايل آشكار روانه كرديم و با آنها كتاب و ترازو را فرود آورديم تا مردم به انصاف برخيزند و آهن را كه در آن براى مردم خطرى سخت و سودهايى است پديد آورديم تا خدا معلوم بدارد چه كسى در نهان ، او و پيامبرانش را يارى مى‏كند آرى خدا نيرومند شكست ناپذير است.» (حدید/25) بنابراین اجرای عدالت اجتماعی و رفع هرگونه تبعیض ناروا از وظایف حکومت در جامعه اسلامی است. حضرت علی( در مورد اجرای عدالت خطاب به یکی از والیان خود می فرماید: «عدالت را بگستران و از ستمگری بپرهیز که ستم، رعیت را به آوارگی می‌کشاند و بیدادگری به مبارزه و شمشیر می انجامد.» (دشتی، 1382، ص743) و همچنین در جای دیگر می فرماید: «عدالت هرچیزی را در جای خود می نهد و عدالت تدبیر عمومی مردم است» (همان، ح 437، ص735).
به یقین اسلام بهترین مکتبی است که عدالت را به معنی واقعی کلمه جامه عمل پوشانده است زیرا در اسلام تنها ملاک برتری و امتیاز فقط پرهیزکاری، خداشناسی، علم و ایمان است.
«يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ؛ اى مردم ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را ملت ملت و قبيله قبيله گردانيديم تا با يكديگر شناسايى متقابل حاصل كنيد در حقيقت ارجمندترين شما نزد خدا پرهيزگارترين شماست بى‏ترديد خداوند داناى آگاه است.» ﴿حجرات/13﴾
از نظر اسلام همه مردم در اجرای قانون، انجام وظیفه، دادن مالیات و…مساوی هستند و هیچ کس بر دیگری بدون جهت حق تقدم ندارد.
3-8-3- احترام و تکریم
اسلام به چگونگی ارتباط و برخورد انسان ها با یکدیگر اهمیت ویژه ای داده، برای تنظیم صحیح آن برنامه ریزی دقیقی ارائه نموده است؛ به گونه ای که اگر ارتباط انسان ها با یکدیگر بر اساس این برنامه تنظیم گردد از بسیاری از تنش ها و درگیری ها که می تواند زمینه جرم و گناه باشد پیشگیری خواهد شد و روابط انسان ها به سمت دوستی و مودت سوق پیدا خواهد کرد.
از آنجا که بیشترین ارتباط انسان ها با یکدیگر از طریق زبان و سخن گفتن برقرار می شود بیشترین دستورات دینی برای تنظیم صحیح روابط انسان ها با یکدیگر به چگونگی سخن گفتن آنها مربوط می‌شود گرچه دستورات رفتاری دیگری نیز مانند وفای به عهد، امانتداری، تعاون بر برّ و احسان، منع از تجسس، اصلاح ذات البین و مانند آن در این ارتباط وجود دارد.
قرآن کریم در این ارتباط انسان ها را از دروغ گفتن (نحل/105)، غیبت کردن، (حجرات/12)، تهمت و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های امر به معروف، نهی از منکر، قانون اساسی، جامعه اسلامی Next Entries پایان نامه با کلید واژه های قاچاق کالا، فرهنگ سازی، ویژگی های شخصیت، ساختار اقتصادی