پایان نامه با کلید واژه های موانع خلاقیت، عوامل درونی، محافظه کاری، انعطاف پذیری

دانلود پایان نامه ارشد

1378، ص46).
3-15-2- روش فهرست پرسش‌ها
در این روش فهرستی از پرسش‌های گوناگون تهیه می‌شود تا موجب برانگیختگی قدرت تفکر و تصور افراد در زمینه‌ی مورد نظر بشود. پرسش‌ها باید به گونه‌ای باشند که ایده برانگیز باشند.پرسش‌ها می‌توانند از جنبه‌های گوناگونی باشند:
الف. کاربردهای دیگر؛ نمونه: آیا می‌توان از این ابزار استفاد‌ه‌ی دیگری کرد؟ از چه راه‌های دیگری می‌توان این ابزار را مورد استفاده قرار داد؟ با چه تغییر شکلی می‌توان از این ابزار استفاده‌ی دیگری کرد؟ ساختن چیزهای جدید با کاربرد چیزهای دورریختنی.
ب. اقتباس؛ نمونه: از چه روش دیگری می‌توان برای این کار اقتباس کرد؟ چه ایده دیگری می‌توان از این کار برداشت کرد؟ آیا قبلا شبیه این کار وجود داشته است؟
ج. جستجوی شباهت‌ها؛ جستجوی شباهت‌ها به یافتن ایده‌های با ارزشی منجر می‌شود، همچنان که بسیاری از اختراع‌ها، اکتشاف‌ها و حتی شاهکارهای ادبی از جایی اقتباس شده‌اند.
د. تغییر و تعدیل؛ تغییر می‌تواند در اندازه، شکل، رنگ، بو، حرکت و حتی معنی و مفهوم صورت گیرد. بعضی اوقات نیز تغییرات کمی، کیفیت را بالا می‌برد.
نمونه: با چه تغییری می‌توان این وسیله را مناسب‌تر ساخت؟/ چگونه می‌توان در ویژگی‌های این وسیله تغییر به وجود آورد؟
ه. بزرگ‌سازی؛ نمونه: چه چیزی را می‌توان به آن افزود؟ اگر چیزی به آن اضافه شود چه می‌شود؟
بزرگ‌نمایی و بزرگ‌سازی می‌تواند در اندازه، تکرار بیشتر، استحکام بالاتر، ارزش افزون‌تر، و افزایش بخش‌ها باشد.
و. کوچک‌سازی؛ نمونه: چه چیزی را می‌توان حذف کرد؟ آیا می‌توان آن را تجزیه کرد؟ آیا می‌توان آن را کوچک‌تر کرد؟ چگونه می‌توان آن را سبک‌تر کرد؟ چگونه می‌توان آن را کوتاه‌تر کرد؟
کوچک‌سازی با حذف چیزهای غیرلازم و ساده‌کردن آن، راه‌های خلاق برای تولید محصولات با بهره‌وری بیشتر می‌توان ایجاد کرد.
ز. تغییر ترتیب؛ نمونه: چه چیزی می‌تواند در این ترتیب تغییر ایجاد کند؟ چه نتیجه‌ای از تغییر ترتیب حاصل می‌شود؟
در بسیاری مواقع نیازی به پیروی از روش رایج در کارها نیست، و حتی می‌توان با به هم زدن نظم پدیده‌ها و چیزها، آنها را بهبود بخشید.
ح. وارونه‌سازی؛ نمونه: برعکس آن چیست؟ چرا به جای سیاه، سفید نباشد؟ چرا به جای بد، خوب نباشد؟ چرا به جای بالا، پایین نباشد؟ چرا به جای کهنه، نو نباشد؟
ط. ترکیب؛ نمونه: چه افکاری را می‌توان با هم ترکیب کرد؟ چه اشیایی با هم ترکیب می‌شوند تا چیز جالبی به وجودآید؟ چه تجاربی را می‌توان با هم ترکیب کرد؟ چه پدیده‌هایی را می‌توان با هم ترکیب کرد تا پدیده‌ی جدیدی به وجود آید؟
بسیاری از نوپردازی‌های علمی با ترکیب تازه‌ای از چیزهای موجود، پدید آورده شده‌اند، همچنین بسیاری از فکرها، ترکیبی از فکرها و ایده‌های پذیرفته‌شده‌ی دیگران هستند.
ی. جانشین‌سازی؛ نمونه: چه چیزی را می‌توان جانشین ساخت؟ چه کسی را می‌توان به جای این فرد به کار گرفت؟ چه چیزی یا احساسی را می‌توان جانشین این احساس کرد؟ به جای این بخش‌ها چه بخش‌های دیگری را می‌توان به کار برد؟
بسیاری از ایده‌های خلاق‌ به سبب این سوال که چه چیزی را می‌توان جایگزین کرد، ایجاد شده‌اند. با تغییر و جایگزینی فردی به جای فرد دیگر، ماده‌ای به جای ماده دیگر و حتی فرآیندی به جای فرآیندی دیگر می‌توان به یافته‌ها و تولیدهای ارزشمندی رسید(همان منبع، 1378).
4-15-2- روش بارش فکری
یکی از روش‌های آموزش آفرینندگی آنها روش بارش فکری یا رگبار مغزی است. این روش به معنی اجرای یک روش گردهمایی است که از راه آن گروهی می‌کوشند راه‌حل جدیدی را با انباشتن تمام ایده‌ها، برای پرسشی ویژه، بیابند. قانون‌های نشست‌های بارش فکری عبارتند از:
الف. انتقاد ممنوع است: در هنگام بیان ایده‌ی هر فرد، افراد دیگر باید از داوری و انتقاد خودداری کرد تا مانعی در راه ارایه‌ی اندیشه‌های نو و خلاق پیش نیاید و افراد بدون نگرانی از مسخره‌شدن یا کوچک‌شدن، بتوانند ایده‌های متفاوت خودشان را بیان کنند.
ب. کمیت بیشتر بهتر است: هر چه افراد ایده‌ها و راه‌حل‌های بیشتری طرح کنند، دامنه‌ی انتخاب وسیع‌تر می‌شود، بنابراین کمیت بیشتر و همچنین کیفیت بهتری را درپی خواهد داشت.
پ. ترکیب و اصلاح ایده‌ها مهم است: از ترکیب فکرها و ایده‌های جدید، ایده‌های تازه‌تری پدید می‌آید. بنابراین این روش برای مسایلی که نیازمند ایده‌‌یابی هستند، مناسب است(آمابلی، 1990، به نقل از شرعیات).
5-15-2- روش ارتباط اجباری
این روش نیازمند برقراری نوعی رابطه‌ی اجباری یا زوری بین دو چیز یا دو فکر است، دو چیز یا دو فکری که ربطی به هم ندارند. با مربوط ساختن این دو فکر یا این دو چیز، مفهوم یا چیز تازه‌ای پدید می‌آید که زمینه‌ای برای ایجاد تفکر خلاق می‌شود. این روش مبتنی بر این اندیشه است که هر فکر ترکیب جدیدی از امور جاری است. آسان‌ترین راه برای استفاده از این روش، استفاده از جدول است. گروهی از چیزها و فکرها در سمت‌راست جدول نوشته می‌شوند و چیزها و فکرهای دیگر در بالای جدول. نقطه‌ی تلاقی هر سطر با هر ستون، ترکیب مفهوم تازه‌ای می‌شود که می‌تواند، ایده‌بخش باشد(حسینی، 1378، ص50).
16-2- ویژگی‌های شخصیتی افراد خلاق
پال تورنس  در پاسخ به این پرسش که ویژگی‌های شخصیتی چه نقشی در خلاقیت ایفا می‌کند، گفته است شخصیت هم می‌تواند خلاقیت را آسان ‌سازد و هم مانع آن شود. ویژگی‌هایی همچون آمادگی برای خطرکردن، کنجکاوی و جستجوگری، استقلال اندیشه، پشتکار و پایداری، شهامت، استقلال رای، خودآغازگری، ابتکار، پرسشگری درباره‌ی موقعیت‌های معماگونه، و درگیرشدن با امور دشوار از جمله ویژگی‌های آسان ساز خلاقیت محسوب می‌شوند. او می‌گوید، هر عملی که ما برای تشویق این‌گونه رفتارها انجام می‌دهیم شخص را در جهت خلاقیت بیشتر سوق می‌دهد (سیف، 1388، ص405).
تورنس  پس از 22 سال پژوهش پیاپی پیرامون ویژگی‌های گروهی از کودکان، نوجوانان و جوانان، به این نتیجه رسید که خمیرمایه‌ی شخصیت افراد خلاق، استقلال اندیشه و شیفتگی فراوان آنها در برابر مسئله یا فعالیت مورد علاقه‌شان است. او می‌گوید فرد خلاق کسی است که فکری نو و متفاوت ارایه دهد، بنابراین احساس گریز از کانال‌بندی‌های مشخص ذهنی، همنوا‌ نبودن با دیگران، و استقلال‌طلبی و آزاد‌اندیشی می‌تواند پایه‌های تراوش تفکر خلاق و خلق پدیده‌های نو را فراهم آورد. به‌گفته‌ی تورنس، خلاقیت شکافتن بن‌بست‌ها و دست‌دادن با فرداست (عابدی، 1372).
17-2- موانع خلاقیت
موانع خلاقیت را می توان به دو دسته عوامل درونی و بیرونی تقسیم کرد. از جمله موانع درونی می توان به موانع جسمی و موانع روانی اشاره کرد. بدین ترتیب گاهی اوقات فرد به لحاظ موانع بیولوژیک یا حوادث و سوانحی که از نظر جسمی بر فرد وارد می شود، او را از توجه به خلاقیت، باز می دارد و فکر آنان را بیشتر متوجه رفع موانع خود می کنند و معطوف به مشکلات و گرفتاری های خود می شود و از اندیشیدن باز می ماند. گاهی اوقات نیز موانع روانی است مانند:
الف. فقدان و عدم اعتماد به نفس و ترس از شماتت دیگران
ب. وابستگی فکری به عادات و روش های گذشته و تمایل به همرنگ شدن با جامعه و محافظه کاری
ج. ترس از شکست و خطر پذیری
د. نداشتن شور و هیجان و رقابت پذیری
ه. عدم انعطاف پذیری
و. عدم تمرکز ذهنی
ز. قضاوت و ارزیابی فوری
فرد را از خلاقیت باز می دارد. از موانع بیرونی هم می توان به: موانع اجتماعی، موانع سازمانی، موانع اقتصادی، جو محیطی اشاره کرد که در مراحل مختلف زندگی افراد تاثیر گذار بوده و از خلاقیت دور می کنند ( میکانی،1392، ص106).
متغیر دیگری در در این پژوهش از آن استفاده می شود، اضطراب تحصیلی است. اضطراب تحصیلی یکی از گونه های مختلف بروز اضطراب در انسان می باشد. برای اینکه با مفهوم اضطراب تحصیلی آشنا شویم ابتدا مفهوم کلی اضطراب را بررسی می کنیم، سپس به بحث اضطراب تحصیلی می پردازیم.
18-2- تعریف اضطراب36: اضطراب عبارت است از واکنش در مقابل خطری که وجود خارجی ندارد. اضطراب مرضی یک احساس دردآور است که تظاهرات جسمی به همراه دارد(کلبرگ، ترجمه پور افکاری، 1368، ص106)
اضطراب حالتی فراگیر، ناخوشایند، مبهم و همراه با برانگیختگی دستگاه عصبی خودکار، سردرد، عرق کردن، تپش قلب، گرفتگی ماهیچه های سینه، ناراحتی گوارشی و بیقراری است که در پاسخ به تحریکات داخلی و خارجی ایجاد می شود و به علایم شناختی، عاطفی، فیزیکی و رفتاری منجر می شود. اضطراب به منزله بخشی از زندگی هر فرد، در همه جوامع، به عنوان یک پاسخ مناسب و سازگار تلقی می شود. فقدان اضطراب یا اضطراب زیاد ممکن است ما را ما را با مشکلات و خطرات قابل توجهی مواجه می سازد. اضطراب در حد متوسط و سازنده ما را وا می دارد که برای انجام امور خود، به موقع و مناسب تلاش کرده، بدین ترتیب زندگی خود را با دوام تر و بارورتر سازیم( نجاریان، اصغری مقدم و دهقانی، 1373، ص45 ).
اضطراب باعث تجربه ناخوشایند می شود. وصف چنین حالتی اغلب مشکل است ولی آن را می توان تحت دو مقوله مورد بحث قرار داد: یکی آن چیزی که در مغز حس می کنیم و دیگر تظاهراتی که آن ها را در جسم خود می بینیم؛ در فکر خودمان اطلاع شدیدی از تنش و ناراحت بودن، هراس از پریشانی و پیش بینی وقوع حوادث ناگوار، ایجاد پریشانی می کند، به وجود می آید که باعث بی قراری انسان می شود لذا باید کاری انجام دهیم که یا از منبع اضطراب رهايي یابیم یا از آن فرار کنیم. در جسم ما احساس دلشوره و احساسي از تنش به وجود می آید که اگر به میزان کافی شدت یابد موجب می گردد تا احساس مریض بودن کنیم. لذا قلب سریع تر می تپد، بدن به لرزه می افتد و بیش از حد معمول عرق می کنیم. در چنین حالتی تعداد دفعات ادرار کردن زیادتر می شود. لذا کنترل ادرار در چنین حالتی مشکل تر از حالت عادی است. پریدن رنگ صورت همراه با نگرانی و عصبی شدن از حالت های اضطراب است که اگر بسیارشدید شود احساس شدیدی از ترس به ما غلبه خواهد کرد و ما این طور احساس می کنیم که اتفاق وحشتناکی در حال وقوع است. در چنین هنگامی ممکن است، غش کند یا قلبش از کار بایستد. چنانچه چنین حالتی ادامه یابد، دیوانگی در انتظار فرد است. در یک چنین حالت مضطربانه، همه اعتماد به نفس و آرامش خود را از دست خواهیم داد و در چنین وضعیتی حتی قهرمانان نیز می هراسند تا مبادا در خطر ترسو بودن قرار گیرند(بهرامی، 1372، ص82).
19-2- درمان اضطراب در دیدگاه های مختلف
1-19-2-ديدگاه روان تحليلي يا روانكاوي: به بيمار كمك مي‌شود تا به تجزيه و تحليل رفتار خود و عوامل دروني آن بپردازد و بدين طريق با آگاهي از چهره‌ي واقعي و شخصيت حقيقي خود بتواند به سمت اصلاح پيش برود. با توجه به اینکه منبع اساسی اضطراب در خود آگاه فرد قرار دارد، لذا جهت دستیابی به آن از راه های مختلفی از جمله تداعی آزاد، تجزیه و تحلیل رویاها، تلقین در خواب مصنوعی، شوخی ها و انواع فراموشی ها می توان استفاده کرد(شفیع آبادی و ناصری، 1365، ص104)
2-19-2- شناخت درماني: سعي در بيان و تفسير اضطراب و چگونگي تسكين و درمان آن دارد. زيرا طرفداران شناخت درماني معتقدند؛ اضطراب زاييده افكار و باورهاي غيرمنطقي فرد است لذا لازم است همراه با سير درمان، جهت اصلاح تفكر و تغيير رفتار از راه ايجاد تفكر عقلاني و استدلال‌هاي منطقي نيز اقدام شود.
فنوني كه در دوران بازسازي شناختي مورد استفاده قرار مي‌گيرد به سه طريق است:
الف ـ فنون بازسازي شناختي. اين تكنيك توجه بيمار را به سوي افكار  غيرواقعي كه موجب رفتارهاي غيرانطباقي او هستند جلب مي‌نمايد. مراجع افكار غيرمنطقي خود را با ياري درمانگر بررسي مي‌كند و به تجديدنظر در آن‌ها مي‌پردازد. در طی جلسات درمان سعی می شود، مراجع این نکته را به خوبی دریابد که چگونه باورهای منطقی، رفتار و هیجانات او را تحت تاثیر خود قرار می دهند و دیگر اینکه چگونه می تواند از خود و دیگران، ارزیابی واقعی تری به عمل آورد.
ب. فنون بازداری فکر. در این روش از مراجع خواسته می شود که ذهن خود را به افکار اضطراب مشغول دارد. هم زمان با این

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های بازی های رایانه ای، اوقات فراغت، رشد اجتماعی، فناوری اطلاعات Next Entries پایان نامه با کلید واژه های بازی های رایانه ای، پرسش نامه، بازی رایانه ای، پرخاشگری