پایان نامه با کلید واژه های محیط آموزشی، تحلیل اطلاعات، فعالیتهای پژوهشی

دانلود پایان نامه ارشد

جدا از اجزای دیگر به عنوان تعیین کنندهی رفتار انسان به حساب آورد. این عامل سه جانبه «تعیین گری متقابل» نامیده میشود (سیف1386). بر همین اساس، نظریهی «محیط آموزشی – پژوهشی» که برای اولین بار توسط گلسو40(1979) مطرح شد و بر امکانات و فرصتهایی که در محیط آموزشی برای انجام پژوهش وجود دارد تأکید میکند، ریشه در نظریهی شناختی – اجتماعی بندورا دارد . بر طبق این نظریه، به کلیهی امکانات و عوامل آموزشی و میانفردی در برنامههای آموزشی که منجر به ایجاد نگرشهایی دربارهی پژوهش و علم میشود و در جهت توسعهی روحیهی علمی افراد، کارآمد و سودمند میباشند محیط آموزشی-پژوهشی میگویند (گلسو1993). به اعتقاد کاهن41(2001) یک محیط آموزشی- پژوهشی مناسب ، از اشتیاق و علاقهی افراد به پژوهش حمایت میکند و بدین وسیله موجب افزایش سطح خودکارآمدی پژوهشی آنان میگردد. گلسو در سال 1996، پرسشنامهی محیط آموزشی پژوهشی را تدوین نمود که دارای مؤلفههای: الگوها و رفتارهای مناسب تحقیقاتی، تقویت مثبت و حمایت از دانشجو، درگیری اولیه در فعالیتهای پژوهشی، تدریس مباحث آماری، توجه به علایق دانشجو در یافتن ایدههای پژوهشی، جستجوی علم و دانش به عنوان یک تجربه اجتماعی، توجه به نواقص و مشکلات فعالیتهای پژوهشی، تمرکز بر سبک های متنوع پژوهشی، کاربردی کردن علم؛ میباشد (کاهن و گلسو 1997). کاهن و گلسو در سال1997، طبقه بندی جدیدی از پرسشنامهی محیط آموزشی پژوهشی مشخص کردند. در این طبقهبندی، پرسشنامه به دو مؤلفهی اصلی عوامل ساختاری و عوامل بین فردی تقسیم شد که 9 مؤلفهی قبلی با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی و تحلیل عاملی اکتشافی زیرمجموعهی این دو مؤلفهی اصلی قرار گرفتند به عبارتی، مؤلفههای الگوها و رفتارهای مناسب تحقیقاتی، تقویت مثبت و حمایت از پژوهش، درگیری اولیه در فعالیتهای پژوهشی، جستجوی علم و دانش به عنوان یک تجربه اجتماعی، زیر مجموعهی عوامل بین فردی و تدریس مباحث آماری، توجه به علایق دانشجو در یافتن ایدههای پژوهشی، توجه به نواقص و مشکلات فعالیتهای پژوهشی، تمرکز بر سبکهای متنوع پژوهشی و کاربردی کردن علم زیر مجموعهی عوامل ساختاری قرار گرفتند.
انگیزش پژوهشی نیز ریشه در نظریهی خود تعیینگری بندورا دارد. انگيزهي پژوهشي به برانگیزانندههای درونی و بیرونی گفته ميشود که منجر به انجام پژوهش توسط فرد میگردد (مورای، 2009). کرامتی(1387) انگیزهی پژوهشی را شامل انگیزهی کمّی و انگیزهی کیفی بیان میکند؛ به اعتقاد وی انگیزهی کیفی به نگرش مثبت دربارهی پژوهش و انگیزهی کمّی به فعالیتهای پژوهشی انجام گرفته مربوط میشود. صالحی (1390) نیز انگیزهی پژوهشی را شامل سه مؤلفهی بیانگیزگی، انگیزهی درونی و انگیزهی بیرونی عنوان میکند.
تخصص پژوهشی نیز دانش و مهارتها و توانمندیهایی است که برای انجام پژوهش، مورد نیاز است (مورای، 2009). صاحبنظران مختلف دانش و مهارتهای پژوهشی را به صورت های مختلفی طبقه بندی می کنند. به عقیده ی مراه42، عثمان43، ذکریا44، ایخسان45، کریش، چو46، محمود47 (2012)، توانمندیهای پژوهشی شامل تجزیه تحلیل اطلاعات کمّی و کیفی، مهارتهای جستجوی اطلاعات، توانمندی در شناسایی مسئله، بیانمسئله و ارائهی راهحل مناسب برای مسئله، مهارت برقراری ارتباط مناسب با دیگران و مهارت و دانش روش شناسی تحقیق و طراحی فرایند پژوهش میباشد. فیتز48و وینکلر49 (2004) نیز مهارتهای پژوهشی را به صورت مهارتهای انتخاب موضوع، جمع آوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل اطلاعات، اطلاع رسانی پژوهش از طریق نوشتن گزارش پژوهش و مهارت انجام کار گروهی و همکاری در گروه عنوان نمود. جولین50 ، لکسیس51، اسکاجرز52، سامیریک53، مک دونالد54 (2012) نیز توانمندیهای پژوهشی که یک پژوهشگر باید دارا باشد را به صورت: شناسایی، جمع آوری و ارزیابی اطلاعات معتبر مربوط به موضوع پژوهش، تجزیه و تحلیل انتقادی اطلاعات و تلفیق پژوهشهای انجام شده، تفسیر و ارائهی اطلاعات و یافته های به دست آمده به صورت تأثیرگذار و همچنین ارائه ی شفاهی پژوهش، حمایت و گسترش فعالیتها در تیمهای کاری، آگاهی از فرایند کلی پژوهش و طراحی و انجام آن بیان میکنند. پیترسون55، هایس کیمونس56، کول57 (2008) نیز مهارتهای پژوهشی مورد نیاز برای آموزش را این موارد میداند: مطالعه و ارزشیابی نقادانهی مقالهها و پژوهشها، نوشتن پیشینهی پژوهشی به صورت جامع و کامل، نوشتن صحیح پیشنهادهی پژوهش، شناسایی مسئله پژوهشی، بیان مسئله، توانایی کسب مجوزهای پژوهشی از سازمانهای مختلف، جمعآوری اطلاعات برای پژوهش، استفاده از روشهای آماری برای تحلیل پژوهش، ارائهی پژوهش در کنفرانسها، نوشتن مقالهی پژوهشی برای مجلات علمی پژوهشی، جمع آوری اطلاعات در زمینهی اثربخشی پژوهش. اسکایتن58(2001)، با تأکید بر اینکه آموزش روشهای پژوهش و روشهای آماری و تجزیه و تحلیل اطلاعات، از مهمترین مؤلفههای آموزش پژوهش به پژوهشگران است، مهارتهای پژوهش را به طور کلی در دو مقوله تقسیمبندی میکند: توانمندی در مطالعه و ارزیابی پژوهشهایی که به مسئلهی مورد نظر مربوط میشوند و توانمندی در طراحی و برنامهریزی فرایند پژوهش، تجزیه و تحلیل و تفسیر و تعمیم یافتههای پژوهش و ارائهی این یافتهها. و هر دوی این مقولهها به دارا بودن شایستگیها و توانمندی در روش تحقیق و مباحث آماری نیاز دارد. استوکینگ59، اسکاف60، جاسپرز61، ارکنز62 (2004)، نیز توانمندیهای پژوهش را : توانمندی در شناسایی و تنظیم یک مسئله با در نظر گرفتن مفاهیم و موضوعات درسی، ایجاد سؤالات و فرضیات پژوهشی، ایجاد اطلاعات کلی دربارهی کل فرایند برنامهریزی پژوهشی و تنظیم برنامهی زمانبندی پژوهش، جمعآوری و انتخاب اطلاعات، ارزیابی از میزان ارزش اطلاعات بدست آمده در عمل و میزان کاربرد یافتهها، تجزیه و تحلیل اطلاعات، ترسیم نتایج و پیامدها، ارزشیابی از پژوهش و توسعه و اثبات دیدگاههای شخصی، گزارش و ارائهی یافتههای پژوهش، میدانند.
با توجه به موضوع مطالعهی حاضر، برای بررسی مؤلفههای فرصتها و امکانات پژوهشی در محیط آموزشی از پرسشنامهی ظرفیت پژوهشی گلسو (1996)، انگیزهی پژوهشی از پرسشنامهی انگیزهی پژوهشی صالحی (1390) و تخصص و مهارت پژوهشی از پرسشنامه تعیین نیازهای آموزش پژوهش معلمان با استفاده از رویکرد نیازسنجی مبتنی بر شایستگی استفاده خواهیم کرد.

2-1-4) ظرفیّت پژوهشی و توسعهی حرفهای معلمان
حرفهای شدن معلمان بر جنبههای تکنیکی و حرفهای تدریس و ارتقاء موقعیت اجتماعی حرفهی معلمی متمرکز است. حرفهای شدن فرایندی است که طی آن انجام یک حرفه یا شغل مستلزم داشتن مهارتهای ویژهای میباشد (وایلنت، 2007، به نقل از کریمی، 1387). توسعهی حرفهای معلمان به آنان کمک میکند تا بازخوردی از نتایج تحقیقات انجام شده را در تجارب آموزشی خویش اعمال کنند؛ با توجه به اینکه شرایط شغلی معلمان پیوسته در حال تغییر است، آنان باید برای حفظ شغل به طور مداوم دانش و تجارب خویش را بهبود بخشند؛ بنابراین توسعهی حرفهای معلمان فرایندی مداوم است که به آنان کمک میکند تا دانش و مهارتهای لازم برای شروع حرفهی معلمی را کسب کنند و این مهارتها را در حین کار افزایش دهند ( گروه تعلیم و تربیت دانشگاه مریلند، 2005، به نقل از حجازی و همکاران، 1388).
به عقیده ی کوکران-اسمیت63و لیتله64(1999)، مشارکت معلمان در پژوهش، وسیلهای برای پرورش مهارتهای حرفهای در معلمان است. او هانلو65(1996)، اقدام پژوهی و به طور کلی پژوهشی که توسط معلمان انجام میشود را به عنوان شکلی از توسعهی حرفهای معلمان عنوان میکند. مطالعاتی که در زمینهی پژوهشگری معلمان و تأثیر پژوهش بر توسعهی مهارتهای حرفهای معلمان انجام گرفته حاکی از آن است که پژوهش توسط معلمان موجب افزایش سطح اثربخشی و کارایی شغلی، بهبود مهارتهای فکری و افزایش مهارتهای تجزیه و تحلیل اطلاعات و حل مسئله، ایجاد ارتباط مناسب با همکاران، افزایش سطح خودکارآمدی و افزایش میزان رضایت شغلی معلمان گردیده است ( بنت، تامپسون، 1996؛ به نقل از حجازی و همکاران، 1388).
ماتساگاراس66(2005) با تأکید بر نقش پژوهش در آموزش، معتقد است زمانی که معلم از پژوهش استفاده میکند به تدریج دربارهی امتیاز و برتری حرفهای و شغلی خود متقاعد میشود یعنی دارای توانایی درک ماهرانهی تفاوتهای موجود در موقعیتهای پیچیده خواهد شد و از این طریق به طور صحیح مداخلهها و رفتارهای مناسب را برای بیشترین تأثیرگذاری انتخاب میکند. اسکان67 (1983)، با مطرح کردن عنوان «معلم متفکر» به شناخت و توسعهی دانش حرفهای معلم و احساس مسئولیت برای درک و فهم اقدامپژوهی توسط معلم از طریق آموزشهای قبل از خدمت و ضمن خدمت تأکید بسیاری دارد.
بنابراین در دنیای امروزی که جوامع مختلف به سمت تخصصی کردن مهارتهای حرفهای معلمان خود، حرکت می کنند ضروری است در کشور ما نیز معلمان به عنوان مهمترین کاربران نظریههای آموزشی، از مهارتهای پژوهشی به منظور بهسازی حرفهای خود و بهبود شرایط آموزشی برخوردار باشند.
2-1-5) توسعهی ظرفیت پژوهشی از طریق آموزش پژوهش
توجه به ظرفيتها و قابلیتهای پژوهشی معلمان لزوم توجه به نیازهای آموزش پژوهش به آنان را ایجاب میکند. به عبارت دیگر با در نظرگرفتن کاستیهای موجود در ظرفيتهاي پژوهشی معلمان، لازم است در جهت بهبود امر آموزش پژوهش به آنان اقدامات اساسی صورت گیرد. طبق مطالعهای که دودانی و لاپارته (2008) انجام دادند آموزش پژوهش68به کارکنان موجب ارتقاء ظرفیت پژوهشی آنان میگردد. مون (2008) نیز یکی از عوامل مهم گسترش ظرفیت پژوهشی را آموزش پژوهش در سطح دانشگاهی و غیردانشگاهی میداند. به عقیدهی پیترسون و همکاران (2008)، مشارکت در برنامههای آموزش پژوهش میتواند به بهبود نگرش و علاقمندی افراد به پژوهش و گسترش دانش پژوهشی آنان کمک کند. اگر معلمان در زمینهی فعالیتهای آموزشی و تخصصی ضعف و کاستی داشته باشند باید دانش و مهارت آنها از طریق برنامههای مداوم آموزشی به روز شود، این فعالیتها در حیطهی توسعهی حرفهای آنها قرار میگیرد (حجازی و همکاران، 1388). درمجموع میتوان گفت که بهبود مهارتهای پژوهشی و ایجاد انگیزه برای انجام پژوهش در معلمان مستلزم مشارکت آنان در دورههای آموزشی برای انجام پژوهش است که این امر موجب توسعهی ظرفیت پژوهشی معلمان میگردد. با توجه به شرایط کنونی نظام آموزش و پرورش ایران، دورههای آموزش ضمنخدمت برای معلمان، قابل دسترسترین برنامههایی هستند که قادرند به طور گسترده زمینههای ارتقای دانش و مهارتهای پژوهشی معلمان را فراهم آورند. دورههای آموزش ضمنخدمت منجر به تقویت توانمندیهای معلمان و تسهیل کسب دانش، پرورش مهارتها و تواناییهای مربوط به بهبود عملکرد آنان و در نتیجه ارتقای کارایی نظام آموزشی در ابعاد مختلف میگردند (بازرگان، 1373). این آموزشها دارای اصول خاصی است، از جمله اینکه:
“آموزش کارکنان باید هدفمند باشد یعنی بر اساس حیطهها و سطوح اهداف آموزشی در نظر گرفته شود، آموزش کارکنان باید نظاممند باشد و با استفاده از جدیدترین روشها و رعایت اصول مربوط به مراحل سهگانۀ برنامهریزی، اجرا و ارزیابی را دربرگیرد، آموزش کارکنان باید انعطاف پذیر باشد یعنی دگرگونی و تحولات موجود در جامعه را در ابعاد مختلف فنّی، علمی، تکنولوژیکی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی را در نظر بگیرد، آموزش کارکنان باید مبتنی بر نیازسنجی و اطلاعات واقعی از نیازهای جامعه، سازمان و کارکنان برنامه ریزی گردد. بنابراین یکی از اصول اساسی در برنامهریزی آموزشهای ضمن خدمت، نیازسنجی یا برآورد نیازهاست (فتحی واجارگاه، 1383).
بر همین اساس برای برنامهریزی در جهت ارتقای شایستگیهای پژوهشی معلمان و آموزش پژوهش به آنان ابتدا بایستی نیازهای آموزش پژوهش به آنان شناسایی گردد.
2-1-6) نیازسنجی آموزش پژوهش به معلمان
قبل از هر اقدامی در زمینهی آموزش به معلمان، لازم است نيازها وکاستیهای پژوهشی آنها در محیط آموزشی شناخته شود و بر اساس آن برای توسعهی حرفهای آنها برنامهريزي اساسي صورت گیرد. به بیانی دیگر اولین مرحله در تدوین هر برنامهی آموزشی، نیازسنجی آموزشی است که به شیوههای مختلفی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های تولید دانش، محیط آموزشی، آموزش و یادگیری Next Entries پایان نامه با کلید واژه های نیازسنجی، نیازهای آموزشی، نیازسنجی آموزشی