پایان نامه با کلید واژه های عدم قطعیت، پورتفولیو، انحراف معیار

دانلود پایان نامه ارشد

این طرحها پرداخته است.

فصل سوم
ریسکهای اقتصادی پروژههای نوسازی شهری

3-1- مقدمه
انجام مؤفقیتآمیز یک پروژه، به تحلیل دقیق ریسکهای احتمالی در شرایط نامساعد در طول عمر اقتصادی پروژه وابسته است و تا زمان بهرهبرداری از پروژه، ریسکها میتوانند در طول انجام هر یک از فازهای پروژه طغیان کنند. هر پروژه علاوه بر توانائی پرداخت بدهیها باید از سودآوری مناسبی برخوردار باشد تا سرمایهگذاران راغب به حضور و سرمایهگذاری در این پروژه شوند. وجود ریسکهای مختلف میتواند جریانهای نقدی پروژه را تحت تأثیر قرار دهد که در صورت عدم کنترل، منجر به کمبود نقدینگی و در نهایت عدم پرداخت مطالبات اعتبار دهندگان شده و در این صورت پروژه با شکست مواجهه میشود. پروژههای نوسازی بافتهای فرسوده شهری نیز همانند دیگر پروژهها همواره با مقوله ریسک و نا اطمینانی دست و پنجه نرم میکند، بخصوص در آن دسته از پروژههایی که با منافع مردم و جامعه به عنوان سهامداران بالقوه درگیر هستند. ریسکها سختیها و مشکلات زیادی را برای پیشرفت پروژه و سود فرایند نوسازی شهری ایجاد میکند که هر مرحله پروژه را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد. نبود اطلاعات کافی در زمینه ریسک و نا اطمینانیهای مرتبط با پروژههای نوسازی شهری موجبات اختلال در پیشرفت و هزینههای پروژه و حتی ناتمام ماندن پروژه را فراهم مینماید. با این اوصاف تحلیل ریسک این دسته از پروژهها عامل بسیار مهمی در موفقیت و به نتیجه رسیدن پروژه محسوب میشود.
3-2- تعریف ریسک
با مراجعه به منابع مختلف علمی، تعاریف متعددی از ریسک می توان یافت. که البته هر کدام از این تعاریف بسته به بعد یا زاویه دید خود، تعریف متفاوتی از ریسک ارائه کردهاند. حاجی آقایی(87)، در پژوهش خود12 ریسک را پدیدهای در نظر میگیرد که زیان بالفعل و مستقیم- از طریق کاهش جریان درآمدی و زیان سرمایهای- بر مؤسسه وارد میشود. کدخدایی(78) در مقاله خود13 ریسک را اینگونه تعریف میکند که ریسک از احتمال وقوع خطر و مواجهه با زیان حکایت دارد و در بیان کلی انحراف رویدادها از موارد مطلوب و مورد انتظار را دربر میگیرد. ایشان در جایی دیگر از مقاله بیان میکند که ریسک از رخدادهای غیرقابل پیشبینی پدید میآید و احتمال وقوع این حالت بین 0و1 قرار دارد. در فرهنگ مدیریت راهنما، در تعریف ریسک آمده است « ریسک عبارت است از هر چیزی که حال یا آینده دارایی با توان کسب درآمد شرکت، مؤسسه یا سازمانی را تهدید میکند ». فتحی(85)، در مقاله خود14 بیان میکند ریسک عبارت است از احتمال تغییر در مزایا و منافع پیشبینی شده برای یک تصمیم، یک واقعه یا یک حالت در آینده. منظور ایشان از احتمال این است که اطمینانی به تغییرات نیست. تغییر هم اشاره به هرگونه کاهش یا افزایش در منافع دارد. به این معنا که صرفاً تغییرات نامطلوب نیست که در چارچوب ریسک پوشش پیدا میکند، بلکه تغییرات مطلوب نیز در این معنا در چارچوب ریسک قرار دارد.
فتحی و همکاران در بخشی دیگر به بیان تفاوت عدم قطعیت و ریسک میپردازد. در اکثر موارد، دو واژه ریسک و عدم قطعیت به صورت معادل و مترادف هم به کار می روند. ولی عدم قطعیت با وجود رابطه تنگاتنگی که با ریسک دارد، معادل ریسک نیست و در ادبیات مدیریت ریسک نیز این دو اصطلاح مجزا از یکدیگر بهکار برده میشوند. بر طبق گفتههای ایشان ریسک، عدم قطعیتی است که امکان اندازهگیری آن وجود دارد ولی عدم قطعیت، مقولهای غیرقابل اندازهگیری میباشد. در پروژهها نیز بین این دو مفهوم تفاوت وجود دارد. ایشان بیان میکند که تمام عدم قطعیتها در پروژه منجر به ریسک نمیشوند مانند نرخ متغیر ارز در مورد سازمانی که اساساً با یک واحد پولی کار میکند؛ یا تغییر در ضوابط قانونی و مقررات در مورد پروژهای که خارج از حوزۀ نفوذ آن دسته مقررات است. به این ترتیب واضح است که تنها زیر مجموعۀ محدودی از تمامی عدم قطعیتها در یک پروژه به عنوان ریسک پروژه مطرح میشوند. ریسک پروژه، هر نوع عدمقطعیتی است که در صورت وقوع، یک یا چند هدف پروژه را تحت تأثیر قرار میدهد.
3-2-1- عناصر اصلی ریسک
تمامی اشکال ریسک عناصر مشترکی دارند که شامل چهار عنصر ذیل است:
محتوا: یعنی محیط یا وضعیتی که ریسک در آن منظور شده است. در واقع محتوا نمایی از تمامی پیامدهای سنجیده شده را فراهم میکند. در صورت عدم تعیین محتوای مناسب، نمیتوان تعیین کرد که کدام یک از فعالیتها، شرایط و پیامدها میباید در تجزیه و تحلیل ریسک فعالیتهای مدیریتی در نظر گرفته شود.
عنصر فعالیت: کار یا اتفاقی که موجب ریسک میشود. فعالیت به عنوان عنصر فعال ریسک در نظر گرفته میشود و برای ظهور ریسک باید با یک یا چند شرط خاص و ویژه ترکیب شود. تمامی انواع ریسک با یک فعالیت بهوجود میآیند، بدون این عنصر امکان به وجود آمدن ریسک صفر است.
شرایط: برخلاف فعالیت که عنصر فعال ریسک است، شرایط به عنوان عنصر منفعل ریسک در نظر گرفته میشود. شرایط یک مجموعه از اوضاع و احوالی است که توانایی ایجاد ریسک را دارد. شرایط در صورتی میتواند منجر به ایجاد یک مجموعه از پیامدها یا خروجیها شود که با یک فعالیت آغازگر خاص ترکیب شود.
پیامدها: نتایج یا اثرات بالقوه یک فعالیت در ترکیب با یک شرط یا شرایط خاص
در مقابل برخی گروهی دیگر از محققان بر این باورند که عناصر اصلی ریسک شامل سه عنصر اصلی ذیل میباشد:
الف. عامل یا فاکتور: عاملها، پدیدههایی هستند15 که علل بالقوه و موانع دستیابی به اهداف پروژه هستند. یک رویداد یا حادثه از عوامل و فاکتورهایی بالقوه ناشی میشود. این عوامل ممکن است با هم در ارتباط باشند یا به زنجیره وار به هم متصل باشند.
ب. رویداد: رویدادها یا پیشامدها علل اصلی و مانع دستیابی به یک هدف هستندکه چرخه طبیعی پروژه را مختل میکنند مانند مشکلات در مذاکرات استملاک زمین پروژه و یا افزایش حجم کار
ج. اثر: نتیجهی یک رویداد است. مثل افزایش هزینه و زمان پروژه.
3-2-2- روشهای اندازه گیری ریسک
شاخصهای مختلفی برای بیان نوسانات مورد استفاده قرار میگیرند که بعضی از مهمترین آنها عبارت هستند از: دامنه تغییرات، متوسط انحراف خطی، واریانس، انحراف معیار، نیم واریانس، نیم انحراف معیار، نیم واریانس، شاخص بتا، دارایی یا ارزش در معرضخطر ( VaR). در ادامه به شرح برخی از این معیارها میپردازیم:
انحراف معیار
در روش استاندارد بهینهسازی پرتفوی، ریسک یک دارایی منفرد به وسیله انحرافمعیار بازده آن دارایی محاسبه میگردد:
3-1- σ= √(E[R_i-u)^2])
در رابطه بالا Ri و u به ترتیب بیانگر بازده دارایی در دوره i و میانگین بازده دارایی است.
واریانس
3-2- σ_iM=E [(R_i -μ_i )(R_M-μ_M )
بتا
3-3- β_i=(σ_i M)/(σ_M^2 ).
ارزش در معرض خطر ( VaR)16
از خانواده معیارهای اندازه نامطلوب ریسک میباشد و حداکثر خسارت انتظاری یک پرتفولیو را برای یک افق زمانی مشخص با توجه به یک فاصله اطمینان معین بیان میکند. حداکثر خسارت ممکن یک پورتفولیو با توجه به تابع چگالی خسارت که با f نشان داده میشود، اندازهگیری میگردد. ارزش در معرض ریسک در واقع چندک تابع f در سطوح بحرانی ( α= 0/01 , 0/05) است. طبق تعریف:
3-4- P ( Loss ≤VaR)=∫_0^VaR▒〖f(L)dL=1-α〗
3-5- VaR (1-α)=F^(-1) (1-α)
در واقع هدف استفاده از این روش، حداکثر نمودن ارزش پرتفولیویی است که در یک دوره زمانی مشخص با یک سطح اطمینان مشخص و معین میتواند دچار سود یا زیان شود:
3-6- W_1=W_0 (1+r_1)
در رابطه بالا r نرخ رشد یا ضریب سود و زیان پرتفولیو است.
3-7- ∆W=W_1 -W_0= r_1 W_0
حال اگر فرض افزایش دوره زمانی بازده محاسبه را مطرح کنیم، یک سری زمانی به وجود میآید. در این صورت طبق تعریف VaR در سطح اطمینان 1- α برابر با:
3-8- P( ∆W≤VaR)=1-α
P( r≤VaR)= ∫_0^VaR▒〖f(r)d(r)=1-α〗
3-9- 〖VaR〗_r= F^(-1) (1-α)
در رابطه بالا f(r) ، تابع توزیع احتمال نرخ تغییرات پورتفولیو و VaRr برابر با نرخ تغییرات بحرانی میباشد. به ازای هر نرخ تغییر r مقدار پورتفولیویی وجود دارد و به ازای نرخ بازده بحرانی ٭r نیز مقدار پورتفولیویی در سطح بحرانی 1- α وجود دارد که با ٭W نشان میدهیم. در نتیجه خواهیم داشت:
3-10- VaR=E (W)-W^* =〖-W〗_0 (r^*-μ)
3-11- VaR=W_0 -W^*=〖-W〗_0 r^*
3-3- شناسایی ریسک
نظری و همکاران(87)، در کتاب « مدیریتریسک در پروژهها » فرایند شناسایی ریسک و روشهای مختلف شناسایی ریسک را اینگونه توضیح میدهد که، دومین گام اجرایی در فرآیند مدیریت ریسک یک پروژه، شناسایی ریسک میباشد. هدف اصلی این فرآیند، مشخص کردن و ثبت جزئیات مربوط به بیشترین اتفاق نامعین، پیش از اتفاق افتادن آنها است. در واقع شناسایی ریسک یک فرآیند تکراری است که به منظور تعیین ریسکهای احتمالی مؤثر بر پروژه و تعیین مشخصههای هر یک از آنها و مستندسازی آنها صورت میگیرد.
علت تکراری بودن این فرایند، احتمال وقوع ریسکهای جدید در طول عمر پروژه میباشد. تعداد دفعات تکرار این فرآیند و افراد شرکتکننده در هر چرخه، بسته به شرایط تغییر میکند. به منظور تضمین امکان مقایسه اثر نسبی وقوع ریسکها با یکدیگر در پروژه، فرمت بیانیههای ریسک باید ثابت باشد. افراد شرکتکننده در فرآیند شناسایی ریسک شامل: خبرگان مدیریت ریسک، ذینفعان، اعضای مدیریت پروژه، سایر مدیران، مشتریان، کاربران نهایی، خبرگان موضوع و مدیر پروژه میباشد.
در کشور ما به علت عدم شناسایی ریسکهای احتمالی، نوپا بودن علم مدیریت و کنترل پروژه با مشکلاتی از قبیل تحمیل هزینههای سربار، تأخیر در زمان پروژه، عدم مدیریت صحیح منابع انسانی و تجهیزات مواجه میباشیم. لذا شناسایی ریسکهای پروژه از اهمیت ویژهای برخوردار است.
3-3-1- مبانی شناسایی ریسک
3-3-1-1- آیا همۀ ریسکها از ابتدا قابل شناسایی هستند؟
سؤال اساسی که در زمینه شناسایی ریسک وجود دارد این است که آیا همۀ ریسکها از ابتدا قابل شناسایی هستند یا نه؟ ادله زیادی وجود دارد مبنی بر اینکه هیچگاه امکان شناسایی تمامی ریسکهایی که پروژه ممکن است با آنها مواجه شود، وجود ندارد. این ادله به شرح زیر میباشد:
غیرقابل شناسایی و پیشبینی بودن برخی از پروژهها: برخی از ریسکها به صورت ذاتی غیر قابل شناسایی و پیش بینی میباشند زیرا این دسته از ریسکها ناشی از نبود دانش ما هستند. در واقع این ریسکها نتیجهی یک اتفاق هستند.
ریسکهای در حال پیدایش: این دسته از ریسکها به دنبال مجموعه اقداماتی که در آینده قرار است انجام بگیرند، ظاهر میشوند و اکنون به علت انجام نگرفتن آن اقدامات پنهان میباشند.
ریسکهای آینده: ریسکهای آینده در واقع اتفاقاتی غیرقطعی یا شرایطی هستند که هنوز اتفاق نیفتادهاند و از دورنمای این مقطع زمانی نمیتوان آنها را پیشبینی کرد.
ریسکهای پنهان یا غیرقابل تشخیص: این گروه از ریسکها ناشی از تصمیمها یا انتخابهای ” ذینفعان نامرئی “میباشند. این افراد شامل آن دسته ازافراد یا گروههایی هستند که توانایی متأثر ساختن پروژه را داشته ولی از دید افرادی که سعی بر شناسایی ریسکها دارند پنهان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های نوسازی شهری، مدیریت ریسک، ریسک سرمایه Next Entries پایان نامه با کلید واژه های درجه ریسک، زیست محیطی، بلایای طبیعی