پایان نامه با کلید واژه های شاه عباس اول، دولت صفوی، مذهب شیعه

دانلود پایان نامه ارشد

این کتاب انتخاب شده است پاسخ گوی کاملی برای این پژوهش نمی باشد.
ایزد پرست ( 1385 ) در مقاله های تحت عنوان ” گیاه لوتوس ” طی چهار صفحه به بررسی نقوش گیاهی به طور خاص، نقوش اسلیمی و ختایی که جزء معروفترین نقوش تزئینی در دوره اسلامی و ایرانی می باشد پرداخته است. وی سعی بر این نموده که نقوشی را که ما امروزه، به نام ختایی و اسلیمی می شناسیم، ریشه یابی نموده و همچنی به مخاطب خود ریشه ی این نقوش را که به قبل از اسلام می رسد نشان دهد. در واقع نویسنده در این مقاله به بیان این مطلب می پردازد که نقوش مورد استفاده در حال حاضر نقوش ابداعی نبوده و حاصل تحول اشکال دیگری بوده اند. این پژوش اگرچه در چهار صفحه خلاصه شده است ولی مطالب مفیدی را در ارتباط با ریشه یابی نقوش عنوان کرده است. متأسفانه علی رغم عنوان مقاله نمونه های تصویری بسیار کمی ارائه شده است.
1 – 10 – 3 . دسته ای که در اتباط با آشنایی با چوب و هنرهای مرتبط به آن و بررسی اثاث منازل در گذشته دارد.
یاوری ( 1387 ) در ارتباط با هنرهای چوبی، کتابی با عنوان ” آشنایی با چوب و هنرهای مرتبط با آن ” گرد آوری کرده است که مطالبی را طی هفت قصل دسته بندی و عنوان می کند. وی ابتدا مروری بر پیشینه ی استفاده از چوب و کاربرد آن در ایران و دیگر کشورهای جهان داشته، سپس ویژگی های چوب از جمله معایب و محاسن را بیان نموده و آن را در دو طبقه کلی دسته بندی می کند. فصل چهارم این کتاب شامل معرفی عمده ترین وسایل و ابزار مورد نیاز در هنرهای مرتبط با چوب می باشد و نیز فصل آخر را به آشنایی به صنایع مرتبط با چوب اختصاص داده است. در یک نگاه اجمالی اگرچه مطالبی که در این کتاب یاد آور شده مفید می باشند ولی بسیار مختصرند و نگاهی کوتاه به این مسئله دارد. در واقع کتاب حاضر را می توان پیش در آمدی مختصر و مفید برای آشنایی علاقه مندان به این فن دانست.
پوپ ( 1387 ) در کتابی تحت عنوان ” سیری در هنر ایران از دوران پیش از تاریخ تا امروز ” در جلد 6، طی پانزده فصل به معرفی هنرهای فرش و فرش بافی، فلز کاری، هنرهای فرعی، آرایه ها و موسیقی پرداخته است. فصل هشتم این کتاب، یعنی شماره 62 اختصاص به اثاث منازل از جمله : تخت، صندلی؛ چهارپایهه و میز دارد. وی سعی کرده است تا با استفاده از منابع تصویری که روی سنگ نگاره ها و ظروف فلزی به جای مانده، به شرح اثاث منزل در قبل از تاریخ به پردازد و سپس با استفاده از دو منبع یکی تصاویر به کار رفته در آثار هنری از جمله مینیاتورها و دوم گزارش های سیاحان اروپایی از دربار ایران، به توصیف اسباب و اثاثیه ایرانی در دوره اسلامی، به پردازد. مطالب گرد آوری شده به صورت کاملاً دسته بندی و به ترتیب دوره های تاریخی بیان شده اند و یکی از مهمترین منابع موجود در این پژوهش، برای بخش پیشینه مبل و صندلی در ایران، می باشد.

فصل دوم
زمینه های تحقیق

2 – 1. تاریخچه ی دوره صفوی
تقریباً صد سال پس از مرگ تیمور، در حالی که داخل کشور گرفتار هرج و مرج و تفرقه ناشی از فقدان حکومت مقتدر مرکزی شده بود و از جانب نیروهای مهاجم خارجی(امپراتوری عثمانی در غرب مهاجمان ازبک در شرق) تهدید می شد، ناگهان حکومتی پدید آمد که توانست پس از نهصد سال از سقوط امپراتوری ساسانی، بار دیگر عظمت و اقتدار را به سرزمین ایران باز گرداند. (محمد پناه،113:1391). دوران حکومت سلسله صفوی با هیچ یک از دوره های دیگر که سلسله های مختلف در این مملکت حکمرانی می کردند قابل قیاس نیست. همچنین بیشتر سلاطین این سلسله از نظر اعمال و رفتار جمع اضداد هستند. در دوران حکومت پادشاهان این سلسله، ایران یک زمان به اوج عزّت و زمانی دیگر به حضیض ذلّت رسید از یک طرف دوران شکوفایی هنر و ترویج علم و احداث کاخ ها، مساجد و پل ها و کاروان سراها و میادین و بناهای بی نظیر تاریخی است و از سوی دیگر انحطاط زبان فارسی و شعر و ادب و هجرت بسیاری از شعرا و عرفا و دانشمندان ایرانی و اصفهانی به هندوستان وممالک دیگر است.(میرعظیمی،587:1379).
جد بزرگ شاه اسماعیل یعنی شیخ صفی الدین اردبیلی از مشایخ مشهور زمان ایلخانیان بود که با استفاده از آزادی های نسبی دوره ی مغول ها خانقاهی در اردبیل تاسیس کرد ودر آنجا به ترویج مذهب شیعه و تصوّف پرداخت وبه تدریج شهرت و نفوذ زیادی میان هوا داران خود به دست آورد. (محمد پناه،113:1391). سده شانزدهم / دهم و هفدهم / یازدهم پایگاهی خاص در هنر ایران دارد. یکی از نظریات و تئوری های کهن مبتنی بر این بود که سلسله صفوی در احیای آگاهانه ملی گرایی ایران، پس از اینکه این سرزمین در طول قرون متمادی تحت سیطره «بیگانه» بود، نقش و سهم قاطعی داشت؛ صفویان که ولادیمیرمینورسکی (1956م.)آنها را نمایندگان «دومین موج ترکمنان غرب رو» (یعنی ترکمنانی که از بخش شرقی ایران به بخش غربی کوچیده بودند) می داند، به اندازه ی سلجوقیان و تیموریان گرایش های ترکی نداشتند، یعنی چه از نظر نژادی و چه از حیث سازمان بندی و ساختار اجتماعی؛ اما تفکر مذهبی آنها پیوندهای نزدیکی با نهضت ها و حرکت های مشابه در جهان ترکمنان (در غرب آسیا وآناتولی) داشت.صفویان پاره ای از همان سنتی فرهنگی ایرانی-ترکی میانه و فئودالی بودند که در تمام زمینه ها تحت سیطره روح ایرانی قرار گرفته بود، نظیر سلجوقیان، ایلخانان و تیموریان که صفویان بی هیچ شکافی در تداوم، میراث آنها را ادامه دادند. (آژند،4:1376). سبک هنری که در ایران دوران خاندان صفوی رونق یافت با این ویژگی مشخص می شود که تمامی سبک های هنری ای که ایران در عصر مغول و تیموری از خاور دور گرفته بود، دگرگون و در ذوق هنری ایرانی در آمیخته شد و میان این سبک ها واصول هنر چینی فاصله افتاد، همچنین در این روزگار گرایش به داستان های پهلوانان قدیم ایرانی فزونی گرفت و تصویر این داستان ها در کتاب های خطی و آثار هنری دیگر رایج گردید. علاوه بر آن هنرمندان به تحقیق در برخی مسائل طبیعی و زندگی روزمره پرداختند و آن را در نقاشی ها و تزئیناتی که بدان دست می زدند، نمایش دادند. شمار مراکز هنری در ایران فزونی یافت. تبریز در آغاز پایتخت این خاندان بود و آثار هنریشان در عرصه های هنری دیگر تأثیر نهاد واین نفوذ با انتخاب کاشی سفالی ( موزاییک ) که دیوار بناها وگنبدها را با آن می آراستند، ادامه یافت. (حسن،40:1388).
جدول شماره 2 . 1
بررسی دوره های حکومت صفوی
پادشاه
سال حکومت
مرکز حکومت
ویژگی
اقدامات فرهنگی و هنری در اصفهان
شاه اسماعیل اول
930 – 790
تبریز
مؤسس حقیقی سلسله صفویه بود.تشیع را مذهب رسمی اعلام کرد. (رهنورد،106:1386).

شاه طهماسب
984-931
تبریز
قزوین
وی نقاشی زبر دست بود و هنر صورتگری را ابتدا از کمال الدین بهزاد وسپس از سلطان محمد آموخت. (بینیون،133:1367).

شاه اسماعیل دوم
985-984
قزوین
دوران کوتاه شاه اسماعیل از این نظر اهمیت دارد که وی سعی داشت با هندو عثمانی روابط حسنه بر قرار کند واین امر با موفقیت متزلزلش ارتباط داشت. (رهنورد،108:1386).

محمد میرزا
996 – 985
قزوین

ادامه جدول شماره 2 . 1
پادشاه
سال حکومت
مرکز حکومت
ویژگی
اقدامات فرهنگی و هنری در اصفهان
شاه عباس اول
1038-996
قزوین
اصفهان
فرمانروایی او، اوج اعتلاء وعظمت دولت صفوی بود. وی با اتخاذ تدابیر ویژه و تلاش توانست ایران را به صورت کشوری یکپارچه در آورد و اوضاع اقتصادی مملکت را دگرگون سازد. (محمدپناه،120:1391).

وی با ساخت بناهای عالی بسیار در اصفهان این شهر را تبدیل به یکی از زیباترین شهر های جهان کرد و به علاوه بر اداره ی امپراتوری بزرگ صفوی، با مردم کوچه و بازار در تماس بود و همواره به دنبال خشکاندن ریشه های ظلم ویاری رساندن به مظلومان بود.
(محمدپناه،120:1391).
شاه صفی
1052-1038
اصفهان
منعقد کردن پیمان صلحی که در زمان شاه عباس اول بین دولت صفوی و عثمانی بسته شده بود .

شاه عباس دوم
1078-1052
اصفهان
در اواخر سلطنتش سعی کرد تا ارتش را تقویت کند و از حالت رکود و بی تحرکی بیرون آورد. (محمدپناه،124:1391).
وی به ایجاد و تعمیر بناها علاقه نشان می داد. او باغ سعادت و عمارت چهلستون را در اصفهان بنا کرد. (محمدپناه،124:1391).

ادمه جدول شماره 2 . 1
شاه سلیمان
1078-1105
اصفهان
از امور مملکت داری آگاهی چندانی نداشت و بیشتر به میگساری خوش گذرانی می پرداخت. (محمدپناه،126:1391).

او آثار و بناهای زیادی از خود به یادگار گذاشت از جمله عمارت زیبا و مشهور هشت بهشت از آثار اوست.
(میر عظیمی،590:1379)

شاه سلطان حسین
1135- 1105
اصفهان
این مرد به قدری بی لیاقت و بی کفایت وضعیف النفس بود. (میرمعظمی،590:1379).

ارزشمندترین کار او بنای مدرسه سلطانی معروف به مدرسه ی چهارباغ می باشد. (میرمعظمی،590:1379).

دولت صفوی از نظر تشکیلات و سازمان بندی بسیار متمرکز بود وبرخی از اقدامات وموفقیت های اقتصادی که در روزگار شاه عباس اول حاصل شد، حتی به صورت موقت و زود گذر نیز اوضاع عمومی ایران را بهبود بخشید. در این زمان فرهنگ هنری ایران که در سده شانزدهم/ دهم شروع شد، وارد دوره جدیدی از شکوه وعظمت گردید، گو این که این شکوه و عظمت زودگذر بود و از حیث ماهیت حتی نسبت به ادوار سابق، اشرافی تر می نمود. (آژند،5:1376). یکی از بزرگترین سلاطین صفوی، شاه عباس اول است که توانست به کمک برادران شرلی ارتش منظمی را ایجاد و ازبکان را از شرق ایران بیرون کند و عثمانی ها را شکست داده و آذربایجان، بغداد، ایروان و ایالات غربی ایران را از تصرف آنان آزاد سازد وپرتغالی ها را از جزایر خلیج فارس بیرون کند. (رضایی،221:1378). شاه عباس دومین پادشاه متعصب شیعه مذهب است. او در سال یک هزار، پایتخت کشور را از قزوین به اصفهان منتقل نمود و این شهر را برای سومین بار به پایتختی بر گزید. شاه عباس بر خلاف شاه اسماعیل دوم که مصمّم به بر اندازی مذهب شیعه بود و به نام خلفای راشدین سکّه زد و خطبه جاری کرد، شدیداً به ترویج مذهب شیعه پرداخت. (میرمعظمی،589:1379). دوران فرمانروایی شاه وی، اوج اعتلا وعظمت دولت صفوی بود. او با اتخاذ تدابیر ویژه وهمت و تلاش توانست ایران را به صورت کشوری متحد و یکپارچه در آورد و اوضاع اقتصادی مملکت را دگرگون سازد. همچنین با ساخت بناهای عالی بسیار در اصفهان این شهر را تبدیل به یکی از زیباترین شهر های جهان در آورد و بعلاوه بر اداره ی امپراطوری بزرگ صفوی، پیوسته با مردم کوچه و بازار در تماس بود و همواره به دنبال خشکاندن ریشه های ظلم وفساد و یاری رساندن به مظلومان بود. (محمدپناه،120:1391). از اقدامات مهم شاه عباس انتقال پایتخت به اصفهان بود که به وسیله شاه اسماعیل دوم به ناچار به قزوین منتقل شده بود. اصفهان به علت مرکزی و دسترسی به نقاط مختلف، قلمرو را برای شاه آسان تر می کرد. شاه عباس در اثر توجه خاصی که به عمران و آبادی مرکز حکومت خود داشت، جمعیت اصفهان رو به فزونی نهاد. عمارت چهلستون، مسجد شاه (مسجد امام)، عالی قاپو و میدان نقش جهان یادگار خدمات وی در اصفهان است.(رهنورد،109:1386). تداوم وعمر طولانی این سلسله و استحکام جنبه های مذهبی وفرهنگی ،موجب تقویت وتحکیم سنت هنری آن گردید.در این جا بار دیگر تولیدات ومحصولات هنری این دو قرن،کاملاً ویژگی ومشخصه ایرانی داشت. تنها نوآوری دوره صفوی در هنر ها را باید در زمینه طراحی شهری که آثاری از آن هنوز باقی است، جست وجو کرد؛ اما در این دوره در نگارگری،نساجی وقالی بافی هم می توان سبکی اصیل وبا شکوه راکه ضمناً جدید بود، نیز مشاهده کرد. (آژند،3:1376). سپس شاه عباس در پایان قرن 10ه/16م مرکز حکومت خود را به اصفهان و به زیبایی این شهر همت گماشت، مسجدها وکاخ ها در آن بنا کرد، راه ها وشاهراه های دور و دراز در آن کشید و این شهر از زیباترین شهرهای خاور زمین گردید. چنان که در قرن 11ه/17م مرکز ومحوری گردید

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های دوره صفوی، هنر اسلامی، هنر ایران Next Entries پایان نامه با کلید واژه های شاه عباس اول، کاشی کاری، مسجد شیخ لطف الله