پایان نامه با کلید واژه های سکونتگاه های غیررسمی، بهره مندی، جامعه آماری، بافت های شهری

دانلود پایان نامه ارشد

کاربری ها و خدمات شهری مواجه است.
نرخ رشد جمعیت که طی سالهای 1385 تا 1389 محاسبه شده است در محله سورو 6/1درصد می باشد در حالیکه جمعیت محله چاهستانیها طی این 4 سال(89- 1385) با نرخ رشد 7/4 درصد افزایش یافته است. در سال 1385بعد خانوار در هر دو محله 4/4 نفر در خانوار بوده است که این رقم در سال 1389 به 2/4 نفر در خانوار در محله سورو و 4 نفر در خانوار در محله چاهستانیها کاهش یافته است.
از بین جمعیت در سن کار ساکن در محلات سورو و چاهستانیها، نسبت جمعیت فعال به جمعیت غیرفعال در این محلات، بیشتر از شهر بندرعباس می باشد و علت اصلی چنین ترکیب فعالیتی به ترکیب جنسی ساکنین محله برمی گردد(نسبت جنسی با عددی معادل 111 درصد به نفع مردان است). همچنین نرخ بیکاری در این محلات 19 درصد محاسبه شده است که نسبت به شهر بندرعباس (11درصد) بالاتر می باشد.

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه

اسکان غیررسمی در شهرها به عنوان پدیده ای که زاییده فقر و عدم توزیع نابرابر ثروت و شهرنشینی سریع و لجام گسیخته می باشد، مشخصات و ویژگی هایی دارد که وجه تمایز بین این بافت با دیگر بافت های شهری است.
تنزل کیفیت بافت فیزیکی و کالبدی، عدم انسجام اجتماعی، تنوع فرهنگی، فقر و گسترش جرایم ، عدم امنیت و به طوری کلی بافت اجتماعی نامناسب از مشخصات بارز این نوع اسکان می باشد. البته ساماندهی هر یک از سکونتگاه های غیررسمی در شهرها با توجه به ویژگی ها و مشخصات منحصر به فرد خود نیاز به ارائه راهکارها و سیاست های متفاوتی دارد. برخی از این اجتماعات غیررسمی به سوی بهسازی و رسمی شدن روان اند (اجتماعات امید) و برخی دیگر نه تنها هیچ قدمی برای بهتر شدن برنمی دارند بلکه به عنوان مکانی برای اسکان فقیرترین خانوارها در شرایطی نامناسب (اجتماعات یأس) ایفای نقش می کنند.
تفاوت های بنیادی میان سکونتگاه های غیررسمی امید و یأس ناشی از روند تکوین و تکامل و شرایط اجتماعی، اقتصادی، کالبدی سکونتگاه و نیز رویکرد مدیریت برنامه ریزی شهری است، که ساماندهی آنها سیاست ها و راهکارهای متفاوتی را می طلبد. در این فصل از پژوهش با فرض اینکه سورو و چاهستانیها به عنوان محلات امید و یأس قابل شناسایی هستند، به بررسی تطبیقی مشخصات کالبدی، اجتماعی و اقتصادی هر یک از این محلات پرداخته شده است.
داده های مربوط به شاخص های اجتماعی و اقتصادی این محلات از طریق پرسشنامه جمع آوری شده است و شاخص کالبدی این محلات توسط اسناد و طرح های تهیه شده در این زمینه، برداشت میدانی و نیز پرسشنامه بدست آمده است.
جامعه آماری مورد مطالعه در فرآیند پرسشگری شامل ساکنین محلات سورو و چاهستانیها می باشد. روش نمونه برداری از جامعه آماری، تصادفی و حجم نمونه نیز با استفاده از روش کوکران12 بدست آمده است. با توجه به جمعیت محله چاهستانیها(15504 نفر) حدود 375 پرسشنامه و برای محله سورو با جمعیت 9453 نفر، 369 پرسشنامه مورد نیاز بوده است که در نهایت برای محله چاهستانیها 380 پرسشنامه و برای محله سورو 370 پرسشنامه تکمیل شده است. متغیرهای استخراج شده از پرسشنامه توسط نرم افزار spss تجزیه و تحلیل و روابط بین آنها مورد آزمون قرار گرفته است.

1-4- تأثيرات زيست محيطي بر سکونتگاه های غیررسمی موردمطالعه

در شهرها به ويژه شهرهاي بزرگ كشورهاي در حال توسعه، به سبب كسب يا فقدان زمين هاي كافي جهت خانه سازي براي طبقات فقير و كم درآمد شهري، بيشتر آنها به دامنه هاي پرشيب، درهها و دشت هاي سيلابي يا به زمينهاي مجاور صنايع آلوده ساز و خطرآفرين پناه مي برند تا با مواد و مصالح ساختماني كم دوام، خانه هاي محقر خود را بنا كنند؛ از اين رو شهرهاي جهان سوم همواره به دوگانگي كشيده مي شوند، يكي شهر قانوني كه زمين و واحدهاي مسكوني آن بر مبناي قوانين و مقررات جاري تهيه شده و ديگري شهر غيرقانوني كه زمين و واحدهاي مسكوني آن به صورت تصرف عدواني و غيرقانوني اشغال شده است و بيشتر منطقه ي حاشيه نشين و آلونك نشين شهرها را شامل مي شود(شکویی، 1379: 378).

1-1-4- خطر فروپاشي ساختمان ها در مقابل عوامل طبيعي
با توجه به اينكه اكثر ساختمانها در قسمت شمال در محله چاهستانیها بر اساس توپوگرافی طبیعی زمین و در شيب تند ساخت و ساز شده است و علاوه بر آن قرارگیری بر روی پهنه خطرپذیری متوسط زلزله، استفاده از مصالح ساختماني بي دوام يا كم دوام، پي نامناسب و عوامل ديگر باعث گرديده كه ساختمانها در مقابل عوامل طبيعي چون زلزله و باد مقاومت كافي نداشته باشد.
یکی دیگر از مشکلات موجود برای بناهای احداث شده بر روی تپه های شنی امکان خطر سیل و آبگرفتگی معابر و بناها (به علت شکل گیری آنها در سطحی پایین تر از معابر) به ويژه در فصل زمستان می باشد، بنابراین ايجاد سيل بند و يا هدايت آب به كانال فاضلاب با رعايت مسائل فني در محله چاهستانیها ضروري است و تا حدي خواهد توانست از شدت این مشكل بكاهد. تصاوير شماره 1 و 2 نشان مي دهد كه محله چاهستانيها بر اساس پستي و بلندي هاي طبيعي زمين شكل گرفته است.

تصویر شماره1 : شکل گیری محله چاهستانیها بر اساس توپوگرافی زمین

منبع: نگارنده،1391
تصویر شماره2 : شکل گیری معابر و ساختمان های غیرهمسطح در محله چاهستانیها

برخلاف محله چاهستانیها که بر روی تپه های شنی و با شیب تند شکل گرفته است، محله سورو در سطحی بسیار هموار( با ارتفاع بین 6/0 تا 5 متر نسبت به سطح آبهای آزاد) در مجاورت آبهای خلیج فارس و به موازات ساحل گسترده شده است.

2-4- ارزیابی بافت فیزیکی محلات

1-2-4- بررسی کیفیت ابنیه
کیفیت کالبدی نامناسب یک محله می تواند ناشی از فرسودگی و گذر زمان و یا عدم رعایت ضوابط و مقررات و استفاده از مصالح ارزان و با کیفیت پایین باشد. فرسودگی به معنای واقعی آن مترادف با اضمحلال و ناکارآمدی تدریجی و گام به گام یک مکان در طی یک دوره زمانی است، لذا مفهوم فرسودگی علاوه بر ویژگی مکانی به لحاظ زمانی نیز قابل شناسایی و اندازه گیری است(اخوت، 1376: 73). اما آنچه که در این پژوهش مهم است مقایسه تطبیقی کیفیت کالبدی محلات سورو و چاهستانیها و شناسایی علت نامناسب بودن کیفیت کالبدی در این محلات می باشد. بنابراین ابتدا نوع مصالح بکار رفته در بافت و سپس قدمت بنا در این محلات بررسی شده است.
جدول شماره 17 نشان می دهد 8/77 درصد محله چاهستانیها تیرچه و بلوک و 1/14 درصد آن را بلوک و چوب تشکیل می دهد، در کل می توان گفت 9/91 درصد از مصالح بکار رفته در محله چاهستانیها بلوک است و از نوع دیگر مصالح (1/8 درصد) تنها به صورت چند قطعه در محله استفاده شده که نسبت به سایر بافت محله نمود چندانی ندارند. بنابراین می توان نتیجه گرفت که در این محله تنوع مصالح وجود ندارد. تصویر شماره3 با نمایش سیلوئت محله چاهستانیها نوع مصالح بکار رفته در این محله را نشان می دهد.

جدول شماره17 : درصد نوع مصالح بکار رفته در بافت محله
نوع مصالح
اسکلت فلزی
اسکلت بتنی
آجر وآهن
خشت و چوب
تیرچه و بلوک
بلوک وچوب
سایر
جمع
سورو
5/17
7
5/10
3/19
6/38
3/5
8/1
100
چاهستانیها
1/1
7/2
0.5
6/1
8/77
1/14
2/2
100
منبع: مطالعات میدانی نگارنده

منبع: نگارنده،1391
تصویر شماره 3 : یکنواختی در استفاده از مصالح در محله چاهستانیها

9/43 درصد محله سورو از مصالحی مانند تیرچه و بلوک، بلوک و چوب تشکیل شده است. همانطور كه تصوير شماره 4 نشان مي دهد در محله سورو برخلاف محله چاهستانیها تنوع مصالح وجود دارد به طوری که 35 درصد از بافت محله توسط مصالح جدید و محکمی مانند اسکلت فلزی، اسکلت بتنی، آجر و آهن تشکیل شده است. همچنین قدمت بنا در این محله نشان می دهد که ساختمان با قدمت کمتر از 10 سال 5/17 درصد از محله را شامل می شود که نشان از نوسازی و بهبود کالبد محله می باشد، اما در کنار آن مصالح با قدمت بیشتر از 30 سال نیز در این محله گویای قدمت و فرسودگی محله است. بنابراین می توان نتیجه گرفت محله سورو به لحاظ نوع مصالح در شرایط مناسب تری نسبت به محله چاهستانیها قرار دارد اما با توجه به قدمت بنا در این محله، فرسودگی و نامناسب بودن کیفیت کالبدی در این محله بیشتر از محله چاهستانیها می باشد.
همچنین در خصوص علت نامناسب بودن کیفیت کالبدی در محلات مورد مطالعه چنین نتیجه گیری می شود که فرسودگی و گذر زمان در محله سورو و استفاده از مصالح با کیفیت پایین و ارزان در محله چاهستانیها علت این امر می باشند.

جدول شماره18 : درصد قدمت ساخت بنا
قدمت بنا
کمتر از 10 سال
20-10 سال
30-20 سال
بیشتر از 30 سال
جمع
سورو
5/17
5/10
8/15
2/56
100
چاهستانیها
6/7
8/17
3/50
3/24
100
منبع: مطالعات میدانی نگارنده

در نهایت با توجه به هر دو شاخص نوع مصالح و قدمت بنا این نتیجه حاصل شد که محله سورو یک محله قدیمی با فرسودگی بیشتر و در حال گذار به مرحله بازسازی و نو شدن می باشد در حالی که محله چاهستانیها محله ای غیررسمی با قدمتی کمتر اما کیفیت کالبدی نامناسب تر حرکتی به سوی بهتر شدن ندارد.

تصویر شماره 4: تنوع مصالح بکار رفته در محله سورو
منبع: نگارنده،1391

با توجه به نوع مصالح بکار رفته در بافت و نیز قدمت بناهای ساخته شده در محلات مورد مطالعه، کیفیت ساختمان های موجود در این محلات به چهار دسته تخریبی، مرمتی، قابل نگهداری و نوساز طبقه بندی شده اند که جدول زیر حاکی از این است که درصد
ساختمان های تخریبی در محله سورو بیشتر از محله چاهستانیها می باشد، و در مقابل درصد ساختمان های مرمتی در محله چاهستانیها با 3/68 درصد نسبت به محله سورو (با 7/58 درصد) بیشتر است که این موضوع نشان می دهد محله چاهستانیها نیز، با توجه به اینکه درصد بیشتری از بافت آن نیاز به مرمت دارد، به لحاظ کالبدی شرایط مناسبی ندارد.

جدول شماره19 : درصد کیفیت ابنیه در محلات مورد مطالعه
کیفیت بنا
تخریبی
مرمتی
قابل نگهداری
نوساز
جمع
سورو
3/15
7/58
5/15
5/10
100
چاهستانیها
5/4
3/68
2/23
4
100
منبع: مطالعات میدانی نگارنده

نمودار شماره8 : درصد کیفیت ابنیه در محلات مورد مطالعه

2– 2– 4– میزان دسترسی واحد های مسکونی به تأسيسات زيربنايي
در اينجا ويژگي ديگري كه در ارتباط با مسكن مورد پرسش قرار گرفته است، نوع و ميزان تاسيسات موجود در مسكن است. انواع تأسيساتي كه مورد توجه قرار گرفته است عبارتند از آب لوله كشي، برق، و تلفن ثابت. از بين واحدهاي مورد مراجعه در محله سورو 100 درصد آنها داراي دسترسي به آب لوله كشي و برق بودند و 5/81 درصد آنها از تلفن ثابت برخوردارند. در حالیکه در محله چاهستانیها 5/99 درصد واحدهای مسکونی دارای آب لوله کشی و 5/98 درصد واحدهای مسکونی دارای تأسیسات برق و 70 درصد این واحدها دارای تلفن ثابت هستند.

جدول شماره 20: درصد ميزان بهره مندی از تأسيسات زيربنايي واحدهای مسکونی
در محلات مورد مطالعه
نوع تأسیسات
آب لوله کشی
برق
تلفن ثابت
سورو
100
100
5/81
چاهستانیها
5/99
5/98
70

منبع: مطالعات میدانی نگارنده

نمودار شماره 9 : درصد ميزان بهره مندی از تأسيسات زيربنايي واحدهای مسکونی
در محلات مورد مطالعه

3-2-4-کیفیت روشنایی محله از دید ساکنین
روشنایی یکی از شاخص هایی است که بر زیبایی فضا و کیفیت آن تأثیر می گذارد، همچنین روشنایی مناسب یک فضا می تواند بر روی آسودگی و آرامش افراد و به تبع آن امنیت ذهنی و اجتماعی آنها تأثیرگذار باشد. جدول زیر کیفیت روشنایی دو محله سورو و چاهستانیها را با هم مقایسه می کند.

جدول شماره21 : درصد کیفیت روشنایی محله از دید ساکنین
رتبه بندی
بسیارخوب
خوب
بد
بسیار بد
جمع
سورو
8/1
9/58
2/32
1/7
100
چاهستانیها
3/4
7/56
24
15
100
منبع: مطالعات میدانی نگارنده

نمودارشماره10 : درصدکیفیت روشنایی محله از دید ساکنین
همانطور

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های رشد جمعیت، تراکم جمعیتی، طرح تفصیلی، بازنشستگان Next Entries پایان نامه با کلید واژه های استان هرمزگان، سطح تحصیلات، انسجام اجتماعی، پایگاه اجتماعی