پایان نامه با کلید واژه های درجه ریسک، زیست محیطی، بلایای طبیعی

دانلود پایان نامه ارشد

یا غیرقابل تشخیص هستند.
ریسکهای همیشه پنهان: به عنوان مثال افراد توانایی درک ریسکهای ناشی از گرایشها یا الگوهای روانی یا احساسی خود را ندارند. در واقع این ریسکها برای آنها غیرقابل درک و مشاهده هستند.
3-3-1-2- روش تعیین گروههای ریسک
روشهای مختلفی برای طبقهبندی ریسک وجود دارد مانند: طبقهبندی بهصورت اصلی و فرعی، بر اساس میزان تأثیر آنها بر اهداف پروژه، طبقهبندی براساس واحد کنترلکننده ریسک و در نهایت بر اساس منشأ ریسکها. جهت شناسایی ریسک و مدیریت آن، بهترین روش، تعیین گروههای ریسک بر اساس منشأ آنها است. به عنوان مثال:
ریسکهای خارجی
که خود به دو دسته تقسیم میشوند، شامل:
الف. غیرقابل پیشبینی مانند: تغییر در قوانین، بلایای طبیعی:
ریسکهایی خارج از کنترل مدیران یا سازمانهای آنها که بهصورت کامل غیرقابل پیشبینی میباشند. فهرست آنها را میتوان مشخص کرد ولی نمیتوان گفت که در یک پروژۀ خاص با کدام یکی از آنها مواجه خواهیم شد. این ریسکها میتوانند ناشی از اقدامات دولت یا گروههای بیرونی، حوادث قهریه یا شکست در تکمیل پروژه به خاطر تأثیرات خارجی باشند. دخالت دولت یا مداخلۀ سازمانهای نظارتی میتواند در ارتباط با تأمین مواد خام یا کالاهای تمام شده، نیازهای محیطی و یا قیمتگذاری باشد. اقدامات گروههای بیرونی هم میتواند شامل اخلالگری یا مزاحمتهای کاری باشد. حوادث قهریه شامل موارد زلزله، سیل، یا غرق شدن کشتی است و در نهایت ناتوانی سازمانهای بیرونی در ارتباط با ارائه پشتیبانیهای زیربنایی یا مالی، یا ورشکستگی آنها، یا ارائه طراحی نامناسب است که میتواند منجر به شکست پروژه گردد.
ب. قابل پیشبینی اما غیر قابل ارزیابی، مانند: ریسکهای بازار، تورم، دسترسی به منابع اولیه
این دسته از ریسکها خارج از کنترل مدیران یا سازمانهای آنها بوده و ما انتظار مواجهشدن با آنها را داریم ولی میزان و وسعت آنها مشخص نیست. ریسکهای این گروه در دو نوع هستند: اولی مربوط به فعالیتهای مربوط به تأمین مواد خام، کالا و خدمات مورد نیاز است، که شامل قیمتها، موجودی و تقاضاست. دومی مربوط به سیاستهای مالی است که در گردش پول، تورم و مالیات تأثیر میگذارد. این ریسکها همچنین، شامل خواستههای عملیاتی مثل نگهداری، عوامل محیطی مثل آب، هوا و تأثیرات اجتماعی نیز هست.
ریسکهای داخلی که خود نیز به دو دسته تقسیم میشوند:
الف. غیر فنی مثل: مدیریت، زمانبندی.
این دسته از ریسکها در کنترل مدیران پروژه یا سازمانهای آنها بوده و ماهیت غیرفنی دارند. این گروه از ریسکها معمولاً ناشی از شکست منابع سازمان پروژه ( افراد، مصالح و منابع مالی) در دستیابی به عملکرد مورد انتظار میباشند و میتوانند موجب تأخیر در زمانبندی، بالا رفتن هزینهها یا وقفه در جریان نقدینگی پروژه شوند.
ب. فنی مانند: تغییرات در فناوری، عملکرد، مسائل طراحی
آنهایی هستند که مستقیماً به فناوری، طراحی، ساخت و بهرهبرداری از تسهیلات و یا طراحی محصول نهایی مربوط میشوند. این ریسکها میتوانند ناشی از تغییرات و یا شکست در دستیابی به عملکرد مورد نظر باشند.
ریسکهای حقوقی: مجوزها، حق امتیاز، مسا ئل قراردادی
بر اساس آنچه که در ایران متداول است، دو نوع ریسک حقوقی وجود دارد: ریسکهای مربوط به قانون و ضوابط دولتی یا مقررات داخلی سازمانها و ریسکهای مربوط به قراردادها و پیمانهای بسته شده و تعهدات مربوط.
3-3-2- بررسی منشأ ریسک در پروژهها
استاندارد PRINCEZ دو تعریف را برای پروژه ارائه داده است که اولی به اهداف پروژه و دیگری به ویژگیهای پروژه توجه دارد. این استاندارد از جهت اهداف، پروژه را یک محیط مدیریتی که به منظور تحویل یک یا چند محصول تجاری مطابق با یک موقعیت تجاری مشخص ایجاد شده است، تعریف میکند و در جای دیگر و با توجه به ویژگیهای پروژه آن را یک سازمان موقتی که باید یک نتیجه منحصر به فرد و از پیش تعیین شده را با یک زمان از قبل تعیین شده و منابع مشخص ایجاد کند، میداند. در واقع میتوان گفت یک پروژه مجموعهای از فعالیتهاست که برای دستیابی به منظور یا هدف خاصی طرح میشود. پروژهها شامل فعالیتهایی هستند که باید در تاریخهای معین، با هزینههای معین و کیفیت تعیین شدهای به انجام رسند؛ لازمه موفقیت هر پروژه، دستیابی توام به هر سه عامل زمان، هزینه و کیفیت معین است، در غیر اینصورت پروژه تبدیل به طرح و پروژهای نامؤفق و غیر اقتصادی میشود.
تمامی صاحبنظران و متخصصان معتقد هستند که پروژهها در ذات خود دارای ریسک هستند و عملاً پروژهای با ریسک صفر وجود ندارد و احتمال وقوع آن صفر است. حال سؤال اساسی که در این زمینه مطرح میشود این است که چه عاملی موجب وقوع ریسک در پروژهها می شود؟ به گفته صاحبنظران در ساختار پروژه ویژگیهایی وجود دارد که به صورت طبیعی موجب ریسکدار شدن پروژهها میشود. برخی از این ویژگیها در ذیل بیان شده است:
منحصر به فرد بودن: تعدادی از عناصر و اجزای موجود در پروژه که تاکنون تحقق نپذیرفته است.
اقلام تولیدی یا منتج از پروژه: محصولات یا خدمات تولید شده توسط یک پروژه بهمنظور دستیابی به اهداف و منافع مورد انتظار از اجرای آن
فرضیهها: فرضهایی پیرامون جنبههای مختلف پروژه و محیط آن، که یا بهصورت تصریحشده و یا تلویحی در ذهن عوامل پروژه وجود دارد و مبنای تصمیمگیری و تعریف مشخصات پروژه میباشد. این موارد در عمل ممکن است صحیح نبوده و غیر واقع بینانه باشند.
اهداف و الزامات: گاهی دلیل وقوع ریسک در پروژه، تضاد و تعارض بین معیارهای تعیین کننده موفقیت پروژه میباشد.
ذینفعان متفاوت پروژه: برخی مواقع خواستهها، نیازها، اهداف متغیر و همپوشا و حتی تضاد بین اهداف ذینفعان پروژه شامل اعضای تیم پروژه، مدیریتپروژه، مشتریان، تأمینکنندگان و پیمانکاران فرعی، به صورت غیرقابل پیشبینی موجب وقوع ریسک میشوند.
محیط: محیطی که پروژه در آن انجام میشود که شامل محیط خود پروژه و محیط سازمان آن میباشد، و یا حتی محیط وسیعتر جامعه که توسط مردم، عوامل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی تحت تأثیر قرار میگیرد.
برخی صاحبنظران معتقدند که همانند ساختار شکست ریسک برای منشأهای بروز ریسک هم میتوان ساختاری تعریف و ساختاردهی نمود و جهت فهم ارتباط و مدیریتریسک بهکار برد و استفاده نمود. در سادهترین حالت و ساختار ممکن، میتوان لیستی از منشأهای بالقوه ریسک تهیه و عناوینی زیر هر منشأ تعریف کرد تا بتوان ریسکها را بر اساس آنها مرتب نمود. تعدادی از مؤسسات مجموعههای مختصری را برای تحقق این هدف تهیه کردهاند که عبارتند از:
PEST 17 ( سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناوری ).
PESTLE 18 ( PEST بهعلاوه عناصر حقوقی و زیست محیطی).
PESTLEIED 19 ( PEST بهعلاوه عناصر حقوقی، بین المللی، زیستمحیطی و جمعیت شناسی ).
TECOP 20 شامل عناصر فنی، زیست محیطی، تجاری، عملیاتی و سیاسی است که برای ساختاردهی به ریسکها استفاده میشود( نظری، فرصتکار، کیافر، 87)

3-1- ساختار عمومی شکست ریسک برای پروژهها21 (نظری، فرصتکار، کیافر)
سطح صفر RBS
سطح 1 RBS
سطح 2RBS
سطح 3 RBS

ریسک پروژه

مدیریت

شرکت

گذشته/ تجارب/ فرهنگ

ثبات سازمانی

مالی

غیره

مشتری و ذینفعان
گذشته/ تجارب/ فرهنگ

قراردادی

تعریف خواسته ها و ثبات آنها

غیره

خارجی

محیط طبیعی
محیط فیزیکی

تسهیلات/ ساختگاه

خدمات محلی

غیره

محیط سازمانی
سیاسی

قانونی/ حقوقی

گروه های علاقهمند

غیره

اقتصاد
بازار نیرویکار

شرایط نیرویکار

بازار اقتصادی

غیره

فناوری

خواستهها و الزامها
محدودۀ کار

شرایط استفاده

پیچیدگی

غیره

عملکرد
میزان بلوغ فناوری

محدودیتهای فناوری

غیره

بهکارگیری فناوری
تجربۀ سازمانی

تجارب و مهارتهای کارکنان

منابع فیزیکی

غیره

3-3-3- روشهای شناسایی ریسک
تکنیکهای مختلفی به منظور شناسایی ریسکهای پروژه وجود دارد. برخی از این تکنیکها برای شرایط ویژه و برخی دیگر بر مبنای نوع و درجه ریسک استفاده میشوند. اما معمولاً تکنیکهای ریسک بر مبنای درجه ریسک پروژه برگزیده میشوند. این تکنیکها شامل استفاده از ساختار شکستریسک، روشهای نموداری، استفاده از چک لیستها، بررسی مستندات، روشهای ایدهپردازی گروهی، ماتریس SWOT، آنالیز فرضیات، تحقیق و تفحص در مورد ریسک، بررسی بازار، گزارشات موردی و حسابرسی داخلی میباشد.
3-3-3-1- بررسی مستندات
در صورت اجرای پروژههای مشابه در گذشته و بهشرط وجود مستندات در خصوص ریسک آنها، میتوان از اطلاعات و تجربیات آنها استفاده و الگوبرداری کرد. در واقع، منظور از بررسی مستندات، انجام یک تحلیل متعادل روی اسناد پروژه بهمنظور شناسایی فرضیات بهکار گرفته شده، کلیات بیان شده، ملاحظات و نگرانیهای اظهار شده است که معمولاً در خواستههای پروژه یا بیانیۀ کار پروژه به صراحت بیان نمیشوند. سؤال کلیدی که در اینجا مطرح می شود ایناست که ” آیا اطلاعات این سند، ریسکی را که ممکن است در پروژه با آن مواجه شویم مشخص میکند؟ “. بدون بازنگری کلیه اسناد و مدارک، ممکن است برخی از ریسکهای پروژه شناسایی نشود. لذا هدف از مطالعه مدارک، شناسایی ریسکهای بالقوه که در خلال پروژه با آنها مواجه میشویم، میباشد. این مطالعه میتواند به صورت گروهی یا انفرادی توسط افرادی که بیشترین آشنایی را با آنها دارند انجام گیرد. بررسی اسناد شامل مراحل زیر میباشد:
شناسایی منابع در دسترس مستندات پروژه
انتخاب گروههای مناسب به منظور بررسی مستندات
بررسی اسناد با دیدگاه ریسک
لیست کردن هر نوع موضوع دارای ریسک
اطلاع رسانی ریسکهای شناسایی شده
منابع مورد نیاز جهت بهکار گیری این تکنیک عبارتند از:
اسناد و مدارک پروژه شامل: منشور پروژه، ساختار شکست کار، قرارداد، یادداشتها و مدارک غیر رسمی پروژه، دستور کار، نمودار شبکه و دیگر مدارک مورد نیاز
افراد با تجربه و آشنا با مدارک اختصاص یافته به آنها به منظور مطالعه
هزینه بسیار اندک
تجهیزات و امکانات مناسب مانند بایگانی مناسب، شبکه رایانهای، اینترنت
زمان مورد نیاز جهت بررسی مدارک
تسهیلات مورد نیاز افراد جهت مطالعه
قابلاعتماد بودن نتایج بررسی مستندات به دقیق بودن اطلاعات مورد استفاده به منظور تهیه آن مستندات بستگی دارد.
3-3-3-2- روشهای ایدهپردازی گروهی یا روشهای جمعآوری اطلاعات
این دسته از تکنیکها از محبوبیت بالایی برخوردارند زیرا بهتجربه ثابت شده است که وسعت ایدهپردازی فرد در گروه چند برابر میشود. این تکنیکها عبارتند از:
3-3-3-2-1- طوفان فکری
طوفانفکری در واقع تسهیم سادهای از اطلاعات و نظرات افراد بدون نگاه انتقادی بر روی موضوعی که شخص تسهیلگر انتخاب میکند. در این روش اطلاعات افراد شرکتکننده بدون ارزیابی ثبت و دریافت میشود. هدف اصلی این روش دستیابی به لیستی از ریسکهایی است که در فرآیند تجزیه و تحلیل مورد استفاده قرار میگیرند. برای شکلگیری یک جلسه طوفان فکری مؤفق، وجود دو عامل ضروری به نظر میرسد عبارتند از:
الف. حضور: حضور افراد مناسب در جلسات طوفان فکری به خصوص زمانی که از روش طوفانفکری استفاده میشود بسیار مهم و حیاتی میباشد. یکی از مشکلات روش طوفانفکری این است که اغلب افرادی که در مورد پروژه و ریسک اطلاعات زیادی دارند به این جلسات دعوت نمیشوند. شاید دلیل این امر این باشد که افراد فوقالذکر در سلسله مراتب پروژه جایگاه والایی ندارند و همۀ جایگاههای جلسه طوفانفکری توسط مدیران ارشد اشغال شده است.
ب. همکاری: وجود یک تسهیلگر در جلسه طوفانفکری برای حصول نتایج موفق الزامی است. این فرد باید واجد یکسری ویژگیها باشد، مانند تسلط کامل بر پروژه و فرآیند ریسک، توانایی مدیریت ابعاد و روابط بین افراد گروه، ترغیب افراد ساکت به مشارکت در جلسه، هدایت و کنترل افراد پرحرفتر، جلوگیری از استیلای آرای افراد با نفوذ و پر قدرت.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های عدم قطعیت، پورتفولیو، انحراف معیار Next Entries پایان نامه با کلید واژه های نمودار علت و معلول، تحلیل اطلاعات، منابع اطلاعاتی