پایان نامه با کلید واژه های حقوق بین الملل، سفارتخانه، روابط دیپلماتیک، نظام حقوقی

دانلود پایان نامه ارشد

اجمال به آنها اشاره مي‏كنيم.
1. نسبت به كشور پذيرنده: وظايف سفيران و ديپلمات‏ها در قبال كشور ميزبان، محدودتر از وظايفشان در برابر كشور متبوع خود است؛ زيرا در ارتباط با كشور ميزبان، بيشتر حقوق سفيران و ديپلمات‏ها مطرح است، نه وظايف آنان. اما در عين حال، آنها در برابر كشور ميزبان نيز مسئوليت‏هايي دارند؛ از جمله آنها رعايت قوانين داخلي و احترام به آداب و رسوم كشور ميزبان و عدم همكاري با گروه‏هاي مخالف آن را مي‏توان نام برد. در مجموع، نمايندگان سياسي بايد از ارتكاب اعمالي كه موجب هتك حرمت و بي‏اعتنايي به عقايد مذهبي، سياسي، سنّت‏ها و ارزش‏هاي ملي كشور ميزبان است، بپرهيزند. (ابراهيمى،1374 ،250)
2. نسبت به كشور فرستنده: سفيران اعزامي از سوي مسلمانان، اعتبارنامه رسمي داشتند و مكلف بودند آنها را به رؤساي دولت كشور ميزبان تسليم كنند. مأموريت آنان كه در ابلاغ پيام بدان تصريح مي‏شد، گاهي مشتمل بر اظهارات كلي و عمومي بود و از اين حكايت داشت كه اطلاعات محرمانه، شفاها به وسيله هيأت اعزامي ارائه خواهد شد.
از زمان پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله سفيران براي مقاصد ديني، سياسي و مانند آن به اطراف فرستاده مي‏شدند. مطابق اظهار مورخان اسلام، پيامبر صلي‏الله‏عليه‏ و‏آله سفيراني به روم شرقي، ايران، مصر و حبشه فرستاد. هرچند سفيران مسلمان براي امور مهم و اهداف گوناگوني فرستاده مي‏شدند؛ مثلاً، پيش از شروع جنگ براي اتمام حجت يا پس از وقوع جنگ براي از بين بردن آثار آن (مانند انعقاد صلح و مبادله اسيران) اعزام مي‏شدند، اما وظيفه اصلي آنان تبليغ اسلام و دعوت اسلامي بود.
يكي از نويسندگان، وظايف سفيران را تحت عنوان «مقاصد ديپلماسي قديم در اسلام» به طور كلي در عناوين ذيل خلاصه كرده و توضيح داده است: بازخريد اسيران، جمع‏آوري اطلاعات براي دولت متبوع، بازرگاني، شادباش و تسليت گفتن، تلاش براي سازش و رفع اختلاف، اقدامات لازم براي ترك مخاصمه و برقراري صلح، خواستگاري در ازدواج‏هاي سياسي، حمل هدايا، درخواست سرباز و كمك نظامي.
وظايفي كه براي سفيران در ديپلماسي جهان اسلام معمول بوده، اگر با ماده سوم كنوانسيون 1961 وين درباره حقوق ديپلماتيك كه وظايف مأموران ديپلماتيك را بيان كرده، مقايسه كنيم، واقع‏نگري و توجه اسلام به روابط ديپلماسي به خوبي مشخص مي‏شود.
بر اساس ماده سوم كنواسيون وين 1969، وظايف نمايندگي ديپلماتيك عبارتند از:
الف. نمايندگي دولت فرستنده نزد دولت پذيرنده؛
ب. حفظ منافع دولت فرستنده و اتباع آن در دولت پذيرنده تا حدي كه در حقوق بين‏الملل پذيرفته شده است.
ج. مذاكره با حكومت دولت پذيرنده؛
د. تحقيق اوضاع و سير وقايع در دولت پذيرنده، با استفاده از تمام وسايل قانوني و گزارش آن به حكومت دولت فرستنده؛
ه . بسط روابط دوستانه و توسعه روابط اقتصادي و فرهنگي و علمي بين دولت فرستنده و دولت پذيرنده.
گفتارچهارم: مصونیت سفیران
چنان‏كه اشاره كرديم مسئله سفارت در اسلام جايگاه ويژه‏اي دارد. خداوند نخستين بنيانگذار سفارت است. او پيامبرانش را به عنوان سفير به سوي بندگانش فرستاده است. به همين دليل، سفارت در حكومت نبوي نيز اهميت خاصي داشته است؛ پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه ‏و‏آله همزمان با تأسيس حكومت، به ديپلماسي فعال در برقراري روابط و ارسال سفير نزد سران كشورهاي ديگر همت گماشت. البته در آن زمان چون روابط ديپلماسي و اعزام سفيران به صورت موقت بود، طبعا وظايف و مزاياي آنها نيز چندان گسترده نبود. به هر حال، ديپلماسي وسيله‏اي بود كه در پناه آن تماس رسمي بين مقامات اسلامي و غير آن امكان‏پذير مي‏شد.
با مراجعه به منابع اسلامي و كتب معتبر تاريخي، اين واقعيت روشن مي‏گردد كه سفيران و ديپلمات‏ها در جوامع اسلامي، از آزادي و احترام خاصي برخوردار بوده‏اند. بخصوص در عصر رسالت كه نمونه‏هايي از آن را متذكر شديم. مسلمانان در مراسم استقبال از سفيران ديگر كشورها رفتار ويژه‏اي داشتند. مهمان‏داران (افرادي كه مأمور پذيرايي از آنها مي‏شدند) وظيفه داشتند مصالح اسلامي را رعايت كنند و نيرو و قدرت، شوكت و عظمت، شدت و حميت، تعصب و اتفاق كلمه، وظيفه‏شناسي و علاقه‏مندي مسلمانان را به حفظ نظام مملكت، به سفيران و هيأت همراه نشان دهند. اكنون به مزايا و مصونيت‏هاي سفيران از ديدگاه اسلام اشاره مي‏كنيم:
1.     مصونيت شخصي:
سفيران و هيأت همراه، از مصونيت شخصي كامل برخوردارند و بايد از تعرض و بدرفتاري با آنان اجتناب شود. در تاريخ اسلام مي‏خوانيم حتي در مواردي كه سفير يا فرستاده‏اي خارج از محدوده وظيفه‏شان عمل كرده‏اند، پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏ و‏آله اجازه تعرض به آنان را نداده است. در اين‏باره فرستادگان مسيلمه كذاب، مثال خوبي است. پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏ و‏آله در برابر عمل ناشايست آنها فرمود: «لو لا أن الّرسل لاتقتل لضربت اعناقكما»؛اگر اين حكم نبود كه سفيران را نمي‏توان كشت، شما را گردن مي‏زدم.
همچنين رفتار محبت‏آميز و توأم با گذشت پيامبر صلي‏الله‏عليه‏ و‏آله در انعقاد صلح حديبيه، و نيز استقبال گرم از نمايندگان مسيحيان نجران، شواهد ديگري در اين خصوص مي‏تواند باشد.
2.     آزادي مذهبي:
در ديپلماسي اسلام، سفيران براي انجام نيايش و مراسم ديني كاملاً آزادند. پيامبر گرامي صلي‏الله‏عليه ‏و‏آله به هيأت نمايندگي مسيحيان نجران اجازه داد كه حتي در مسجدالنبي آيين مذهبي خود را برپا دارند. مورخان انجام نيايش آنان را كه آزادانه صورت پذيرفته است، حادثه‏اي عجيب مي‏دانند. (حميداللّه،1373، 273)
نويسنده كتاب سنن موارد متعددي را ذكر مي‏كند؛ از جمله اهالي مكّه پس از جنگ بدر، ابورافع را براي مذاكره و ملاقات با پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه ‏و‏آله درباره آزادي اسيران قريش به مدينه فرستاد. نامبرده وقتي به مدينه آمد، اسلام آورد و نمي‏ خواست به مكه برگردد. حضرت فرمود: «من نقض تعهد نمي‏كنم و نيز سفيران را توقيف نمي‏كنم. بنابراين برگرد! چنانچه تمايل به بازگشت داشتي، مي‏تواني بعدا به مدينه مراجعت كني.» ابورافع به توصيه آن حضرت عمل كرد.
3.     معافيت از پرداخت عوارض:  
براساس شواهد تاريخي، اموال سفيران از پرداخت عوارض معاف بوده است؛ البته به شرط عمل متقابل دولت‏هاي متبوع آنان. به نقل يكي از نويسندگان، اگر كشورهاي خارجي فرستادگان مسلمان را از عوارض گمركي و ديگر ماليات‏ها معاف كنند، فرستادگان آن كشور نيز همان امتياز را در سرزمين اسلامي خواهند داشت. در غير اين صورت تصميم با دولت اسلامي است؛ يعني اگر بخواهد، آنان نيز مانند مسافران خارجي، به پرداخت عوارض معمول ملزم خواهند بود.
اين‏گونه رفتار متقابل، ممكن بود درباره شخص سفير هم اعمال شود؛ مثلاً، رسول خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله نماينده تام‏الاختيار مكه را تا زمان بازگشت سالم سفير مسلمانان (كه در مكه توقيف شده بود) به حديبيه (اردوگاه پيامبر) در توقيف نگه داشت. ممكن بود فرستادگان در مواردي، بازداشت يا زنداني شوند.
مسلمانان در اين زمينه با احتياط عمل مي‏كردند. در گذشته و بخصوص در اروپا، جاسوسي نخستين هدف ديپلماسي به شمار مي‏رفته است. از اين‏رو، مسلمانان از سفيران بيمناك بودند و مردم را از معاشرت با آنان منع مي‏كردند تا اخبار به آنان نرسد.
ابويوسف در زمينه مصونيت سفيران چنين نوشته است:
اگر واليان با فرد بيگانه‏اي ملاقات كنند، او ادعا كند كه فرستاده فلان پادشاه به سوي سلطان عرب است و اين نامه اوست،… كسي حق تعرض به اموال او را ندارد، اموالي را كه به قصد تجارت آورده ماليات دارد والاّ ماليات ندارد… و چنانچه مسلمانان در دريا به كشتي كه از آن مشركان است برخورد كند و اهل كشتي ادعا كنند كه فرستاده فلان حاكم هستند و نامه‏اي در اين خصوص ارائه نمايند، بر والي لازم است كه آنها را به سوي رهبر مسلمانان بفرستد و در صورتي كه دروغ گفته باشند، رهبر درباره آنان تصميم مي‏گيرد.( www.hawzah.net/fa/article/articleview/78271)

نتيجه بحث حاضر را چنين مي‏توان فهرست كرد:
1. نهاد حقوقي سفارت و ديپلماسي از آموزه‏هاي ديني است. خداوند سبحان نخستين باب سفارت را گشوده است. پيامبران، سفيران اعزامي پروردگار و كتاب‏هاي آسماني حاوي پيام‏هاي خداوند به سوي همه انسان‏هاست.
2. اسلام، دين جهاني است و هدف آن دعوت همه انسان‏ها به توحيد و يكتاپرستي و تحقق عدالت در گستره جهان مي‏باشد، لازمه انجام اين رسالت جهاني، ايجاد روابط دوستانه و رفتار حكيمانه و داشتن ديپلماسي فعال با ديگر جوامع است.
3. نقش اسلام در حوزه ديپلماسي بسيار برجسته است. پيامبر صلي‏الله‏عليه ‏و‏آله به عنوان آخرين سفير الهي در اين زمينه اقدامات ارزنده‏اي انجام داده است. ديپلماسي فعال ايشان از نوادر تاريخ روابط بين‏الملل به شمار مي‏رود. ارسال نامه‏ها و اعزام سفيران به نزد سران كشورهاي ديگر و بخصوص امپراتوري‏هاي بزرگ آن زمان، اعجاب‏ برانگيز است. سيره پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏ و‏آله در زمينه ديپلماسي، چگونگي فرستادن و پذيرفتن سفيران و رعايت حقوق ديپلماتيك مي‏تواند الهام‏بخش باشد.
4. اصل احترام به سفيران و ديپلمات‏ها و مصونيت آنان در نظام حقوقي اسلام، از اهميت خاصي برخوردار مي‏باشد. تاريخ روابط بين‏الملل به خوبي نشانگر اهتمام مسلمانان به امر سفارت و روابط ديپلماسي است. مسلمانان قرن‏ها زودتر از غربيان به تدوين حقوق ديپلماتيك و رعايت آن اهتمام ورزيده‏اند. قرائن و شواهد تاريخي نشان مي‏دهد كه تأسيس سفارت دائم نيز از ابتكارات مسلمانان است.
البته حقوق ديپلماتيك جديد با قديم از لحاظ كمّي و كيفي تفاوت‏هايي دارد؛ در گذشته، به دليل موقت بودن مأموريت‏هاي ديپلماسي، ناگزير حقوق سفيران نيز محدود بوده است. در دوران معاصر، سفارت حالت دائمي پيدا كرده و سفارتخانه هر كشوري بخشي از سرزمين آن كشور به شمار مي‏رود، هرچند كه تأمين امنيت آن به عهده كشور ميزبان است. اعضاي سفارت‏خانه و هيأت ديپلماتيك نيز متفاوت از گذشته است. در دوران معاصر، كشورها آزادي عمل بيشتري براي سفارت‏خانه‏ها قائلند.
هرچند به تناسب پيچيدگي و گسترش روابط بين‏الملل، حقوق ديپلماتيك نيز تكامل يافته است، اما با توجه به ويژگي جهاني بودن اسلام و نقش ديپلماسي فعال در پيشرفت اهداف والاي اين دين مبين، محدوديتي خاصي نسبت به گسترش روابط ديپلماتيك وجود ندارد.
در مجموع كشورهايي كه بر اساس اصل همزيستي مسالمت‏آميز، اقدام به تأسيس سفارتخانه مي‏كنند، يا به وسيله عضويت در سازمان‏هاي بين‏المللي و يا انعقاد قراردادهاي تجاري، اقتصادي، فرهنگي تعهداتي را نسبت به يكديگر مي‏پذيرند، بايد طبق آنها رفتار نمايند. اين مقتضاي اصل احترام به قراردادها و اصل مقابله به مثل و عرف بين‏المللي است.
این مطلب مسلم است که در آغاز و پیش از تنظیم قواعد حقوق بین الملل، برای یک مدت مدید، مقررات دینی بر روابط دیپلماتیک حکمفرما بودند . روابط دیپلماتیک به طور خاص و روابط بین الملل به طور عام ثمره تمدن ها و ادیان گوناگون هستند . مطابق ماده 9 اساس نامه دیوان بین المللی دادگستری، اعضای این دیوان علاوه بر شرایط شخصی باید نماینده انواع بزرگ تمدن ها و مهم ترین نظام های حقوقی جهان باشند . تدوین کنندگان اساس نامه در تنظیم این ماده، از جمله بر تمدن اسلام و رژیم حقوقی آن تاکید داشتند . در همین ارتباط، دولت های کشورهای اسلامی نیز طی نامه ای به دبیرکل جامعه ملل اظهار نمودند: «بدون تردید، تمدن اسلام با سابقه درخشان خود، در گذشته و حال، یکی از انواع تمدن ها را تشکیل داده و حقوق اسلام، که بر بخش عظیمی از جمعیت جهان حاکم است، دارای نظام حقوقی مستقل با منابع و ساختار و مفاهیم خاص خود می باشد .» در آوریل 1945 در کنفرانس سانفرانسیسکو نیز این نکته مورد تایید قرار گرفت که نظام حقوقی اسلام یکی از نظام های متمدن و مستقل موردنظر ماده 9 اساس نامه دیوان است .
با وجود آن که دیوان به شورای امنیت و مجمع عمومی این موضوع را تکلیف نموده است، ولی حقوقدانان غرب از بذل مساعدت و همیاری در آشنایی با حقوق بین الملل اسلام دریغ می ورزند .در موضوع مورد بحث، دیوان بین المللی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های تناسب اندام، جهان اسلام، حضور ذهن Next Entries پایان نامه با کلید واژه های دولت ایران، حقوق بین الملل، سفارتخانه، شورای امنیت