پایان نامه با کلید واژه های حقوق بشر، حقوق بشردوستانه، مخاصمات مسلحانه، حقوق بشر دوستانه

دانلود پایان نامه ارشد

مي توان اين طور استنتاج کرد که براي اولين بار به اصول بنيادين بشروستانه در قضيه کانال کورفو (1949) تحت عنوان “ملاحظات انساني” اشاره شد.33 استناد به ملاحظات اوليه بشري و آن هم در چند بند در راي کانال کورفو (1949) تا استناد به ده ها قاعده معاهده اي و عرفي در بيش از چند صد بند در راي کنوانسيون منع و مجازات ژنوسيد (2007)،34 نشان دهنده سير تکاملي توجه ديوان به حقوق افراد انساني است.
ديوان در قضيه نيکاراگوئه (1986) برخي از قواعد حقوق بشردوستانه را به حقوق عرفي منتقل کرد. در واقع بايد گفت که ديوان خصوصيت عرفي بودن اين قواعد را کشف و اعلام کرد. نميتوان گفت که ديوان در روشن کردن قواعد کنوانسيون هاي چهارگانه ژنو به لحاظ عرفي بودن يا نبودن کاملا موفق بوده است.35 کميته بين المللي صليب سرخ از سال 1995 يک پروژه تحقيقاتي تحت عنوان “حقوق بين الملل بشردوستانه عرفي” را در دستور کار خود قرار داد. نتيجه اين تحقيقات درسه جلد به چاپ رسيده است که جلد اول آن به همت دفتر امور بين الملل قوه قضائيه جمهوري اسلامي ايران و کميته بين المللي صليب سرخ به فارسي ترجمه شده است. در اين کتاب 161 قاعده عرفي را شناسائي کرده اند که بسياري از آن ها به موضوع حمايت از افراد در درگيري هاي مسلحانه بين المللي و غير بين المللي اختصاص يافته است. قواعد شماره 41 راجع به تعهد اشغالگر به ممانعت از انتقال غير قانوني اموال فرهنگي سرزمين اشغالي36 قاعده 51 راجع به نحوه برخورد با اموال موجود در سرزمين اشغالي37 و قواعد 129 و 130 راجع به ممنوعيت اخراج و انتقال جمعيت سرزمين اشغالي به خارج از اين سرزمين و اعزام جمعيت اشغالگر به سرزمين اشغالي و ممنوعيت تغيير دموگرافيک سرزمين هاي اشغالي مي پردازد.38 حقوق قراردادي خود در طي زمان امکان تبديل شدن به حقوق عرفي را دارد. في المثل مقررات لاهه در حال حاضر به مثابه حقوق عرفي مي باشد. ديوان بين المللي دادگستري در قضيه فلات قاره درياي شمال صراحتا بر اين نظر بود که تعداد موارد تصويب يک معاهده و الحاق، براي عرفي شدن يک قانون کافي نمي باشد در حالي که ديوان در جاي ديگري در قضيه نيکاراگوئه براي ارزيابي وضعيت عرفي منع مداخله، بر اين اصل که منشور ملل متحد تقريبا در سطح جهاني مورد تصويب قرار گرفته و لذا تصميمات مجمع عمومي در اين خصوص در سطح وسيعي مورد تاييد قرار گرفته، به خصوص قطعنامه 2625 در مورد روابط دوستانه کشورها که بدون راي گيري تصويب شده است. حتي ممکن است مفاد معاهده اي قبل از لازم الاجرا شده معرف قاعده عرفي خاصي باشد به شرط آن که در رويه کشورها وجود داشته باشد. بنابراين، ديوان اين که معاهدات ممکن است حقوق بين المللي عرفي موجود از قبل را تدوين کنند و در عين حال موجود تشکيل عرف جديد شوند را تائيد کرد. رويه دولتي يکي از عناصر اصلي تشکيل عرف مي باشد. عنصر معنوي (Opinio Juris) لزوم تحقق رويه در مقام ذيحق است.39 عرفي منجر به تعهد مي شود که بر اساس انتظار مشروع از جامعه بين المللي باشد. به طور مثال قاعده ايي که مراقبت از مجروحان و بيماران را لازم مي داند. الزامي بودن چنين تعهدي ناشي از احترامي که کشورها به اين نظر مي گذارند و يا انتقادي که به چنين ترک فعلي ايراد مي شود، مي باشد.
مبحث دوم: اصول حقوق بشر دوستانه بين المللي
به طور کلي اصول حقوق بشر دوستانه را مي توان در 6 عرصه روش هاي خاص جنگي، سلاح ها، رفتار با غير نظاميان، اصل تفکيک، افراد و اموال مورد حمايت خاص، و حقوق اشغال خلاصه کرد. “حقوق جنگ شامل قوانين مثبتي است که برخي از آنها بسيار تکنيکي و مستعد براي تفاسير مختلف حقوقي مي باشند. اين حقوق در يک شبکه در هم بافته پيچيده از کنوانسيون ها مجسم مي شود. همچنين حقوق بين الملل عمومي نيز در آن رسوخ يافته است.”40
نظر به آن که بايد اسناد حقوق بين الملل بشردوستانه در حد وسيعي قابل درک باشد، کميته بين المللي صليب سرخ به اين نتيجه رسيد که ساده کردن اسناد حقوق بين الملل بشردوستانه ضروري مي باشد. در اسناد رايج در بخش “سوگند بر ديوانگي و پيچيدگي” در حقوق مخاصمات مسلحانه، ملاحظه شده است که ديوان بين المللي دادگستري از پيشرفت حقوق بين المللي بشردوستانه استقبال مي کند. شاهدان و فعالان اين علم پيچيدگي اساسي که به بخشي از حقوق بشردوستانه لطمه ميزند، را شناسايي مي کنند. پيچيدگي جامعه بين المللي در کل موجب پيچيدگي حقوق بين الملل شده است. اين امر مخصوصا مي تواند براي حقوق جنگ مشکل زا باشد. از آنجايي که حقوق جنگ به عنوان مقررات واقع گرايانه و روشن به اين سوال که اصولا دستورات چه کساني هدايت کننده جنگ است، پاسخ مي دهد. لذا اين حقوق در خدمت فرماندهان و سربازان مي باشد. تفسير شرايط کليدي حقوق جنگ بسيار مشکل است. حقوق جنگ بارها به علت نرسيدن به يک اجماع در مورد معناي مقررات مهم تضعيف شده است.
يک نهاد جالب در ارتباط با مباحثات خلاق حقوقي که بر روي مسايل مربوط به رفاه افراد بيشماري تاثير گذار است، تمرکز مي کند، ولي اغلب اجراي آن توسط فرماندهان در ميدان رزم بدون مشاوره قانوني مشکل مي باشد، لذا مي توان گفت که حقوق جنگ تبديل به حقوق وکلا و حقوقدانان شده است. نبايد گفته شود که کليه قوانين حقوق بشردوستانه پيچيده بوده و فقط براي حقوقدانان طراحي شده است. در عين حال اگر کسي به محدوده قوانيني که حقوق بشردوستانه، تراکم، رموز فني، تفکيک و تميز مطالب از يکديگر و بي تفکيکي و سردرگمي را ايجاد کرده است، نگاه کند، آنها را غير متداول نمي يابد. ترکيبات فوق را از مقاله پيترشوک بنام “ارزيابي پيچيدگي در نظام حقوقي آمريکا” به عاريت گرفته شده است.41 اگر واقعا حقوق جنگ پيچيده شده است، اين پيچيدگي بر اساس چه دريافت خاصي مي باشد؟ حقوق مخاصمات مسلحانه شامل صدها قانون است که سعي در محدود کردن بي رحمي جنگ، ابقاي عناصر بشردوستانه در رفتار زندانيان، هم چنين محدود کردن ترکش انفجار جنگ نسبت به غير نظاميان دارد. بسياري از مقررات شايد اکثريت اعظم آنها به طرز ستايش آميزي مستقيم و روشن هستند مانند: ? پرنسل بهداري غير نظامي بايد مورد احترام و حمايت قرار گيرند.
? زندانيان جنگي تحت هيچ شرايطي از حقوقي که طبق کنوانسيون حاضر بدست آورده اند، نخواهند گذشت.
? تمام کشتي هاي بيمارستاني بايد با برافراشتن پرچم ملي خود، هويت خود را مشخص کنند.
? کشور اسيرکننده نبايد بازداشتگاه را در مناطقي که خصوصا در مقابل خطرات جنگ بلادفاع هستند قرار دهد. .
تعداد قابل توجهي از مقررات مخاصمات مسلحانه با مقررات کنوانسيون ها مشترک مي باشند و به مقررات و اسناد ديگري نيز ارجاع شده اند. اما اين مقررات تا حد زيادي وابسته به عملکرد متوليان آن بوده و لذا به نحو غير قابل انکاري گنگ و پيچيده مي باشند. برجسته ترين انحرافات را مي توانيم در پروتکل الحاقي اول در ارتباط رفتار خصمانه علي الخصوص وضعيت هدف گيري نظامي و مبارزان بيابيم. در برخي از عرصه هاي تحقيق و خط مشي مي توان نتيجه گرفت که ممکن است بهبودي و اصلاح پياده سازي اصول پايه اي با پيچيدگي حقوق بشر دوستانه بين المللي، روي اين قوانين بازتاب يابند.42 گفتار اول: روش ها و ابزار جنگ ايده بنيادين و اساس مقررات بشردوستانه در خصوص جنگ افزار، مفهوم ضرورت نظامي است. استفاده از سلاح هايي که رنج غير متعارف را به طرف متخاصم تحميل کند استفاده از سم و سلاح سمي و نابود کننده هايي که آسيب غير ضروري ايجاد مي کند، ممنوع است. (ماده 23 مقررات لاهه) در مقررات لاهه حمله يا بمباران شهرها، روستاها يا مناطق مسکوني و ساختمان هاي بدون دفاع ممنوع است. (ماده 25 مقررات لاهه) استفاده کورکورانه از نيروي هوايي موجب ارعاب جمعيت غير نظامي مي شود و اين عمل تخطي آشکار از اصل ضرورت و تفکيک است. کنوانسيون هاي ژنو محدوديت هايي احتمالي در مورد جنگ هوائي و کاربرد سلاح هايي که منتهي به آسيب غير ضروري مي شود را به عهده حقوق عرفي گذاشت.43
بند اول: شيوه هاي نبرد در حقوق بشردوستانه حقوق بين الملل محدوديت هايي را نيز بر ابزارهاي مخاصمات مسلحانه پيش بيني کرده است. اولين بار در اعلاميه سن پطرزبورگ (1861) استفاده از گلوله هاي انفجاري با وزن زير 400 گرم ممنوع شد. اين اعلاميه درواقع اولين سند رسمي ممنوعيت استفاده از برخي سلاح هاي خاص بوده است.44
در مقدمه اين اعلاميه دولت هاي عضو متعهد مي شوند که استفاده از سلاح هاي خاص را محدود کنند. اين تعهد در واقع الهام بخش کليه ممنوعيت هاي بشر دوستانه از آن به بعد شد. در کنفرانس لاهه 1899 استفاده از فشنگ هايي که در بدن انسان باز مي شود، ممنوع شده است. ماده 23 مقررات لاهه استفاده از سلاح هايي که منتهي به آسيب غير ضروري مي شود را ممنوع کرده است. سال ها پس از آن در کنفرانس ديپلماتيک ژنو، طي مواد (2) 35 و (4) 51 پروتکل الحاقي اول مفهوم ماده 23 مقررات لاهه گنجانده مي شود. لازم به توضيح است که اين مواد در مورد تعريف دامنه سلاح هايي که موجب درد و رنج زايد مي شود گويا نمي باشد.45در سال 1980 کنوانسيون سلاح هاي متعارف سازمان ملل تصويب شد. ماده 2 پروتکل دوم سلاح هاي متعارف به کارگيري مهمات ممنوعه به تعريف مشخصات و ويژگي هاي مين و تله هاي انفجاري اختصاص يافته است، حتي حمله با روش تلافي جويانه عليه غير نظاميان و هم چنين استفاده غير قابل تفکيک از سلاح هاي فوق را ممنوع اعلام کرده است.46
بند دوم: محدوديت در استفاده از سلاح در جنگ حقوق بشردوستانه محدوديت هايي را در قبال استفاده از سلاح در جنگ پيش بيني کرده، همانطور که در سطور فوق اشاره شده مهمترين اصل تفکيک ميان نظاميان و غير نظاميان اعم از جمعيت و اماکن غير نظامي است. طرف هاي مخاصمه بايد ميان جمعيت غير نظامي و رزمندگان و اهداف نظامي و غير نظامي تفکيک قائل شوند. اين قاعده که يک قاعده عرفي ثبت شده است، در حال حاضر در ماده 48 پروتکل الحاقي اول به صورت مدون در آمده است. ممنوعيت استفاده از سلاح هائي که آسيب زائد و بيهوده ايجاد کند نيز يکي از قواعد عرفي است که ريشه اش در عرف قرون وسطا است.47
محدوديت هايي که در روش هاي جنگي منجر به صدمات گسترده زيست محيطي شوند نيز به عنوان يک زير مجموعه از اصل خسارت موثر نسبت به اهداف نظامي از اصول شناخته شده عرفي است. متاسفانه در جريان جنگ اسرائيل عليه لبنان (جنگ سي و سه روزه) و جنگ 22 روزه غزه شاهد تخريب زيرساخت هاي زيست محيطي مناطق جنگي توسط اسرائيل بوده است. ماده 35 پروتکل الحاقي اول و ماده تکميلي 55 پروتکل ممنوعيت قطعي در مورد خسارات شديد زيست محيطي را مقرر کرده است. گو اين که براي دولت هايي که به پروتکل اول نپيوسته اند اين امر به عنوان يک عرف تثبيت شده لازم الاجرا است.48 پيچيدگي حقوق بشر دوستانه بين المللي از عوامل بسياري از قبيل پيچيدگي روز افزون جنگ و درگيري، ادغام گسترده زير ساختهاي نظامي و غير نظامي، ديناميک در حال تغيير مذاکرات چند جانبه، مشارکت روز افزون دولت ها و سازمان هاي غير دولتي در مذاکرات مربوط به معاهدات و سياسي شدن شديد مخاصماتي که بر حقوق بشردوستانه تاثير گذار بوده اند، ناشي مي شود. براي مبادرت به مذاکره معاهده اي چند جانبه، بايد با ساير کشورهاي دخيل توافق کرد که منجر به انعقاد معاهده اي شود

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های حقوق بشر، مخاصمات مسلحانه، حقوق بشر دوستانه، حقوق بشردوستانه Next Entries پایان نامه با کلید واژه های حقوق بشردوستانه، حقوق بشر، مخاصمات مسلحانه، جنگ 22 روزه