پایان نامه با کلید واژه های جوادی آملی، قرآن کریم، نهج البلاغه، صراط مستقیم

دانلود پایان نامه ارشد

ظِلَالًا وَ جَعَلَ لَكمُ مِّنَ الْجِبَالِ أَكْنَانًا وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَ سَرَابِيلَ تَقِيكمُ بَأْسَكُمْ كَذَالِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ؛ خدا براى شما از چيزهايى كه آفريده است سايه‏ها پديد آورد. و در كوه‏ها برايتان غارها ساخت و جامه‏هايى كه شما را از گرما حفظ مى‏كند و جامه‏هايى كه در جنگ نگهدار شماست. خدا نعمت‌هاى خود را اين چنين بر شما تمام مى‏كند. باشد كه تسليم فرمان او شويد.» (نحل/81)
برای شما لباس هایی آفریده که شما را از گرما حفظ می کند و تن پوش هایی که به هنگام جنگ شما را از زخم نیزه و شمشیر حفظ می کند.
باتوجه به معنی، این نکته گفتنی است که ابزار و وسیله صیانت به تناسب موضوع می تواند از اشیای مادی و محسوس همچون سپر و زره باشد که آدمی را در برابر ضربه دشمن حفظ می کند و نیز می تواند برابر قراین و مفاد آیات، این ابزار گاهی انجام فعل یا افعالی و گاه ترک و دوری کردن از عملی باشد.
«يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَأْكُلُواْ الرِّبَواْ أَضْعَفًا مُّضَاعَفَةً وَ اتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، ربا مخوريد به افزودنهاى پى در پى و از خداى بترسيد تا رستگار شويد.» (آل عمران/130)
«وَ اتَّقُواْ النَّارَ الَّتىِ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ؛ و بترسيد از آتشى كه براى كافران مهيا شده است.» (آل عمران/131)
«وَ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ؛ و از خدا و رسول اطاعت كنيد تا مگر مشمول رحمت شويد.»(آل عمران/132)
از این آیات استفاده می شود که دوری از رباخواری و همچنین اطاعت خداوند و رسول( وسایل ایمنی از غضب خدا و آتش جهنم است. دستیابی به تقوا و به تعبیر دیگر وسیله و ابزار حفظ، صیانت و ایمنی از امور ناگوار (عذاب خدا، آتش جهنم و …) در آیات مذکور به گونه و شیوه‌ای بیان شده است. لازم به ذکر است که در برخی از آیات امر به اتقاء الله و یا اخبار از آن برحسب ظاهر و قرینه مشخصی برای بیان ابزار حفظ و صیانت و راه رسیدن به آن ذکر نشده است و در اصطلاح کلام به طور مطلق بیان شده است که عبارت است از خویشتن داری یا نگهداشتن، حفظ و صیانت خویش از عذاب الهی(قهر خدا، دوری از خدا و…) به وسیله اطاعت از اوامر خدا و ترک نواهی خداست. لذا فخر رازی در تفسیر الکبیر فرموده اند: «و قد علمتُ ان التقوی عباره عن فعل الواجبات و ترک المحرمات» پس ترجمه (اتقواالله) به جملاتی مانند پرهیز کردن، از خدا ترسیدن، پرواداشتن یک ترجمه تسامحی و غیرمستقیم است که این تعبیر و تأویل در مورد تقوا اگرچه صحیح است ولی معنای درست به لحاظ لغوی برای تقوا نیست؛ لذا باید در ترجمه آیات به قواعد ادبی و قرائن موجود در آیه و مفهوم نهایی آن دقت نمود. تمام انبیا که کار اصلی‌شان راهنمایی انسان ها در مسیر مبارزه با شیطان و هواپرستی، کیفیت مبارزه، پیمودن صراط توحید و امثال آن است؛ ترجیع بند دعوت خویش را صیانت، تقوای الهی و اطاعت از خود قرار داده اند.«وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُم بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُم بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ فَاتَّقُواْ اللّهَ وَأَطِيعُونِ» (آل عمران/50)2
چنان که با تعجب از قوم خود می پرسیدند چرا تقوای الهی پیشه نمی کنند؟«وَإِلَى عَادٍ أَخَاهُمْ هُوداً قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلاَ تَتَّقُونَ» (اعراف/65)3
بنابراین صیانت به معنای حفاظت و نگهداری است که اسم فاعل آن (صائن) به معنی نگهدارنده از فساد و اسم مفعول آن (مصون) به معنی درامان شده می باشد و دارای مشتقاتی به شرح ذیل می باشد:
1- صِیَانة: حفاظت، نگه داری
2- صَانَهُ: نگاه داشت
3- صَوْنَة: طبله ای که در آن بوی خوش نگاه دارند.
4- صَوَان و صِوَان و صِیَان و صُیَان و صَیَان: جامه دان یا آن چه کتاب یا لباس را در آن حفظ نمایند، اشکاف، قفسه(مصدر ثلاثی مجرد)
5- صَوْنْ: نگهداری، حمایت، پشتی(مصدر ثلاثی مجرد)
6- صُوَان: گنجینه، قفسه، خیمه بزرگ، سراپرده(اسم آلـت)
7- مَصَان و مِصْوَان: غلاف کمان(اسم آلت)
8- تَصَاوَنَ: نگهداری نمود(مصدر ثلاثی مزید از باب تفاعل)
9- اِصْطِیَان: مصون داشتن (ثلاثی مزید از باب افتعال)
10- صَوْن و صِیَان: حفظ کردن(مصدر). تمامی موارد از: (سیاح،1370، ج1، ص1089)

2-3- اهمیت و ضرورت صیانت
صیانت به معنای حفظ و حراست وقتی معنا پیدا می کند که یک هدف مورد تهدید قرار گرفته باشد و در چنین وضعیتی است که به منظور مقابله با تهدیدها و یا پیشگیری از وقوع آن اقدام‌هایی انجام می‌پذیرد که دارای سه رکن مهم و اساسی بوده و در صورت فقدان هر یک از آنها حفظ و حراست معنا پیدا نمی کند:
1-اقدام 2-هدف 3-تهدید
این وظایف خطیر، مراقبت از سلامت اجزای ریز و درشت یک تشکیلات را در برابر انواع و اقسام انحراف‌های موجود که به طورمستقیم و یا غیرمستقیم آن قسمت را تهدید می کند عهده دار است و یا بهتر بگوئیم به عنوان یک چشم همیشه بیدار و یک گوش همیشه شنوا با توجه به اشرافیت اطلاعاتی که به مجموعه و زیرمجموعه‌ها دارد همواره مشاور خوبی برای مدیریت مجموعه و توابع آن محسوب شده و ضمن ارایه پیشنهادها و راهکارهای مناسب، هر گونه انحراف، اشکال و تخلفی را برطرف نموده و رهنمودهای لازم در همه زمینه ها را ارایه می نماید.
صیانت نوعی حفاظت، مراقبت، دقت و دوراندیشی محسوب می گردد که در انسان این آمادگی را ایجاد می‌نماید تا از وقوع جرم و انحراف و یا هر گونه گناهی جلوگیری نماید و در واقع به صورت پادتنی می باشد که از اشاعه و یا شروع انحراف پیشگیری نموده و بدین صورت نوعی مراقبت نفس و معرفت نفس محسوب می‌گردد همان طور که امام علی( می‌فرماید: من عرف نفسه فقد عرف ربّه؛ آن کس که نفس خود را شناخت پروردگارش را شناخت (تميمى، 1360، ص 232).
«قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا» (شمس/9) (سوگند به اين آيات) كه هر كس جان خود را از گناه پاك سازد رستگار مى‏شود و انسان با پاک کردن و تکامل نفس خود به خدا می‌رسد.
صیانت را می توان به عنوان حرکت قبل از شروع و وقوع جرم و گناه ذکرکرد. لذا در صورتی که به موقع و هماهنگ عمل شود از اتفاق بعدی که ممکن است منجر به نتایج بدتر و ناخوش‌آیندی شود جلوگیری نموده و این همان صیانت و نگهداری است. به عنوان نمونه حفظ خود و خانواده خویش از آتش جهنم در آیه 6 سوره تحریم و پناه بردن به خداوند متعال و فرار از مکان و محل گناه توسط حضرت یوسف(در آیات 23 و 24 سوره یوسف را می توان به عنوان نمونه‌هایی از صیانت قرآنی ذکر نمود.
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، خود را با خانواده خويش از آتش دوزخ نگاه داريد چنان آتشى كه مردم (دل‏سخت كافر) و سنگ (خارا) آتش‏افروز اوست و بر آن دوزخ فرشتگانى بسيار درشت‏خو و دل‏سخت مأمورند كه هرگز نافرمانى خدا را (در اجراى قهر و غضب حق) نخواهند كرد و آنچه به آنها حكم شود انجام دهند.» (تحریم/6)
«وَ رَاوَدَتْهُ الَّتىِ هُوَ فىِ بَيْتِهَا عَن نَّفْسِهِ وَ غَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ وَ قَالَتْ هَيْتَ لَكَ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنَّهُ رَبىّ‏ِ أَحْسَنَ مَثْوَاىَ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ؛ و آن زن كه يوسف در خانه‏اش بود، در پى كامجويى از او مى‏بود و درها را بست و گفت: بشتاب. گفت: پناه مى‏برم به خدا. او پروراننده من است و مرا منزلتى نيكو داده و ستمكاران رستگار نمى‏شوند.» (یوسف/23)
«وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بهَا لَوْ لَا أَن رَّءَا بُرْهَانَ رَبِّهِ كَذَالِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشَاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ؛ آن زن آهنگ او كرد و اگر نه برهان پروردگارش را ديده بود، او نيز آهنگ آن زن مى‏كرد. چنين كرديم تا بدى و زشتكارى را از وى بازگردانيم. زيرا او از بندگان پاكدل ما بود.» (یوسف/24)
از طرفی صیانت با امنیت ارتباطی نزدیک دارد. باتوجه به معنا و مفهوم واژه امنیت که ریشه در واژه “امن” به معنی در امان و آسایش بودن، مصونیت از خطر و آرامش خاطر دارد و “امنیت” در لغت که به معنی فراغت از هرگونه تهدید یا حمله و یا آمادگی برای رویارویی با هر تهدید و حمله می باشد می‌توان امنیت را در انگیزه و کشش های انسان‌ها دنبال کرد به این معنی که جستجوی امنیت از مهم‌ترین انگیزه های انسانی بوده که با جوهره هستی انسان پیوندی ناگسستنی دارد، بنابراین حفظ ذات و صیانت نفس نیز که از اساسی ترین میل های انسان‌ها بوده و به وسیله آن به دنبال نوعی برقراری امنیت و آرامش می باشد در حقیقت نقطه مشترک بین صیانت و امنیت بوده که یک هدف و نتیجه را پیگیری می نمایند.
در نتیجه تامین امنیت نیز که از وظایف ذاتی نیروی انتظامی است در راستای صیانت بوده و انسان به وسیله آن یک گام روبه جلو برداشته و به علاج واقعه و یا اتفاقی قبل از وقوع پرداخته است که می تواند در کاهش جرائم، تخلفات و حتی گناهان بسیار موثر باشد.

2-4- صیانت در قرآن کریم
با توجه به اینکه در قرآن کریم به صورت مستقیم به لفظ صیانت و مشتقات آن اشاره نشده و موارد صیانتی بیشتر به لحاظ محتوا و معنایی می بایست از آیات شریفه قرآن استنباط گردد، لذا سعی شده بیشتر واژه های مترادف و آیاتی که به لحاظ مفهومی به موضوع مذکور نزدیک‌تر می باشد در این قسمت جمع آوری شود تا ان شاءا… مفید فایده قرار گیرد.
2-4-1- هدایت و صیانت
«اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ؛ ما را به راه راست هدايت كن.» (فاتحه الکتاب/6)
«صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ؛ راه كسانى كه ايشان را نعمت داده‏اى، نه خشم گرفتگانِ بر آنها و نه گمراهان.» (فاتحه الکتاب/7)
انسان موجودي متفكر و مختار است كه كمال او در پرتو تشخيص حق و عمل به آن است. تشخيص حق از باطل در بين آراي متضارب و مكاتب متقابل و انتخاب اَحسن آنها بسيار دشوار است؛ چنانكه تطبيق عملي بعد از تحقيق علمي كاري است بسيار سخت ( نهج البلاغه، خطبه 83، بند36) (جوادی آملی، 1385، ج 1، ص514).
تشخيص صحيح علميِ حق همانند ديدن موي باريك در تاريكي شب سخت است و استقامت در بستر صراط نيز همانند حركت بر لبه تيز شمشير دشوار است.
محقّقاني كه موشكافي مي‏كرده‏اند و از آنان در تَراجِمْ با تعبير «شَقَّقوا الشَعْر» ياد مي‏شود، با رنج توان فرسا در تشخيص علميِ حق كامياب مي‏شدند و پرهيزكاراني كه در جهاد اكبر، بنيان مرصوص بوده‏اند و از آنان با تعبير «رُهْبان باللّيل وأُسْدٌ بالنهار» تعبير شده است، در پيمودن عملي صراط قسط و عدل موفق بوده‏اند (مجلسی،1403 ه.ق، ج 65، ص 180؛ جوادی آملی، 1385، ج 1، ص 515).
صراط مستقيمي كه مطلوب عبد سالك است، راه كساني است كه خداي سبحان به آنان نعمت‌هاي معنوي عطا كرده است و آنان نه مورد غضب خدايند و نه گمراه.
اينان همان پيامبران، صدّيقان، شهيدان و صالحانند كه خداوند نعمت نبوّت، صدق، شهادت و صلاح را به آنان بخشيده و بهترين همسفرانِ رهپويان صراط مستقيم هستند.
صراط مستقيم يكي بيش نيست كه هدايت‏شدگان، آن را به استقامت مي‏پيمايند و ديگران كج‌راهه مي‏روند؛ در نظام هستي چند راه وجود ندارد و هرگز كج‌راهه آفريده نشده است و از اين رو اگر انسانِ گمراه نبود، نه كج‌راهه‏اي بود و نه ضلالت و غضب. از سوي خداوند جز خير نازل نمي‏شود و غضب و گمراه ساختن او كيفري است، نه ابتدايي (جوادی آملی، 1385، ج 1، ص 514).
صراط مستقیم، محققانی موشکاف می خواهد تا وظیفه باریک تر از مو را تشخیص دهند و براساس آن حرکت کنند و این کار از راه رفتن روی لبه تیز شمشی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های پیشگیری از جرم، قرآن کریم، دانشگاه آزاد اسلامی، جرم شناسی Next Entries پایان نامه با کلید واژه های جوادی آملی، قرآن کریم، نهج البلاغه، زنان متأهل