پایان نامه با کلید واژه های جهان بینی، بازدارندگی، قرآن کریم، ادیان الهی

دانلود پایان نامه ارشد

کنترل کند؟‍‍! و از مجازات الهی بترسد؟ در دعای یستشیر که از رسول اکرم ( نقل شده، می خوانیم:
«اسمع السامعین ابصر الناظرین»؛ «خداوندی که شنواترین شنواها و بیناترین بینندگان است.» (قرائتی، 1369، صص257-255). در نگاه اول ممکن است نقش جهان بینی توحیدی در پیشگیری از جرم و گناه چندان چشمگیر نباشد اما با کمی دقت در منابع حقوق اسلام، به ویژه در آیات قرآن کریم، نقش بازدارندگی جهان بینی توحیدی در جلوگیری از جرم و گناه به خوبی قابل درک است (برای آگاهی از برخی مبانی جهان بینی الهی به آیاتی از قرآن مجید که در این زمینه وارد شده است اشاره می کنیم:
«اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لَا نَوْمٌ لَّهُ مَا فىِ السَّمَاوَاتِ وَ مَا فىِ الْأَرْضِ مَن ذَا الَّذِى يَشْفَعُ عِندَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَينْ‏َ أَيْدِيهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ وَ لَا يُحِيطُونَ بِشىَ‏ْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ لَا يَودُهُ حِفْظُهُمَا وَ هُوَ الْعَلىِ‏ُّ الْعَظِيمُ؛ خداست كه معبودى جز او نيست زنده و برپادارنده است نه خوابى سبك او را فرو مى‏گيرد و نه خوابى گران، آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آن اوست كيست آن كس كه جز به اذن او در پيشگاهش شفاعت كند آنچه در پيش روى آنان و آنچه در پشت ‏سرشان است مى‏داند و به چيزى از علم او جز به آنچه بخواهد احاطه نمى‏يابند كرسى او آسمانها و زمين را در بر گرفته و نگهدارى آنها بر او دشوار نيست و اوست والاى بزرگ.» (بقره/255)
«زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُواْ أَن لَّن يُبْعَثُواْ قُلْ بَلىَ‏ وَ رَبىّ‏ِ لَتُبْعَثُنَّ ثمُ‏َّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ وَ ذَالِكَ عَلىَ اللَّهِ يَسِيرٌ؛ پروردگارم حتما برانگيخته خواهيد شد سپس شما را به [حقيقت] آنچه كرده‏ايد قطعا واقف خواهند ساخت و اين بر خدا آسان است.» (تغابن/7‏)
«اَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فىِ السَّمَاوَاتِ وَ مَا فىِ الْأَرْضِ مَا يَكُونُ مِن نجَّْوَى‏ ثَلَاثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ وَ لَا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ وَ لَا أَدْنىَ‏ مِن ذَالِكَ وَ لَا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ مَا كاَنُواْ ثمُ‏َّ يُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُواْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكلُ‏ِّ شىَ‏ْءٍ عَلِيمٌ؛ آيا ندانسته‏اى كه خدا آنچه را كه در آسمان ها و آنچه را كه در زمين است مى‏داند هيچ گفتگوى محرمانه‏اى ميان سه تن نيست مگر اينكه او چهارمين آنهاست و نه ميان پنج تن مگر اينكه او ششمين آنهاست و نه كمتر از اين[عدد] و نه بيشتر مگر اينكه هر كجا باشند او با آنهاست آنگاه روز قيامت آنان را به آنچه كرده‏اند آگاه خواهد گردانيد زيرا خدا به هر چيزى داناست.» (مجادله/7)
«وَ إِنَّهُ عَلىَ‏ ذَالِكَ لَشَهيدٌ؛ پس هر كه هموزن ذره‏اى نيكى كند [نتيجه] آن را خواهد ديد.» (زلزله/7)
«وَ إِنَّهُ لِحُبّ‏ِ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ؛ و هر كه هموزن ذره‏اى بدى كند[نتيجه] آن را خواهد ديد.» (زلزله/8)
« فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لَّا رَيْبَ فِيهِ وَ وُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَ هُمْ لَا يُظْلَمُونَ؛ پس چگونه خواهد بود [حالشان] آنگاه كه آنان را در روزى كه هيچ شكى در آن نيست گرد آوريم و به هر كس [پاداش] دستاوردش به تمام [و كمال] داده شود و به آنان ستم نرسد.» (آل عمران/25)
«لَا يُكلَّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَ عَلَيهَْا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَ لَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلىَ الَّذِينَ مِن قَبْلِنَا رَبَّنَا وَ لَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَ اعْفُ عَنَّا وَ اغْفِرْ لَنَا وَ ارْحَمْنَا أَنتَ مَوْلَئنَا فَانصُرْنَا عَلىَ الْقَوْمِ الْكَفِرِينَ؛ خداوند هيچ كس را جز به قدر توانايى‏اش تكليف نمى‏كند. آنچه (از خوبى‏) به دست آورده به سود او و آنچه (از بدى‏) به دست آورده به زيان اوست‏ پروردگارا اگر فراموش كرديم يا به خطا رفتيم بر ما مگير، پروردگارا، هيچ بار گرانى بر (دوش‏) ما مگذار؛ همچنانكه بر (دوش‏) كسانى كه پيش از ما بودند نهادى‏. پروردگارا و آنچه تاب آن نداريم بر ما تحميل مكن‏؛ و از ما درگذر؛ و ما را ببخشاى و بر ما رحمت آور؛ سرور ما تويى‏؛ پس ما را بر گروه كافران پيروز كن‏.» (بقره/286)
«رَبَّنَا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتىِ وَعَدتَّهُمْ وَ مَن صَلَحَ مِنْ ءَابَائهِمْ وَ أَزْوَاجِهِمْ وَ ذُرِّيَّتِهِمْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ؛ در حقيقت او [= خدا] بر بازگردانيدن وى بخوبى تواناست.» (/طارق/8)
«وَ قِهِمُ السَّيِّاتِ وَ مَن تَقِ السَّيِّاتِ يَوْمَئذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَ ذَالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ؛ آن روز كه رازها [همه] فاش شود.» (طارق/9)
بی‌تردید توحید ویکتا پرستی تنها یک امر درونی نیست، بلکه اعتقاد به حاکمیت خدا دارای آثار عملی در حیات مادی، معنوی و زندگی اجتماعی است و هرگونه فعالیت را تحت الشعاع خود قرار می دهد. بدین مناسبت، پیروی از دین مبین اسلام یعنی پذیرفتن حاکمیت خداوند بر جهان وانسان (به گونه ای که همه عالم محضر حق تعالی دانسته شود) و اعتقاد به روز حساب و معاد، نقش بسیار زیادی در بازدارندگی فرد در ارتکاب جرم و گناه دارند.
از این دیدگاه جهان بینی توحیدی عاملی است که انسان را در کلیه شرایط، از انحراف و گناهکاری باز می دارد. نقش بازدارندگی این عامل نسبی است و در نزد همه افراد یکسان نیست، بلکه بستگی به میزان پایبندی آنها به مبانی جهان بینی الهی دارد. بنابراین، هر اندازه درجه ایمان و اعتقاد به خداوند درنزد مسلمانان بیشتر باشد، احتمال ارتکاب جرایم و معصیت کمتر خواهد بود. از طرف دیگر، قرآن کریم در داستان حضرت یوسف (با ظرافت خاصی، نقش مبانی عقیدتی و جنبه های بازدارندگی اعتقاد به جهان بینی توحیدی را تبیین کرده است. این مطلب در نزد مسلمانان و پیروان دین مبین اسلام امری قطعی و مسلم تلقی می شود، هر چند ممکن است برای کسانی که جهان را صرفا از دید مادی می نگرند قابل تصور نباشد.
برخی از جرم شناسان معاصر، خانواده، فرهنگ، مذهب، اجتماع و مدرسه را پنج ستون حمایت کننده فرد دانسته اند. این دانشمندان معتقدند کشورهایی که تناسب صحیحی بین این پنج ستون حمایت کننده برقرار کرده اند، شیوه و روش زندگی آینده مجرمان را تغییر می دهند. چنان که بسیاری از مجرمان آزاد شده، مسیر بازسازی شخصیت خود و تعالی مذهبی را با بصیرت و آگاهی نوین نسبت به اهداف زندگی و با استعانت از کمک های خداوند بزرگ می پیمایند.
مهم ترین باورهای پیشگیرانه از جرم در جهان بینی اسلامی عبارتند از:
الف-ایمان به خداوند و حاکمیت او بر جهان و انسان
ب-اعتقاد به علم خداوند نسبت به اعمال و رفتار آدمی
ج-اعتقاد به معاد و پیشگیری از جرم.
اعتقاد راسخ به خداوند به عنوان خالق یکتا و حاکمیت او بر جهان و انسان و توحید در اطاعت و بندگی او، نه تنها انسان را از بندگی غیر او آزاد می کند، بلکه او را از گرایش به اعمال و رفتار باطلی حفظ می کند که بر خلاف شان و کرامت انسان است. به طور کلی پیروی از اصول عقاید دینی مانند اعتقاد به خداوند از جمله عواملی است که انسان را از تبعیت هوای نفس و دیگر وسوسه های مجرمانه باز می دارد. بنابراین پیروی از اصول اعتقادی و آموزه‌های دیگر دینی مانند سایر الگوهای پیشگیری غیرکیفری متداول در جرم شناسی می‌‎تواند موجب بازدارندگی انسان از ارتکاب جرم شود (ولیدی، 1388، صص31-29). در ادامه این نکته قابل ذکر است که از جمله آموزه های اساسی و محوری ادیان الهی پذیرش خداوندی است که همه هستی را آفریده و تدابیر ریز و درشت همه امور در قدرت اوست . او به همه آدمیان رحمت و از تمام کردار آنها آگاهی دارد، حسابگر روز جزا است و آدمی باید در برابرش پاسخگو باشد. در ادیان الهی خدا موجودی نیست که آدمی را آفریده باشد و آن گاه او را به خود واگذاشته و هیچ تسلط و قدرتی بر او نداشته باشد. باور به وجود خداوندی رحیم و مهربان که دستگیر آدمی در سختی‌ها است و پذیرش قضا و قدر او می‌تواند انسان را در حالات دشواری که خود از جمله عوامل کشیده شدن انسان به انحراف است، باز دارد.از سوی دیگر اعتقاد به خداوندی حاضر و ناظر بر ظاهر و باطن و خلوت و جلوت آدمی، عامل بازدارنده بسیار مهمی به شمار می آید.
«وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْانسَانَ وَ نَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ؛ ما انسان را آفریدیم و می دانیم که نفس او چه وسوسه ای به او می کند و ما از شاهرگ او به او نزدیک تریم.» (ق/16)
«لِّلَّهِ مَا فىِ السَّمَاوَاتِ وَ مَا فىِ الْأَرْضِ وَ إِن تُبْدُواْ مَا فىِ أَنفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُم بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَن يَشَاءُ وَ يُعَذِّبُ مَن يَشَاءُ وَ اللَّهُ عَلىَ‏ كُلّ‏ِ شىَ‏ْءٍ قَدِيرٌ؛ اگر آنچه را در دلهای خود دارید، آشکار یا پنهان کنید، خداوند شما را به آن محاسبه می کند.» (بقره/284)
«أَمْ يحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نجَوَئهُم بَلىَ‏ وَ رُسُلُنَا لَدَيهْمْ يَكْتُبُونَ؛ آیا می پندارند که ما راز آنان را و نجوایشان را نمی شنویم؟ چرا و فرشتگان ما پیش آنان (حاضرند) و ثبت می کنند.» (زخرف/80)
«يَأَيهُّا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِى خَلَقَكمُ مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنهْا زَوْجَهَا وَ بَثَّ مِنهْمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَ نِسَاءً وَ اتَّقُواْ اللَّهَ الَّذِى تَسَاءَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كاَنَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا؛ به درستی خداوند همیشه بر شما نگهبان است.» (نساء/1)
«هُوَ الَّذِى خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ فىِ سِتَّةِ أَيَّامٍ ثمُ‏َّ اسْتَوَى‏ عَلىَ الْعَرْشِ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فىِ الْأَرْضِ وَ مَا يخَرُجُ مِنهْا وَ مَا يَنزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَ مَا يَعْرُجُ فِيهَا وَ هُوَ مَعَكمُ‏ْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ؛
اوست آن كس كه آسمانها و زمين را در شش هنگام آفريد آنگاه بر عرش استيلا يافت آنچه در زمين درآيد و آنچه از آن برآيد و آنچه در آن بالارود [همه را] مى‏داند و هر كجا باشيد او با شماست و خدا به هر چه مى‏كنيد بيناست.» (حديد/4)
« أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فىِ السَّمَاوَاتِ وَ مَا فىِ الْأَرْضِ مَا يَكُونُ مِن نجْوَى‏ ثَلَاثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ وَ لَا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ وَ لَا أَدْنىَ‏ مِن ذَالِكَ وَ لَا أَكْثرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ مَا كاَنُواْ ثمُ‏َّ يُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُواْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكلُ‏ِّ شىَ‏ْءٍ عَلِيمٌ؛ آيا ندانسته‏اى كه خدا آنچه را كه در آسمان ها و آنچه را كه در زمين است مى‏داند هيچ گفتگوى محرمانه‏اى ميان سه تن نيست مگر اينكه او چهارمين آنهاست و نه ميان پنج تن مگر اينكه او ششمين آنهاست و نه كمتر از اين[عدد] و نه بيشتر مگر اينكه هر كجا باشند او با آنهاست آنگاه روز قيامت آنان را به آنچه كرده‏اند آگاه خواهد گردانيد زيرا خدا به هر چيزى داناست.» (مجادله/7)
به راستی شخصیتی که با چنین نگرشی شکل یافته، آیا به آسانی به ارتکاب جرائم تن می دهد؟ کدام دولت و حکومتی است که بتواند چنین رقیب درونی و بیرونی همیشه و همه جا حاضر و ناظری را برای انسان طراحی و اجرا کند؟ در آموزه های پیشوایان دینی نیز سفارش فرد و اجتماع و کارگزاران حکومتی بر تقوی الهی دقیقا در جهت سیاست ترویج دینداری و تثبیت خدامحوری و خداباوری در زندگی فردی و اجتماعی است و به تصریح و ضمانت امام علی( عامل بازدارنده از انحراف ها و پلیدی ها به شمار می‌رود.
«فان التقوی فی الیوم الحرز و الجنه و فی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های پیشگیری از جرم، امر به معروف، قرآن کریم، نهی از منکر Next Entries پایان نامه با کلید واژه های امر به معروف، نهی از منکر، قانون اساسی، جامعه اسلامی