پایان نامه با کلید واژه های تناسب اندام، جهان اسلام، حضور ذهن

دانلود پایان نامه ارشد

ورزيده است.
ديپلماسي در حكومت پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله، آخرين سفير الهي تجلّي خاصي دارد. تاريخ، نمونه‏هايي از رفتار ديپلماسي حضرت را ثبت كرده است. ايشان در مدت حكومت خويش، سفيران متعددي را نزد سران ديگر كشورها فرستاده و سفيراني را از كشورهاي ديگر به حضور پذيرفته است. در اعزام و يا پذيرش سفير نيز تشريفات خاصي را رعايت مي‏كرده است. بدون شك، سيره آن حضرت در زمينه روابط بين‏الملل و حقوق ديپلماتيك، شامل نكات ارزنده و الهام‏بخش مي‏باشد.
تاريخ سفارت و روابط ديپلماسي مسلمانان در چند مرحله قابل بررسي است.
 
گفتار اول:عصر رسالت
پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله آخرين سفير آسماني است. سيره ايشان در زمينه ديپلماسي بسيار آموزنده است. در تاريخ ديپلماسي پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله از سفيران زيادي نام برده شده كه هريك از آنها براي انجام مأموريتي اعزام شده‏اند. از آن جمله مي‏توان سفارت سياسي ـ نظامي امام علي عليه‏السلام در يمن،عروه‏بن مسعود در مكه، معاذ بن جبل در يمن، عبداللّه بن حزافه در ايران، خاطب بن ابي‏بلعه در مصر، دحيه‏بن خليفه كلبي در روم، عمرو بن اميه در حبشه،شجاع‏بن وهب در دمشق و سليط بن عمرو در يمامه را نام برد. (عميد زنجانى،1374، 317ـ319).
يكي از حقوق‏دانان مسلمان معتقد است: نخستين سفير پيامبر گرامي صلي‏الله‏عليه‏و‏آله فردي غيرمسلمان به نام عمرو بن امية الضمري مي‏باشد. تعدادي از مسلمانان به دستور پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله به كشور حبشه هجرت كردند. كفار قريش تلاش داشتند تا آنان را به مكه برگردانند. آن حضرت در سال دوم هجري عمرو را نزد نجاشي پادشاه حبشه فرستاد تا به وسيله اطلاع‏رساني شفاف، توطئه قريشيان را در خصوص برگرداندن مسلمانان پناهنده خنثي نمايد.( حميداللّه،1373، 263).
 
1-    نامه‏ها و سفيران پيامبر صلي‏الله‏عليه‏و‏آله:
 پيامبر صلي‏الله‏عليه‏و‏آله در مدت حكومت ده‏ساله خويش اقدامات بسيار سازنده‏اي در عرصه روابط بين‏الملل انجام داد. ارسال نامه‏ها و اعزام سفيران متعدد از سوي ايشان به ديگر كشورها نقطه عطفي در تاريخ ديپلماسي جهان به شمار مي‏رود.
برخي از مورخان تعداد نامه‏هاي پيامبر به سران قبايل و رؤساي مذاهب و دولت‏ها را بيش از سيصد مورد ذكر كرده‏اند. مطابق نوشته ابن سعد در طبقات، رسول خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله در آغاز سال هفتم هجرت، در يك روز شش نامه به كشورهاي بزرگ جهان، از جمله ايران و روم فرستاد. نامه‏هاي پيامبر صلي‏الله‏عليه‏و‏آلهاز نظر محتوا، بلاغت و آداب سياسي شايان توجه است. سفيران اعزامي حضرت از جانب همه پادشاهان (قيصر روم، حارث بن ابي‏شمرپادشاه غسان، مقوقس پادشاه مصر و نجاشي شاه حبشه) به جز خسرو پرويز، امپراتور ايران، مورد استقبال و تجليل قرار گرفتند.
نكته حائز اهميت آنكه سفيران اعزامي از سوي پيامبر صلي‏الله‏عليه‏و‏آله اين توانايي را داشتند كه به زبان كشور ميزبان سخن بگويند. آشنايي مسلمانان به زبان‏هاي گوناگون از عجايب آن دوران و نشانگر اهتمام پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله نسبت به مسئله ديپلماسي و ايجاد روابط ديپلماتيك با ديگر جوامع است.
بدون شك، ارسال پيام‏ها و چگونگي تعامل سفيران اسلام با سران ديگر جوامع، از نوادر تاريخ است. سيره آن حضرت در ايجاد روابط حسنه و ديپلماسي پايدار و ماندگار مي‏تواند الهام‏بخش كشورهاي اسلامي باشد. چنان‏كه در ديپلماسي معاصر نيز پيام‏هايي كه ميان سران كشورها مبادله مي‏شود، در هماهنگي سياست جهاني و تنش‏زدايي بين‏المللي، نقش بسيار تعيين‏كننده و سازنده دارد.
2-    وفود يا هيأت‏هاي نمايندگي:
 در حكومت نبوي، پذيرش سفيران توأم با آداب و تشريفات خاص صورت مي‏گرفت. پيامبر صلي‏الله‏عليه‏و‏آله سفيران خارجي را در مسجد بزرگ مدينه ـ در جايي كه معروف به «اسطوانة الوفود» (ستون سفيران) بوده و هنوز هم باقي است ـ به حضور مي‏پذيرفت. تعداد هفتاد و يك نمونه از وفود (هيأت‏هاي نمايندگي) در دوران رسالت و چگونگي مذاكرات و اهداف آنها به ثبت رسيده است. هيأت‏هاي نمايندگي در سال نهم هجري به گونه‏اي افزايش يافت كه سيره‏نويسان آن را «عام الوفود» ناميدند.
مهم‏ترين محورهاي مذاكرات وفود عبارت بودند از:
ـ ملاقات با پيامبر صلي‏الله‏عليه‏و‏آله و تحقيق درباره اسلام؛
ـ عقد قراردادهاي صلح (دوجانبه يا چندجانبه)؛
ـ درخواست كمك‏هاي اقتصادي؛
ـ واگذاري صلاحيت اداره مناطق به بعضي از رؤساي قبايل در صورت صلاحديد؛
ـ پيمان بي‏طرفي و پرهيز از شركت در اقدامات خصمانه عليه مسلمانان؛
ـ پذيرش حاكميت جديد كه در رهبري پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله تجلّي يافته بود.
3-    آداب پذيرش سفيران: پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله با سفيران اعزامي جوامع ديگر رفتار حسنه و نيكي داشتند. آنان در مدت مأموريتشان از احترام و مصونيت كامل برخوردار بودند و مي‏توانستند بي‏هيچ محدوديتي پيامشان را ابلاغ كنند.
پيامبراكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله و هيأت‏همراه‏درمراسم‏پذيرش‏سفيران، لباس خوب بر تن مي‏كردند و از آنان به طور رسمي استقبال مي‏نمودند. دارالضيفان (مهمان‏سرا) مخصوص پذيرايي سفيران وجود داشت و با سفيران با توجه به موقعيت شخصي و مقام اعزام‏كننده آنها رفتار مي‏كردند.
دادن هدايا به سفيران، امري بود كه جزء تشريفات به شمار مي‏رفت. تاريخ نمونه‏هايي از اعطاي هدايا توسط پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آلهرا ثبت كرده است.
پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله به سفير فروه‏بن عمرو جذامي عامل قيصر در عمان كه حامل هديه‏اي همراه با خبر اسلام آوردن فروه بود، پانصد درهم هديه داد. همچنين قاصد باذان عامل كسري در يمن را مورد لطف قرار داد و كمربندي به وي اهدا كرد كه در آن طلا و نقره به كار رفته بود. از آن پس مردم او را «ذوالمفخره» (صاحب كمربند) مي‏گفتند.
نقل شده كه پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله در هنگام رحلت وصيت كرد كه جانشينان او نيز، اين سيره را ادامه بدهند و به سفيران هدايايي بدهند. هرگاه سفيران مسلمان هدايايي دريافت مي‏كردند، به بيت‏المال تعلّق مي‏گرفت.
آثار ديپلماسي پيامبر صلي‏الله‏عليه‏و‏آله:
آثار عمده ديپلماسي حكيمانه پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله پس از رحلت ايشان، در دوران خلفا به بار نشست. سقوط امپراتوري روم در عقب‏نشيني هرقل (از مناطق شام) و فروپاشي امپراتوري ايران بازتاب سياستي است كه پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله از سال ششم هجري در زمينه توسعه روابط بين‏الملل و گسترش سياست ديپلماسي اتخاذ نمود.
فتوحات مسلمانان در عصر خلفا، عنواني است كه مورخان به آثار سياسي و بازتاب روابط بين‏المللي رسول خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله داده‏اند. در واقع، ظهور قدرتمند اسلام در عرصه جهاني در آن دوران قدرت‏ها را واداشت تا به اين واقعيت تن در دهند كه قدرت به حكومت جديد، مكتب نوپا و ملت تازه‏اي انتقال يافته است.
سقوط سلطنت هفت‏صد ساله قيصر روم، آزادي سرزمين‏هاي عراق و ايران به دست لشكر فاتح اسلام و سقوط قدرت ساساني و تاج و تخت كياني و انزواي امپراتوري روم در مدت كوتاه، آثار شيوه حكيمانه‏اي است كه پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏و‏آله در زمينه روابط بين‏المللي اتخاذ كرده بود.
دوران پس از رسالت
روابط ديپلماسي جامعه اسلامي در دوران پس از رحلت پيامبر اكرم صلي‏الله‏عليه‏ و‏آله بسيار كمرنگ ادامه يافت. از جمله نقل شده كه در دوران ابوبكر سفيري از جانب قيصر روم آمد، اما از محتواي مأموريت او اطلاعي در دست نيست. همچنين در زمان خليفه دوم سفيراني از جانب قيصر روم به مدينه آمدند.
در زمان بيعت با امام علي عليه‏السلام، نمايندگاني از عراق و مصر حضور داشته‏اند كه خود بيانگر تداوم ديپلماسي صدر اسلام است. واقعيت اين است كه مدت پنج سال خلافت اميرمؤمنان عليه‏السلام چنان درگير جنگ‏هاي تحميلي (جمل، صفين و نهروان) گرديد، كه فرصتي براي فتوحات اسلامي و توسعه روابط ديپلماتيك باقي نگذاشت. در يك جمع‏بندي مي‏توان گفت كه در دوران خلفا، از تحرك پويا و ابتكار فعال پيامبر صلي‏الله‏عليه‏و‏آله در عرصه روابط بين‏المللي و ديپلماسي اسلام خبري نيست. چون هر يك از خلفا در مدت زمام‏داري‏شان، بيشتر درگير مشكلات و شورش‏هاي داخلي گرديدند.
با تشكيل دولت اموي نيز، سفيراني بين دمشق و بيزانس رفت و آمد داشتند. با پيش‏روي اسلام به سوي شرق، هشام‏بن عبدالملك خليفه اموي، در سال 108 هجري سفيري به نام سليمان نزد هسان تسونگ امپراتور چين اعزام داشت. از اين‏رو، روابط بين اعراب و چين گسترش يافت، بخصوص در دوره عباسيان هنگامي كه آنان لشكري به چين فرستادند تا پادشاه چين را در برابر رقيب وي ياري دهند. در دوران فاطميون مصر و به ويژه در زمان المستنصرباللّه سفيران روم براي توسعه روابط بازرگاني به آن كشور آمدند؛ چراكه مصر كشوري مهم بود و رومي‏ها بدان علاقه داشتند. اين روابطْ توسعه يافت و مصر دولت بزرگي شد؛ به گونه‏اي كه گفته شد: در يك نوبت،14سفيرازكشورهاي‏ گوناگون‏ درقاهره ‏گردآمدند.
در دوره عباسيان عهدنامه‏هاي متعددي بين حكومت عباسي و امپراتور روم شرقي و ديگران به امضا رسيده است. مسعودي از دوران هارون‏الرشيد تا زمان خودش، از انعقاد دوازده عهدنامه ميان كشور اسلامي و ديگر كشورها نام مي‏برد. البته سياست بين‏المللي دولت‏هاي اسلامي و ديپلماسي جهان اسلام در دوران پس از رسالت نيازمند بحث و بررسي است كه در فرصت مناسب بايد به آن پرداخته شود.
گفتار دوم:تاسیس سفارت دایم
در گذشته سفارت حالت موقت داشت. دولت‏ها براي انجام هر مأموريتي شخص يا هيأتي را به عنوان سفير اعزام مي‏كردند. رشد تمدن و گسترش روابط بين‏المللي به تدريج ضرورت تأسيس سفارت و نمايندگي نسبتا دائمي كشورها را ايجاب كرد. از نظر تاريخي، در خصوص جايگزيني سفير دائم به جاي سفير موقت، ديدگاه‏هاي متفاوتي وجود دارد.
برخي از نويسندگان معتقدند: غربيان انديشه فرستادن كنسول را از مسلمانان آموخته‏اند؛ زيرا در جنگ‏هاي صليبي مسلمانان به موجب پيمان‏هاي خاصي، حق تعيين كنسولي را به منظور رسيدگي به امور شخصي اتباع بيگانه به رسميت شناخته بودند، كه به تدريج تحت عنوان «كاپيتولاسيون»در عرصه بين‏الملل مطرح شد. در اين مسئله كه شناسايي حق كنسولي بيگانگان از ابتكارات دولت عثماني مي‏باشد، همه اتفاق نظر دارند. به اعتراف مورخان ايتاليايي، در سال 1453م با فتح قسطنطنيه چنين حقي از سوي دولت عثماني براي اتباع بيگانه به رسميت شناخته شد. با انعقاد قرارداد 1535 و 1637 بين عثماني و فرانسه و انعقاد قرارداد 1675 بين عثماني و انگلستان و سرانجام در سال 1740م، اين معاهده كامل شد. البته ما درصدد ارزيابي معايب كاپيتولاسيون و رفتار ساده‏لوحانه عثماني‏ها نيستيم، ولي ‏نكته‏اي كه در اينجا قابل توجه ‏است ‏كه‏ اصل ‏ابتكار شناسايي ‏حق ‏كنسولي ‏براي‏ بيگانگان مي‏باشد كه توسط دولت عثماني انجام گرفته است.
نكته‏اي كه در سير تحول روابط ديپلماسي جامعه اسلامي شايان توجه است، تقدم زماني جامعه اسلامي در اين زمينه و حتي ابتكار جايگزيني سفير دائم به جاي سفير موقت مي‏باشد.

گفتار سوم:وظايف سفيران
سفيران و ديپلمات‏هاي سياسي در مدت مأموريتشان (دائم يا موقت) تجلّي قدرت، نماد استقلال، الگوي حاكميت ملي و در يك كلام نماينده كشور فرستنده به شمار مي‏روند. با توجه به اهميت روابط ديپلماسي، كشورهاي اسلامي در اين زمينه، نكاتي را رعايت مي‏كردند كه بسيار آموزنده و جالب به نظر مي‏رسد.
خليفه يا سلطان كشور اسلامي، سفيرانشان (نمايندگانشان) را معمولاً از ميان معتمداني داراي صفات ذيل انتخاب مي‏كردند: حيثيت و شهرت علمي، كفايت و چابكي، ارزش و اطمينان، قيافه و سيما، ساختمان بدني و تناسب اندام و زيبايي‏هاي صوري، غيرتمندي و حضور ذهن. چون اغلبْ شخص واحدي با ويژگي‏هاي لازم كمتر پيدا مي‏شد، هيأتي را مركب از دو يا سه نفر به عنوان سفير مي‏فرستادند: يكي مرد شمشير، ديگري مرد دانش و سوم‏ فردي ‏مستشار (دبير) كه ‏سمت ‏منشي‏گري ‏هيأت ‏را داشت. (خدورى، 1335،365)
آنان همان‏گونه كه نقش مهم و وظايف حساسي بر عهده دارند، از مزايا و مصونيت‏هايي نيز برخوردارند كه به طور

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های روابط دیپلماتیک، منافع ملی، پناهندگان، رسانه های گروهی Next Entries پایان نامه با کلید واژه های حقوق بین الملل، سفارتخانه، روابط دیپلماتیک، نظام حقوقی