پایان نامه با کلید واژه های تملیک تدریجی، انتقال مالکیت، حقوق ایران، فقه وحقوق

دانلود پایان نامه ارشد

ابهامات وخلأهای تحقیقاتی درباره تملیک تدریجی درفقه وحقوق ایران درحقوق ایران ازجمله مهمترین اهداف این تحقیق می باشد وبااین دیدگاه آغاز به نگارش این تحقیق می کنیم که چراغ راهی برای تحقیقات آینده دراین خصوص باشد ، ازدیگر سو با توجه به پیشرفت وگسترش روزافزون صنعت ساختمان ورواج قراردادهای پیش فروش درمیان مردم وخریدارانی که توانایی خرید مسکن رابصورت نقدی ویکباره ندارند ، این تحقیق با اهداف کلی زیرانجام می گیرد.
• تضمین حقوق مصرف کنندگان(پیش خریداران)
• جلوگیری ازوقوع مشکلات عدیده حقوقی برای پیش خریداران وبعضا سازندگان
• کاهش معاملات معارض وجلوگیری ازانجام آنهاازطریق پیش فروش
• جلوگیری وکاهش برخی ازجرائم نظیرکلاهبرداری ازطریق پیش فروش

چ) روش تحقیق وشیوه جمع آوری اطلاعات:
روش تحقیق دراین پایان نامه «تحلیلی توصیفی» است ونظربه آنکه تحقیق یادشده درحوزه علوم انسانی انجام می گیرد ، شیوه جمع آوری اطلاعات وگردآوری مطالب «کتابخانه ای» یا «اسنادی» خواهدبود که ازطریق «فیش برداری» انجام خواهدگرفت.
درخصوص روش کتابخانه ای باید گفت که این روش که به روش مطالعه ای نیزمعروف است ، درتمام تحقیقات علمی مورد استفاده قرار می گیرد و یکی ازروشهای انجام تحقیق بوده که محقق ، درآن تحقیق خودرا ازراه مطالعه منابع و مأخذ گوناگون انجام خواهدداد و ازابتدا تا انتها متکی بریافته های تحقیق کتابخانه ای است.
درخصوص فیش برداری یافیش نویسی هم بایدگفت که ازجمله روشهای یادداشت برداری است که بااستفاده ازآن میتوان به مطالب نظم وانسجام بخشید.

د) سؤالات تحقیق:
1) علت پذیرش تملیک تدریجی در نظام حقوقی ایران چیست؟
2) نسبت و رابطه ی تملیک تدریجی با موازین فقهی و حقوقی زمان انتقال مالکیت چیست؟

هـ) فرضیه های تحقیق:
1) بایدگفت نظربه بررسی ها وارزیابی های انجام گرفته بنظر میرسد علت پذیرش تملیک تدریجی جلوگیری از تضییع حقوق مصرف کنندگان ( پیش خریداران) وتضمین حقوق آنان وجلوگیری از تشکیل پرونده هایی است که نمونه هایی ازآنها رادرسالیان نه چندان دور درپروژه های مانند ارکیده شاهد بوده ایم.
2) به نظر میرسد تملیک تدريجي که بموجب آن خریدارعلاوه بر مالکیتش برزمین به هرمیزان ومقداری که از ساختمان ساخته شود خوبه خود مالک می گردد ، باموازین فقهی و حقوقی ایران انطباق کامل دارد چراکه هم پیشینه فقهی دارد وهم آنکه قانون پیش فروش ساختمان به تاییدفقهای شورای نگهبان رسیده است.

و) تعریف واژه ها واصطلاحات تحقیق:
مال : مال چیزی است که متقاضی داشته باشد وعقلا به آن میل ورغبت کنند.
مالکیت : مالکیت عبارت ازرابطه ای است بین شخص وچیزمادی که قانون آن رامعتبرشناخته وبه مالک حق می دهدکه انتفاعات ممکنه راازآن ببرد وکسی نتواندازآن جلوگیری کند.
تملیک: مالی رابه ملکیت دیگری درآوردن
عقد تملیکی: عقدناقل عین یاناقل منافع است مانندعقد بیع وعقداجاره وعقدانتشارکتاب ، ممکن است عقد تملیکی روی طلب باشد چنانکه درانتقال طلب دیده می شود.

ی) سامانه ی تحقیق:
دراین تحقیق پس ازذکر یک مقدمه کوتاه ، دردو بخش وبه انضمام یک نتیجه گیری کلی به بررسی «تملیک تدریجی درفقه وحقوق ایران»خواهیم پرداخت.
دربخش نخست باعنوان «کلیات ومفاهیم» که ازدو فصل تشکیل شده است باهدف شناخت بیشتربرخی ازتعابیرومفاهیم حقوقی مورداستفاده دراین تحقیق به معرفی وبررسی این تعابیرومفاهیم خواهیم پرداخت.
دردومین بخش که باعنوان «انتقال مالکیت وتملیک تدریجی» نامگذاری شده است ومشتمل بر دوفصل می باشد ، سعی براین بوده است که به بررسی چگونگی انتقال مالکیت ازمنظرفقه وحقوق ایران نگاهی داشته باشیم و درادامه ضمن بررسی «مصادیق رایج توافق طرفین درتعیین زمان انتقال مالکیت» چگونگی زمان انتقال مالکیت درفقه وحقوق ایران مورد بررسی وتحقیق قرارگرفته است.

بخش نخست : کلیات و مفاهیم

غنای طبع بود کیمیای روحانی
چو مال نیست میسر به دل توانگر باش
صائب

فصل نخست : مال ، ملک و مالکیت
مبحث نخست : واژه شناسی مال و ملک
گفتار نخست : معنای لغوی واصطلاحی مال
مال کلمه ای عربی است1وبه معنای چیزی است که مورد توجّه انسان قرار گیرد، و انسان بخواهد مالک آن شود، گویا این کلمه از مصدر میل گرفته شده است، چون مال، چیزی است که دل آدمی به سوی آن متمایل می‏شودو درلغت به هرآن چیزی که شایسته به مالکیت درآمدن وحیازت باشد مال گویند وبه عبارت دیگر هرعین یامنفعتی راکه انسان درعمل مالک شود به آن مال گویند.2
در لغت نامه دهخدا در ذیل واژه مال اینگونه آمده است : «خواسته و آنچه در ملک کسی باشد… هر چیز که در تملک کسی باشد… هر آنچه در تصرف و در ید کسی باشد…3 ».
فرهنگ فارسی معین نیز درتعریف مال آنچه که درملک کسی باشد وارزش مبادله داشته باشد رامال دانسته است.4
درترمینولوژی حقوق نیز درتعریف واژه مال آمده است : «مال دراصل ازفعل ماضی میل است به معنای خواستن. درفارسی هم به مال خواسته می گویند.»5
بدون شک واژه مال درطول تاریخ دچاردگرگونی فراوان شده است و به تدریج عرف مصادیق تازه وجدیدی را به مال افزوده است و لذا بنظرمی رسد به ناچار برای تعریف مال ازعرف کمک گرفت .
درتعریف عرف هم اینگونه گفته اند: «عرف امری است که روانهای مردم برآن استقراریافته وخردهابرآن گواهی می دهندوطبیعت انسانها ، آن رابه دیده پذیرش می نگرند6.»
امروزه با گسترش روزافزون صنعت وتحولات اجتماعی شناخت مفهوم مال دشوارترشده است. درگذشته بیشتر به چیزی مال گفته می شد که مادی و قابل دیدن و لمس کردن باشد مانند خانه ، میوه ، لباس و… اماامروزه بعضی ازاموال درعالم خارج دیده نمی شوندوقابل لمس نیستند مانند دیون ومطالبات و حق اختراع وسرقفلی و…
درگذشته تنهاصاحبان املاک ثروتمند محسوب می شدند ، اماامروزه سهامداران شرکتهای بزرگ نیز ثروتمندمحسوب می شوند چراکه جامعه امروزی باسرعت بـه سمت غیرمادی شدن (اعتباری شدن) پیش می رود وبااین رویه شاهد آن هستیم که بسیاری ازارزشهای مالی غیرمادی همچون علائم تجاری ومالکیتهای فکری دارای ارزش بیشتری ازاموال مادی هستند، همچنان که دربرخی موارد پروانه بهره برداری اززمین به مراتب بسیار ارزشمندترازخودزمین است.
بسیاری ازفقها مال راتعریف نکرده وآن رابی نیاز ازتعریف دانسته اند و به عرف واگذار کرده اند.یکی از فقیهان درباره معنای مال اینگونه می گوید: «معنای ملکیت ومالیت وملک و مال عرفی است که به توضیح شرع ونیز دلیل شرعی نیازندارد ، بلکه برای تعریف آنها باید عرف و لغت را دید.»7
فقیهی دیگر مالیت را اعتباری عقلائی می داند که برخاسته از غرض ورغبت مردم به آن است ، به گونه ای که برای بدست آوردنش بریکدیگر پیشی گرفته و کشمکش می کنند ، خواه مانند غذا از نیازهای اولیه باشد یاهمچون ادویه که به آن نیاز عارضی دارند یا برای رفاه و لذت باشد ، البته همین که مردم به چیزی رغبت کنند به کشمکش نمی انجامد بلکه باید کمیاب نیز باشد و لذا به آب درکنار رودخانه ها و همچنین هیزم درجنگل وریگ درصحرا مال گفته نمی شود.8
امام خمینی (ره) نیز در تعریف مال اینگونه گفته اند که : «مال چیزی است که متقاضی داشته باشد وعقلا به آن میل ورغبت کنند.»9بنابراین اگرچیزی به قدری فراوان شود که هرگاه اراده شود بدون هیچگونه زحمتی بتوان آن رابدست آورد آن را مال می گویند همانند آب رودخانه و ریگ صحرا ونورخورشید وهوابرای تنفس.
قانون مدنی ایران نیز تعریفی از مال ارائه نداده است ، امامصادیق وانواع آن را درباب اول از کتاب اول بیان کرده است ، لیکن دکتر جعفری لنگرودی در ماده 11 طرح پیشنهادی اصلاح قانون مدنی که ارائه داده است اینگونه به تعریف مال پرداخته است : «آنچه که قابلیت اختصاص ونقل وانتقال درمبادلات راداشته ودارای نفع عقلائی بطور نوعی باشد مال است ، هرچند که هنوزبه ملکیت کسی در نیامده باشد.»10
لذاباتوجه به آنچه بیان گردید ، هریک ازحقوقدانان به زعم خود سعی دربیان تعریفی کامل از مال داشته اند که درادامه به تجزیه وتحلیل این تعاریف خواهیم پرداخت.
برخی گفته اند فرق بین مال وشیء دراین است که مال همواره دارای ارزش مبادله اقتصادی وقابل تقویم به پول است ، اماشیء ممکن است دارای ارزش مبادله اقتصادی باشدیانباشد ، لذاهرمالی شیء است ولی هر شیئی مال نیست ، مال لازم نیست محسوس و مادی باشد.11
برخی دیگر نیز اینگونه گفته اند که مال دراصل مخصوص طلا ونقره بوده و سپس مفهوم آن توسعه یافته و شامل هرچیزقابل انتفاعی گردیده ، پس هرچیزی که برای انسان نافع واستفاده ازآن ممکن باشدرامال گویند. امابه شرط اینکه مملوک ویاقابل تملک باشد ، یعنی انسان بتواند آن راازطریق حیازت تحت اختیاروسلطه خوددرآورد ، بنابراین اشیایی که اختصاص به اشخاص معینی نداشته وقابل تملک نباشد مثل آفتاب وماه وهرچه ازاین قبیل باشد مال برآنهاصادق نیست.پس نسبت بین مال و شیء ازحیث مفهوم ، عموم و خصوص مطلق است ، به این معنی که شیء اعم ازمال است.12
برخی دیگر از شارحان قانون مدنی نیز گفته اند دراصطلاح حقوقی به چیزی مال گفته می شود که قابل داد وستد باشدوبرای عرضه وتقاضا مطرح بوده وبتوان آن رابه پول ارزیابی کرد.13
دیگر اساتید نیز درتعریف مال گفته اند :
«ازنظرحقوقی به چیزی مال گویندکه دارای 2 شرط اساسی باشد:
1. مفید باشدونیازی رابرآورد ، خواه آن نیازمادی باشد یا معنوی
2. قابل اختصاص یافتن به شخص یاملت معین باشد.»14
اینک با توجه به آنچه گفته شد به تجزیه وتحلیل تعاریف یادشده می پردازیم .
برخی ازحقوقدانان سعی درآن داشته اندکه مال رابراساس ویژگیهای «مفیدبودن» تعریف کنند ، این تعریف که به تعریف مال درحقوق رم بسیارنزدیک است براساس تفکیک بین شیء ومال می باشد ، اشیاء زیادی دراطراف ماوجود دارد اماهمه آنهامال نیستند بلکه آنهایی مال هستندکه مفیدباشند.
لذامال باید مفید باشد ونیازمادی یامعنوی انسان راتأمین کند و مقصودازنفع مادی نفعی است که یکی از نیازهای جسمی و فیزیکی شخص رابرطرف کند ومقصود ازنفع معنوی نیزآن است که بتواند یکی ازنیازهای روحی ومعنوی انسان رابرطرف کند ، بااین توضیح یک قطعه سنگ یا چوب بی ارزش هیچ نیازمادی یا معنوی رابرآورده نمی کند ومال به حساب نمی آید ، امااگراین سنگ یا چوب راتراش دهند به گونه ای که بتوان برای تزئین ازآن استفاده نمود میتوان به آن مال گفت ، چراکه دراین حالت یک نیازمعنوی(پاسخ به حس زیبایی طلبی انسان) رابرآورده می کند.
لیکن مبنای مفیدبودن بااین انتقاد مواجه شده است که بسیاری ازاشیاء درعالم هستندکه برای جسم یاروح مامفیدهستند ، اما مال نیستندمانند خون که برای مامفیداست اماتازمانیکه دربدن جریان دارد مال به حساب نمی آید.همچنین اشیایی مانند دریا ، هوا ، نور و خورشید که برای انسان دارای اهمیت بوده وبسیارمفید می باشند ونیاز انسان رابرطرف می کنند اما مال به حساب نمی آیند.
برخی دیگر از حقوقدانان مال رابرمبنای قابلیت اختصاص تعریف کرده اند وبراین عقیده اندکه اشیایی مانند دریاها ، هوا ونور خورشید اگرچه برای انسان مفید هستند امابه حکم طبیعت قابلیت اختصاص به شخص یااشخاص راندارند ولذا هیچکس نمی تواند نسبت به آنها ادعای مالکیت انحصاری واختصاصی کند بنابراین باید گفت مال آن چیزی است که قابلیت اختصاص به فرد را داشته باشد واشیاء به لحاظ حقوقی زمانی مال محسوب می شوندکه بتوانند دراختیارانسان قرار گیرند.
تعریف یادشده نیزباانتقاد مواجه است چراکه برخی ازاشیاء به علت کثرت ورایگان بودن ، علیرغم قابلیت اختصاص ، مال نیستند ولذاصرف قابل اختصاص بودن چیزی نمی تواندباعث مالیت آن گردد.
ازسوی دیگر امروزه میتوان برخی ازاشیایی راکه درگذشته امکان دسترسی وتملک آنها وجودنداشته است رابه کنترل خویش درآورد ، بعنوان مثال هوا را بصورت فشرده درآورده ودرکپسول برای استفاده درزیرآب یا مصارف دیگربه کار میبرند یا حتی امروزه امواج رابه کنترل درآورده اندکه مطابق این تعریف باید مال محسوب شوند واین درحالیست که همگان براین عقیده اندکه این اشیاء مال نمی باشند.
عده ای دیگر ازحقوقدانان نی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های انتقال مالکیت، حقوق ایران، تملیک تدریجی، فقه وحقوق Next Entries پایان نامه با کلید واژه های ارزش اقتصادی، قانون مدنی، حقوق ایران، فقه اسلامی