پایان نامه با کلید واژه های تراکم جمعیتی، ساختار سنی جمعیت، مناطق شهری، کنترل موالید

دانلود پایان نامه ارشد

رشد
1
1319
60066

2
1335
62502
35/0
3
1345
93241
8/3
4
1355
135920
8/3
5
1365
220482
3/5
6
1370
275298
6/3
7
1375
326776
4/3
8
1385
432194
8/2
9
1390
582652
15/6
مأخذ : مرکز آمار ایران،1390
3-2-4-2 تعداد و بعد خانوار
تعداد افرادی که در محل مشترک زندگی کرده و دارای سفره مشترک هستند(خواه هم خرج باشند یا نباشند) خانوار به حساب می آیند.
تعداد خانوارهای شهر یزد از 15436 خانوار در سال 1335 به 168528 خانوار درسال 1390 افزایش یافته است. نوسانات بعد خانوار نیز در شهر یزد چندان قابل ملاحظه نبوده، به طوری که بعد خانوار از 11/4 در سال 1335 به 45/3 در سال 1390 رسیده است. آمار مذکور نشان دهنده کاهش تدریجی بعد خانوار می باشد . مهم ترین عامل مؤثر در این امر ، اجرای سیاست های کنترل موالید می باشد که طی دهه های اخیر تأثیر مهمی در کاهش موالید و تعداد فرزندان داشته است.
جدول شماره(3-3) : روند تغییرات بعد خانوار شهر یزد طی سال های 1335-1390
سال
تعداد جمعیت (نفر)
تعداد خانوار
بعد خانوار
1335
62502
15436
11/4
1345
93241
20835
47/4
1355
135925
30861
40/4
1365
230483
50809
53/4
1375
326776
73222
46/4
1385
432194
113149
81/3
1390
582652
168528
45/3
مأخذ: مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال های 1335-1390
3-2-4-3 ترکیب و ساختار سنی و جنسی جمعیت
3-2-4-3-1 ترکیب و ساختار سنی
ساختار سنی جمعیت در سال های اخیر به شدت تحت تأثیر برنامه های تنظیم خانواده ، گرایش فراوان به کاهش جمعیت تعداد فرزندان در خانوارهاست. به طوری که هرم سنی جمعیت که در گذشته به شکل مثلث کامل با قاعده کشیده بود که نشان از فراوانی تعداد کودکان و نوجوانان زیر 15 سال داشت، اکنون جمع شده و کوچکتر از بدنه هرم سنی گردیده است و در نتیجه شکل هرم سنی دستخوش تغییر شکل شده است. توزیع جمعیت در گروه های عمده سنی شهر یزد نشان می دهد که در سال 1390، 2/25 درصد جمعیت در گروه های سنی کمتر از 15 سال ، 6/69 درصد در گروه سنی 64-15 ساله قرار دارد و 5 درصد هم جزء گروه سالخوردگان می باشد که بیش از 65 سال سن داشته اند. در واقع شهر یزد مانند دیگر شهرهای کشور با پدیده جوانی جمعیت مواجه است. به گونه ای که در سال 1390 بیشترین جمعیت متعلق به گروه سنی 29-25 سال برابر 70658 نفر می باشد (طرح تفصیلی شهر یزد ، 1388: 100-102). بر اساس سرشماری عمومی سال 1390، شهر یزد جمعیتی معادل 582652 نفر را در خود جای داده است، همچنین بیشترین نرخ رشد جمعیت نیز مربوط به دوره 1385-1390 ، به میزان 15/6 درصد بوده است.
شکل(3-2) : ساختار سنی جمعیت در مناطق شهری شهر یزد (1385)

جدول شماره(3-4) : تعداد و روند جمعیت شهر یزد به تفکیک گروه های سنی طی سال های 1335-1390
گروه های سنی
سال

14-0 ساله
64-15 ساله
65 ساله و بیشتر
اظهار نشده
جمع
1335
تعداد
24938
35098
3430
36
63502

درصد
2/39
2/55
4/5
05/
100
1345
تعداد
39987
48208
5046

93241

درصد
9/42
7/51
4/5

100
1355
تعداد
55481
73958
6486

135925

درصد
8/40
4/54
7/4

100
1365
تعداد
100510
121781
8073
119
230483

درصد
6/43
8/52
5/3
05/0
100
1375
تعداد
123484
189942
13310
40
326776

درصد
8/37
1/58
4/1
01/0
100
1385
تعداد
104842
307744
19608

432194

درصد
3/24
2/71
5/4

100
1390
تعداد
146660
405581
29269
1142
582682

درصد
2/25
6/69
5
2/0
100
مأخذ: مرکز آمار ایران ، سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1335-1390

3-2-4-3-2 نسبت جنسی
نسبت جنسی عبارت است از نسبت تعداد مردان به زنان که معمولاً به صورت درصد بیان می شود. به عبارتی دیگر نسبت جنسی بیانگر تعداد مردان در برابر هر 100 نفر زن میباشد.
متوسط میزان نسبت جنسی در محلات شهر یزد 107 میباشد. ولی میزان این متغییر در سطح محلات شهر یزد متفاوت است. در بررسی نسبت جنسی در میان مناطق 3 گانه شهر یزد در سال 1385، منطقه سه دارای بیشترین نسبت جنسی و منطقه یک دارای کمترین نسبت جنسی میباشد.

شکل(3-3): بررسی نسبت جنسی در مناطق شهری یزد (1385)
3-2-4-4 تراکم جمعیت در سطح شهر یزد
تراکم جمعیتی به معنای تعداد جمعیت در واحد سطح و معمولاً به صورت نفر در هکتار بیان میشود. متوسط تراکم جمعیتی محلات شهر یزد در سال 1385، 40 نفر در هر هکتار میباشد که نسبت به سال 1375، 7 نفر در هر هکتار افزایش داشته است.
با توجه به آمار و ارقام سال 1390 شهر یزد بالغ بر 17 هزار هکتار مساحت دارد که با توجه به شمار جمعیت آن که بالغ بر 582 هزار نفر است. متوسط تراکم ناخالص در سطح شهر برابر 20 نفر در هکتار است. گسترش بی رویه شهر در سال های اخیر و تداخل سطوح مختلف کاربری های متفاوت به ویژه سطوح مربوط به کارخانجات بزرگ در درون بافت شهری، محوطه راه آهن و فرودگاه و عرصه های وسیعی از قبیل عرصه های تاریخی و حریم های آثار باستانی و میراث فرهنگی عمده ترین علت کاهش تراکم در این شهر می باشد. زیرا در حالی که در اکثر شهرهای بزرگ کشور میزان تراکم ناخالص بین 50 تا 100 نفر در هکتار است، تراکم شهر یزد نشان دهنده فراوانی اراضی شهری و بدون جمعیت مناسب می باشد.تراکم جمعیت در محلات شهر یزد تنوع بسیار و گستردگی فراوان دارد. در بافت های قدیمی شهر مانند گازارگاه میزان تراکم ناخالص تا حدود 120 نفر در هکتار افزایش می یابد. در محله خراشاه نیز تراکم 110 نفر در هکتار گزارش شده است.در محله قاسم آباد 4/1 نفر در هکتار گزارش شده است. تراکم مطلوب و متعادل در محلاتی همچون صفائیه 4/38 نفر در هکتار و یا در محله سردوراه 52 تا 59 نفر در هکتار مشاهده می شود. این تفاوت های آشکار نشان می دهد که فضاهای بسیاری در درون بافت شهری گنجایش جمعیت پذیری فراوان دارد و توسعه و گسترش شهر در اراضی اطراف شهر ضرورتی ندارد.
از مقایسه تراکم جمعیتی مناطق سه گانه شهر یزد میتوان چنین نتیجه گرفت که شهر یزد در تمامی مناطق با افزایش تراکم روبه رو بوده است و البته این افزایش در منطقه 2 چشمگیرتر است.
تراکم جمعیتی در محلات مرکزی شهر بالاتر از تراکم جمعیتی در محلات حاشیهای است و این امر شاید ناشی از روند توسعه شهر از مرکز به سمت پیرامون و نیز توزیع مناسبتر خدمات و امکانات در مرکز شهر یزد باشد که جمعیت بیشتری را به سوی خود جذب کرده است.

شکل (3-4): مقایسه تراکم جمعیتی مناطق شهر یزد طی سالهای 1375 ـ 1385
3-2-4-5 خصوصیات اجتماعی شهر و محلات مختلف آن
شهر یزد از باستانی ترین شهرهای کشور در جبهه میانی فلات ایران و در همسایگی کویر مرکزی است که سابقه سکونت و زندگی شهری در آن به هزاره های قبل از اسلام باز می گردد که به این منطقه، ایساتیس به معنای بزکوهی اتلاق می شود.
محدوده محلات تاریخی و قدیمی شهر شامل 42 محله قدیمی و سنتی این شهر است. ولی این محلات با تغییرات ساختمانی و شبکه های ارتباطی و به ویژه شهرک سازی سال های تغییر کرده و محلات عملکردی رایج امروزی شهر با آن متفاوت است.
بررسی برخی خصوصیات عمده اجتماعی بین محلات شهری یزد تفاوت های موجود در این زمینه را نمایان می سازد. متوسط بعد خانوار در شهر یزد برابر 5/4 نفر است ولی این نسبت در محلات مختلف با توجه به ویژگی های اجتماعی ساکنین هر محله متفاوت است. این میزان در محدوده محله امام شهر بین 9/4 و 1/5 نفر است. در محدوده کشتارگاه این نسبت تا 6/5 نفر نیز افزایش می یابد که نمایشگر بالا بودن سهم افراد خانوار و بخصوص تعداد فرزندان نزد خانوارهای کارگری و اقشار کم در آمد این مناطق است.
در بافت های قدیمی تر شهر مانند گازارگاه ، امیرچخماق و فهادان که بافت قدیمی شهر یزد را تشکیل می دهد به علت سالخوردگی جمعیت بعد خانوارها کمتر از میانگین کل شهر و بین 7/3 تا 3/4 نفر در هر خانوار است. در محدوده محلات صفائیه و کوی کارمندان نیز که طبقات مرفه شهری ساکن هستند میانگین تعداد خانوار کمتر از سایر مناطق گزارش شده است. در کوی کارمندان این نسبت معادل 5/3 تا 5/4 نفر و در صفائیه 7/4 نفر گزارش شده است. در حالی که در محدوده راه آهن این میزان تا 2/5 نفر در هر خانوار افزایش می یابد.
3-2-4-6 پيش‌بيني و آينده‌نگري‌ جمعيت‌ شهر يزد تا افق‌ 1400
براساس‌ مفروضات‌ پايداري‌ باروري‌ كل‌، مرگ‌ ومير و مهاجرت‌، سياست‌هاي‌ دولت‌، وضعيت‌ طرح‌ها و برنامه‌ها، توان‌هاي‌ شهر در زمينه‌ساختارهاي‌ طبيعي‌، اقتصادي‌، اجتماعي‌، كالبدي‌ و نظرات‌ كارشناسي‌، پيش‌بيني‌ مي‌شود كه‌جمعيت‌ شهر يزد در افق‌ 95، 1400 به‌ ترتيب‌ 531497 نفر و 573840 نفر برسد (مرکز آمار ایران).
3-2-5 ویژگی های اقتصادی
3-2-5-1 جمعیت در سن کار
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ، جمعیت بالای 10سال (در سن کار) شهر یزد در سال 1385، 9/83 درصد و در سال 1390، 23/73 درصد از کل جمعیت را به خود اختصاص داده است. به این ترتیب این شاخص در سال 1390 در مقایسه با سال 1385 ، 67/6 درصد کاهش داشته است( مرکز آمار ایران ، سرشماری 1390).

3-2-5-2 جمعیت فعال و غیر فعال
جمعیت فعال شهر یزد در سال 1390،65/30 درصد از کل جمعیت و 69/39 درصد از جمعیت در سن کار ( جمعیت 10تا 65 سال) را به خود اختصاص داده است. به این ترتیب و با استناد به سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهر یزد، بیشترین تعداد جمعیت بالای 10 سال در سال مذکور را جمعیت غیر فعال تشکیل می دهد که در سال 1390 سهم بیشتری از کل جمعیت و افراد بالای10 سال را به خود اختصاص داده است( مرکز آمار ایران ، سرشماری 1390).
3-2-5-3 نرخ بیکاری و اشتغال
بررسی جمعیت شاغل و بیکار در شهر یزد نتایج قابل توجهی را به همراه داشته است. به این ترتیب که 9/93 درصد از جمعیت فعال شهر در سال 1385 را افراد شاغل تشکیل داده اند که در سال 1390 با کاهش 27/4 درصدی به 63/89 درصد از جمعیت فعال رسیده است (مرکز آمار ایران ، سرشماری 1390).

شکل(3-5): توزيع‌ شاغلان‌ در بخش هاي‌ عمده‌ فعاليت‌ برحسب‌ جنس‌ در شهر يزد- 1385

جدول‌ شماره‌ (3-5): توزيع‌ شاغلان‌ در بخش هاي‌ عمده‌ فعاليت‌ برحسب‌ جنس‌ در شهر يزد- 1385
توزیع شاغلان شهر یزد
شرح
مرد و زن
مرد
زن
سهم مشارکت زنان

تعداد
درصد

كشاورزي‌، شكار و جنگلداری
1917
43/1
1852
65
39/3
استخراج‌ معدن‌
468
35/0
468
0
00/0
صنعت‌ – ساخت‌
39349
29/29
34333
0
75/12
تأمين‌ برق‌ و گاز و آب‌
2216
65/1
2017
199
98/8
ساختمان‌
19739
69/14
19681
58
29/0
عمده‌فروشي‌،خرده‌فروشي‌ تعميرا ت‌
19810
74/14
18894
916
62/4
هتل‌ و رستوران‌
1412
05/1
1263
149
57/10
حمل‌ ونقل‌ وانبارداري‌ و ارتباطات‌
12801
53/9
12349
452
53/3
واسطه گریهای مالی
3154
35/2
2685
469
87/14
مستغلات‌ و اجاره‌داري‌
3431
55/2
2609
822
96/23
اداره‌ امور عمومي‌ و دفاع‌ و تأمين‌
10583
88/7
9386
1197
31/11
آموزش‌
10168
57/7
4855
5313
25/52
بهداشت‌ ومددكاري‌ اجتماعي‌
4872
63/3
2603
2269
57/46
ساير خدمات‌ عمومي‌
3071
29/2
1944
1126
68/36
سایر فعالیتها و اظهارنشده
1505
91/10
927
439
37/2
جمع کل
134357
100
115866
18491
76/13
مأخذ: مركز آمار ايران‌
جدول‌ شماره‌ (3-6) : تحولات‌ اشتغال‌ در بخش‌هاي‌ اقتصادي‌ در شهر يزد 85-1375
بخش هاي‌اقتصادي‌
1375
1385
اشتغال‌زايي

تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
كشاورزي‌
2845
2/3
1917
43/1
928
9/1
صنعت‌ و معدن‌
37590
8/42
61771
98/45
24181
3/50
خدمات‌ و بازرگاني‌
47721
0/54
70669
60/52
22948
8/47
جمع‌
88156
0/100
134357
0/100
48057
100

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های استان یزد، ارزش افزوده، مورفولوژی، روش شناسی Next Entries پایان نامه با کلید واژه های تحلیل فضایی