پایان نامه با کلید واژه های اوقات فراغت، مصرف كننده، سبک زندگی، اشتغال زنان

دانلود پایان نامه ارشد

عناصري که زيمل، وبلن و وبر در آثار خود از آن‌ها ياد کردهاند، عبارت است از: شيوة تغذيه، خود آرايي (نوع پوشاک و پيروي از مد) نوع مسکن (دکوراسيون، معماري و اثاثيه) نوع وسيلة حمل و نقل، شيوه هاي گذران اوقات فراغت و تفريح، اطفار( رفتارهاي حاکي از نجيب زادگي يا دست و دل بازي، کشيدن سيگار در محافل عمومي، تعداد مستخدمان و آرايش آن ها). آن چنان که از تعريف آدلر از سبک زندگي معلوم است او سبک زندگي را شامل همة رفتار و افکار و احساسات فرد و حرکتش به سوي هدف مي داند. درمهمترين تحقيقات ميدانيِ اولية مبتني بر سبک زندگي ميت وان به کارهاي چاپين (1935) و اسول (1940)اشاره کرد که در آن ها تکية اصلي بر بررسي محل سکونت، نوع خانه، وسايل اتاق نشيمن و ديگر جلوه هاي عيني شأن و منزلت بود (اي. اس. اس، جلد ۱۵ :22-321) کلاکهون، ( ۱۹۵۸ ) در يک جمعبندي در مورد شاخصه هاي مورد مطالعه سبک زندگي در دهة پنجاه، به رفتارهاي شخصي مصرفي که حاکي از ترجيحات فردي است اشاره مي کند؛ مواردي مثل: نحوة استفاده از صنايع فرهنگي، تفريحي و ورزشي، نحوة بازي کردن و لباس پوشيدن.(اي. اس. اس، جلد ۳ : 22-342)
گُردُن، در جمعبندي خود چند عامل مهم را در مطالعه سبک زندگي بر مي شمرد: الگوهاي مصرف، نوع لباس، نحوة صحبت، نگرش ها و الگوهاي مربوط به نقاط تمرکز علاقه مندي در فرهنگ مانند امور جنسي، عقلانيت، دين، خانواده، ميهن پرستي، آموزش، هنرها و ورزش ها (گردن،۱۹۶۳: ۱۹). پارسونز، در کتاب مشهور خود، (نظام اجتماعي ۱۱ )، جنبه هايي از سبک زندگي را مطرح مي کند که ناشي از فناّوري مدرن است و در آن روزها سبک زندگي افراد (به خصوص خانواده ها) را نشان مي داده است؛ مواردي مثل خودرو(ها)ي خانواده، يخچال، ماشين لباسشويي و تلويزيون. او معتقد است با توجه به از بين رفتن رواج استفاده از مستخدم، ديگر از اين ملاک نميتوان بهره برد. او همين تغييرات را در مورد استفاده از اشياي عتيقه، گزارش مي کند. چرا که مدرن بودن، ديگر عرصه را براي معيارهاي سنتي تنگ کرده است(پارسونز،۱۹۶۴ : 515). برلسون و استينر مؤلفه هاي سبک زندگي را در اوقات فراغت و ذوقيات و نحوة مصرف مناسب پول مي جويند؛ مواردي مثل رسيدگي به وضع ظاهري و لباس، آداب معاشرت، سليقه زيبا شناختي، سرگرمي ها (اعم از تفريحي و ورزشي، از قايق سواري و چوگان گرفته تاتنيس و بولينگ)، خوردني ها (از شکلات کش دار شيرين گرفته تا نوع نرم و تلخ آن). (برلسون و استينر،۱۹۶۴ : ۴۸۸)
لويد وارنر، در قالب بررسي سبک زندگي يانکي سيتي افزون بر نحوة گذران اوقات فراغت و تفريحات و سليقه هاي ورزشي، به تفاوت هاي ديني و چشم اندازهاي اخلاقي، ارزش هاي سياسي، الگوهاي زندگي خانوادگي، روابط زناشويي و تربيت کودک در تحقيقات خود اشاره كرده است (مك كي، ۱۹۶۹ : 74-275) .
راجر برون، مي گويد تفاوت ها در سبک زندگی در بيا هميتترين چيزها شکل گرفته است .از عادات نوشيدن و خوردن سالاد گرفته تا انتخاب کلمات و طرز پوشيدن و عادت نشستن، همچنين شيوه هاي تربيت کودکان(مثلاً ميزان سخت گيري به آن ها در مورد دستشويي و نظافت)، رفتارهاي جنسي، بهداشتي، مذهبي و سياسي و ميزان عصبي يا رواني بودن (برون، ۱۹۶۵ : 3-132) ابرين و ديگران، معتقدند سبک زندگي در شهرنشينيِ آمريکاي اواخر دهة ۱۹۶۰ در مواردي مانند محل زندگي، مشارکت هاي محلي، نوع منزل (با حياط، گاراژ، کارگاه و … )و نوع مدرسه محل تحصيل فرزندان تجسم مييافت. ون هوتن ( ابرين و ديگران،۱۹۶۹: ۳۲) عناصر سبک زندگي را در خانواده چنين توصيف مي کند: اثاثيه، اشياء هنري، انواع لباس پوشيدن ها، مواد خواندني،آلات موسيقي، سليقه در غذا و مشروبات، روش پخت، نوع صحبت کردن در خانه (چه درکلمات و گرامر، چه در عناوين گفتگوها)، نوع گذران اوقات فراغت، بودجهبندي، روابط با فرزندان، ضوابط و روش هاي تربيت کودک، تراکم جمعيت ساکن در خانه و محل (که محدودة حريم هاي خصوصي و ميزان سر و صدا و تعاملات را تعيين مي کند)، نوع و ويژگي هاي اشتغال اعضاي شامل (خانواده، نوع لباس کار يا محل کار، فاصله محل کار تا خانه، ميزان مأموريت ها، زمان دوري از خانه)(ون هوتن، ۱۹۷۰ : 4-73)
ون فوسن، بر اهميت بررسي انجمن هايي که فرد براي غذا، ملاقات ها و يا ازدواج به آن ميپيوندد و همچنين انتخاب ميان کنسرت يا مسابقه بوکس، اسکي بازي يا لژ سواري، قايق بادباني يا پارويي براي اوقات فراغت تأکيد کرده است. (ون فوسن،۱۹۷۹ : ۱۵) . بورديو بررسي سبک زندگي را مطالعة اول، دارايي (کالاهاي تجملي يا فرهنگيا ي ) مي داند که افراد دور خودجمع کردها ند؛ مانند: خانه، ويلا، قايق تفريحي، ماشين، اثاثيه، نقاشي ها، کتاب ها، نوشابه ها،سيگارها، عطر، لباس ها و دوم، فعاليت هايي که با آن خود را متمايز نشان مي دهد: ورزش ها،بازي ها، تفريحات(پياده روي يا کوهپيمايي، اسکي يا سوارکاري، گلف يا تنيس)، لباس پوشيدن، رسيدگي به ظاهر بدن خود، نحوة استفاده از زبان و بودجهبندي (بورديو، ۱۹۸۴ : 4-173 و 283)
توبي ، در تحقيقي در مورد سبک زندگي سبک ها و مقايسه آن با زندگي هيپي ها، ساختار روابط فردي (زندگي اشتراکي) ، آداب و رسوم (کوتاه نکردن مو و رژيم گياه خواري، استفاده از داروهاي روان گردان و يوگا) انجام داد. (كلاك و بلا، 1976:7 ) استون ، در بررسي سبک زندگيِ يکي از گروه هاي مذهبي جديد از مواردي مثل عدم ازدواج، تغيير مکرر مکان اقامت،مصرف مواد روان گردان، پيوستن و جدايي مکرر از گروه هاي مختلف براي کسب تجربه ياد مي کند.( همان: ۱۰۷ ) پيز ، در بررسي پاره فرهنگ جوانان يهودي آمريکا، يکي از چهار محورمطالعه خود را سبک زندگي قرار داد که طي آن اين موارد را در نظر خواهي هاي خود گنجاند: زندگي مشترک قبل از ازدواج، مصرف ماري جوانا، همجنس بازي و زندگي در محيط هاي اشتراکي (همان: ۲۵۳). رابرت وثنو ، نيز از همين ملاک ها در تحقيق خود در مورد اديان جديدآمريکا بهره برده است. ليند پريچارد، در بررسي تغييرات ديني و اعتقادي قرن نوزدهم آمريکا در همين ملاك ها استفاده كرده است (همان: ۳۲۸). کتاب شناخته شده استارک و بينبريج(1985) آيندة دين ،که بر پايه نقد تحقيقات وثنو تدوين شده نيز ملاک هاي فوق را مبناي بررسي هاي خود قرار داده است.
مارتين سگالن، جامعه شناس فرانسوي، در جمع بندي خود از تحقيقات در مورد سبک زندگي در محدودة مسائل زناشويي سه محور را ارائه مي کند: اول، مسکن (فضاي داخلي خانه و تقسيمبندي فضاهاي خصوصي و فضاهاي عمومي و تفريحي داخلي و خارجي)؛دوم، معاشرت و شبکة روابط خويشاوندي و اتکا در امور و حوادث و تأثير اين روابط بر نوع گذران اوقات فراغت؛ سوم، نوع نگاه و رفتار در مورد اشتغال زنان و تقسيم کار در زندگي زناشويي ( سگالن، ۱۳۷۰ : ۸۴ و ۲۵۹ ). سگالن، در مورد سبک زندگي در حوزة اقتصادي در خانواده به بررسي نحوة انتقال سرمايه ها (ارث بري) و الگوهاي مصرف و توليد ميپردازد ( همان: ۹- ۲۸۸ ). چنان که هندري و ديگران نقل مي کنند، از اواسط دهة ۱۹۸۰ به بعد، ابعاد سلامت و بهداشت به منزلة يکي از مؤلفه هاي سبک زندگي مورد توجه قرار گرفت. از جمله، تحقيقات قابل توجه در اين حوزه ( آئرو و ديگران ، ۱۹۸۶ ) است. (هندري و ديگران،۱۳۸۱: ۲۳۱) جي.اي. ويل، معتقد است: سبک زندگي« علاوه بر مصرف… ارزش ها، نگرش ها مسائل جمعيت شناختي، تفاوت هاي جنسي، موقعيت اقتصادي، شغل، طبقهبندي اجتماعي،مشارکت در فعاليت هاي اوقات فراغت را نيز در بر مي گيرد ( ویل ، 215:1989)جرالد لسلی و ديگران، به تحقيق قابل توجهي اشاره مي کنند که در آن، بيشتر شهرنشينان مورد سؤال، شناخت خود را از موقعيت اجتماعي ديگران با توجه به عوامل سبک زندگي ايشان و در رأس آن لباس و سپس طرز حرکات و سبک محاوره به دست ميآ ورند. لسلي و ديگران، از جمله عوامل سبک زندگي را سليقه (مثل سليقه در انتخاب شراب، تجهيزخانه، مواد خواندني و گذران وقت) و آداب معاشرت و در يک بيان کلي الگوهاي مصرف می دانند.) لسلي و ديگران، ۱۹۹۴: 370)
و بالاخره فرن، در بحث از روش هاي تحقيقي پيشرفته گروه متمرکز، به سبک زندگي اشاره کرده و مؤلفه هاي آن را فعاليت ها (مانند کار، سرگرمي و تفريحات)، علاقه مندي ها (مانند خانواده و رسانه) و عقايد (مانند موضوعات اجتماعي، سياسي و اقتصادي) برمي شمرد. (فرن، ۲۰۰۱ : 175)
2-5-1 شاخصهای سبک زندگي و کارکردهای آن
نخستين بار ليزر در سال ۱۹۶۳ سبك زندگي را بر اساس الگوي خريد كالا تعريف مي كرد.سبك زندگي دال بر شيوة زندگي متمايز جامعه يا گروه اجتماعي است … …» به نظر وي شيوها ي كه بدان طريق مصرف كننده خريد مي كند و شيوها ي كه بدان طريق كالاي خريداري شده مصرف می‌شود»، بازتاب دهندة سبك زندگي مصرف كننده در جامعه است . سوبل نيز تأكيد مي كند كه الگوي مصرف مشاهده شونده ترين و بهترين شاخص سبك زندگي است)سوبل،1981)لامونت و همكارانش نيز ضمن تأكيد بر شيوة سازمان دادن زندگي شخصي،الگوي تفريح و مصرف را بهترين شاخص سبك زندگي مي دانند (لامونت و همکاران، 1996 : ۳۲)ديويد چيني سبك هاي زندگي را سازمان اجتماعي مصرف(چيني، منتشر نشده: ۸۹) می خواند.
به اعتقاد وي سبك زندگي راه الگومند مصرف، درك يا ارج نهادن به محصولات فرهنگ مادي است(همان: ۷۱) با عنايت به تعاريف فوق، سبك زندگي، حول محورمصرف سامان مييابد. با اين توضيح، سبك زندگي فرهنگي مجموعها ي از رفتارهاي مصرف و فعاليت فرهنگي است كه روي هم رفته داراي انسجاما ند و در گروه مشخصي ازافراد قابل تشخيص دادني است. بسته به اين که مصرف مادي يا فرهنگي افراد مد نظر باشد، ميتوان از سبک زندگي مادي يا فرهنگي سخن گفت.سبک زندگي فرهنگي يا مادي پيامدهاي گستردها ي براي زندگي فردي و اجتماعي دارد. سبك زندگي ممكن است عامل بهرهبرداري بهتر از انرژي يا از هم پاشيدن خانواده، توليد الگوهاي مهاجرت، ميزان جرم و جنايت، بهداشت و توزيع رفتارهاي بهداشتي باشد (سوبل، 1981 : 169 )
اين سؤال هم به لحاظ نظري و هم به دلايل كاربردي مهم است كه سبك زندگي چه كاركردهايي براي فرد، گروه يا جامعه دارد و پيآ مد هر سبك زندگي در سطوح سه گانة مذكور چيست؟ مباحث متعددي دربارة پيامدهاي سبک زندگي مطرح شده است که ايده هاي مندرج در برخي از آن ها را در ادامه بررسي مي کنيم.
سبک زندگي نقش مهمي در خلق هويت فردي و جمعي دارد. توالي ايده ها از زيمل تا گيدنز و بقيه محققان، دال بر آن است که سبک زندگي ها قادرند مشخصه هاي هويتي و الگوي انتخاب هاي رفتاري افراد( گیدنز، 1378 : 129-119)هويت هاي سياسي (روبرتز و فاگان ، 5:1999) جنبه هايي از حافظه تاريخي (چيني، منتشر نشده: ۵۵ ) و نگرش افراد دربارة مصرف در دنياي جديد را شکل دهند (باکاک، ۱۳۸۱ ). ويل از قول گلاسر نقل مي كند كه خلأ ناشي از فقدان دين در جوامع مدرن از طرف سبك هاي زندگي و قهرمانان پر می‌شود (ويل،۲۰۰۰ 42 🙂 و سوبل بروز سبك هاي زندگي را پاسخي به بي هنجاري جهان و عرفي شدن فزايندة آن مي داند(سوبل، ۱۹۸۱: 3)
دوماتزيه سبک زندگي فرهنگي و شيوه گذران اوقات فراغت را بر شکل دهي به شخصيت افراد نيز مؤثر دانسته است (کوچ وسر،415:1991)نکتة بسيار در خور تأمل، نقش سبک زندگي در ايجاد مشروعيت اجتماعي است. به عقيدة شيز، سبک زندگي ها قادرند از طريق ايجاد مشروعيت اجتماعي به ايجاد قدرت فرهنگي و نهايتاًبه قدرت سياسي و جتماعي منجر شوند (شيز، ۱۹۸۷: 250) با توجه به نقشي که انتظارمي رود دانشگاه ها در جامعة جديد و بالاخص در جوامع در حال توسعه ايفا کنند، داشتن مشروعيت اجتماعي بسيار حائز اهميت است.
سبك زندگي، داراي تعاملي دوسويه با سرماية فرهنگي است. سرماية فرهنگي فرد يا خانواده ميتواند سبب ايجاد برخي سبك هاي زندگي شود و سبك زندگي نيز ميتواند در جهت افزايش سرماية فرهنگي باشد. اين رابطه براي نظام هاي اجتماعي جديد كه يكي از راه هاي اساسي تحرك اجتماعي در آن ها موفقيت تحصيلي است، بسيار اهميت دارد.
2-5-2 جمع‌بندی شاخص‌ها ازمنظر نظریه پردازان:
شاخص‌های سبک زندگی: شاخص‌های سبک زندگی ازگستردگی زیادی برخورداراست؛ به گونه‌ای که راجر برون معتقد است: این شاخص‌ها، در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های سبک زندگی، طبقات اجتماعی، جامعه شناسی، سلسله مراتب Next Entries پایان نامه با کلید واژه های مصرف کنندگان، روابط اجتماعی، گروه اجتماعی، طبقات اجتماعی