پایان نامه با کلید واژه های امام صادق، امام حسین، امام حسین(ع)، امام سجاد

دانلود پایان نامه ارشد

رد بر هشام جوالیقی
رد بر طبیعیون
پیر و جوان
تدبیر در توحید(این کتاب را یکی از شاگردان هشام به نام علی بن منصور با استفاده از بحث های او گردآورده است.)
میزان
میدان
رد بر کسی که بر امامت مفضول اعتقاد دارد.40
اختلاف مردم در امامت
وصیت و رد بر منکران آن
جبر و قدر
حکمین
رد بر اعتقاد معتزله در مورد طلحه و زبیر
قدر
الفاظ
شناخت
استطاعت
هشت باب
رد بر شیطان طارق
چگونه، فتح باب اخبار می شود
رد بر ارسطا طالیس در توحید
رد بر عقاید معتزله
مجالس درباره امامت
علل تحری
فرائض(ارث)
هشام علاوه بر آنکه از متکلمین و مفکرین قرن دوم هجری بوده، از فقها و روایان حدیث هم بوده و اضافه بر اینکه در علوم عقلی شاگردانی داشته در علوم نقلی نیز گروهی از وی استفاده کرده و از او حدیث نقل کرد ه اند. ابواحمد محمد بن ابی عمیر زیاد بن عیسی متوفی به سال 217 در حدیث، ابوالحسن علی بن منصور کوفی در علم کلام، ابو جعفر محمد بن خلیل سکاک در علم کلام و یونس بن عبدالرحمن در علم فقه از جمله شاگردان برجسته هشام بن حکم بوده اند. هشام در مناظرات خود پیوسته راه جدال به وجه احسن آن را می پیمود. بدین جهت امام صادق(ع) برای مناظره در اصول دین و امور مذهبی به ویژه در بحث امامت وی را انتخاب می نمود.(صفایی، 1342: 23-21)
گفته میشود وی در سال 179 ه.ق فوت کرده است.(مظفر، 1409ق ج 2: 171-170) البته اسد حیدر در الامام الصادق و المذاب الاربعه وفات او را 197ق ذکر کرده است.(حیدر، 1403ق: 79) در خصوص فوت وی نوشتهاند که هارون، خلیفه عباسی به سبب خطری که از ناحیه هشام احساس میکرد دستور به کشتن وی داد. به همین جهت وی از سوی نیروهای خلیفه عباسی تحت تعقیب قرار گرفت. در اثر این مسئله ترس بر وجود هشام مستولی شد و در اثر همین ترس و مشکل قلبی عارض شده، دار فانی را وداع گفت.(شریف القریشی، 1430ق ج26: 236-235)
5-1-2-2 زراره بن اعین شیبانی
زراره بن اعین از بزرگان اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بود.(زرکلی، 1986م: 1123) دو سال از ایام امامت امام کاظم(ع) را نیز درک کرده است.(مظفر،1409ق ج 2: 144) نسب او به روم بازمیگردد. پدرش، اعین بن سنن، غلامی رومی از مردان بنی شیبان بود.(شریف القریشی، 1430ق ج 25: 9) او در علم فقه، حدیث و کلام، بصیرت و آگاهی کامل داشت و از برجستهترین رجال شیعه امامیه بود. امام او را مرجع مراجعات و فتوای مردم قرار داده بود. مردی سخنور و خوش بیان بود و در علم کلام و مسائل اعتقادی و استدلالی به قدری ماهر و ورزیده بود که متکلمان شیعه شاگردان مکتب او محسوب می شدند. وی علاوه بر اینکه یک محدث بزرگ، متکلم عالیقدر و فقیه برجسته بود، شاعر و ادیب باذوقی نیز به شمار می رفت. امام صادق(ع) خطاب به فیض بن مختار جعفی کوفی فرمود: «اگر می خواهی به احادیث و علوم ما برسی باید به این مرد(اشاره به زراره) مراجعه کنی.» آنگاه فرمود: «خدا بیامرزد زراره را، اگر زراره و افرادی مانند او نبودند احادیث پدرم از میان می رفت.»(حسینی میرصیفی، 1384: 163) به رغم تسلط بر حوزههای مختلف علمی، شهرت زراره بیشتر به سبب تسلط وی بر فقه است.(مظفر، 1409ق ج 2: 145) امام صادق(ع) او را بزرگ میداشت و از او تجلیل و به او افتخار میکرد.(شریف القریشی، 1430ق ج 25: 11) وی به سال 150ق فوت کرده است.(مظفر،1409ق ج 2: 144)
5-1-2-3 ابوسعید ابان بن تغلب
ابان بن تغلب از شاگردان امام سجاد(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بود.(مظفر، 1409ق ج 2: 131) ابان بن تغلب در مدت طولانی که از محضر پیشوایان معصوم نامبرده بهره برد، احادیث و علوم آنان را فرا گرفت. او یکی ازشخصیت های بزرگ اسلامی است که به تعقل و تفکر فراوان مشهور بود. مسلم، ترمذی، ابوداوود، نسایی و ابن ماجه از وی احادیثی را روایت کرده اند.(حسینی میرصیفی، 1384: 160) به توصیه امام باقر و امام صادق علیهما السلام در مسجد مدینه می نشست و به سوالات مردم پاسخ می داد.(اسد، 1403ق: 57) امام صادق به او فرمود: «در مسجد مدینه بنشین و برای مردم فتوا بده و احکام الهی را بیان کن زیرا دوست دارم در میان شیعیان من امثال تو زیاد باشند.(التستری، 1410ق: 97) ابان بن تغلب حدود سه هزار حدیث از امام صادق روایت کرده است. او علاوه بر تفسیر و قرائت و صرف و نحو ادبیات در حدیث و علم کلام نیز تخصص داشت. (مظفر،1409ق ج 2: 132) کتابهای غریب القرآن، الفضائل، معانی القرآن، القرائات و الاصول فی الروایه علی مذهب الشیعه از تالیفات ابان بن تغلب است.(حیدر، 1403ق: 61-60) وی در سال 140 یا 141 ه.ق در زمان حیات امام صادق(ع) از دنیا رفت.(مظفر، 1409ق ج 2: 131)
5-1-2-4 مومن الطاق
محمد بن نعمان، از اصحاب امام جعفر صادق(ع) و یکی از متکلمان حاذق شیعه بود. وی در فصاحت و بلاغت، علم فقه، کلام، حدیث و مناظره درباره امامت تبحر زیادی داشت و نیز بسیار حاضر جواب بود. گویند وی در محله ای به نام «طاق المحال» مغازه صرافی داشت و سکههای تقلبی را به راحتی تشخیص میداد و به این خاطر مومن الطاق نامیده شد.(حسینی میرصیفی، 1384: 283) مخالفانش او را شیطان الطاق می نامیدند.(حیدر، 1403ق: 69) مومن الطاق به سبب تسلط بر فن بیان و سریح الجواب بودن از جمله اصحاب امام بود که در مناظرات شرکت میجست.(مظفر، 1409ق ج 2: 165) روزی ابوحنیفه با گروهی در مجلسی نشسته بودند که مومن الطاق وارد شد. ابوحنیفه گفت:«شیطان به سوی شما می آید.» وی نیز به درنگ این آیه را تلاوت کرد: «آیا ندیدی که شیاطین را بر کافران فرستادیم تا آنها را سخت آزار دهند.»(مریم، 83) …وی با ابوحنیفه و روسای معتزله و خوارج مناظرات بسیار داشته است. روایت شده که ابوحنیفه به او گفت: «آیا شما شیعیان به رجعت اعتقاد دارید؟» مومن الطاق گفت: «آری!» ابوحنیفه گفت: «پس هزار دینار به من قرض بده تا در رجعت که به دنیا برگشتم آن را به تو پس می دهم.» وی در پاسخ گفت: «برای من ضمانتی بیاور که وقتی به دنیا برمی گردی به صورت انسان برگردی.»(حسینی میرصیفی، 1384: 283 به نقل از طبرسی، 1386: 382) اسد حیدر به نقل از مرزبانی وی را از جمله شعرای شیعه نیز دانسته است.(حیدر، 1403ق: 69) فقه و کلام و حدیث و شعر از جمله حوزههایی بوده است که مومنالطاق در آنها تبحر داشته است.(حیدر، 1403ق: 71) کتابهای الامامه، المعرفه، الرد علی المعتزله، فی امامه المفضول، کتابٌ فی امر طلحه و الزبیر و عایشه، الاثبات الوصیه، افعل؛ لاتفعل و المناظره مع بی ابی حنیفه از تالیفات اوست.(حیدر، 1403ق: 74)
5-1-2-5 ابوحمزه ثمالی
یکی از مبلغان برجسته شیعه، ثابت بن دینار، ابوحمزه ثمالی است. وی از اصحاب امام سجاد، امام باقر و امام صادق علیهم السلام و از مفسران و فقهای بزرگ اهل کوفه است که دیگر فقهای شیعه نزد جمع میشدند و از او علم و حدیث میآموختند. روش تبلیغی وی مانند بسیاری از اصحاب ائمه، تبلیغ رفتاری و گفتاری بوده است و غیر از روش مناظره به تمام روشهای تبلیغی مسلط بوده است. ابوحمزه ثمالی نخستین فرد از دانشمندان شیعه است که کتابی در تفسیر قرآن نگاشته است. کتاب نوادر او در فقه و کتاب زهد و دیگر کتب وی نشان از اهتمام ایشان به تبلیغ به روش کتابت داشته است. روایت بیش از 40 نفر از روات شیعه و سنی از ایشان نشان از توفیق ایشان در تبلیغ گفتاری می دهد. ابوحمزه دارای هفت پسر بود که سه تن از آنان با زید بن علی فرزند امام سجاد(ع) به شهادت رسیده و سه فرزند دیگر از راویان ثقه و از مبلغان برجسته شیعه بوده که از جانب ائمه نیز تایید شده اند.(واسعی و دیانی، 1386: 220 به نقل از نجاشی، 1416ق: 115) امام رضا(ع) در مورد او فرمود: «ابوحمزه حکم لقمان زمان خود را داشت. او به چهار نفر از ما اهل بیت خدمت کرده است41.»(مظفر،1409ق ج2: 135) پس از پایان بنیامیه، قبر امیرالمومنین(ع) توسط امام صادق(ع) برای شیعیان آشکار شده بود و ابوحمزه ثمالی، شیعیان و سایر فقهای شیعه را کنار قبر آن حضرت گرد هم آورده و برایشان حدیث می گفته و به تبلیغ دین می پرداخت. حوزه علمیه نجف اینگونه پیدایش و نشأت یافت و ابوحمزه ثمالی در واقع بنیانگذار آن حوزه مقدس بوده است.(واسعی و دیانی، 1386: 220) بنا به نقلی وی در سال 150ق و بنا به نقل دیگری در 158ق فوت کرده است.(مظفر، 1409ق ج 2: 135)

5-2 مجالس عزاداري
ضمن حدیثی از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا.» این بیان به آن معناست که واقعه کربلا قابلیت بازتولید مفهومی در زمانها و مکانهای دیگر را دارد. به عبارت دیگر، روح حاکم بر واقعه عاشورا، روحی است که میتواند در زمان و مکان دیگری نیز دمیده شود. به تعبیر ابراهیم فیاض42، عاشورا یک زمان است که یک بعد واقعیت را نمایان میکند و کربلا یک مکان است که یک بعد دیگر واقعیت را نشان میدهد. زمان و مکان دو بعد فرهنگ را نیز شکل میدهند، پس آنچه در روز عاشورا و در جغرافیای کربلا رخ داد، یک واقعه فرهنگی است که به گونهای تولید و بازتولید میشود.(افتخاری و دیگران، 1389ج1: 15) دکتر علی شریعتی نیز با تاکید بر همین نکته و با ذوق ادبی خاص خود مینویسد: «حسین حضور خود را در همه عصرها و در برابر همه نسلها، در همه جنگها و در همه جهادها، در همه صحنههای زمین و زمان اعلام کرده است. در کربلا مرده است تا در همه نسلها و عصرها بعثت کند.»(شریعتی، 1361الف: 206-205)
این گفتهها هرچند بعضا معطوف به ادبیات است اما حاوی یک نکته مهم است. واقعه عاشورا یک واقعه عادی و تاریخی نبوده است که فقط لابلای برگهای تاریخ گم شود. این واقعه نه یک واقعه صرف تاریخی بلکه یک واقعه فرهنگی است، آن دست از وقایع فرهنگی که در زمان و مکانهای دیگری جریان پیدا میکنند، هویتساز میشوند؛ هویتساز بودن به آن معناست که بشر «چیستی» و «کیستی» خود را با گره زدن با این وقایع تعریف میکند. پس همانگونه که جعفریان(1384ب) عنوان کرده است، میتوان ادعا کرد حادثه کربلا برای شیعه نوعی ملاک در تکرار تاریخ است؛ تکرار بخشی از تاریخ که بسیاری از چیزها را به او میآموزد.(جعفریان، 1384ب: 256) بر طبق این بیان، واقعه عاشورا در تاریخ شیعه معیاری است که شیعه برای محک زدن جریانهای اجتماعی و فرهنگی خود و همواره خود را با خطکش عاشورا میسنجد و آن را ملاک تمیز حق و باطل قرار میدهد. بر همین مبنا شبیهسازیهایی را که در دورانهای انقلابی، مبارزان و رهبرانشان برای تطابق با قیام امام حسین(ع) و قیامهای زمانهای خود صورت میگرفت را به همین شیوه باید ارزیابی کرد. به یک نمونه از این دست بازتولیدها و شبیهسازیهای واقعه عاشورا در زمان و مکانهای دیگری غیر از عاشورا و کربلا توجه کنید: «بايد فكر كنيم كه اگر حسين بن على امروز بود و خودش مى‏گفت براى من عزادارى كنيد، مى‏گفت چه شعارى بدهيد؟! اگر حسين بن على بود مى‏گفت اگر مى‏خواهى براى من عزادارى كنى، براى من سينه و زنجير بزنى، شعار امروز تو بايد فلسطين باشد. شمرِ امروز موشه دايان است. شمرِ هزار و سيصد سال پيش مُرد، شمرِ امروز را بشناس. امروز بايد در و ديوار اين شهر با شعار فلسطين تكان مى‏خورد! ما چه جوابى در مقابل اسلام و پيغمبر خدا داريم؟!»(مطهری، 1389ج17: 291)
5-2-1 اهمیت واقعه کربلا و مجالس عزاداری
واقعه عاشورا در تاریخ شیعه اهمیت بالایی دارد. مظاهری به نقل از برخی متون نقل میکند که مجالس عزای امام حسین(ع) حتی پیش از خلقت برگزار میشده است: شیخ جعفر شوشتری در کتاب الخصائص الحسینیه محافل سوگواری و ذکر مصیبت امام حسین(ع) و یارانش را به پنج دسته کلی تقسیم میکند: محافلی که پیش از خلقت آدم برپا شده است؛ محافلی که پس از خلقت آدم و پیش از ولات امام حسین(ع) برپا شده است؛ محافلی که پس از ولادت و پیش از شهادت آن حضرت برپا شده است؛ محافلی که پس از شهادت آن حضرت و در این دنیا برگزار میشود؛ محافلی که در روز رستاخیز برپا خواهند شد.(شوشتری، 1380:

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های امام صادق، شهید مطهری، علوم دینی، تقسیم کار Next Entries پایان نامه با کلید واژه های امام حسین، امام حسین(ع)، امر به معروف، امام خمینی