پایان نامه با کلید واژه های امام صادق، ابراهیم امام، زین العابدین، حکومت اموی

دانلود پایان نامه ارشد

تحلیل دادهها، مشابه و یکسان است.
به طور کلی در این روش، اسناد را میتوان به چهار گروه تقسیمبندی نمود: اسناد نوشتاری، اسناد عددی، اسناد صوتی و تصویری، اسناد و مدارک فنی.(ازکیا و دربان آستانه، 1389: 378) اسناد نوشتاری مواد تاریخیایی هستنذ که در قالب جملات و عبارات به صورت نظم یا نثر، دستی یا چاپی یا الکترونیکی و در کتابخانهها و مراکز نگهداری اسناد نگهداری میشوند. به علت انکه فاصله زمان موضوع پژوهش شکاف زیادی با عصر ما دارد، اسناد نوشتاری و در یک مورد نیز اسناد عددی در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفتهاند.

3-2 مزایا و معایب
به هنگام استفاده از روشهای اسنادی برای مطالعه پدیدههای تاریخی، محقق با مسائلی خاص و امتیازاتی ویژه مواجه است. نخست آنکه حوادث تاریخی زنده نیستند، بلکه مربوط به گذشته دور یا نزدیکاند پس همواره باید مطالعه و ارزیابی شوند. گذشته تاریخی هرگز قابل تکرار نیست. از اینجاست که مورخ خواه ناخواه با معیارهای جامعه زمان خود با گذشته روبرو میشود. پس باید ضریب انحراف خاصی را در ارزیابی خود بپذیرد. از سوی دیگر، هیچ واقعه تاریخی به طورمجزا و در تجرید معنا ندارد و این قاعده کلی پدیدههای اجتماعی در همه زمانهاست. آنگاه که پدیده اجتماعی از متن خود جدا شود، خشک و بیمعنا و گاه مضحک مینماید. پس مورخ باید واقعه تاریخی را که اسناد و مدارک آن موجود است در زمینه کلی جامعه ببیند. با این همه، این روش دارای مواهب و جهات مثبتی است که باید مطمح نظر قرار گیرد. پدیدههای تاریخی معمولا از روشنی بیشتری برخوردار است. از طرفی حادثه به اصطلاح پا خورده است. بدین معنی که از اصطکاک اندیشهها برق حقیقت جستن گرفته است. از طرف دیگر فاصله زمانی محقق با واقعه علیرغم همه مسائلی که با خود دارد، وی را همانندستارهشناسی نموده است که میتواند کل واقعه را در رابطه با وقایع مشابه در جهان ان روز ببیند و تحلیل کند.(ساروخانی،1388ج1: 258-257)

3-3 مآخذیابی
باید توجه داشت که اصالت یک تحقیق اسنادی به مابع حائز اهمیت است. همانطور که اصالت و درستی یک تحقیق میدانی به روشهای درست و نمونهگیری معتبر آن بستگی دارد. به عنوان مثال چنانچه تحقیقی در زمینه خانواده در عصر قاجار از دیدگاه جامعهشناسی صورت گیرد، باید در آن از تمامی منابع در دسترس استفاده شود. بنابراین هر محققی برای ارتقاء سطح شناخت میتواند از اسناد مختلفی استفاده کند. هر یک از این اسناد به تعبیر ساروخانی در حکم یک یا چند شاخص به کار میآیند.(ساروخانی، 1388ج1)
3-4 طبقهبندی مآخذ
تعداد و تنوع وسیع منابع در هر کتابخانهای لزوم طبقهبندی دقیق آنان را فراهم میسازد. به کار بردن یک سیستم منظم برای طبقهبندی و تقسیمبندی و نمرهگذاری کتب و منابع مختلف کتابخانه بدین منظور انجام میگیرد که یافتن منابع گوناگون با حداکثر سرعت و سهولت انجام پذیرد. هر دانشجو برای استفاده از کتب و مراجع مختلف نیاز به دانستن سیستم طبقهبندی کتابخانهها دارد. برای طبقهبندی کتابها، روشهای گوناگونی که در کتابخانههای جهانی به کار میرود که مهمترین آنها دو روش است: طبقهبندی اعشاری دیوئی، طبقهبندی موسوم به کنگره آمریکا. قابل ذکر کتابخانه ارزشمند بنیاد دایره المعارف اسلامی که محقق از آن استفاده می‌کرد بر مبنای طبقه‌بندی کنگره آمریکا طبقه‌بندی شده بود.

فصل چهارم
شرایط فرهنگی و اجتماعی دوران امام صادق(ع)

4-1 مروری اجمالی بر زندگی امام صادق(ع)
امام جعفر صادق(ع) در روز جمعه یا دوشنبه هفدهم ربیع الاول و یا رجب سال 80 هجری معروف به سال قحطی در مدینه دیده به جهان گشود. بنا به گفته شیخ مفید و کلینی، ولادت آن حضرت در سال 83 هجری اتفاق افتاده است. نام پیشوای ششم «جعفر»، کنیه اش «ابوعبدالله»، لقبش «صادق»، نام پدرش «امام باقر (ع)» و نام مادرش «ام فروه» می باشد.(امین، 1374، 47) در توصیف شرایط خانوادگی آن حضرت همین مقدار کفایت میکند که پدر ایشان، امام محمدباقر(ع) است. ام فروه، مادر آن حضرت زنی پاکدامن و دختر قاسم بن محمد بن ابی بکر بود. قاسم بن محمد از فقهای عصر خود محسوب میشد. شریف القریشی(1430) عقیده دارد مادر آن حضرت، فقه و معارف اسلامی را از همسر خود امام باقر(ع) آموخت و مرجع امور دینی زنان منطقه خود محسوب می شد. بنا به نص بسیاری از مورخین، نام جعفر را پیامبر(ص) برای وی برگزیده بود.(شریف القریشی، 1430ق ج 19: 24-23)
ایشان بنا به قول مشهور حدود 12 سال تحت تربیت امام سجاد(ع) بوده است و از سیره و روش و منش ایشان استفاده کرده است. مدت 19 سال نیز از محضر امام باقر(ع) کسب فیض کرده است. نبوغ و ذکاوت ایشان در جلسه درسهای پدر گرامیشان به گونه ای بوده است که شاگردان بزرگ امام باقر(ع) هرگاه به مشکل درسی برمی خوردند برای توضیح و تشریح آن به امام صادق(ع) رجوع می کردند. در تاریخ آمده است که آن امام همام به زبان های بسیاری از جمله عبری و فارسی سخن می گفته است.(همان: 47-30) آن حضرت ده فرزند داشت. بزرگترین فرزند آن حضرت اسماعیل نام داشت که حضرت به وی علاقه بسیاری داشت تا آنجا که بعضی گمان می کردند او پس از پدرش امام شیعیان خواهد شد. اما اسماعیل در زمان حیات پدر فوت کرد. پس از امام صادق(ع) جمعی همچنان اسماعیل را امام می دانستند و فرقه اسماعیلیه از همین گروه هستند.(دایره المعارف تشیع، 1376، 300)
امام باقر(ع) در سال 114 یا 117 رحلت کرد و پس از آن امام صادق(ع) به عنوان ششمین امام از امامان شیعه نظرها را به خود جلب کرد.(جعفریان، 1384: 362) دوران امامت ایشان مصادف بود با اواخر حکومت امویان که در سال 132ق به عمر آن پایان داده شد و اوایل حکومت عباسیان از این تاریخ آغاز گردید. امام صادق(ع) با حکومت ده خلیفه اموی و دو خلیفه عباسی معاصر است. ولادت امام در روزگار حکومت عبدالملک مروان بود. پس از عبدالملک به ترتیب ولید بن عبدالملک، سلیمان بن عبدالملک، عمر بن عبدالعزیز، یزید بن عبدالملک، هاشم بن عبدالملک، ولید بن یزید بن عبدالملک، یزید بن ولید بن عبدالملک، ابراهیم بن ولید بن عبدالملک، و مروان بن محمد بن مروان حکومت کردند و سرانجام خاندان بنی امیه با شکست مروان از مهاجمان سپاه بنی عباس در سال 132 هجری از حکومت کنار زده شدند.(حیدر، 1403ق: 109) وفات آن امام(ع) در دوشنبه روزی از ماه شوال و بنا به نوشته مولف «جنات الخلود» در 25 شوال و به روایتی نیمه ماه رجب سال 148 هجری روی داده است. با این حساب می توان عمر آن حضرت را 68 یا 65 سال گفت.(پیشوایی،1381، 249) در خصوص محل دفن ایشان نیز بایداظهار داشت پس از شهادت در جوار پدرش امام باقر(ع) و جدش امام زین العابدین(ع) و عموی بزرگوارش امام حسن بن علی(ع) در قبرستان بقیع واقع در مدینه به خاک سپرده شد.

4-2 وقایع مهم زندگی آن حضرت
4-2-1 قیام زیدبن علی
عبدالله بن عباس از شخصیت های معروف علمی صدر اسلام بود که مصاحبت با رسول خدا(ص) را درک کرد و یکی از بزرگترین و موثقترین محدثان عصر خود به شمار میآمد. تا سال 68 هجری که زنده بود اختلافی میان علویان و بنی عباس وجود نداشت اما به تدریج اختلاف آغاز شد. گویا نه تنها او که هیچ یک از عباسیان در کربلا حاضر نشدند. در اوایل قرن دوم عباسیان به فکر استقلال از علویان افتاده و در خفا مردم را به خود دعوت میکردند اما امید چندانی به پیروزی خود نداشتند. مظلومیت علویان پس از حادثه جانگداز کربلا، حیثیت اجتماعی آنان را در میان مردم به طور شگفتی بالا برده بود. حرکتی که زیدبنعلیبن الحسین(ع) آغاز کرد، تاکیدی بر اهمیت علویان در میان مردم عراق بود. زید بن علی برادر امام باقر(ع) بود. وی در اواخر دهه دوم قرن دوم هجری، پس از پشت سر گذاشتن یک سلسله اختلافات و مشاجرات لفظی با هشام بن عبدالملک، تصمیم به اعتراض علیه قدرت حاکم گرفت و در صفر سال 122(هشت یا پنج سال پس از شهادت امام باقر) در کوفه دست به یک حرکت انقلابی زد و پس از دو روز درگیری نظامی به شهادت رسید. روایات ضد و نقیض زیادی در این زمینه وجود دارد. جعفریان(1384) عقیده دارد امام از اصل این قیام رضایت نداشته است اما با این حال ایشان این قیام را قیامی علیه ظلم و ستم میدانستهاند.(جعفریان، 1384: 364-361) علاوه بر این، آنچه از لابلای برگهای تاریخ بر میآید آن است که امام صادق(ع) از تظر شخصیتی نیز احترام زیادی برای زید قائل بود. شریف القریشی در این زمینه مینویسد: «امام باقر(ع)، برادرش زید را بزرگ میداشت و او را از متقین روزگار برمیشمرد… امام صادق(ع) نیز عموی خویش زید را همواره بزرگ میداشت.»(شریف القریشی،1430ق ج 25: 35-34)
4-2-2انتقال خلافت به عباسیان
در زمان امام صادق(ع)، خلافت از دودمان اموى به دودمان عباسى منتقل شد. عباسيان از بنىهاشم‏ بودند و عموزادگان علويين به شمار مى‏روند. در آخر عهد امويين كه كار مروان بن محمد، آخرين خليفه اموى، به عللى سست شد، گروهى از عباسيين و علويين دست به كار تبليغ و دعوت شدند. علويون دو دسته بودند: بنى الحسن كه اولاد امام مجتبى(ع) بودند و بنى الحسين كه اولاد سيدالشهداء(ع) بودند. غالب بنىالحسين كه در رأسشان حضرت صادق عليه السلام‏ قرار داشت از فعاليت ابا كردند. به طور مكرر امام صادق(ع) را به جلسات و برنامههای خود دعوت کردند اما آن حضرت نپذيرفت و از همان اول امتناع کرد. شهبد مطهری در این زمینه عقیده دارد: «عباسيين مردمى نبودند كه دلشان به حال دين سوخته باشد. هدفشان دنيا بود و چيزى جز مقام و رياست و خلافت نمى‏خواستند. حضرت صادق عليه السلام از اول از همكارى متناع ورزيد. بنى العباس از همان اول كه مبلغين را مى‏فرستادند به عنوان «الرضا من آل محمد» يا «الرضى من آل محمد» يعنى «يكى از اهل بيت پيغمبر صلى الله عليه و آله كه شايسته باشد» تبليغ مى‏كردند و در نهان جاده را براى خود صاف مى‏كردند.«(مطهری،1389ج18: 45-44)
شرایط چگونگی به قدرت رسیدن عباسیان نیز به این شرح است که سه برادر به نامهاى ابراهيم امام، ابوالعباس سفّاح و ابوجعفر منصورکه از نژاد عباس بن عبد المطلب عموى پيغمبر هستند، در اواخر عهد بنىاميه از نارضایتی مردمی استفاده كرده و مخفيانه مبلغ تربيت مىكردند. تشكيلات محرمانه‏اى به وجود آورده بودند. خودشان در حجاز و عراق و شام مخفى بودند و اين تشكيلات را رهبرى مى‏كردند و نمايندگان آنها در اطراف و اكناف و بيش از همه در خراسان مردم را دعوت به انقلاب و شورش عليه دستگاه اموى مى‏كردند ولى از جنبه مثبت شخص معينى را پيشنهاد نمى‏كردند، همانگونه که در سطور فوق عنوان شد مردم را تحت عنوان «الرّضى من آل محمد» يا «الرّضا من آل محمد» (يعنى يكى از اهل بيت پيغمبر كه موردپسند باشد) دعوت مى‏كردند. ابومسلم را به خراسان فرستادند. آنها دُعاتى به خراسان فرستاده بودند و اين دعات مشغول دعوت بودند. دو نفر این تشکیلات را به طور سازمانی رهبری میکردند.یکی از این دو نفر در کوفه مستقر بود و دیگری در خراسان رحل اقامت افکنده بود.
آنی كه در كوفه بود «ابوسلْمه خلّال» نام داشت و آنی كه در خراسان بود به ابومسلم معروف بود. به ابوسلمه لقب «وزير آل محمد» داده بودند و به ابومسلم لقب «امير آل محمد». ابوسلمه مردی باتدبير، سياستمدار، مدبّر، وارد در امور، عالم و خوش صحبت بوده است.
سال 132ق فرا رسيد. در اين سال بنى العباس رسما در عراق ظاهر شدند و خلافت را به دست گرفتند. ابراهيم امام در حدود شام فعاليت مى‏كرد و مخفى بود. او برادر بزرگتر بود و مى‏خواستند او را خليفه كنند ولى ابراهيم توسط «مروان بن محمد» آخرين خليفه بنىاميه دستگیر و کشته شد. ابراهیم امام قبل از کشته شدن نامهای به برادران خود نوشته و در آن نامه سفاح را به عنوان جانشین خود برگزیده بود. بعد از کشته شدن نامه به دست برادرانش رسيد. بعد از آن كه ابراهيم امام كشته شد و جريان در اختيار سفّاح و ديگران قرار گرفت، ابوسلمه پشيمان شد و به این اندیشه افتد كه خلافت را از آلعباس به آلابوطالب بازگرداند. نامه‏اى در دونسخه نوشت و محرمانه به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های مطالعات تاریخی، زمینه اجتماعی، روان شناختی، دانشگاه تهران Next Entries پایان نامه با کلید واژه های امام صادق، شهید مطهری، امام حسین، خلافت عباسی