پایان نامه با کلید واژه های اسکان غیررسمی، سکونتگاه های غیررسمی، توانمندسازی، کارشناسی ارشد

دانلود پایان نامه ارشد

توانمندسازی
1) بازنگری سیاست های موجود و تأمین فضای شهری برنامه ریزی شده برای کم درآمدها
2) نقش تسهیل کننده و هدایتگر بخش دولتی- عمومی
سوم) بسیج منابع درون اجتماعات و خودیاری حمایت و هدایت شده
چهارم) حق اقامت و امنیت در سکونت به همراه مسئولیت پذیری مدنی
پنجم) تقویت بنیان های اقتصادی- اجتماعی خانواده با تأکید بر مسکن و اشتغال
ششم) رویکرد جامع ، قابل گسترش و پیش نگر در هرگونه مداخله در جهت ساماندهی اسکان غیررسمی
هفتم) تقویت نقش و وظیفه نهادهای مدیریت محلی در فرآیند توانمندسازی و ساماندهی اسکان غیررسمی ( وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان عمران و بهسازی شهری، 1382: 7-6).

14-2- پیشینه تحقیق

چند دهه پیش زمانی که دولت ها به پاکسازی اسکان غیررسمی می اندیشیدند، هرگز نمی دانستند که اسکان غیررسمی چون مائده ای آسمانی به یاری آنان آمده است(پیران، 1387: 26).
سیاست های مختلفی در جهان در برخورد با اسکان غیررسمی وجود داشته است که اولین مرحله این برخورد مرحله تخریب و تخلیه کامل است که به دهه 1960 برمی گردد. مرحله دوم که در دهه 1970 اتفاق افتاد مرحله تخلیه و تخریب با پول یا زمین معوض، تخلیه و تخریب به همراه مصالح ساختمانی مجانی یا ارزان و بالاخره تخلیه و تخریب با اسکان در سرپناه های انبوه سازان است. در دهه 1980 برخورد دیگری با این سکونتگاه ها شد یعنی مرحله مکان و خدمات. بدین ترتیب که دولت زمین هایی را تفکیک کرده (طرح های هندسی) و با سرویس دهی و تأمین خدمات در اختیار شهروندان تهیدست قرار می داد.
بحث بهسازی بافت های مسئله دار در دهه 1990 مطرح شد که البته از این مرحله به بعد، نگاه دولتی از بالا و نسخه نویسی بدون حضور مردم شدیداً مورد نقد قرار گرفت. این مرحله که همراه با انتقال قدرت به مردم و نهادهای مردمی مانند سازمان های اجتماع محور همراه بود، با سیاست تمرکززدایی و گرایش به سمت عدم تمرکز شروع شد. در این مرحله لازمه بهسازی موفق سکونتگاه های غیررسمی، سیاست ترکیبی از عدم تمرکز و مردم سالاری بیان گردید.
“امروزه (بعد از دهه 1990) رویکرد توانمندسازی به عنوان ابزاری برای ساماندهی سکونتگاه های غیررسمی مورد استفاده قرار می گیرد. این رویکرد، زمینه سازی برای ارتقای شرایط اجتماع محلی از راه گسترش و به کارگیری ظرفیت موجود است. در حقیقت توانمندسازی برنامه حل مسئله از درون بر پایه توسعه اجتماعات محلی است، به نحوی که الگوهایی از توسعه درونزای محلی شکل گرفته که می تواند به سایر اجتماعات تعمیم داده شود. در این الگو ظرفیت های محلی برای پاسخگویی به نیازهای اجتماع شکوفا می شود که در آن مشارکت به مثابه نکته کلیدی در جهت بهره گیری از توان جمعی نگریسته می شود “(ایراندوست، 1387: 45).
تحقیقات و پروژه های انجام شده در داخل و خارج کشور با موضوع اسکان های غیررسمی بسیار زیاد و گسترده می باشد که در این بخش به تعدادی از این مطالعات اشاره شده است.
در مورد پایان نامه های انجام شده در باب توانمندسازی سکونتگاه های غیررسمی می توان به پایان نامه کارشناسی ارشد موسی کمانرودی کجوری با عنوان “اسکان غیررسمی در تهران-ساماندهی منطقه 6 شهرداری” که در سال 1376تهیه گردید اشاره کرد. هدف از انجام این تحقیق دستیابی به فضاهای شهری ایده آل و راه حل مناسب جهت اصلاح و رسميت بخشيدن به وجوه کالبدي و حقوقي اجتماعات اسکان غير رسمي منطقه به اميد ايجاد انگيزه، تحرک و پويايي اجتماعي و اقتصادي در آن اجتماعات بوده است. محقق برای رسیدن به این هدف کوشيده است تا ضمن شناسايي مشکلات، محدوديتها و قابليتهاي موجود، گزينه هاي مناسب ساماندهي آنها را شناسايي و پس از ارزيابي بر مبناي معيار مورد نظر، مناسب ترين گزينه را جهت کمک به تصميم گيري آگاهانه و خردمندانه مديران انتخاب نمايد.
مریم هاديزاده بزاز در سال 1379 در پایان نامه خود تحت عنوان”اسکان غيرررسمي و بهسازي محله هاي فقيرنشين شهري”ويژگيهاي اساسي سکونتگاههاي غيررسمي، يعني ويژگيهاي کالبدي، اجتماعي و قانوني را مورد بررسي قرار داده و به اين نتيجه رسيده است که موفق ترين روش براي بهبود شرايط زندگي در زاغه ها و محلات فقير نشين شهري، بهسازي محلات که شامل ايجاد زير ساختهاي مناسب زيست محيطي مانند شبکه بندي آب، سيستم تخليه فاضلاب، سيستم زهکشي، برق و نظاير اينهاست.
پايان نامه کارشناسي ارشد تحت عنوان”علل شکل گيري اسکان غير رسمي در شهر اردبيل و راهکارهاي بهسازي آن(محله سلمان آباد)” که در سال 1379 توسط شیدا تهیه گردید، نیز پس از بررسي انگيزه ها و علل مهاجرت در بین ساکنین محله غیررسمی سلمان آباد، چنين نتيجه گرفته است که 90 درصد ساکنين علت اصلي مهاجرت خود را به اين مکان، به صرفه بودن فعاليتهاي اقتصادي در شهر يا روستاي مبداء ذکر کرده اند. از طرفي بيش از 85 درصد از مهاجران علت انتخاب محله سلمان آباد را امکان سکونت، ارزاني زمين و نبودن محدوديت براي ساخت و ساز دانسته اند.
پایان نامه کارشناسی ارشد محسن اعتصامی با عنوان” ساماندهی فضایی- کالبدی سکونتگاه های غیررسمی(مطالعه موردی شهرک سعدی شیراز)” در سال 1380، نیز تجربه ای دیگر در باب ساماندهی اسکان غیررسمی می باشد. این تحقیق که با تکیه بر مشارکت مردمی به ساماندهی اسکان غیررسمی پرداخته ، لازمه جلب مشارکت مردم را آشنایی با مکانیزم عملکرد بازار غیررسمی که عامل شکل گیری بافت های خودرو محسوب می شود می داند.
محمد شیخی (1380) در رساله دکتری خود با عنوان “تبیین فرآیند شکل گیری و دگرگونی سکونتگاههای خودروی پیرامون کلانشهر تهران- مطالعه موردی: اسلام شهر، نسیم شهر و گلستان”، هدف کلی از انجام تحقیق را، تشخیص و تبیین فرآیند شکل گیری و دگرگونی سکونتگاههای خودرو طی روند گذار و تبیین تغییرات مرحله ای آنها در ارتباط با مشخصه ها و ویژگی های اقتصادی، فرهنگی- اجتماعی و کالبدی- ساختاری بیان کرده است. و در پایان به این نتیجه رسیده است که فرآیند شکل گیری و دگرگونی سکونتگاههای خودرو پیرامون کلانشهر تهران، طی سه مرحله 1- شکل گیری اولیه سکونتگاههای غیررسمی، 2- دوره انتقال و گذار سکونتگاه، 3- دوره پیوستگی، انسجام و ثبات نسبی، که با بهبود تدریجی بافت کالبدی، اقتصادی و اجتماعی این سکونتگاهها توأم بوده، اتفاق افتاده است.
در سال 1383 پایان نامه کارشناسی ارشدی تحت عنوان ” حاشیه نشینی و پیامدهای کالبدی، اجتماعی- اقتصادی ناشی از آن- نمونه موردی: شیرآباد زاهدان” توسط عیسی شیبک تهیه گردید ، که هدف کلی این تحقیق ایجاد فضای مناسب برای زیست بهتر در جوامع شهری با توجه به اصول و ارزشهای والای انسانی بوده است و اهداف جزئی آن بررسی و شناخت علل تشدید روند اسکان غیررسمی در شیرآباد و ارائه الگوی مناسب و ممکن جهت جلوگیری از تداوم این روند و همچنین ساماندهی و بهبود شرایط زیست انسانی در حدی متناسب با زندگی شهری عنوان شده است.
این تحقیق در پایان به این نتیجه رسیده است که جزئی نگری و اصلاح موردی، نمی تواند راه حلی مفید و کارا برای کلیت مسأله اسکان غیررسمی باشد. از این رو توجه عمیق به نگرش سیستمی و محور قرار دادن آن را به عنوان یک اصل تنظیم کننده در برنامه ریزی ها و تصمیم گیری ها جهت جلوگیری از بروز شکافهای عمیق در سیستم اجتماعی- اقتصادی و رسیدن به حداقل تعادل نسبی ضروری دانسته است.
در مورد پایان نامه های انجام شده در باب توانمندسازی سکونتگاه های غیررسمی می توان به پایان نامه کارشناسی ارشد جواد بهادری با عنوان” دسته بندی عملکردی سیاست های اجرایی توانمندسازی اسکان غیررسمی و کاربرد عملی آن در شهرک سعدی شیراز” اشاره کرد. در این تحقیق سعی گردیده با شناخت ویژگی ها و خصوصیات اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و حقوقی خاص محدوده مورد مطالعه سیاست های اجرایی مناسبی با رویکرد توانمندسازی و تکیه بر مشارکت مردمی و بهره گیری از توان و امکانات آنان به منظور بهبود محیط زندگی آنان پیشنهاد گردد، که در آخر به این نتیجه رسیده است که بستر مشارکت یدی(نیروی کار) در وضعیت موجود در بین ساکنین نسبت به سایر محورهای مشارکت (فکری- مالی- حقوقی) فراهم تر است و حل مسائل حقوقی مردم منطقه تأثیر زیادی در افزایش مشارکت آنان دارد.
در باب اسکان غیررسمی مقالات داخلی و خارجی متعددی به چاپ رسیده است که تعدادی از آنها در ادامه عنوان شده اند.
جان ابوت در مقاله ای با عنوان ” تدوین یک چارچوب برنامه ریزی مبتنی بر روش(روش گرا) برای ساماندهی اسکان غیررسمی” که در سال 2002 میلادی تهیه کرده است، ارتقاء سکونتگاه های غیررسمی را یک فرآیند می داند. هدف از این مقاله تدوین چارچوب برنامه ریزی است که بتواند پس از ارائه مبنایی برای توسعه عمومی رویکرد روش گرا، به ارتقاء و ساماندهی اسکان غیررسمی بیانجامد. جان ابوت در این مقاله استدلال کرده است که مسأله این سکونتگاه ها تنها فقر نیست بلکه محرومیت اجتماعی یکی از موضوعات آسیب پذیری آنها می باشد. بنابراین باید یکپارچگی اجتماعی در سکونتگاه های غیررسمی ایجاد شود، که این موضوع به تنهایی با ارتقاء کالبدی و فیزیکی بافت تحقق نخواهد یافت. در کل می توان گفت این مقاله، اجرایی شدن ارتقاء اسکان غیررسمی را مشروط به این موضوع می داند که تمامی تحولات فیزیکی(کالبدی)، اجتماعی و اقتصادی باید در سطوح مقیاسی مختلف بررسی و تحلیل گردد.
همچنین جان ابوت در سال 2003 میلادی در مقاله ای دیگر با عنوان” استفاده از GIS در ارتقاء اسکان غیررسمی: نقش و تأثیر آن بر جامعه و دولت های محلی”، نقطه شروع به رسمیت شناختن و ارتقاء سکونتگاه های غیررسمی را استفاده از فن آوری های اطلاعات مکانی می داند. هدف این نوشته به روز رسانی اطلاعات فیزیکی(کالبدی) جامعه محلی و به طور هم زمان توسعه اجتماعی و اقتصادی آن می باشد که GIS زمینه یکپارچه سازی اطلاعات مکانی و اجتماعی، یعنی ارتباط داده های فیزیکی مربوط به سکونتگاه های غیررسمی با داده های مربوط به افرادی که در این سکونتگاه ها زندگی می کنند، را فراهم می کند. در واقع در این روش امکان ثبت هر یک از تغییرات فیزیکی(کالبدی)، اجتماعی و اقتصادی وجود دارد و به عنوان یک فرآیند مداوم عمل می کند که می تواند به صورت یک روش قابل تکرار برای انواع سکونتگاه های غیررسمی مطرح گردد.
مقاله “ارائه خدمات شهری در سکونتگاه های غیررسمی، مطالعه موردی: کامپونگ پناس تانگول در جاکارتا” که توسط وینیانتی و هیراکلس لنگ در سال 2004 میلادی تهیه شده، زندگی مردم فقیری که بدون مجوز دولت بر روی زمین های فاقد امکانات و خدمات شهری سکنی گزیده اند، و هر لحظه امکان اخراج آنها وجود دارد، را بررسی می کند. و به این نتیجه رسیده است که ارائه خدمات شهری می تواند زمینه امنیت تصرف زمین را برای ساکنین به همراه آورد. این مقاله نشان می دهد ادراک مثبت از امنیت تصرف زمین، می تواند در تشویق جامعه به سرمایه گذاری در این سکونتگاه ها مؤثر باشد و همچنین سازمان های غیردولتی(NGOs) مهمترین نقش را در بسیج منابع جامعه و به وجود آوردن اطمینان در سکونتگاه های غیررسمی کشورهای در حال توسعه دارند.
از بین مقالات داخلی انجام شده در مورد اسکان غیررسمی می توان به مقاله دکتر مجتبی رفیعیان که با همکاری مرتضی توکلی و هانیه هودسنی با عنوان ” کاربرد متدولوژی گروه های بحث در مطالعات توانمندسازی محلات غیررسمی شهری- نمونه موردی: شهر بندرعباس” در سال 1385تهیه شده است، اشاره کرد. هدف از انجام این تحقیق بررسی و شناخت پروفیل اجتماعی محلات غیررسمی شهرها جهت تنظیم برنامه ها، دستیابی به عمق شرایط اجتماعی و واقع گرا نمودن مسائل تحلیل ها بوده است. این تحقیق پس از بررسی به این نتیجه رسیده است که پیچیدگی و درهم آمیختگی مسایل در عرصه امور اجتماعی، ضرورت استفاده توأم از روش های درک مسئله و تبیین علمی آنها را طلب می کند، که در این راستا تکنیک گروه های بحث از جمله ابزارهای مفیدی است که امروزه بعنوان یکی از روش های قابل قبول در عرصه مسئله شناسی شهری از آن یاد کرد. با استفاده از تکنیک گروه های بحث در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های اجتماع محلی، توانمندسازی، سازمان ملل، تصمیم سازی Next Entries پایان نامه با کلید واژه های اسکان غیررسمی، توانمندسازی، سکونتگاه های غیررسمی، امنیت تصرف