پایان نامه با کلید واژه های اتَّقُوا، نَفْسٍ، اهميت، واحِدَةٍ

دانلود پایان نامه ارشد

ندارد، و وابسته و محدود به مكان و محيط معينى نيست.
در راستاي بيان اهميت اين مهم، آيه 97 (إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً) اشاره به سرنوشت شوم كسانى مى‏شود كه دم از اسلام مى‏زدند ولى برنامه مهم هجرت را عملى نساختند در نتيجه به وادى‏هاى خطرناكى كشيده شدند.
بلافاصله در آيه 98 مستضعفان و ناتوانهاى واقعى را استثناء كرده و آنها را معرفي مي كند. مردان و زنان و كودكانى كه هيچ راه چاره‏اى براى هجرت و هيچ طريقى براى نجات از آن محيط آلوده نمى‏يابند، از اين حكم مستثنى هستند، زيرا واقعا اين دسته معذورند و خداوند تكليف ما لا يطاق نمي كند (إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَ لا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا). آيه 99 مستضعفان واقعي را با داشتن شرايطي مشمول عفو الهى مي شمارد (فَأُولئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُم‏…).
2-1-9-4- 2- بركات هجرت در راه خدا
آيه 100 (وَ مَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً وَ سَعَةً َ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً) آثار و بركات هجرت در زندگى اين جهان را يافتن نقاط امن فراوان و وسيع كه مى‏توان حق را در آنجا اجرا كرد و بينى مخالفان را به خاك ماليد بيان مي كند. در ادامه به جنبه معنوى و اخروى مهاجرت اشاره كرده، اينكه اگر كسانى از خانه و وطن خود به قصد مهاجرت به سوى خدا و پيامبر6خارج شوند و پيش از رسيدن به هجرتگاه، مرگ آنها را فرا گيرد، اجر و پاداششان بر خدا است، و خداوند گناهان آنها را مى‏بخشد. بنا بر اين مهاجران در هر صورت به پيروزى بزرگى نائل مى‏گردند، چه بتوانند خود را به مقصد برسانند و از آزادى و حريت در انجام وظائف بهره گيرند، و چه نتوانند و جان خود را در اين راه از دست بدهند.

2-2- بررسي خطوط ارتباطي به صورت شبکه اي

جدول1بخش 2-2: شبکه ارتباطي

10

9

8

7

6

5

4

3

2

1

1

11

21

31

41

51

61

71

81

91

101

111

121

131

141

151

161

171

1- توحيد

2- احکام

3- مخالفان حق

4- اهل کتاب

5- قوانين تکويني

6- نبوت

7- قيامت

8- مؤمنان

9- جهاد و هجرت

نموداربخش2-2: نقاط تلاقي خطوط

2-2-بررسي ارتباط شبكه اي خطوط
2-2-1- نحوه اتصال خط ارتباطي احكام با خط ارتباطي توحيد و قوانين تكويني
در آيه1 (يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثِيراً وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً) همه مردم به رعايت اولين حكم از احكام الهي، يعني رعايت تقوا و پروا داشتن از پروردگار خويش دعوت شده اند. تقوا و پرهيزكاري ريشه اصلي همه برنامه هاي سالم سازي اجتماع است. احكام ديگري كه در اين سوره به وفور يافت مي شود ،همه از اموري هستند كه بدون پشتوانه تقوي به جايي نمي رسند. تنها تقوا است كه باعث مي شود فرد حق خدا و مردم و نفس را از بين نبرد و با رعايت احكام الهي به گونه اي زندگي كند كه هدف از خلقت انسان محقق شود.
در سوره مباركه “شمس” بعد از آمدن يازده سوگند پي در پي، و سوگند به عظمت آسمانها، زمين، خورشيد، ماه و…، مطلب مهمي را ذكر مي كند، اينكه ما به انسان خير و شر را الهام و اين دو حقيقت را به او تعليم داديم و به تعبير ساده تر راه و چاه را به او نشان داديم، (فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها) (8)، ( قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها) (9)، (وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها) (10). 69همانگونه كه در سوره بلد نيز آمده است ‏(وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ). 70خداوند آن چنان قدرت تشخيص و عقل و و جدان بيدار، به انسان داده كه فجور و تقوى را از طريق عقل و فطرت در مى‏يابد و وظيفه اوست كه از دستورات آنها پيروي كند تا به سعادت دنيوي و اخروي برسد. پس بر همه انسان هاست كه تقواي الهي را رعايت كنند (يا أَيُّهَا النَّاس).
در آيه1، خطاب را متوجه ناس (همه مردم) كرده و نه به خصوص مؤمنين، و نيز فرمان” اتقوا” را مقيد به قيد” ربكم “كرده و ” اتقوا اللَّه ” به كار نبرده است، زيرا صفتى كه از خدا به ياد بشر انداخت (كه همه را از يك نفر خلق كرده) صفتى است كه پر و بال آن تمامى افراد بشر را مى‏گيرد و اختصاصى به مؤمنين ندارد، و اين صفت خود يكى از آثار ربوبيت او ست.
طبرسي در مورد عبارت اول گفته است؛ “به عقيده همه مفسران مراد از ( نَفْسٍ واحِدَةٍ ) حضرت آدم 7 و مراد از( زوجها ) همسرش حوا مي باشد كه پدر و مادر نسل انسان است كه ما نيز از آن نسل مى‏باشيم.”71
نظر تفسير نمونه و الميزان اين است كه ،اكثر مفسران بر اين عقيده اندو اين گفتار به حقيقت نزديك تر است.72 به طورى كه از ظاهر قرآن كريم بر مى‏آيد همه افراد نوع انسان به اين دو تن منتهى مى‏شوند (خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ، ثُمَّ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها ).73، (يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ؛.)74
عبارت ( خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها ) در آيه 1مى‏خواهد بيان كند كه همسر آدم 7 از نوع خود آدم بود، و انسانى بود مثل خود او، و اين همه افراد بى‏شمار از انسان، كه در سطح كره زمين منتشر شده‏اند، همه از دو فرد انسان مثل هم و شبيه به هم منشا گرفته‏اند، و بنا بر اين حرف”من” از نوع نشويه خواهد بود، و جمله مورد بحث همان نكته‏اى را مى‏رساند كه آيه زير در صدد افاده آن است ( وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً).75
بيان اين نكته براي همه مردم آن هم در ابتداي سوره و قبل از بيان هر مطلب ديگري نشان از اهميت آن مي باشد. مردمى كه در اصل انسانيت و در حقيقت بشريت با هم متحدند و در اين حقيقت بين زن و مرد، صغير و كبير، عاجز و نيرومند، فرقى نيست. دقت در اين مساله باعث مي شود مردم به اين نكته پى ببرندو ديگر مرد به زن و كبير به صغير ظلم نكند و امتيازات موهومي مثل؛ طايفه اي ،قبيله اي ، زباني ، نژادي ، منطقه اي و …كه منشاء رفتار هاي نادرست و گرفتاري است وجود نداشته باشد. از آنجا كه جامعه عصر پيامبر6يك جامعه به تمام معني قبيله اي بود و اين موضوع منشاء بسياري از ظلم ها، قبل از بعثت و حتي در زمان بعثت بود، اهميت اين مبارزه را روشن تر مي سازد.
به خاطر اهميتى كه تقوى در ساختن زير بناى يك جامعه سالم دارد، مجددا در ذيل آيه1(وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ)، مردم را به پرهيزكارى و تقوى دعوت كند منتهى در اينجا جمله‏اى به آن اضافه كرده و دستور داده از خدايى بپرهيزيد كه در نظر شما عظمت دارد و به هنگامى كه مي خواهيد چيزى از ديگرى طلب كنيد نام او را مي گوييد.”و الارحام” عطف بر”اللَّه” شده است.
(و اتقوا الارحام) يعني از خويشاوندان و قطع پيوند از آنها، بپرهيزيد. ذكر اين موضوع در اينجا اولا نشانه اهميت فوق العاده‏اى است كه قرآن براى صله رحم قائل شده تا آنجا كه نام ارحام بعد از نام خدا آمده است، و ثانيا اشاره به مطلبى است كه در آغاز آيه ذكر شده و آن اينكه شما همه از يك پدر و مادريد و در حقيقت تمام فرزندان آدم خويشاوندان يكديگرند و اين پيوند و ارتباط ايجاب مي كند كه شما نسبت به همه انسانها از هر نژاد و هر قبيله‏اى همانند بستگان فاميلى خود محبت بورزيد.
در عبارت (إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً )، خداوند به مردم هشدار مي دهدكه مراقب آنهاست و تمام اعمال و نيات را مى‏بيند و مي داند و مجازات هاي عادلانه او دامن خلافكاران را خواهد گرفت. “رقيب”، در اصل به كسى مي گويند كه از محل مرتفعى به اوضاع نظارت كند و سپس، به معنى حافظ و نگهبان چيزى آمده است زيرا نگهبانى از لوازم نظارت است. بلندى محل رقيب ممكن است از نظر ظاهرى بوده باشد كه بر مكان مرتفعى قرار گيرد و نظارت كند و ممكن است از نظر معنوى بوده باشد.76 ارتباط عبارت ( اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ ) با ( وَ اتَّقُوا اللَّهَ

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های ظلم و ستم Next Entries پایان نامه با کلید واژه های ضرب المثل