پایان نامه با کلمات کلیدی کهگیلویه و بویراحمد، عصر پهلوی اول، آرایه های ادبی

دانلود پایان نامه ارشد

بیش از پیش با تاریخ و فرهنگ اقوام و قبایل تشکیل دهنده ملت ایران آشنا می نماید. همچنین مرجعی مهم برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ و فرهنگ ایران می باشد و در مراکز علمی و پژوهشی قابل استفاده خواهد بود.

1-5- پيشينه تحقيق

در خصوص موضوع پژوهش، تاکنون کار مستقل و منسجمی انجام نگرفته است. اشعاری که درباره حوادث تاریخی بویراحمد سروده شده، سال ها و سده هاست که سینه به سینه نقل و ضبط شده است. برای نخستین بار یک محقق غیر بومی به نام منوچهر لمعه، پیش از انقلاب چند بیت از اشعار مزبور را ثبت و ضبط کرد ( لمعه،1353: 65-64 ). پس از انقلاب یک پژوهشگر فعال بومی به اسم یعقوب غفاری، در کتابچه ای مختصر، نمونه ای از اشعار محلی کهگیلویه و بویراحمد را جمع آوری کرد و ضمن آوانویسی لاتین اشعار لری به ترجمه فارسی آنها پرداخت ( غفاری،1362: 23-10). از آن به بعد هر محققی که به اشعار حماسی و تاریخی بویراحمد پرداخت، پژوهش آقای غفاری از مهم ترین منابع کار او بود. سید ساعد حسینی، نورمحمد مجیدی و سیمین طاهری از جمله این محققان بودند. این پژوهشگران که البته زحمات زیادی کشیده اند، تنها بخشی از اشعار موجود را ضبط کرده اند. نگارنده علاوه بر اشعار مکتوب و ضبط شده، آن بخش از اشعاری که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته و یا مکتوب نگشته را جمع آوری، تعلیل و تحلیل نموده است ( در مبحث معرفی و نقد منابع توضیحات بیشتر آمده است ) .

1-6- روش تحقيق

در این پژوهش، از روش تحقیق تاریخی و شیوه توصیفی – تحلیلی استفاده شده و
شیوه جمع آوری اطلاعات،کتابخانه ای و میدانی است .

1-7- سؤالات تحقيق

1- بازتاب حوادث تاریخی بویراحمد در دوره قاجار در اشعار شاعران محلی، چگونه بوده است؟
2- بازتاب حوادث تاریخی بویراحمد در دوره پهلوی در اشعار شاعران محلی، چگونه بوده است؟

1-8- فرضيات تحقيق

1- حوادث تاریخی بویراحمد و اشخاص تاثیرگذار آن، همواره در اشعار شاعران گمنام وشناخته شده بویراحمدی و غیر بویراحمدی، بازتاب یافته است. در جامعه بویراحمد، اشخاص موثر، مردمی ومشهور، بخشی جدایی ناپذیر از تاریخ قوم گردیده و چون مورد احترام واعتنای مردم بوده، شاعران محلی در بویراحمد وغیر بویراحمد در باره آنان شعر سروده اند.
2- هر چه حوادث تاریخی منطقه، مهم تر وموثرتر بوده در ذهن و زبان عامه ماندگارتر شده و در اشعار شاعران قوم بازتاب بیشتری یافته است.

1-9- معرفی و نقد منابع

تحقیق و تفحص در باب رخدادهای گذشته ، بدون داشتن منابع وتکیه و توجه به آن ها امکانپذیر نیست . این پایان نامه که به بررسی و تبیین حوادث تاریخی بویر احمد در دوره های قاجار و پهلوی و بازتاب آن در اشعار محلی پرداخته، برمبنای منابع مکتوب و راویان شفاهی توصیف وتحلیل گردیده است . نخستین کسی که ، برخی اشعار محلی را در باره حوادث تاریخی بویراحمد ضبط کرد، یک غیربومی به نام منوچهر لمعه بود که به عنوان سپاهی بهداشت از اوایل اردیبهشت 1344تا تیرماه1345 در دهات دهدشت ،لنده ، سوق و چرام خدمت می کرد ( لمعه ، 1353 : اول دفتر ) . او تنها سه بیت لری را در خصوص سه شخصیت سیاسی – نظامی بویراحمد –عبدالله ضرغام پور ، ملا غلامحسین سیاهپور و غلامحسن محمدی – آورده ، که البته اشکالاتی جزیی در تدوین وترجمه آنها وجود دارد ( همان : 59 و 65-64 ) . معهذا ، همت مولف به عنوان آغازگری غیربومی و دولتی ، آن هم در حکومت پهلوی – که افراد مذکور با آن مبارزه کرده بودند –ستودنیو شایان تقدیر است .
احتمالا در همان ایامی که منوچهر لمعه برخی ابیات محلی را جمع می کرد ، یک شاعر بزرگ و برجسته لری سرا – که در ضمن خواننده ای مبرز و صاحب سبک بود – با سرایش و خوانش دهها بیت شعر ارزنده و پر مضمون ، در حفظ حوادث تاریخی قوم واشخاص موثر و مشهور منطقه مبادرت ورزید . وی که به حق می بایست ” فردوسی ” قوم به شمار آید ، علی مراد نام داشت که چون از طایفه شیخان گل بار(=گل بهار ) بود ، پیشوند شیخ داشت وشیخ علی مراد خوانده می شد .
وی، که یک تنه بار حماسه سرایی قبایل کهگیلویه و بویراحمد را در عصر پهلوی بر دوش کشید ، اشعار ارزشمند و فراوانی در مدح مبارزین بویراحمد – از عهد قاجار تا پهلوی – سرود و خواند ، و در کاست های متعدد پخش و منتشر نمود . بخش عمده اشعار موجود در باره جنگجویان بویراحمد ، به همت نستوه و شهامت کم نظیر او در همان عصر استبداد پهلوی انتشار و عمومیت یافت . کار سترگ شیخ شجاع ، از عوامل مهم ماندگاری نام و یاد مبارزان بویراحمد تا نسل کنونی وآیندگان است . او هم چون قهرمانان منطقه که با تفنگ و فشنگ به جنگ حاکمان مستبد رفتند ، باسلاح سخن و شعر ومدح مبارزین ، به نبرد حکومتیان رفت ونوعی دگر از مبارزه را نشان داد . همه کسانی که او ستود و توصیف نمود ، مخالفان و معارضان حکومت پهلوی بودند . سالها پس از انتشار عمومی و همه‌گیر اشعار ونوارهای شیخ علی مراد ، ساواک کهگیلویه وبویراحمد به احضار او پرداخت و با تذکرات محدود کننده و تهدیدآمیز ،وی و نوارفروشی‌های منتشرکننده را مجبور وموظف به عدم ادامه کار کرد . اکثرابیاتی که در منابع مکتوب محلی در باب جنگجویان بویراحمدی آمده ،از اوست . جای ایراد و افسوس است که بیشتر نویسندگان بومی ،به این منبع معتبر و موجود اشارت ننموده وانصاف علمی را رعایت نکرده اند. در این پایان نامه ،ماخذ مهم و معتبر بسیاری از اشعاروصفی و حماسی بویراحمد درعصر پهلوی ،نوارهای کاست شیخ علی مراد بود . درباب او واشعارش باید گفت که، بسیاری از آنها برگرفته از واقعیت های تاریخی هستند ، اما خود آرایه های ادبی اش را به اوج می رساند. مبالغه و اغراق و بیان مطالبی حماسی و غیرواقعی، از خصایص شعر اوست. تشبیهات، کنایات و استعارات در شعر وی قوی و فراوان است.او آنچه ذوق و سلیقه اش می پسندید در ابیات می‌گنجاند. اشخاص شعر او همه واقعی هستند، ولی آنچه از ایشان حکایت می‌کند بخشی در ذهن او خلق شده است. به رغم این خصیصه که خود عنصر غالب در اشعار حماسی است، کار سترگ وی در حفظ و روایت وقایع تاریخی مردم کهگیلویه و بویراحمد، ارجمند و ستایش انگیز است.
منابع مکتوب پس از انقلاب به مناسبت موضوع تحقیق ، به گردآوری اشعاری پرداخته که بخشی ازآن وقایع تاریخی بویراحمد است . یکی ازشماره های نامه نور که ویژه نامه ” هنر وفرهنگ ایل بویراحمد ” بود ، به ادبیات آنها در زمینه های مختلف ازجمله حماسه نظر افکنده بود. قسمتی از آن،اختصاص به “بیت ها ی ” بویراحمد داشت که بخشی “به یاد لهراسب ” نامگذاری شده بود وعلاوه برابیات مربوط به لهراسب، اشعار دیگری را نیز ضبط کرده بود (نامه نور،1359:؟-146 ) .
چون محققان ماهنامه مزبور از همان نخستین سال های بعد از انقلاب بخشی از ابیات بویراحمدی ها را گرد آوردند، اصالت و صحت آنها بیشتر از اشعار مضبوط در منابع متأخر است. تنها عیب آن عدم آشنایی پژوهشگران ویژه نامه از گویش لری است و به همین دلیل بعضی کلمات و واژه ها را به درستی در نیافته و اشتباه ضبط کرده اند. ابیات موجود در نامه نور، ترکیبی از اشعار شیخ علی مراد و شاعران گمنام دیگر است. البته، متأسفانه در این اثر، همانند بسیاری از آثار بومیان، هیچ اشاره ای به سرایندگان اشعار نشده است.
نخستین فرد بومی که سالها پیش از انقلاب به جمع آوری اشعار و آداب و رسوم محلی همت گماشت، یعقوب غفاری بود، که اکنون چندین کتاب معتبر در باب فرهنگ و رسوم مردم کهگیلویه و بویراحمد منتشر نموده است. وی در کتاب کوچک ولی ارزشمند «نمونه ای از اشعار محلی مردم کهگیلویه و بویراحمد…» ابیات متعددی را –که اصیل و صحیح هستند- گرد کرده است. اشعاری که او جمع کرده در باب موارد مهم ذیل است :
جنگ تنگ تامرادی (1309)، یاغی گری برادران ایزدپناه به نام های کی علی خان و کی ولی خان در دوره رضاشاه ،درگیری های میر غلام سید شاه قاسمی بویراحمد و سرانجام جنگ معروف گجستان در سال 1342 (غفاری، 1362: 27-10). غفاری، گزیده ای از اشعار مربوط به وقایع مذکور و شخصیت های مشهور جنگ های تامرادی و گجستان –خاصه دو فرمانده شهیر کی لهراسب باتولی و ملا غلامحسین سیاهپور جلیل- را ضبط کرده، که اکثر محققان بومی بعدی از او استفاده و استناد نموده اند. غفاری، البته اشارتی به گویندگان اشعار مضبوط نکرده است.
قدرت الله اکبری، دومین شخص بومی بود که در تاریخ خویش، اشعار اندکی را درباره اشخاص مؤثری نظیر خداکرم خان، محمدحسین خان و کریم خان بویراحمدی –مربوط به عهد قاجار- و کسان معروفی چون میرغلام و کی لهراس در عصر پهلوی اول به مناسبت توصیف رخدادهای زمانه ارائه داده است (اکبری، 1368: 9، 18، 26، 64، 75 و 94).اصالت ابیاتی که اکبری ضبط نموده معتبر است، اما هیچ اشارتی به سرایندگان –شناس و ناشناس- آن نکرده است .
عزیز کیاوند، فرد غیربومی دیگری بود که در اثری ارجمند به نام «حکومت، سیاست و عشایر» به تاریخچه «ظهور بویراحمد» و حوادث آن و اشعار اندکی در باب وقایع مهم قوم پرداخته است (کیاوند، 1368: 83-65).اشکال کار او در عدم آشنایی دقیق گویش محلی و تلفظ صحیح برخی کلمات اشعار است. جواد صفی نژاد محقق مشهور عشایری، در اثر ارزشمند «عشایر مرکزی ایران» اشعاری که شاعران گمنام در رثای‌هادی خان (وفات 1208ق) و شاهین خان بویراحمدی (مقتول 1212ق) سروده و بر سنگ مزار آنان حک گردیده، را خوانده و ضبط کرده که قابل تقدیر و سپاس است (صفی نژاد، 1368: 610-608).
نورمحمد مجیدی از بومیان فعال در عرصه پژوهش قومی است، که دست کم در دو اثر خود به برخی اشعار محلیان در باب رخداد ها و اشخاص مؤثر حوادث اشاره نموده است. وی در کتاب «علما و شاعران استان کوگیلویه و بویراحمد» به ابیات تاریخی خداکرم خان بویراحمدی –که از شاعران برجسته بویراحمد در عهد قاجار بود- پرداخته که هیچ معلوم نیست منابع مکتوب یا شفاهی وی کدام است (مجیدی، 1378: 217-216).این نویسنده در فصل مهمی از کتاب «مردم و سرزمین های استان کوگیلویه و بویراحمد» به بررسی و ارائه اشعار شاعران بومی درباره وقایع تاریخی اقوام منطقه، از جمله بویراحمد همت گماشته است ، اما ایرادات زیادی بر آنان وارد است (مجیدی، 1381: 728-625). او بدون ذکر نام سرایندگان، ابیات فراوانی را درباره کریم خان بویراحمدی، کی لهراس، میر غلام، جنگ داخلی دره سرد، کی علی خان و کی ولی خان و ملا غلامحسین سیاهپور ارایه داده، که به بسیاری از آنها نمی توان اعتماد و استناد کرد و نشانه های تغییر و تحریف درآن آشکار است.
کاوس تابان سیرت، آموزگار عشایری بازنشسته، در تألیف خویش با عنوان دلاوران کوهستان، به مناسبت حوادث به اندک ابیاتی اشارت دارد که برخی از آنها برای نخستین بار از جانب او ارائه گشته است. از جمله اشعاری درباره میرمذکور سید یاغی اواخر عهد قاجار -، میرغلام، کی لهراس، کی علی خان، جنگ داخلی دشتروم، جنگ گجستان و ملا غلامحسین سیاهپور (تابان سیرت، 1380: 231-230 ، 312 ،346-345 ، 379-378 ). وی البته برخی اشعار شیخ علی مراد را که با صدای ایشان موجود است، تحریف کرده و تغییر داده است.
سید ساعد حسینی، پزشک متخصصی که با علاقه وافر به تاریخ و فرهنگ مردم کهگیلویه و بویراحمد، چند کتاب معتبر تدوین و تألیف نموده، یکی از آنها را مختص «شعر، موسیقی و ادبیات شفاهی» قرار داده است. «اشعار تاریخی حماسی» مندرج در کتاب وی، در خصوص خداکرم خان و کریم خان بویراحمدی، میر‌غلام، کی لهراس، نفرت از حکومت رضا شاه، جنگ گجستان و فرمانده آن ملا غلامحسین سیاهپور و دیگر جنگجویان نبرد است. حسینی، ابیات مربوط به هر حادثه را از منابع مکتوب محلی یا نوار های کاست خوانندگانی نظیر شیخ علی مراد و علی بابا گودرزی ممسنی اخذ و استفاده کرده، اما اشاره ای به منابع خود ننموده است (رجوع شود: حسینی، 1381: 144-119).
حامد اکبری، جوان مشتاقی که در توصیف «رجال بویراحمد» دست به تألیف زد، به تناسب توضیح در باب برخی از این رجال –چون خداکرم خان، کریم خان، میر غلام، کی لهراس، کی علی خان و ملا‌غلامحسین سیاهپور

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی کهگیلویه و بویراحمد، زبان فارسی، تاریخ محلی Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی کهگیلویه و بویراحمد، دشمن زیاری، فتحعلی شاه