پایان نامه با کلمات کلیدی کتابداران، اشاعه اطلاعات، اوقات فراغت

دانلود پایان نامه ارشد

دلالت مي كند، سازماني كه با پايين آوردن هزينه‌ها‌ يا با سرعت عمل، در كوتاه مدت به طور اثربخش عمل مي كند، ممكن است به روحيه و رضايت كاركنان صدمه بزند. سازمان‌هاي سالم و اثربخش از كاركنان خود تعهد زياد و رفتار مناسب را انتظار دارند و شاخص‌هاي اصلي در اين گونه سازمان‌ها، براي حل مشكل دوام كه به حفظ و نگهداري نظام ارزشي اشاره دارد، شامل وفاداري و توجه به فعاليت‌هاي سازمان، حس هويت مشترك با سازمان و انگيزه‌هاي فرد براي كاركردن مي باشد (شريعتمداري، 1388،ص124).
سازمان سالم و پويا داراي جوي مطلوب و سالم بوده و موجبات انگيزش و علاقمندي به کار را در کارکنان سازمان فراهم کرده و از اين طريق اثربخشي سازمان را بالا مي برد. از طرف ديگر جو سازمان سالم و حمايت گر باعث اعتماد بيشتر و روحيه بالاي آنان مي شود. انديشه‌ي سلامت کامل در ‌يک سازمان توجه ما را به عواملي که رشد و شکوفايي آن را تسهيل و نيز به شرايطي که از پويايي‌هاي کامل آن جلوگيري مي کنند، جلب مي کند. احتمالا فهم وضع سلامت ‌يک سازمان نظير کتابخانه مي تواند ما را در گزينش روش‌هاي مديريت و رهبري مناسب براي اثربخش سازي آن ‌ياري کند (سليماني، 1389، ص25).

2-2. کتابخانه عمومي
کتابخانه عمومي که دروازه محلي به دانش است، موقعيتي اساسي براي آموزش در تمام طول عمر، تصميم گيري شايسته و متکي به خود، و توسعه و پيشرفت فرهنگي را در افراد و گروه‌هاي جامعه فراهم مي آورد. کتابخانه عمومي سازماني است که به وسيله جامعه از طريق حکومت محلي، منطقه اي‌ يا ملي و ‌يا از طريق ساير سازمان‌هاي اجتماعي تاسيس شده و حمايت و پشتيباني مالي مي شود. کتابخانه عمومي دانش، اطلاعات و آثار تخيلي را با استفاده از ‌يک دسته منابع و خدمات تهيه مي کند و به صورتي برابر و‌ يکسان، صرف نظر از نژاد، مليت، سن، جنس، مذهب، زبان، وضع اقتصادي و وضعيت شغلي و درجات تحصيلي و سواد، در دسترس مردم قرار مي دهد (يونسکو، 1386، ص17).
کتابخانه عبارت است از مرکزي که از تعدادي افراد با مجموعه اي واحدهاي اداري تشکيلاتي و از کتب سازمان‌يافته با سيستم‌هاي علمي مخصوص از قبيل سازمان تشکيل دهنده آن، روش تشکيل سازماني براي آماده سازي کتب و وسايل مورد نياز آنها تشکيل شده که ضرورتا داراي تشکيلات و اهداف است. سازمان کتابخانه بهترين سازمان شناخته شده است که اعمال، تصميم‌ها، برنامه‌ها، روش‌ها، قوانين و مقررات خود را ثبت مي کند (براتي علويجه، 1389، ص47).
کتابخانه عمومي محل برخورد تخصص‌ها، بينش‌ها، گرايش‌ها، نگرش‌ها و سلايق است که افراد واجد شرايط، متعهد، علاقمند، متفکر، جامعه شناس، روانشناس، سياس، مقتصد، با تجربه، باحوصله، زيرک، مردم دار، مهربان و صميمي بايد آن را اداره کنند و معلوم است چنين محلي افرادي را مي طلبد که بايد ويژگي‌هاي متفاوت را در خود داشته باشند. مسايل انساني به ويژه با نگاهي کيفي به آن مي طلبد که افراد شاغل در کتابخانه‌هاي عمومي بر عموم مسايل با چشم تخصص نگاه کنند. وظيفه کتابدار متخصص در دانشگاه‌ها‌ يا سازمان‌هاي تخصصي بسيار آسان تر از کار کتابداران کتابخانه‌هاي عمومي است. در کتابخانه‌هاي عمومي چون از اقشار مختلف مراجعه مي کنند و انگيزه‌هاي مراجعه کننده متفاوت است، تبيين، دسته بندي، سازماندهي، پاسخ به نياز فوري و غيرفوري مراجعان به تبحر، صبر، پشتکار و هوشمندي نيازمند است. از اين قرار به نظر مي رسد کتابخانه عمومي پايگاه خواست‌هاي متنوع جامعه است که در آن هر کسي مطابق با نيازش شکلي از پاسخ را مي‌يابد و از آن طرف آيينه تمام نماي مشکلاتي است که جامعه با آن دست به گريبان است و مسئولان مي توانند از طريق آن به کاستي‌ها و کمبودها و در عين حال زيبايي‌ها و قوت‌ها پي ببرند و در جهت تکميل و ‌يا استفاده از ظرفيت‌ها استفاده کنند (فدايي، 1388، ص2).
ايجاد کتابخانه‌هاي عمومي از مسئوليت‌هاي مقامات محلي و ملي است و بايد بوسيله قوانين ويژه مورد حمايت قرار گرفته و با کمک‌هاي مالي حکومت‌هاي محلي و ملي پشتيباني شوند. کتابخانه عمومي بايد رکن اساسي در راهبرد دراز مدت براي توليد فرهنگ، فراهم آوري اطلاعات، سوادآموزي و آموزش باشد (‌يونسکو، 1386، ص31).
کتابخانه به طور عمده، مخزن دانش و انبار پيشينه‌هاي اطلاعاتي در قالب‌هاي متنوعي از منابع کتابخانه اي و منابع اطلاعاتي است. استفاده کنندگان نيازمند اطلاعات اسناد، بر طبق استانداردهاي عقلي، شايستگي و توانايي خود در هر شاخه از دانش مي باشند. کارمندان کتابخانه بايد پيشينه دانشگاهي مناسب، دانش، شايستگي حرفه اي، آگاهي از منابع اطلاعاتي، فناوري، کفايت و طرز برخورد مناسبي در ارائه خدمات دارا باشند. نمونه کارمندگزيني، بستگي بسيار زيادي به نوع کتابخانه، اندازه کتابخانه و ميزان موجودي کتابخانه از انواع متنوع اسناد و تعداد استفاده کنندگان دارد. در هر کتابخانه اي عواملي وجود دارد که شامل منابع، استفاده کنندگان، و کارمندان کتابخانه است. منابع کتابخانه118 براي استفاده کنندگان است. کارمندان کتابخانه مسئول سازماندهي و تنظيم منابع کتابخانه و ارايه خدمات به استفاده کنندگان مي باشند. بنابراين، فعاليت‌هاي عملياتي کارمندان در کتابخانه حياتي است. کتابخانه بايد به تعداد مورد نياز افراد شايسته، آموزش ديده، با صلاحيت و حرفه اي و “ستاد پشتيباني” 119 منطبق با نوع و اندازه کتابخانه در اختيار داشته باشد (ماهاپاترا، 1386، ص25).
2-2-1. اهداف کتابخانه عمومي
اهداف عمده کتابخانه عمومي عبارت است از: فراهم آوردن و تهيه منابع و خدمات به صورت رسانه‌هاي مختلف تا نيازهاي افراد و گروه‌هاي مردم را براي آموزش، کسب اطلاعات، توسعه معلومات شخصي از جمله تفريح و پر کردن اوقات فراغت برآورده سازد. کتابخانه‌هاي عمومي نقش مهمي در توسعه و حفظ جوامع دموکراتيک داشته و اين وظيفه و نقش را با فراهم آوري دسترسي افراد به انواع مختلف دانش‌ها، افکار و عقايد ايفا مي کنند.
حمايت از آموزش فردي و خودآموزي و نيز از آموزش رسمي در تمام سطوح از اهداف کتابخانه‌هاي عمومي است. کتابخانه عمومي مرکز محلي براي اطلاعات بوده و همه نوع دانش و اطلاعات را به صورت آماده در اختيار استفاده کنندگان قرار مي دهد. فراهم آوردن فرصت‌هايي براي توسعه خلاق شخصي، ايجاد و تقويت عادت مطالعه در کودکان از سنين کودکي، تاکيد بر پيشرفت‌هاي فرهنگي و هنري جامعه و کمک به شکل دادن و حمايت از هويت فرهنگي آن نيز در همين راستا مي باشد (يونسکو، 1386، ص32).
2-2-2. ويژگي‌هاي کتابخانه‌ها
2-2-2-1. کتابخانه عمومي به مثابه نهادي اجتماعي
کتابخانه‌هاي عمومي نهادهاي اجتماعي هستند که دسترسي به دانش و اطلاعات را در سطح محلي براي استفاده افراد و همه جامعه فراهم مي آورند. اين کتابخانه‌ها براي حفظ سطح خدمات مورد نيازي که بتواند وظايف آنها را تکميل کند، بايد مورد حمايت قانون و پشتيباني‌هاي مالي قرارگيرند (يونسکو، 1386، ص32).
کتابخانه به مثابه “‌يک نهاد اجتماعي” تلقي مي شود همانند ساير نهادهاي اجتماعي مردمي از جامعه تاثير مي پذيرد و بر جامعه اثر مي گذارد. اما سطح تاثيرگذاري نهادهاي اجتماعي به لحاظ دامنه کارکردها و به لحاظ ميزان درگيري که با آگاهي و انديشه‌ها، و دانش مردم دارد متفاوت است، و به طور بالقوه سطح تاثيرگذاري وسيع و در عين حال عميقي بر روي جامعه دارد که قابل برنامه ريزي و بهره برداري است (پارسازاده و شقاقي، 1382، ص40).
کار ويژه‌هاي کتابخانه‌هاي عمومي در ساخت واقعيت اجتماعي به سه دسته تقسيم مي شوند:
– کار ويژه‌هاي مبتني بر کارگزار‌ يا عامل 120: در ‌اين کار ويژه، بر نقش کتابداران در کتابخانه‌هاي عمومي در انتقال و توليد معنا تاکيد مي شود. رشد، توسعه و پويايي هر موسسه‌ يا سازمان مرهون نيروي انساني است. مرکز ثقل و هسته‌ي فرايند توسعه، به عمل و انديشيدن انسان استوار است، زيرا انسان است که با قدرت ذهني و عقلي خود بطن طبيعت و جامعه را مي کاود، با تلفيق پژوهش‌هاي نظري و عملي و درک قوانين حاکم بر پديده‌ها، پايه علوم را بنيان مي گذارد و با ابداع فنون گوناگون، موجبات افزايش و بهبود کمي و کيفي بهره وري کار را فراهم مي آورد که منجر به هموارتر شدن راه تکامل مي شود (هروات، 2004، ص 370-375).
بنابراين کارکنان هر موسسه و نهاد مانند کتابخانه عمومي، مهمترين منبع آن به شمار مي روند. کتابخانه فقط بسته به افرادي است که در کتابخانه با افکار، عملکرد، همکاري، و حمايت خود کار مي کنند. کتابخانه نيازمند منابع گوناگوني است اما منابع انساني در راس همه منابع ديگر قرار دارد. به عنوان رهبر سازمان، کتابدار مسئوليت ويژه اي براي برنامه ريزي، سازماندهي و هدايت نيروهاي کار دارد که براساس آن کتابخانه مي تواند به اهداف خود دست‌يابد و به آنچه برايش با اهميت است، جامه عمل بپوشاند. کنش کتابدار در کتابخانه به عنوان‌ يک دانش شناس مهمترين و بيشترين نقش را در ساير کار ويژه‌هاي کتابخانه براي توليد معنا و ارزش در کتابخانه بازي مي کند. خدمات فني کتابخانه و امر اشاعه اطلاعات و نيز فضاي کتابخانه‌هاي عمومي در حيطه عمل کتابداران قرار دارند و تحقيق استفاده از پتانسيل فعاليت حرفه اي _ مانند مجموعه سازي، سازماندهي، و اشاعه اطلاعات _ براي توليد معنا و ساخت واقعيت در جهت ايجاد سرمايه اجتماعي و ايجاد سازه‌هاي مطلوبي چون هويت ملي، وحدت ملي، خودباوري و غيره مرهون کتابداران است. کتابداران کتابخانه‌هاي عمومي مي بايست در کار مجموعه سازي کتابخانه‌ها، در راستاي برنامه گزينش منابع اطلاعاتي (و نه مميزي) دست به انتخاب منابعي براي کتابخانه بزنند که جامعه را به سوي حفظ ‌يکپارچگي، وحدت، ارزش‌هاي بومي، و هويت ملي رهنمون گردد.
– کار ويژه‌هاي مبتني بر خط مشي121: در ‌اين کار ويژه، بر وظايف نهادي حرفه کتابداري و اطلاع رساني چون مجموعه سازي، سازماندهي، و اشاعه اطلاعات تاکيد مي گردد. مهمترين کار ويژه تاثيرگذار در حوزه خط مشي گذاري در کتابخانه‌هاي عمومي، تدوين خط مشي مجموعه سازي است، در اين خط مشي مي بايست اهداف اجتماعي کتابخانه در حفظ و گسترش هويت ملي، خودباوري، وحدت ملي و ساير سازه‌هاي مطلوب و نقش آن در خلق واقعيت و معنا به مثابه‌ يک رسانه لحاظ گردد. در اين راستا مي توان خط مشي اي براي مجموعه سازي تدوين کرد که بر اساس آن منابعي وارد کتابخانه‌هاي عمومي شوند که در کنار ساير منابع مورد نياز مراجعان، به تقويت حس خودباوري کمک کند.
– کار ويژه مبتني بر فضا 122: در کار ويژه‌هاي مبتني بر فضاي ساختمان کتابخانه از بعد فيزيکي و نيز ايجاد شرايط مساعد براي شکل گيري و ايجاد معنا در کتابخانه‌ها تاکيد مي شود. ايجاد و حفظ فضايي فرهنگي، دانش مدار، آرام، و دور از هياهوي زندگي مدرن که افراد در آن احساس امنيت و آرامش کنند، در جهت جذب مردم به سوي اين رسانه مردمي و مواجه ساختن آنها با رسانه ريشه اي ولي مهجور واقع شده اي که بر خلاف ساير رسانه‌هاي ديگر، آنها را به مصرف گرايي و تقليد کورکورانه از الگوهاي ضد هويت ملي و ارزشي سوق مي دهد، ضروري است. کتابخانه عمومي طبق اصول حرفه کتابداري و اطلاع رساني طوري ساخته مي شود که از تمامي پتانسيل آن بتوان براي خلق معنا و واقعيت اجتماعي براي پاسخ به نياز انسان‌ها به مصرف معنا را پاسخ دهد (پارسازاده و شقاقي، 1382، ص42-54).
2-2-2-2- کتابخانه‌ها به عنوان سازمان
کتابخانه‌ها مثل ديگر سازمان‌ها مي توانند در بسياري از جنبه‌ها متفاوت باشند. کتابخانه‌ها اغلب از نظر ساختاري با هم متفاوتند. اين تفاوت‌ها را مي توان در نمودارهاي سازماني مشاهده کرد که به پست‌ها و روابط ميان آنها، قسمت‌هاي مختلف سازمان را نشان مي دهد.کتابخانه‌ها در تلاش اند تا از طريق آزمايش ساختارهاي مختلف سازماني، نمونه‌هايي را انتخاب کنند که از نظر اقتصادي مقرون به صرفه باشند و در ضمن بتوانند رضايت کارکنان و مراجعه کنندگان را نيز تأمين کنند (استوارت و موران، 1390، ص156).
از ويژگي‌هاي ‌يک کتابخانه که آن را از بسياري سازمان‌هاي ديگر متمايز مي سازد غيرانتفاعي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی حق الزحمه، منابع سازمان، کتابداران Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی سلسله مراتب، عملکرد مستقل