پایان نامه با کلمات کلیدی کاروانسرا، آمریکای لاتین، استان تهران، صاحب نظران

دانلود پایان نامه ارشد

توان از اثرات آن جدا نمود، زيرا مهاجرت از يک سو، معلول توسعه نابرابر کشورهاي سرمايه داري و کشورهاي عقب مانده بوده و از سوي ديگر عامل گسترش و تعميق توسعه نابرابر است. بنابراين در تعيين فرايند مهاجرت، لازم است نخست به مسئله عدم توسعه توجه نمود، زيرا در اين راستا است که روابط نابرابر ساختي و مکاني بين بخش هاي مختلف جامعه مد نظر قرار مي گيرد.(همان)
يکي از ايده هاي مطرح شده در اين ديدگاه روابط مرکز پيرامون، در امر توسعه کشورهاي توسعه نيافته است که توسط «سميرا امين» در سال 1380 ارائه شده است. کشورهاي سرمايه داري وضعيت مسلط (مرکز) و کشورهاي توسعه نيافته وضعيت تحت سلطه (پيرامون) را دارند. اين وضعيت در ساختار داخلي کشورها نيز تاثير گذاشته و سبب به وجود آوردن قطب هاي پيشرفته و توسعه نيافته سرمايه داري (معمولا در شهرها) و مناطق توسعه نيافته (معمولاً روستاها) گشته است و نوعي عدم تعادل منطقه اي را به وجود مي آورد. اين امر، باعث مهاجرت و جابه جايي نيروي کار از مناطق روستايي محروم به سوي مناطق شهري پيشرفته مي گردد.(همان)
«پل سينجر» يکي ديگر از نظريه پرازان اين ديدگاه، دو مجموعه عوامل مربوط به مبدا را که باعث مهاجرت مي شوند از هم متمايز مي کند، اين دو مجموعه عبارتند از:
الف) عوامل رکودي، اين عوامل زماني رخ مي دهد که جمعيت روستايي به دليل بهبود نسبي وضعیت بهداشت و درمان، رشدي بيش از توليدات کشاورزي داشته باشد و لذا نيروي کار اضافي به وجود مي آيد. اين نيروي کار به علت نبودن اشتغال در روستاها به سوي شهرها مهاجرت مي نمايند.
ب) عوامل تغيير دهنده، اما تغيير دهنده موقعي موثرند که روش هاي توليد سرمايه داري مدرن در مناطق روستايي نفود کرده باشد و باعث تغيير شيوه ها و تکنيک هاي توليد گردد. در اينجا هدف، افزايش بهروري کار از طريق صنايع سرمايه بر است و بنابراين تعداد شاغلين را کاهش داده، سبب مهاجرت نيروي کار اضافه موجود در روستاها مي گردد. (حاج حسینی،1385)
به طور خلاصه در نظريات وابستگي، مهاجرت امري اجباري است که بر اساس عدم توسعه يک محيط (روستا) نسبت به محيط ديگر (شهر) و وابستگي غير سرمايه داري به بخش سرمايه داري به وجود مي آيد و يک امر کاملاً استثماري و ادامه آن باعث گسترش هر چه بيشتر توسعه نيافتگي مي گردد.
از مدل فوق براي تبيين مهاجرت هاي شهر به شهر نيز مي توان استفاده کرد و مهاجرت از شهرهاي توسعه نيافته به شهرهاي توسعه يافته تر در يک کشور را در اين چارچوب تبيين کرد.(همان)

2-1-13 نظريه محروميت نسبي
صاحب نظراني نظير استارک و ونگ (stark 1984) فرار مغزها را در چارچوب تئوري محروميت نسبي مورد بررسي قرار داده اند. اين دو معتقدند نارضايتي تنها هنگامي که دستمزدها پايين است بروز مي کند. (حاج حسینی،1385)
مهاجرت يک رفتار تصادفي نيست، بلکه پاسخي براي رفع محروميت ها محسوب مي شود. اما صرف وجود برخي محروميت ها موجب مهاجرت نمي شود. بنابراين، شناخت ملاک محروميت بر تصميم به مهاجرت ضروري است. در صورت مساوي بودن شرايط ديگر محروميت از هدف هايي که ارزش کمتري دارند در تصميم به مهاجرت موثرند. مهاجرت پاسخ نهايي به محروميت هاي نسبي مي باشد. در واقع، وقتي فرد يا جمع نتواند به هدف هاي با ارزش در داخل سازمان اجتماعي خود دست يابد و احساس کند که منابع لازم براي رفع محروميت هايش در خارج از سازمان اجتماعي او وجود دارد، در آن صورت مهاجرت مي کند. در اينجا فرد با دو سازمان اجتماعي روبه رو است: يکي سازماني که در آن پرورش يافته اما احساس مي کند که در آن از فرصت هاي لازم براي رسيدن به هدف هاي با ارزش خود محروم است، ديگري سازماني که شايد فقط به طور مبهم آن را مي شناسد، اما احساس مي کند که در آنجا به منابع لازم براي رفع محروميت هاي خود دسترسي مي يابد. در اين حالت مهاجرت در عين اينکه نتيجه برخي نارسايي ها که در کارکرد يک سازمان اجتماعي است، اما سلسله اي از تغييرات را در کل سازمان اجتماعي برمي انگيزد. مهاجرت پديده اي است که سازمان اجتماعي مبدا و مقصد را تحت تاثير قرار مي دهد.(همان)

2-2 مهاجرت در کشورهای جهان سوم

2-2-1 مهاجرت در آمریکای لاتین
قواعدی که برای فهم مهاجرت در کشورهای توسعه نیافته در نظرگرفته شد، کفایت نمی کند به این دلیل که جمعیت آن به طرز سرسام آوری افزوده می شود و این مشکلات اقتصادی و اجتماعی رادر بافتی پیچیده قرار می دهد. بدون شک در گوشه و کنارآن ، سقوط سریع زاد و ولد دیده می شود. اما این پدیده هنوز راه زیادی تا تعمیم در پیش دارد. از سوی دیگر نمی تواند از رشد جمعیت در کوتاه مدت جلوگیری کند؛ بدلیل آنکه ساختار محیط به طور اکثریت جوان است. در سرزمین های شمال شرقی برزیل، سرتائو که بی آبی آن را تهدید می کند، با یک خشکسالی استثنایی، انسانها و گله هایی را خواهیم یافت که در صفی رقت انگیز به سوی سرزمین های مطلوب تر عزیمت می کنند.( ژان پیتیه، 1369، ص110)
در مکزیک مهاجرت در همه جا رشد شهرها را تغذیه می کند و این در نزدیکی کشورهای ایالت متحده آمریکا، آهنگ ویژه ای به خود می گیرد. امروزه حدود 5000000 مکزیکی در سرزمین های کشورهای ایالت متحده آمریکا، آمریکایی شده اند. ( همان ، ص111و110)

فصل سوم
کلیات محدوده مورد مطالعه

مقدمه
بررسي موقعيت جغرافيايي يک شهر، سرآغاز شناخت شهر چه در فضايي است که در آن قرار گرفته است و چه به لحاظ ساختار دروني شهر ميباشد؛ چراکه موقع جغرافيايي شهر بيانگر وضعي است که شهر نسبت به طرق ارتباطي، راهها و معابر طبيعي و حتي نسبت به مواد اوليه، منابع انرژي و نيروي انساني موجود در ناحيه ميتواند داشته باشد(فريد،1375: 5) يک شهر ميتواند بنا به موقعيتي که در آن قرار گرفته است به رشد و شکوفايي برسد و يا با محدوديتهاي توسعه روبهرو گردد.
در اين فصل برخي از ويژگيهاي محدودهي مورد مطالعه (شهر کرج ) مورد مطالعه قرار می دهیم.

3-1 موقعيت جغرافيايي
با تأسیس استان البرز متشکل از چهار شهرستان کرج ، ساوجبلاغ ، نظرآباد و طالقان و 16 شهر در سال 1389، شهر كرج بعنوان مركز استان انتخاب وتعیین گردید . شهر کرج با دارا بودن 12 منطقه شهرداری از نظر موقعيت نسبي در غرب تهران واقع شده است و از غرب به شهر كمالشهر، از جنوب به محمدشهر و مشكين‌شهر و از شمال به دامنه‌هاي جنوبي ارتفاعات البرز مركزي شامل كوههاي سياهكلان، آتشگاه، ورزان و بيجه‌كوه منتهي مي گردد.(سایت شهرداری کرج،1393)
اين شهردرمسير راه‌آهن سراسري شرق به غرب كشوروجاده سراسري غرب كشورقرارگرفته است.
شهر کرج، مرکز استان البرز با وسعتي بالغ بر 180 کيلومتر مربع در سال 1389 از استان تهران جدا شد. اين شهر براساس سرشماري سال 1385 داراي 1386030 جمعيت است. شهر کرج بين 35 درجه و 46 دقيقه تا 35 درجه و 51 دقيقه عرض شمالي و 50 درجه و 54 دقيقه تا 51 درجه و 3 دقيقه طول شرقي قرار گرفته است. ارتفاع متوسط اين شهر از سطح دريا 1321 متر مي‌باشد و در فاصلهي 35 کيلومتري شمال غرب تهران واقع شده است.(همان)

نقشه شماره (3-1): تقسیمات استان البرز به تفکیک شهرستان در سال 1390

منبع: مرکز آمار ایران
نقشه شماره (3-2): تقسیمات سیاسی شهرستان کرج

منبع: استانداری البرز
3-2 پیشینه تاریخی
قديميترين مأخذي که واژهي کرج در آن آمده است، کتاب «نزهتالقلوب» تأليف حمدالله مستوفي در سال 740 هجري قمري است. در اين کتاب کرج از ولايت عراق عجم و از توابع طالقان شناخته شده است. وي مينويسد: طالقان ولايتي است که در شرق قزوين قرار دارد و داراي محلات و ديههاي معتبر است؛ ولايت سرآبرود و قصبات کن و کرج نيز از توابع آنجاست. در همين کتاب آمده است که ساوجبلاغ ولايتي است که در دورهي سلجوقيان مال به ري ميداد و در عهد مغول سوا شده است. هواي بهغايت خوب دارد. بيشتر آبش از قنوات است و ميوه و غله بسيار دارد. سوابق تاريخي کرج و منطقه نشان ميدهد که در عهد باستان و دوران هخامنشي، ساساني و اشکاني، تمدن پيشرفتهاي در اين منطقه وجود داشته است. آثاري چون معابد ناهيد، قلعهي دختر، تخت رستم، تخت کيکاوس، تخت سليمان و قلعهي کيقباد از جمله آثار باقيمانده از اين دوران است. کرج در دورههاي قبل و بعد از اسلام در مسير رفتوآمد کاروانها بوده است. تا پيش از حملهي مغول رفتوآمد بيشتر از راهي بود که از طريق سنگرآباد و کنارهي شهريار مستقيماً به ري ميرفت. ولي پس از ويران شدن ري در حملهي مغول، نياز به راههاي ارتباطي جديد براي دسترسي به مراکز شهري سبب شد، راه قزوين – کرج به ري ترجيح داده شود. اين موضوع سبب افزايش موقعيت ارتباطي اين منطقه گرديد. آثار تاريخي برجاي مانده در حاشيهي جادهي کرج بيانگر اين موضوع است که اين مسير از راههاي مهم ارتباطي بين نواحي غربي و شرقي کشور بوده است. (فيروزبخت، 1380: 75).
در عهد صفويه و دوران شاهطهماسب که قزوين بهعنوان پايتخت کشور انتخاب شد، اهميت منطقه و راههاي ارتباطي آن بيش از پيش افزايش يافت. آثار کاروانسراهايي که از عهد صفوي در اين منطقه بهجاي مانده است بيانگر اين موضع است. مهمترين اين کاروانسراها عبارتند از کاروانسراي شاهعباسي واقع در ميدان قدس کنوني، ميدان شاهعباسي سابق، کاروانسراي سنگي واقع در مسير کرج – تهران (جادهي مخصوص) و همچنين پل شاهعباسي که بر روي رودخانه کرج احداث شده است، از ديگر آثار بهجاي مانده از تمدن آن دوران است. پس از حملهي مغول، ري دچار افول شد و تهران که آبوهواي مناسبي داشت جاي آن را گرفت و در زمان شاهطهماسب صفوي، بهعنوان تفرجگاه خاندان صفوي به صورت شهري با برج و بارو و خندقهاي بزرگ درآمد. نزديکي کرج و تهران به پايتخت صفوي (قزوين) موجب آباداني هرچه بيشتر اين دو روستاي اطراف آن گرديد. در اين دوران، کرج بهدليل آنکه در مسير اصلي تبريز – قزوين – تهران قرار گرفته بود، اهميت ويژهاي يافت و کاروانهاي مختلف در کاروانسراي شاهعباسي اطراق ميکردند. با برگزيده شدن تهران بهعنوان پايتخت در آغاز دورهي حکومت آقامحمدخان قاجار، کرج نيز بهدليل همجواري با تهران مورد توجه قرار گرفت و راه تهران – کرج – قزوين بهصورت يکي از شاهراههاي کشور درآمد. اين راه در محل پل شاهعباسي وارد کرج ميشد و با راستاي شرقي – غربي پس از پيمودن محدودهي روستا به سمت قزوين امتداد مييافت. قرارگيري کرج مابين دو قطب تهران و قزوين در آباداني آن تأثير بسزايي داشت. اعضاي خانوادهي سلطنتي، کرج را به دليل داشتن آبوهواي مناسب و باغهاي متعدد بهعنوان استراحتگاه خود انتخاب کرده بودند. فتحعليشاه قاجار باغ و دهکدهاي به نام سليمانيه در محل فعلي دانشکدهي کشاورزي احداث نمود که ساختمان قديمي آن هنوز پابرجاست. در دورهي قاجار از رودخانهي کرج نهري براي رسانيدن آب به آبادی هاي شرق کرج ايجاد گرديد که موجبات آبادي روستاهايي چون کلاک، گرمدره، ميانجوب و ساير نقاط جمعيتي که در مسير جاده تهران – قزوين (خيابان شهيد بهشتي کنوني) قرار داشتند را فراهم نمود. از ويژگيهاي توسعهي شهر در اين دوره ميتوان به گرايش شهر کرج در گسترشهاي تازهي خود به سمت جادهي تهران – قزوين اشاره نمود؛ به اين معني که مراکز جمعيتي و اداري و تأسيسات شهري در اطراف اين جاده احداث گرديد. ولي عليرغم تمايل شهر به طرف محور ارتباطي مذکور در بافت شهر و حتي معماري بناها تحول اساسي روي نداد. اين امر را بايد معلول ويژگيهاي اجتماعي و اقتصادي سکنهي شهر که خاستگاه روستايي داشتند دانست؛ زيرا ويژگيهاي جوامع روستايي، روشهاي سنتي زندگي اجتماعي است و تحولات بهکندي در اين جوامع صورت ميگيرد. از آنجا که بنيان اقتصادي اين شهر در اين دوره متکي بر کشاورزي بود و منطقه خصوصيات روستايي داشت، بنابراين اين شهر نيز مشمول مطلب فوق ميگردد. با گذشت زمان در اواخر دورهي قاجار، بنيان اقتصادي شهر کرج از کشاورزي به صنعتي گرايش يافت و درنتيجه تمرکز به سمت جادهي اصلي شهر هدايت گرديد. (همان، 79)
شکلگيري و تغيير کالبدي کرج از اواخر دورهي قاجاريه و اوايل دورهي پهلوي آغاز ميگردد. کرج در اين دوره در محدودهي خيابانهاي کشاورز و مصباح، روستايي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی صاحب نظران، تحرک اجتماعی، زندگی شهری، بخش اقتصاد Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی مناطق شهری، مناطق روستایی، زیست محیطی، آلودگی های زیست محیطی