پایان نامه با کلمات کلیدی واقع گرایی، تغییرات فضایی، روان شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

درستی این شکل فضایی را ترسیم کند .
برای توضیح این تضاد ، روند پیشرفت در نقاشی را با بالا رفتن سن به وسیلة دو نقاشی مقایسه می کنیم : اسبی که گاری را می کشد و آدمکی آن را هدایت می کند و مکعبی همراه با سطوح هم سطح شده یا روند پیشرفت در ترسيم مكعب .
نقاشی اسبی که گاری را می کشد و آدمکی که آن را هدایت می کند جالب توجه است چون که سازگار با هم سطح سازی ها است . اگر قسمت هایی مختلف تشکیل دهندة نقاشی یعنی ( اسب ، کفه و چرخ های گاری یا آدمک ) را به صورت جداگانه در نظر بگیریم ، متوجه می شویم که از نقطه های دید اصلی و متفاوتي برخوردار هستند . اسب به طور معمول از نیم رخ کشیده می شود ، گاری مستطیل شکل از سمت بالا دیده شده است ولی برای این که چرخ هایش دایره ای شکل باقی بمانند ، باید از نیم رخ به آن ها نگاه کرد و به طور معمول آدمك نيز از رو به رو ترسيم مي شود . چگونه كودك اين عناصر را به يكديگر مرتبط مي سازد تا نقاشي خواسته شده را ترسيم كند ؟ براي پاسخ به اين سئوال ، از صد كودك شش تا ده سال در مقطع دبستان خواستيم تا ” اسبي كه گاري را مي كشد وآدمكي آن را هدايت مي كند ” را ترسیم كنند . نتایج بدست آمده نشان داد که هم سطح سازی ها ( یعنی چرخ های اطراف کفۀ گاری و یا آدمک روی آن ) تا سن هشت سالگی رایج هستند ولی درسن ده سالگی به طور کامل از بین رفتند .
اکنون می بینیم که چگونه کودک به ترسيم سطوح مکعب هم سطح سازی شده اقدام می کند . به کودکان شش تا ده ساله یک مکعب کاغذی نشان داده ایم و تای آن را باز کردیم تا صاف شود و از
(فاقد) بدون هم سطح سازی
همراه با هم سطح سازی

تصویر10 : نمونه هایی از نقاشی های اسبی که گاری ای را می کشد و آدمکی آن را هدایت می کند همراه با هم سطح سازی و بدون آن (منتخب نویسنده) علاوه بر آن این نقاشی ها نشان می دهند که اسب از نیم رخ کشیده شده است ( نیم رخ های راست و چپ در هر دو وجود دارند ) و نیز آدمک که در ابتدا به صورت ایستاده و از روبه رو کشیده می شود و سپس از نیم رخ و نشسته کشیده می شود .
از آن ها خواسته ایم تا شکل باز شدة مکعب کاغذی را ترسیم کنند . نتیجه چه بود ؟ کودکان شش تا هشت ساله نمی توانند سطوح مکعب هم سطح سازی شده را در یک سطح واحد ترسیم کنند . بعضی از آنها نقاشی های دو مربع کنار هم یا یک مکعب بزرگ قطعه شده ای را ترسیم کردند که به نقاشی های مکعب ترسیم شده به وسیله کودکان هم سن و سالشان شبيه بود و برخی دیگر میان مکعب باز شده و مکعب باز نشده تفاوت گذاشتند اما به ترسيم هم سطح سازی های نا تمام یا هم سطح سازی هایی که شبیه به سایبان کرکره ای تا شده هستند اقدام می کنند که در تصوير به وسیلة فلشی نشان داده شده اند . این کودکان متوجه تغییرات ایجاد شده می شوند ولی هنوز نمی توانند شکل نهایی را ترسیم کنند . در سن ده سالگی ، کودک هم سطح سازی سطوح مکعب را درک می کند با این وجود همچنان در تعداد سطوح هم سطح شده اشتباه می کند .
خاطرنشان می کنیم که در حدود سن ده سالگی است که کودک به درستی مکعب را در حالت پرسپکتیو نقاشی می کند . باید در نظر داشت تا زمانی که حجم مکعب به درستی نمایش داده نشده ، غیر ممکن است که کودک تغییرات آن را تصور کند .
موفقیت
اشتباهات در هم سطح سازی ها

تصویر11 : نمونه هایی از نقاشی های” نا موفق” و نقاشی موفق از مکعب باز شده
چگونه این تضادها تفسیر می شوند؟
ابتدا باید پیچیدگی در عین حال فضایی و منطقی روند تکامل در ترسيم مکعب را خاطر نشان کرد . موفقیت در این امر موجب می شود که دَوران های پنج وجه مکعب حول یکی از گوشه ها ( يعني تنها وجه مقابل حركت نكند ) به درستی نمایش داده شده باشد . با این حال این نمایش های ذهنی تا زمانی که با منطقی سازگار نباشد ، بدون انسجام و نامنظم باقی می مانند . وجه های نزدیک به هم کدامند ؟ برای هم سطح سازی سطح از کدام قسمت بايد مکعب را قطع کنم ؟ سطح پشتی که باید دستخوش دو حرکت وضعی شود ، در کجاست ؟ تصوير دقيق از مکعب باز شده ایجاب می کند موارد ذیل را به صورت مربوط به هم مدیریت کنیم : نسبت مجاورت ( یعنی یک سطح در کنار سطح دیگر باقی می ماند و سطحی دیگر از آن ها جدا می شود ) ، هماهنگی نقطه های دید مختلف بر مکعب (یعنی هر وجه تنها با نقطۀ دید ناظر در نظر گرفته می شود و این شش نقطۀ دید برای شکل دادن به یک انسجام کلی در نقش یکی از سطح ها با یکدیگر هماهنگ می شوند) ، اجرای هم سطح سازی هر سطح ، نمایش ذهنی این تغییرات و به خصوص نتیجه آن ها . برای آنکه به درستی مکعب باز شده را ترسیم کنیم باید تغییرات فضایی را به صورت ذهنی تصور و نیز آنن را با عقل و منطق بررسی کرد .
در گفتار روزمره ، واژۀ « هم سطح سازی » به معنای یک دوران فضایی یا تغییر جهت عمدی است . حال آنکه باید خاطرنشان کرد که هم سطح سازی هایی که در نقاشی فیگوراتیو (تصویری) مشاهده می شوند ، عمدی نیستند . کودک به خود نمی گوید : « چرخ های گاری را ° 90 می چرخانم تا کف گاری هم سطح شوند » . او دو دایره می کشد زیرا چرخ ها گرد هستند و نیز نمی تواند شکل آن ها را به گونه ای دیگری تصور کند . زمانی که لوکه هم سطح سازی را با ” تغییرات جهت ” یکسان به شمار آورد ، به اشتباه افتاد او معتقد است که « کودک برای نمایش دادن یک شئ دور تا دور آن گشته است و برای هر عنصر آن به دنبال نقطۀ دیدی است که ویژگی های آن عنصر را در معرض دید بهتری قرار داده باشد . کودک نمی تواند چنین سؤالاتی را از خود بپرسد زیرا تصویری که او از فضا دارد به نقطۀ دید توجهی ندارد و حتی تغییر شکل متوالی ناشی از دوران یا تغییر زاویۀ دید را نیز نادیده می گیرد . در اصل آنچه را که لوکه به عنوان هم سطح سازی تلقی می کند تنها هم جواری شکل های مرسومی است که همچون حروف معنانگار (اندیشه نگاشت) 119 اشیاء را همان گونه که هستند ، تعریف می کنند. ( به عنوان مثال گاری مربع شكل است و چرخ ها دایره ای شکل هستند ) . اما چه واژة دیگری نیز به کار ببریم ؟ پیاژه و اینهلدر از واژۀ ” شبه- هم سطح سازی ” یا ” به اصطلاح خود هم سطح سازی ” صحبت می کنند و واژۀ ” هم سطح سازی ” را به هم سطح سازی های واقعاً عمدی ای اختصاص می دهند که نظم و انتظام نقطۀ دید متفاوتی را ایجاب می کنند . مفهوم این دو واژه در کودک تا سن ده سالگی درک نمی شوند و درست در زمانی مفهوم می شوند که شبه هم سطح سازی های نقاشی های تصویری (فیگوراتیو) از میان رفته باشند .
اکنون به موضوع شفاف سازی ها می پردازیم .

4. شفاف سازی عمدی است یا خیر؟
شفاف سازی ها یی که دربارۀ آن ها صحبت کردیم ، به همراه هم سطح سازی ها ، مشخص کنندۀ مرحلة واقع گرایی عقلانی ای هستند که به وسیلة لوکه تعریف شده است . در تصویر 3 مثالی از مزرعة سیب زمینی را مطرح کردیم . در این نقاشی ، کودک وجود سیب زمینی ها در زیر خاک را عمداً نشان می دهد . این شفاف سازی های عمدی ، معمولاً در بدو مرحلة واقع گرایی دیداری از میان می روند. با این حال ، در برخی نقاشی ها شاهد شفاف سازی هایی هستیم که حتی تا بعد از سنین هفت یا هشت سالگی ادامه می یابند . با درخواست از کودکان که مثلاً آدمکی را با لباس ترسیم کنند ، می توانیم این گونه شفاف سازی ها را نشان دهیم . لوکه وجود چنین” شبه-شفاف سازی ها” را تنها مشخص می کند ، با توجه به این که آن ها دستخوش یک ” غلط گیری تدریجی ” می شوند ؛ گویی کودک این شبه- شفاف سازی ها را به طور ذهنی حذف می کند . برای آنکه حد و مرز قوانین این دو نوع از شفاف سازی را بهتر مشخص کنیم ، در زیر روند تکامل همراه با سن دو نقاشی را مطرح می کنیم . نقاشی مادری باردار و آدمکی با لباس .
چگونه روند نقاشی مادری باردار همراه با سن تکامل می یابد ؟
برای پاسخ به این سؤال از کودکان پنج تا نه ساله و نیز از بزرگسالان یعنی دانشجویان سال سوم لیسانس روان شناسی ، خواستیم مادری باردار را ترسیم کنند . وقتی که کودک ، جنین را در شکم مادر ترسیم کرد ، از او خواستیم تا نقاشی خود را تصحیح کند .
مشاهده می کنیم که در سن پنج سالگی ، نیمی از کودکان نقاشی شفاف سازی شده ای را ترسیم می کنند : تمام آن ها در مرحلة اول مادر را از مقابل روبه رو ترسیم و سپس جنین را در شکم مادر اضافه می کنند . وقتی از کودک می خواهیم که نقاشی خود را تصحیح کند ، تمایلی به این کار ندارد . اگر جنین در شکم مادر ترسیم نشود ، شکمی بزرگ آن هم از رو به رو دال بر بارداری مادر نیست . بعضی از کودکان ، در پایان نقاشی ، در داخل شکمی که قبلاً کشیده بودند ، شکم گرد دیگری اضافه می کنند و بعضی دیگر نوزادی را در آغوش یا کنار مادر ترسیم می کنند . گاهی اوقات کودکان صورت مادر را از روبه رو و پس از شبه – هم سطح سازی ، شکم مادر را از نیم رخ یا پهلو ترسيم می کنند . پس از سن هفت سالگی نقاشی های شفاف سازی شده کم تر و به راحتی اصلاح می شوند و از نه سالگی به طور کامل از میان می روند . در این سن ، نیمی از کودکان شکم را از نیم رخ ترسیم می کنند . به وسیلة شکمی کاملاً گرد ، بارداری به خوبی مشخص می شود . وقتی که مادر از مقابل ترسم شود ، نشانة بارداری هوشمندانه تر می شود : یعنی شکمی بزرگ که به وسیلة دست ها نگه داشته می شود و نیز سینه ها و خطوطی که همگی نشانه ای از بارداری هستند .
به طور کلی ، بزرگسالان مادر را به صورت نیم رخی کامل ترسیم می کنند و بارداری به وسیلة برهنگی و نمایان بودن شکم گرد ، ناف یا سینه ها نشان داده می شود .
این نتایج نشان می دهند که وجود نوزاد که به وسیلة شفاف سازی در شکم مادر دیده می شود ، تنها راه حل گرافیکی است که کودک 5 ساله برای نشان دادن بارداری در اختیار دارد . این راه حل در سن
هفت سالگی از میان مي رود يعني زمانی که کودک به وسیلة ترسیم شکمی کاملاً گرد از نیم رخ ، این توانایی را به دست می آورد تا بارداری مادر را نشان دهد .

مثال هایی از نقاشی ها
سنین

5سالگی نوزادی در شکم مادر یا نقاشی معمولی و شکم بزرگ

7سالگی شکم بزرگ

9سالگی حالت هاي جديد

بزرگسالان حالت ها و برهنگی

تصویر 12 : مثال هايي از روند تكامل نقاشي با بالارفتن سن کودک از مادر باردار

چگونه روند نقاشی آدمکی که پالتوی بلندی به تن دارد ، همراه با سن تکامل می یابد ؟
برای پاسخ به این سؤال ، از کودکان پنج تا ده ساله خواستیم آدمکی را ترسیم کنند که پالتوی بلندی به تن دارد . وقتی کودک نقاشی اش را تمام کرد ، از او خواستیم آن را تصحیح و از میان مجموعه ای از نقاشی ها یکی را انتخاب کند . چه چیزی را مشاهده می کنیم ؟

تصویر 13 : مثال هایی از نقاشی های آدمکی لباس پوشیده همراه با لباس های شفاف سازی شده که به وسيلة روزالیا ، شارلت ، جیمی و اِلیز ترسیم شده اند .
برخلاف نقاشی مادر باردار ، شفاف سازی ها در نقاشی آدمکی با لباس ، تا سن ده سالگی یعنی بعد از مرحلة واقع گرايی عقلانی ادامه دارد . در ده سالگی ، از هر دو کودک یک نفر همچنان آدمکی که پالتوی بلندی به تن دارد را با شفاف سازی ها ترسیم می کند .
بنابراین ، دو شفاف سازی پیش رو داریم : یکی که بین سن 5 تا 7 سالگی از میان می رود و دیگری که حداقل تا سن ده سالگی ادامه دارد . کودکی که جنین را در شکم مادر ترسیم می کند ، می خواهد به ما نشان دهد که مادر واقعاً نوزادی در شکم دارد . اما ، آیا کودکی که لباس شفاف سازی شده را ترسیم می کند می خواهد به ما نشان دهد که آدمک در زیر لباس ، دارای بدن است ؟ بنا به چند دلیل، جواب این سؤال منفی است .
نخست ، مشاهده می کنیم که ، درصدی از کودکان که نقاشی های شفاف سازی شده ترسیم می کنند، با بالا رفتن سنشان دوست دارند آن را اصلاح کنند . تا سن هفت سالگی درصد کمی از کودکان نقاشی های خود را تصحیح می کنند . این حالت به این معنا نیست که آن ها به دنبال شفاف سازی هستند . از سویی ، کودکان پیرو موضوعی هستند که لوکه آن را ” غلط گیری تلویحی ” می نامد . آن ها ایراد نقاشی های خود را تشخیص می دهند

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی واقع گرایی، محدودیت ها، انقلاب کوپرنیکی، مفهوم فضا Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی نقاشي، ترسيم، تصويري، خطي