پایان نامه با کلمات کلیدی نیروی کار، بهره وری نیروی کار، اقتصاد دانش، اقتصاد دانش محور

دانلود پایان نامه ارشد

اساس روش بانک جهانی برای بررسی رابطه اقتصاد دانایی محور و بهره وری نیروی کار در استان ها استفاده شود.

1-8-تعریف واژه های کلیدی

اقتصاد دانش محور: اقتصاد مبتني بر دانش، اقتصادي است که دولت به طور مستقيم بر توليد، توزيع و استفاده دانش متکي است و مردم و سازمانها را به کسب، ايجاد و ترويج و استفاده کارآمد از دانش براي توسعه هر چه بيشتر اقتصادي اجتماعي تشويق ميکند.
بهره وری: ساده ترین تعریف از بهره وری عبارتست از نسبت بین مقدار معینی محصول و مقدار معینی از یک یا چند عامل تولید.
استان ها: واحدی از تقسیمات کشوری هستند با محدوده جغرافیایی معین که از بهم پیوستن چند شهرستان همجوار با توجه به موقعیتهای سیاسی, اجتماعی, فرهنگی, اقتصادی و طبیعی تشکیل می شوند.
شاخص های اقتصاد دانش محور: دانش می تواند از جنبه های مختلفی بر رشد اقتصاد تاثیر داشته باشد از جمله آموزش و منابع انسانی, سیستم ابداعات, زیرساختهای اطلاعات, رژیم نهادی و اقتصادی, عملکرد و برابری جنسیتی.

1-9- اقتصاددانایی

ریشههای اقتصاددانایی محور به رکود اقتصادی اوایل دهه 1980بر میگردد، در آن زمان قراین معدودی وجود داشت که نشان دهد فناوریهای جدید به رشد اقتصادی بیشتر منجر میشوند، ولی در گذر زمان با بکارگیری این فناوریها و آثار آنها در اقتصاد, ریشههای اقتصاد دانایی محور رونق گرفت. اما دانش مفهوم گستردهتری از اطلاعات دارا میباشد و اصطلاح اقتصاد دانش یا اقتصاددانایی محور از شناخت بیشتر دانش در بهرهوری و رشد اقتصاد حکایت دارد. ( احمدی، 1387)
در این دیدگاه سرمایهها در تحقیق و توسعه وآموزش و پرورش وساختارهای کاری مدیریتی جدید موارد اصلی هستند، علاوه بر سرمایههای دانش توزیع دانش ازطریق شبکههای رسمی و غیر رسمی برای عملکرد اقتصاد اساسی است. دانش به طور رو به افزایشی در حال تدوین و انتقال از طریق کامپیوتر و شبکههای ارتباطی در “جامعه اطلاعات” در حال ظهور میباشد، همچنین دانش پنهان مورد نیاز است، از جمله مهارتها جهت استفاده و سازگاری دانش تدوین شده که اهمیت یادگیری مستمر به طور فردی و شرکتی را برجسته میکند. در اقتصاددانایی محور نوآوری به وسیله تعامل تولیدکنندگان و کاربران در معامله دانش پنهان و دانش تدوین شده مشتق شدهاست.
این مدل تعاملی جایگزین یک مدل خطی سنتی نوآوری شدهاست. شکل سیستمهای کلی نوآوری که شامل جریانها و ارتباطات میان صنعت ، دولت و دانشگاه درتوسعه علم وتکنولوژی است یک تعیین کننده اقتصادی مهم است. بکارگیری اقتصاددانایی محور با تقاضای روبه افزایش برای کارگران متخصص و مهارت یافته توصیف میشود.
دانش فشرده وبخشهای پیشرفته اقتصادهای OECD تمایل به پویاتر شدن بر حسب ستاده در رشد اقتصاد دارد. باتغییرات در تکنولوژی و بخصوص ظهور فناوریهای اطلاعات، نیروی کار ماهرتر و آموزش دیدهتر و در نتیجه باارزشتر هستند. سیاستهای دولت نیاز بیشتری به فشار بر روی سرمایه انسانی ارتقاءیافته از طریق ارتقاء دسترسی به سطحی از مهارتها و بخصوص ظرفیت بکارگیری خواهد داشت، همچنین به گسترش قدرت توزیع دانش اقتصاد از طریق شبکههای مشترک و نفوذ فناوری نیاز خواهد داشت.
دردهههای اخیر اقتصاد دانان به مباحث اقتصادنوین به عبارتی اقتصاد مبتنی بر دانش معطوف شدهاست. که پیآمد آن رشد اقتصادی مستمر، توسعهی پایدار وایجاد ثروت و به تبع آن افزایش رفاه میباشد، از این رو اهمیت توجه به ارتباط به اقتصاد نوین و کارایی بیش از پیش نمایان میشود، در این راستا چندین شاخص ویا متغیرمهم وجوددارند که از مؤلفههای اقتصاد نوین به شمار میروند ودر اینجا به عنوان عوامل تأثیرگذار برکارایی در الگوهای برآوردی در نظرگرفته شدهاند. بطورکلی شاخصهای اقتصاد نوین را میتوان به صورت زیر خلاصه کرد:
1. شغلهایدانشبر: شاخص این گروه تعداد شاغلان در مشاغل علمی، فنی، تخصصی و مدیریتی است.
2. جهانیشدن: این شاخص جهت گیری صادراتی (تجارت خارجی) و سرمایهگذاریهای مستقیم خارجی است.
3. پویایی اقتصاد ورقابت: یکی از شاخصهای مطرح در این مورد را میتوان درجه بازبودن اقتصاد دانست.
4. تبدیل به اقتصاد دیجیتالی: شاخصهای مورد نظر در این زمینه تعداد خطوط باز شبکههای اینترنتی، فناوری در مدارس ومؤسسات آموزش عالی و دولت الکترونیک در بخشهای مختلف اقتصاد است.
5. ظرفیت نوآوریفناورانه: شاخصهای این گروه تعداد شغلها در صنایع تولیدکننده فناوری، تعداد محققان، دانشمندان و میزان سرمایهگذاری در تحقیق وتوسعه است.(مهرگان و مبارک، 1387 )
همچنین میتوان گفت که اقتصاددانایی محور بر پایههای انقلاب دانش شکلگرفته است، انقلاب دانش متأثر از چندین عامل است که عبارتند از: افزایش دانش کدبندی شده، افزایش آنالیز اطلاعات ، ذخیرهسازی و انتقال، توسعه و گسترش فناوریهای نو، افزایش اهمیت دانش و مهارت نیرویکار، افزایش اهمیت ابداعات و کارایی در رقابت و رشد GDP، افزایش سرمایهگذاری غیر ملموس، جهانیشدن و رقابت شدید وگسترش تجارت جهانی. (Dahlman,c & t. Anderson, 2000)

1-10-بهره وری

این واژه برای اولین بار در دهه 1870 فقط برای بیان مسائل نظری اقتصاد مورد استفاده قرار گرفت.از آن پس، به سرعت وارد متون اقتصادی شد. این مفهوم در مباحث اقتصادی اجتماعی و هر رشته دیگر و محافل علمی تجاری، در بخش خصوصی و دولتی، در موسسات تولیدی و خدماتی، در مراکز آموزشی و در نهاد خانواده و همه جا با تعبیرهای متفاوت رسوخ کرده است.با این حال به رغم کاربرد وسیع، شاید مفهوم آن خالی از ابهام نباشد و شاید هنوز بسیاری از کسانی که در پیشرفت بهره وری نقش اساسی دارند، استنباط روشنی از آن نداشته باشند. حتی ممکن است در محافل دانشگاهی و بین کارشناسان مسائل اقتصادی و اجتماعی اجماع نظر در این باره وجود نداشته باشد.(سلطانی 1384)
ساده ترین تعریف از بهره وری عبارتست از:نسبت بین مقدار معینی محصول و مقدار معینی از یک یا چند عامل تولید. در اینجا آشکارا بر عامل زمان اشاره ای نشده است. هرچند ممکن است در محاسبات مورد توجه قرار گیرد. از نظر برخی افراد، بهره وری به معنی تولید است. چارچوب بهره وری، مرکب از فناوری و انسان می باشد. عده ای از اقتصاددانان بهره وری را مفهوم ذهنی و کوششی برای برای دستیابی به بالاترین دستاورد با کمترین هزینه و بیشترین ستانده با کمترین داده و امثال آن می دانند که تمامی آنها بر نقش تعیین کننده انسان دلالت دارد.(همان)
کارایی نیز به عنوان یکی از مفاهیم پیچیده در اقتصاد، تعیین کننده توانمندی یک واحد تولیدی در رقابت با سایر واحدهاست. مثلا نسبت ستانده به نهاده معیار ساده ای از کارایی است و می توان آن را در اندازه گیری رشد بهره وری و نحوه استفاده در دسترس بکار گرفت.
بهره وری مفهومی جامع و کلی و یکی از شاخصهای مهم کارامدی بخشها و فعالیتهای مختلف اقتصادی و معیاری مناسب برای ارزیابی عملکرد بنگاهها، سازمانها و تعیین میزان موفقیت آنها در رسیدن به اهدافشان محسوب می شود. در متون اقتصادی برای بهره وری مفاهیم متعددی توسط اقتصاد دانان، موسسات و سازمانهای بین المللی ارائه شده است. اما با کمی دقت می توان به تعریف مشترک از بهره وری دست یافت. بهره وری به معنای استفاده بهینه از عوامل تولید، کاهش هزینه های تولید، از بین بردن ضایعات، گسترش بازارها و غیره جهت بهبود سطح کیفیت زندگی و توسعه اقتصادی است بطور خلاصه بهره وری نسبت ستانده ها به نهاده ها تعریف می شود. ممکن است نهاده های تولید یک و یا چندین عامل باشند که در این صورت بهره وری بدست آمده را به ترتیب بهره وری جزئی یا بهره وری کل عوامل تولید می گویند.
برای ارتقای بهره وری قبل از هر چیز باید عوامل موثر بر بهره وری را به خوبی شناخت. در این باره اقتصاددانان، سازمانها و نهادهای بین المللی عوامل متعددی را ذکر نموده اند از جمله:شاخص های اقتصاد دانایی محور، روابط مدیریت و کارکنان، شرایط اجتماعی و روانی کار و فعالیت اتحادیه های کارگری(1981، ILO)، اخلاق کاری، نوع مدیریت، تاثیر اتحادیه های کارگری، قوانین دولت و امنیت شغلی(1997، Sumanth) انگیزه کاری کارکنان، بهبود روشها و نظامهای جاری، گردش کار و تغییرات در میزان فشار کار، امنیت شغلی و درآمد(Urben& Lerman ،2005)، بهبود روابط کارگری(2001، Kuby &Xie)، تنوع نیروی کار(2007، Adel-Rezek &et al)، نرخ دستمزد(2005، Liu&Sakmoto)، سطح دستمزد(2003، Forth &omahoy)، مهارت(2006، Dupuy Grip).
طبق نظر پژوهشگران، عوامل موثر بر بهره وری نیروی انسانی شامل:آموزش شغلی مستمر مدیران و کارکنان، ایجاد انگیزه در میان کارکنان برای کار بهتر و بیشتر، ایجاد زمینه های مناسب برای بروز ابتکار و خلاقیت مدیران و کارکنان، برقراری نظام مناسب پرداخت مبتنی بر عملکرد و بر قراری نظام تنبیه و تشویق، وجدان کاری و انضباط اجتماعی(به عنوان عامل خود کنترلی) می باشد.(1384، سلطانی).
مطلوب نبودن بهره وری نیروی کار همواره از عمده ترین معضلات اقتصادی جوامع و به ویژه دولت ها به شمار می رفته است. تمامی کشورهای جهان در شرایط متفاوت اقتصادی، به نوعی با مسئله عدم مطلوبیت بهره وری نیروی کار درگیر بوده و سیاست های گوناگونی در شرایط زمانی مختلف در این کشورها به کار گرفته شده تا این معضل حل و یا تخفیف یابد.
نتیجه چنین سیاستهایی به وجود آمدن ادبیات بسیار غنی، چه از جنبه نظری و چه از جنبه علمی است که با مطالعه آنها می توان ضمیر روشن تری به دست آورد و با معضل ضعف بهره وری نیروی کار، بهتر و عاقلانه تر برخورد نمود.

1-11- منابع فصل اول
احمدی، محمدرضا (1387) مقایسه تجربی تأثیر مولفه های اقتصاد دانش محور بر بهره وری نیروی کار در کشورهای نفت خیز خاورمیانه و کشورهای جنوب شرق آسیا. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی.
سلطانی، ایرج(1384)، بهره وری منابع انسانی، انتشارات ارکان، اصفهان.
مهرگان، نادر و مبارک اصغر (1387)بررسی تأثیرمؤلفه های اقتصادنوین برکارایی صنایع در ایران، فصلنامه اقتصاد مقداری (بررسی های اقتصاد سابق)،دوره 5،شماره2،تابستان.
فرشاد فر، زهرا(1388)عوامل موثر بر بهره وری نیروی انسانی در شرکتهای تعاونی صنعتی و کشاورزی در کرمانشاه، فصلنامه تعاون سال بیستم، شماره 202 و 203.
Abdel-Razek, R. H., H. A. Elshakour and M. Abdel-Hamid(2007).Labor productivity; benchmarking and valueability in Egyptian projects,International Journal of Project Management,25(2);189-197.
Dahlman,c,t.anderson,Korea and Knowledge- based economy.making the transition, world bank institute(2000).
Dupuy,A.and A.D.Grip(2006,Elastisity of substitution and productivity, capital and skill intensity differences across firms, Economics Letters,90(3);340-347.
Forse,J.and M.Omahoy(2003), The impact of the national minimom wage on labor productivity and unit labor cost, National Institute of Economic and Social Research, London, England,pp;4-6.
International Labor Office (ILO)(1981),Methods of labor prodactivity statistics, International Labor Office, Geneva, Switzerland, pp;56-63.
Kuby,M.and Z xie(2001), The effect of restructuring on US coal mining labor productivity;1980-1995.Energy,26(11)1015-1030.
Liu, J. and A. Sakamoto(2005), Relative deprivation, efficiency wages, and labor productivity in Taiwanese manufacturing industries, Research in Social Stratification and Mobility,23:303-341.
Ruben R. and Z. Lerman (2005), Why Nicaraguan peasants stay in agricultureal production cooperatives, Discussion Paper, No, 13.04. The Center for Agricultural

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی نیروی کار، بهره وری نیروی کار، توسعه اقتصادی، افزایش بهره وری Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی رشد اقتصادی، نیروی کار، اقتصاد دانش، اقتصاد دانش محور