پایان نامه با کلمات کلیدی فراشناختی، مهارت های فراشناختی، مبانی نظری، روان شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

اصطلاحات فني و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی):
1-6-1- تعاریف متغیر های تحقیق
1-6-1-1- فراشناخت
فلاول (1976) در باره این مفهوم چنین اظهار داشت : فراشناخت، دانش فرد در باره فرایندها و محصولات شناختی خود یا هرچیز مرتبط با آنها از جمله ویژگی های مربوط به یادگیری اطلاعات یا داده هاست. شونفلد، 1965،فلاول، 1987،کامپیون،1987 مفهوم فرا شناخت را مشتمل بر دو مولفه می دانند :
الف) آگاهی فرد از دانش خود، نقاط قوت و ضعف خود، باور نسبت به خود به عنوان یک فراگیر و اهمیت تکالیف و وظایف یادگیری.
ب) توانایی فرد در تنظیم اعمال خود در کاربرد آن دانش (به نقل از نیاز آذری1382).
النسو واویدس(2007).با جمع بندی تعارف گذشته ، فراشناخت را به عنوان ” توانایی افراد در تامل ادراک وکنترل یادگیری خود ” تعریف می کنند. آنها این توانایی را از یک طرف، دانش در باره راهبردهایی که می تواند استفاده شود ودر باره کاربرد چنین راهبردهایی( دانش در باره شناخت وخود نظارتی ) و از طرف دیگر کنترل در باره فرایند یادگیری که شامل برخی از انواع ارزش یابی (تنظیم شناخت) یا جنبه کنترلی می باشد. هم چنین پا پا لئو نیتو (2008)با اشاره به تعاریف ارائه شده ، فراشناخت را شامل همه فرایندهای شناختی نظیر احساس در باره تفکر خود، تفکر، وپاسخ به تفکرات خود به وسیله نظارت وتنظیم می داند . فراشناخت مفهوم گسترده ای است که در طول حیاط خود به معانی مختلف به کار رفته است. یکی از مفاهیمی که توسط ویتمن وهمکاران2006، شراو ودنیسون،1994 و مورتون ،2008 به صورت معادل فراشناخت به کار رفته است ، اگاهی فراشناختی است (به نقل از صفری، 1388 ). به طور کلی می توان اگاهی های فراشناختی را به دانش ما در مورد فرایند های شناختی خودمان و چگونگی استفاده بهینه از آنها برای رسیدن به هدفهای یادگیری دانست.
1-6-1-2-آموزش
منظور از آموزش فعالیتی است که در خدمت پرورش قرار دارد. آموزش ابزار پرورش و کار آموزی است. براون واتکینسن (1992،ص 2)آموزش را به عنوان ” فراهم آوردن فرصت هایی برای اینکه دانش آموزان یاد بگیرند ” تعریف کر ده اند . بنا به تعریف آموزش به فعالیت هایی گفته می شود که با هدف آسان ساختن یادگیری از سوی آموزگار یا معلم طرح ریزی می شود و بین معلم و یک یا چند یادگیرنده به صورت کنش متقابل جریان می یابد (به نقل از سیف،1384).

1-6-1-3- مساله
وقتی یاد گیرنده با موقعیتی روبرو می شود که نمی تواند با استفاده از اطلاعات و مهارت هایی که در آن لحظه در اختیار دارد به آن موقعیت سریعا پاسخ درست بدهد یا وقتی که یاد گیرنده هدفی دارد وهنوز راه رسیدن به آن را نیافته است،می گوییم با یک مساله روبرواست(سیف ،1384).

1-6-1-3- حل مساله:
با توجه به تعریف، مساله حل مساله را به صورت تشخیص و کاربرد دانش و مهارت هایی که منجر به پاسخ درست یادگیرنده به موقعیت یا رسیدن او به هدف مورد نظر می شود تعریف کرد(سیف ،1384).
1-6-1-4- انتقال یاد گیری
بنا به تعریف، انتقال یاد گیری به تاثیر یاد گیری های قبلی بر یادگیری های بعدی گفته می شود .مدافعان این نظر، که حل مساله را نوعی انتقال یادگیری است، می گویند در حل مساله چیز تازهای آموخته نمی شود بلکه یاد گیرنده اصول آموخته شده قبلی را در موقعیت های جدیدبه کار می بندد(سیف ،1384).
1-6-2- تعاریف عملیاتی
1-6-2-1- اعتماد به حل مساله: با 11عبارت از پرسشنامه حل مساله هیپنر 1988عبارات(5-11-12-19-23-24-27-33-34-35) میزان اعتماد به مهارت های فرد در زمینه فعالیت های حل مساله ارزیابی می شود.
1-6-2-2- سبک گرایش- اجتناب: با 16 عبارت از پرسشنامه حل مساله هیپنر 1988عبارات (1-2-4-6-7- 8- 13 5-16-17-18-20-21-28-30-31) تمایلات یا اجتناب های پاسخ دهنده را در فعالیت های مختلف حل مساله اندازه کیری می کند.
1-6-2-3- کنترل شخصی: با 5 عبارت از پرسشنامه حل مساله هیپنر 1988عبارات(3-14-25-26-32) نشانگر باور فرد به میزان کنترل خود بر هیجانات و رفتار شخصی در هنگام پر داختن به مسایل است. نمره بالا بیانگر بیشتر بودن میزان کنترل فرد بر هیجانات و رفتار شخصی است.

فصل دوم:

ادبیات و پیشینه تحقیق

1-2- مقدمه
امروزه انبار کردن حجم عظیمی از اطلاعات در ذهن دانش آموزان از نظر علمی، اعتبار چندانی ندارد. لذا اجماع نظری در خصوص دگرگونی مدارس با آموزش مها رت های پایه به سوی مدارس برای تفکر از سوی اندیشمندان تعلیم و تربیت وجود دارد .دانش در خصوص چگونه یاد گرفتن و دانستن، بهترین راهبرد عملی است، مهارت ارزشمندی که فراگیران را در یادگیری موثر یاری می نماید. از طرفی همان گونه که بشر در سیر حیات خود در زمینه های مختلف علمی و صنعتی راه ترقی و پیشرفت را می پیماید، در چگونگی ارئه مطالب درسی و انتقال یافته های علمی و آموزشی نیز به شیوه های نوینی دست می یابد و به به سوی رشد و تعالی گام بر میدارد. به نحوی که امروز می توان بهره گیری از وسایل و ابزار مورد استفاده در تدریس و آموزش را مبتنی بر بنیادهای علمی نموده و در وصول به اهداف تربیتی مطلوب از همه امکاناتی که در اختیار دارد مدد جوید. لذا یک محیط یادگیری قوی را برای فراگیران فراهم می کند که آن ها را قادر می سازد تا در یک تقلای شناختی با موقعیت های یادگیری جدید درگیر شود و امکان می یابد تا بر یادگیری خود کنترل داشته باشد و در باره تفکر وپیامد های گزینه انتخابی خود بیندیشد .همه این موارد عوامل تشکیل دهنده فراشناخت هستند (نیاز آذری1384). از طرفی گانیه (1984) معتقد است که ایجاد توانایی حل مساله مستلزم یاد گیری اصول تشکیل دهنده مسا له است. براون (1960) نیز به اهمیت آموزش اصولی برای انتقال یادگیری تاکید فراوان داشته و در این باره گفته است : فهم اصول و اندیشه های بنیادی راه اصلی رسیدن به توانایی انتقا ل یادکیری است. درک یک مورد خاص به عنوان نمونه از یک قاعده کل ، که ما آن را راه رسیدن به یک اصل یا ساخت کلی می دانیم، نه تنها منجر به یادکیری آن مورد خاص می شود، بلکه سبب یادگیری سایراموری که فرد با آن ها رو برو خواهد شد نیز می گردد(به نقل از سیف 1386). لذا درمبانی نظری تحقیق حاضر به فراشناخت، و برخی از دید گاه ها و نظریه های موجود در این حیطه
پرداخته شده است و در ادامه به جایگاه فرا شناخت و اهمیت آموزش راهبردهای فراشناختی در مهارت حل مساله اشاره شده است.
1-2- مبانی نظری تحقیق
2-2-1- فراشناخت
مفهوم “اندیشیدن در باره تفکر”17 به وسیله فیلسوفان، علمای تعلیم و تربیت و روان شناسان از دیر باز مورد توجه بوده است. این ایده که فراگیران درباره تفکر خود می اندیشند به زمان افلاطون و ارسطو بر می گردد. سقراط18 شاگردان خود را برای رشد عادتهای فراشناختی تربیت می نمود . وی بین ادراک فراگیران و شناخت آنها از خود، تفاوت هایی را تبیین می کرد که موجب گردید تا افراد نسبت به آگاهی ها و شناخت های خود بصیرت حاصل نمایند .پایه های مفهومی شناخت وفراشناخت توسط ویلیام جیمز19هنگام تو صیف مکانیز م های ذهنی مورد ملاحظه قرار گرفته است. وی بیان می دارد که ما فعالانه تجربیات خود را دست کاری می کنیم و مرزها و محدودیت ها را مشخص می کنیم، ایده هایی را که به هم نزدیک هستند باهم می آوریم، بخش هایی را که به عنوان بر نامه های ایده ال ا ند در چهار چوب ذهنی خود پشت سر هم ردیف می کنیم، برای نظم بخشیدن به این که بهتر با اهداف ما سازگار باشد، ادراکات واقعی خود را از مفاهیم به کنترل در می آوریم. بدیهی ا ست که تما می این اظهارات حاکی از کنترل فراشناختی بر فرایند های ذهنی است که در چهار چوب فراشناخت قرار دارد(به نقل از صفری 1388).
اصظلاح فراشناخت برای اولین بار در سال 1976توسط جان فلاول وارد حیطه روان شناسی شد . وی در باره این مفهوم چنین اظهار داشت :” فرا شناخت کنترل فعال و تنظیم فعالیت های شناختی برای دست یابی به اهداف شناختی است ( به نقل از نیاز آذری،1382). فلاول فراشناخت را شامل دانش فرد در باره “فرایند ” و “فرا ورده های شناختی ” و هر چیز دیگر مر بوط به آن می داند .بنا براین فراشناخت اشاره به “نظارت فعال ” و “تنظیم پیامدها ” و “فرایندها” دارد. شراو و ماشمن تنظیم فراشناختی را شامل سه مولفه زیر می داند: ا-برنامه ریزی: به انتخاب راهبرد های مناسب و اختصاص منابع مر بوط می شود. برنامه ریزی شامل هدف گذاری، عینی سازی دانش زمینه مرتبط و بودجه بندی زمانی می شود. 2- نظارت: شامل مهارت های ضروری مانند خود –آزمایی برای کنترل یادگیری است از این دیدگاه ممکن است حتی فرا گیران ماهر نیز در نظارت بر یادگیری خود ضعیف عمل کنند . 3- ارزش یابی: به ارزیابی محصولات وفرایندهای تنظیم کننده یادگیری فرد مربوط می شود .نمونه آن شامل ارزش یابی از اهدف خود، باز بینی، پیش بینی ها و تثبیت ارتقاء ذهنی می شود ( به نقل از زوهار،1998). دانش آموزان از طریق مهارت های فراشناختی می توانند به انجام فعالیت های متفاوتی نائل شوند که برخی از آنها را می توان به شرح زیر فهرست کرد: تحلیل موقعیت آموزش و حل مساله ،ربط اندیشه های متفاوت به ساختار فعلی دانش، پرسش از خود، انتخاب اطلاعات یا ویژگی های مهم تکلیف یا کتاب و توجه به آن، تجسم مطالب در ذهن خود هنگام خواندن و حل مساله، نا دیده گرفتن اطلاعات یاویژگی های نا مر بوط تکلیف یا کتاب، درک ارزش اندیشه های متفاوت، تشخیص اینکه چه وقت کمک بخواهند، بیان اند یشه های مهم مطالب خواندنی به زبان خود. مهارت های فراشناختی فرایند های نظارتی هستند که هنگام یادگیری، فرا گیران از آنها استفاده می کنند .چون این مهارت ها صرفا از راه تجربه به دست می آیند و همه افراد به ویژه دانش آموزان از لحاظ آموزش پذیری و از لحاظ شناختی و رفتاری با هم متفاوتند، بنا بر این لازم است که شیوه خود گردانی (از بعد رفتاری ) و شیوه مساله گشایی (از بعد شناختی )کاملا به دانش آموزان آموزش داده شود تا از این طریق بتوان به هدف هایی که در نظر است دست یافت ( مجد فر ،1385). نقش مهم مولفه ها و مهارتهاي فراشناختي در يادگيري موثر درمطالعات متعدد به صراحت نشان داده شده است.از منظر مباحث فر شناختی، جان دیویی (1859) نیز از زمره اولین مربیانی بود که به طور علمی و با دقت به مقوله تفکر و لزوم پرورش تواناییهای تاملی پرداخته است. وی با تعریف تفکر تاملی به مفهوم فراشناخت اشاره کرده است . او تفکر تاملی را به معنای تفکر در باره تفکر تعریف کرده است .پیاژه (1950) با بیان مفهوم خود محوری و بیان این که کو دکان از دید گاه های مختلف مفهومی، ادراکی و هیجانی آگاهی ندارند به مفهوم فراشناخت اشاره کرده است. ویگوتسکی از پیشگامان حوزه فراشناخت بوده است. که رد پای فراشناخت در نظریه وی، بیشتر در فرایندی است که وی آن را گفتار خصوصی نامیده است در این فرایند، دانش کسب شده توسط فرا گیر به دانش فردی تبدیل می شود. این فرایند در واقع همان مهارت های فراشناختی است (به نقل از عبا باف و شریفی). فراشناخت از نظر گانیه (1977) مشتمل بر راه هایی است که افراد بتوانند ار طریق آن ها یادگیری خود را هدفدار کرده و در باره آن به تفکر بپردازند( به نقل ار صفری ،1388). اما اصظلاح فراشناخت برای اولین بار در سال 1976توسط جان فلاول وارد حیطه روان شناسی شد . وی در باره این مفهوم چنین اظهار داشت :” فرا شناخت کنترل فعال و تنظیم فعالیت های شناختی برای دست یابی به اهداف شناختی است .( به نقل از نیاز آذری،1382).فلاول فراشناخت را شامل دانش فرد در باره “فرایند ” و “فرا ورده های شناختی ” و هر چیز دیگر مر بوط به آن می داند .بنا براین فراشناخت اشاره به “نظارت فعال ” و “تنظیم پیامدها ” و “فرایندها” دارد( به نقل از مرزوقی ،1383). برای فرا شناخت تعاریف متعددی وجود دارد که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد: اندر سون (2002) فراشناخت را اینگونه تعریف کرده: “تفکر در مورد تفکر” به زعم او، استفاده از راهبرد های فراشناختی یادگیری تفکر نو آموز را مشتمل می کند و ممکن است

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی فراشناختی، نظام آموزشی، برنامه درسی، مهارت های فراشناختی Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی فراشناختی، برنامه درسی، توانایی ها، خود ارزیابی