پایان نامه با کلمات کلیدی فراشناختی، برنامه درسی، توانایی ها، خود ارزیابی

دانلود پایان نامه ارشد

باعث دست یابی به نتایج بهتر در یادگیری شود به علاوه درک و کنترل فرایندهای شناختی، احتمالا یکی ار ضروری ترین مهارت ها است که می تو ا ند به کمک معلمان پر ورش یابد (به نقل از زاهدی ودری منش ،1387). فراشناخت می تواند به عنوان دانشی محکم واستوار یا باورهایی در باره سیستم شناختی خود تعریف شود و دانش در باره عواملی که در جریان سیستم خود تنظمی و آگاهی از جریان شناخت-2-2- برخی از دید گاه ها و نظریه های موجود در حیطه فرا شناخت و ارزیابی از معناداری تفکر و حافظه اثر گذارند (مار کانتو نیو، 2007به نقل از اسد زاده).
2-2-2- برخی از دید گاه ها و نظریه های موجود در حیطه فرا شناخت
2-2-2-1- دیدگاه پاریس و وینو گراد
پاریس و وینو گراد (1988) مولفه های فراشناخت را در دو جنبه ” اگاهی و کنترل برخود ” و ” آگاهی و کنترل فرایندهای شناختی “قرار می دهند و برای هر کدام از این مولفه ها ، اجزایی در نظر می گیرند. اجزای مولفه آگاهی وکنترل بر خود شامل :1-نظارت وکنترل بر میزان تعهد در باره انجام تکالیف یادگیری 2- نظارت و کنترل بر نگرش ها در باره تکلیف یادگیری 3-نظارت وکنترل میزان توجه در انجام تکلیف و یادگیری ، و اجزای مولفه آگاهی و کنترل بر فرایندهای شناختی نیز شامل : 1- انواع دانش های فراشناختی (بیانی ، روش کاری ،شرطی) . 2- کنترل اجرایی رفتار (ارزشیابی،طراحی ونظارت )می باشد. لذا فراگیران برای افزایش توانایی وکنترل فرایندهای ذهنی خود باید سه نوع دانش به شرح زیر را دارا باشند: الف) دانش بیانی : به دانش واطلاعات در باره حقایقی که فرد می داند،دلالت دارد. سوالاتی مانند چه چیزی را می خواهم درک کنم ؟ ایده های کلیدی کدامند ؟ و چه چیزی از قبل می دانم ؟ در ارتباط با دانش بیانی مطرح می شود .
ب) دانش روش کاری : شامل دانش نحوه انجام دادن تکلیف و نحوه اجرای مراحل یک فرایند است . به عبارت دیگر، اطلاعات در مورد نحوه به کار بردن راهبردهای فراشناختی ویا گام های مورد نیاز برای انجام یک رفتار را شامل می شود که یا سوالاتی مانند چگونه از اطلاعات بهتر استفاده کنم ؟ چگونه اطلا عات را ارائه دهم و چه مراحلی و رهنمودهایی را باید دنبال کنم ؟مرتبط است.
ج)دانش شرطی : مربوط به زمان مناسب برای استفاده یا عدم استفاده از یک راهبرد است. این دانش با چرا ها سرو کار دارد . مثلا چرا به این اطلاعات نیاز دارم ؟ برای انجام این تکلیف چه راهبردهایی مناسب ترند؟ و بهترین راهبرد برای یاد آوری اطلاعات در امتحان کدام است؟
در آثار بعدی برای فرا شناخت دو مولفه دیگر در نظر گرفته می شود. الف) خود ارزیابی: به معنای “تامل شخصی فرد در باره وضعیت و توانایهای دانش و اگاهی در باره خود ” و همچنین “حالت عاطفی فرد یعنی دانش ، توانایی ها، انگیزش و ویژگی های وی به عنوان یک یادگیرنده “می باشد.این موارد در واقع پاسخ به سوالاتی در باره “چه چیزی می دانید؟” ، “چگونه فکر می کنید ” و “چه موقع و چرا از استراتژی های دانشی استفاده می کنید ” را در بر می گیرد. ب) خود مدیریتی : خود مدیریتی به ” فراشناخت در عمل “ارجاع داده می شود و شامل فرایندهای ذهنی است که به” هماهنگ کرد ن جنبه هایی از حل مساله ” کمک می کند . این فرایندها شامل”طرح های فرد قبل از اقدام در انجام یک تکلیف ” ” سازگاری با تکلیف هنگام انجام کار ” و ارزیابی بعد از انجام کار ” می باشد( پاریس و وینو گراد به نقل ار صفری 1388).
2-2-2-2دیدگاه براون
ار دید گاه براون (1980) فراشناخت عبارت از دانش در باره نظام شناختی خود و اندیشیدن در باره تفکر خود و یادگیری مهارت های ضروری برای یاد گیری است . از این دیدگاه فرا شناخت شامل تفکر در باره : الف- چه چیزی می دانیم و چه چیزی نمیدانیم و ب- تنظیم این که چگونه به یادگیری می رسیم ،می شود ، وی بر این باور است که افراد نو آموز صرف نظر از سطح سنی دارای نارسایی فرا شناختی هستند . البته نا آگاهی ضرورتا با سن در ارتباط نیست . بلکله بیشتر تابع بی تجربگی در برخورد با یک موقعیت و مساله جدید است براون (1980) مولفه های اساسی فراشناخت را شامل “نظارت” ،”برنامه ریزی” . “باز نگری” می داند . نظارت به معنی وارسی میزان پیشرفت در جهت اهداف برنامه ریزی در برگیرنده گزینش اندیشمندانه راهبرد ها برای رسیدن به اهداف و باز نگری شامل ارزیابی از دانش و حالت های ذهنی است .مانند این که از خود بپرسیم که آیا این موضوع را فهمیده ایم ؟ آیا موضوعی مشابه این موضوع را قبلا مطالعه کرده ایم ؟ و نظایر آن به اعتقاد وی فراشناخت مشتمل بر دانش ایستا ( آنچه افراد بیان می کنند) و دانش راهبردی ( گام هایی که برای تنظیم پیشرفت ضمن فعالیت های شناختی بر داشته می شود ) است . این گام ها شامل برنامه ریزی ، پیش بینی ، برآورد و نظارت است . از این دید گاه اگر ما بتوانیم از از وجود یک گفت گوی درونی در ذهن خود آگاه شویم و بتوانیم فرایند های تصمیم گیری و حل مساله را بشناسیم، فرا شناخت را تجربه کرده ایم ( به نقل از نیاز آذری).

2-2-4-دید گاه فلاول
فلاول (1979) فرا شناخت را مشتمل بر دو مولفه نخست آگاهی فرد از دانش ، نقاط ضعف و قوت خود ، باور نسبت به خود به عنوان یک یادگیرنده و ماهیت تکلیف و وظایف یاد گیری و دوم توانایی فرد در تنظیم اعمال خود برای به کار بردن آن دانش ها می داند . وی اجزا و مولفه های فراشناخت را شامل ” آگاهی در باره تکلیف ” و ” اگاهی در باره راهبرد می داند ( به نقل از مرزوقی).

-2-2-5-دیدگاه شرا و ماشمن
شراو وماشمن 20(1995) بین دانش فراشناختی ( آنچه فرد در باره شناخت خود می داند ) و تنظیم فراشناختی ( این که فرد چگونه از این دانش استفاده می کند )، تفاوت اساسی قائل هستند . آنها دانش فر شناختی را شامل سه نوع آگاهی فراشناختی می دانند الف- دانش بیانی به معنی مطالبی است که بر آگاهی فرد از شناخت خود دلالت دارد .ب- دانش روش کاری به معنی مطالبی است که بر دانش فرد در باره چگو نگی استفاده از راهبردهای یاد گیری دلالت دارد .ج- دانش شرطی به معنی مطالبی است که به فرد یاد می دهد که چه موقع چرا از یک راهبرد یا مهارت یادگیری در مقایسه با راهبردهای دیگر استفاده کند .

شرا و ماشمن تنظیم فراشناختی را شامل سه مولفه زیر می دانند:
ا-برنامه ریزی: به انتخاب راهبردهای مناسب و اختصاص منابع مر بوط می شود. برنامه ریزی شامل هدف گذاری ،عینی سازی دانش زمینه مرتبط و بود جه بندی زمانی می شود.
1- نظارت: شامل مهارت های ضروری مانند خود –آزمایی برای کنترل یادگیری است از این دیدگاه ممکن است حتی فراگیران ماهر نیز در نظارت بر یادگیری خود ضعیف عمل کنند .
2- ارزش یابی : به ارزیابی محصولات وفرایند ای تنظیم کننده یادگیری فرد مربوط می شود. نمونه آن شامل ارزش یابی از اهدف خود، باز بینی،پیش بینی ها و تثبیت ارتقاء ذهنی می شود ( به نقل از زوهار،1998).
2-2-2-6- دیدگاه آشمن وکانوی
آشمن و کانوی ( 1997) برنامه های آموزش مهارت تفکر را شامل شش حوزه فراشناخت ، فرایندهای شناختی (حل مساله، تصمیم گیری و درک مطلب)، مهارتهای تفکر محور (تفسیر ، خلاصه کردن، و بسط و گسترش )، تفکر انتقادی ،تفکر خلاق و درک نقش دانش محتوایی میدانند.آنها ضمن اشاره به اهمیت فراشناخت، برای این مفهوم، جنبه هایی را به شرح زیر بیان مینمایند.
الف_فراشناخت ضمنی: استفاده از راهبرد فراشناختی بدون بیان آن و یا حل مسئله هنگامی که استفاده راهبرد اگاهانه نیست.
ب_فراشناخت اگاهانه : استفاده اگاهانه از یک یا چند راهبرد در یادگیری و حل مسئله.
ج_فراشناخت راهبردی : به کار گیری تفکر سازمان یافته در هنگام استفاده اگاهانه از یک راهبرد در انجام یک فرایند ویژه.
د_ فرا شناخت تاملی : برنامه ریزی دقیق و اگاهانه،نظارت و ارزیابی بر یک فرایند ویژه (آشمن و کانوی به نقل از صفری،1388).
جدول شماره (2-1) جمع بندی نظریه ها و دید گاه های موجود در حیطه فرا شناخت
صاحب نظران
مولفه های اصلی فراشناخت
مولفه های فرعی فراشناخت
تعریف
فلاول(1979)
دانش در باره خود به عنوان یادگیرنده

دانش مربوط به ویژگی های فردی فراگیر

دانش مربوط به تکلیف مورد یادگیری و نوع پردازش اطلاعات

دانش درباره تکلیف

دانش در مورد اینکه چه موقع و کجا از راهبردها استفاده شود.

دانش درباره ی راهبرد

دانش درباره تعامل بین سه مولفه فوق

دانش در خصوص تلفیق سه نوع دانش فوق برای استفاده هنگام مواجهه با یک تکلیف
براون(1978)
نظارت

وارسی میزان پیشرفت در جهت اهداف

برنامه ریزی

گزینش اندیشمندانه راهبردها برای رسیدن به اهداف

ارزیابی از دانش و حالت های ذهنی

بازنگری

پاریس و وینوگراد(1988)
اگاهی و کنترل بر خود
نظارت بر میزان تعهد درباره انجام تکالیف و یادگیری

نظارت و کنترل بر نگرش ها درباره تکلیف و یادگیری

نظارت و کنترل میزان توجه در انجام تکلیف و یادگیری

آگاهی وکنترل بر فرایند های شناختی
انواع دانش های فراشناختی (بیانی،روش کاری و شرطی)

کنترل اجرایی رفتار (ارزشیابی،طراحی و نظارت)

خود ارزیابی

تامل شخصی فرد درباره وضعیت ها و توانایی های دانش و اگاهی درباره خود و حالت عاطفی یعنی دانش،توانایی ها،انگیزش و ویزگی های وی بعنوان یک یادگیرنده

خود مدیریتی
طرح های فرد قبل از اقدام در انجام یک تکلیف

فراشناخت در عمل،و شامل فرایند های ذهنی است که به هماهنگ کردن جنبه هایی از حل مسئله کمک میکند.

سازگاری با تکلیف هنگام انجام کار

ارزیابی بعد از انجام کار

شرا و ماشمن (1995)
دانش فراشناختی

دانش بیانی
اگاهی فرد در مورد شناخت خود

دانش روش کاری
دانش فرد در مورد چگونگی استفاده از راهبردها

دانش شرطی
دانش درباره چگونگی استفاده از راهبردها مناسب

تنظیم فراشناختی

برنامه ریزی
انتخاب راهبرد مناسب و اختصاص منابع

نظارت
مهارت ضروری خود_آزمایی برای کنترل یادگیری

ارزشیابی
ارزیابی فرایند های تنظیم کننده یادگیری
آشمن و کانوی (1997)
فراشناخت ضمنی

وارسی میزان پیشرفت در جهت اهداف

فراشناخت آگاهانه

استفاده آگاهانه از یک یا چند راهبر در یادگیری و حل مسئله

فراشناخت راهبردی

به کارگیری تفکر سازمان یافته در هنگام استفاده آگاهانه از یک راهبر در انجام یک فرایند ویژه

فرا شناخت تاملی

برنامه ریزی دقیق و اگاهانه، نظارت و ارزیابی بر یک فرایند ویژه

2-2-3- جایگاه فرا شناخت در آموزش
به طور سنتی در برنامه درسی بر “فرایندهای شناختی” به دلیل ارتباط مستقیم آنها با تکالیف، تاکید بیشتری صورت میگیرد.درآموزش سنتی بیشتر بر ابعاد و کارکرد های شناختی مانند: یادسپاری، بازیافت مفاهیم، استدلال، پردازش اطلاعات ، حل مسئله و مفهوم آفرینی تاکید میشود. تعیین اهداف بر طبق طبقه بندی بلوم و همکاران از اهداف، مانند دانش، درک و فهم ، کاربرد، تجزیه و تحلیل، ترکیب و ارزشیابی می باشند که در برنامه درسی مدارس مورد تاکید قرار میگیرد. در حالیکه بر مهارت های فراشناختی توجه چندانی صورت نمی پذیرد. بررسی ها حاکی از آن است که در اهداف برنامه درسی دوره ی ابتدایی توجهی به مهارت های فراشناختی نگردیده است. بر اساس طرح نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران اهداف دوره ی ابتدایی در سه حیطه شناختی، عاطفی و روانی حرکتی از طرف کمیسیون پیش دبستانی و دبستانی تدریس و اعلام شده است. به عنوان مثال این اهداف برای پایه اول دوره ابتدایی شامل :آموزش مهارتهای سه گانه و استدلال کردن و اطلاعات مقدماتی و بهداشتی در حیطه شناختی ، علاقمند کردن به خواندن و یادگیری کنترل عواطف و علاقمندی به ارزشها و اداب و رسوم اسلامی در حیطه عاطفی ، در حیطه روانی_حرکتی پرورش دقت و خلاقیت ، پرورش روح همکاری و پرورش تن و روان ذکر شده است. و برای پایه های دوم تا پنجم که بطور اختصار این اهداف در حیطه شناختی شامل:آموزش رموز خلقت، واجبات دینی، اطلاعات بهداشتی، تقویت حس کنجاوی ،آشنا شدن با هنجارها و قوانین اجتماعی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی فراشناختی، مهارت های فراشناختی، مبانی نظری، روان شناسی Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی استراتژی ها، یافته های پژوهش، ارتباط معنی دار، عملکرد تحصیلی