پایان نامه با کلمات کلیدی سازگاری اجتماعی، باورهای دینی، عمل به باورهای دینی، خودآگاهی

دانلود پایان نامه ارشد

زداید. از این رو سازگاری عاطفی را تقویت می کند.
دین و عمل به باورهای دینی احساس غریبگی در این جهان را کاهش می دهد وعملا پیوند با کائنات و حس سازگاری با هستی را در آدمی تقویت می کند. همین حس پیوندجویی با هستی و خالق، سبب می شود دست های حمایتگر اما ناپیدای خدا را در سرنوشت خود ببیند و در نتیجه، با وضع خود و شرایطی که در آن زندگی می کند آشتی نماید. آشتی با خود، سبب رضایت از زندگی می گردد و در نهایت به آسایش و آرامش خاطر می رسد. در هنگام مشقات و سختی ها، خود را تنها نمی بیند بلکه با پناه بردن به قدرت مطلق که در صورت اعمال عبادی ظاهر می شود، احساس می کند در جایی امن و آرام قرار دارد. همین آرامش خاطر به سلامت روانی فرد کمک می کند و او را در سازگاری دورنی اش یاری می رساند. این همان چیزی است که “منِهِن”62، آن را “طلب اقتدار” می نامد. منِهِن معتقد است طلب اقتدار یکی از نیازهای بارز و اساسی آدمی است. طلب اقتدار در واقع یافتن مرجع مقتدری است که فرد را در رویدادهای سخت و دشوار حمایت نماید و از او پشتیبانی کند. عمل به باورهای دینی، فرد را عملا در نار مرجع مقدر می نشاند و از این رو احساس حمایت و پشتیبانی از سوی آن مرجع به بهداشت روانی کمک می کند. در نتیجه فرصت سازگاری بیش تری برای او فراهم می آید.
رابطه ی میان میزان رفتار منطقی با میزان سازگاری
پیش از آن به همبستگی میان رفتار منطقی و میزان سازگاری پرداخته شود، لازم است که ابتدا رفتار منطقی مورد واکاوی قرار گیرد. رفتار منطقی چیست و دارای چه مولفه ها و ابعادی است؟
یکی از جامعه شناسانی که رفتار منطقی و غیر منطقی را به صورت مشروح مورد بررسی قرار داده ، آلفرد دو پارتو است. وی معتقد است رفتار منطقی “کرداری است که نسبت ذهنی وسایل – هدف ها در آن با نسبت عینی وسایل – هدف ها مطابقت دارد.” (آرون،ترجمه پرهام،1364) همان گونه که خود پارتو اشاره می کند، منظور از رفتار غیر منطقی بودن رفتار، بی منطق بودن آن نیست. بنابر آن چه در این تقسیم بندی ملاحظه می کنیم می توانیم رفتارها را به سه دسته کلی تقسیم نماییم:
1- رفتارهای منطقی
2- رفتارهای غیر منطقی
3- رفتارهای بی منطق
فرق اساسی میان رفتار منطقی با رفتار غیر منطقی در خاستگاه بروز و شکل گیری رفتار است. به تعبیری دیگر منشا و محرک رفتار است که آن را به منطقی و یا غیر منطقی بودن تفکیک می کند. محرک و منشا اصلی رفتار منطقی، استدلال عقلانی است و در عوضة همه ی رفتارهای غیر منطقی، آها یی هستند که کم و بیش به انگیزش احساس های عاطفی صورت می گیرند. کلی ترین تعریف احساس ها این است که احساس های عاطفی شامل همه ی احوال ذهنی غیر از استدلال منطقی است.
مطابق با آن چه از اندیشه ی پارتو آورده شد، رفتارهای منطقی به آن دسته از رفتارهایی اطلاق می شود که بر مبنای استدلال عقلانی صورت می گرد و رفتار غیر منطقی، رفتار برخواسته از احساس و بر اساس عواطف و هیجانات شکل می گیرد. از سوی دیگر همان گونه که آمد، رفتار منطقی، هم باید در ساحت عین و هم در ساحت ذهن منطقی به نظر آید. از نظر وی تمایز بنیادی رفتار منطقی از رفتارهای غیر منطقی بر یک ملاک ساده استوار است . ملاک مذکور این است که تطبیق رابطه ی عینی و رابطه ی ذهنی وسایل و هدف ها متضمن آن است که رفتار تحت تاثیر استدلال تعیین شود.
در این جا رابطه ی ذهنی میان وسیله و هدف، اشاره به خودآگاهی عامل رفتار است. به این معنا که آیا عامل رفتار در ذهنیت خویش رابطه ای میان وسایل و اهدافش تصور می کند و آیا می تواند برای این رابطه استدلالی ارائه دهد. حتی اگر عامل رفتار در ذهن خویش پیوندی منطقی میان اهداف و وسایل تصور کند، اما باید این رابطه و پیوند عملا و در واقع رابطه ای میان اهداف و وسایل وجود داشته باشد. زیرا این تصور بسیار رایج است که عامل رفتار رابطه و پیوندی میان وسایل و اهداف قایل است اما نتیجه ای که حاصل می گردد، نتیجه ای مطلوب نیست. از سوی دیگر، پارتو متغیر سومی را برای رفتار منطقی وارد می کند و آن متغیر، رأی و نظر کسانی است که از شناخت گسترده تر و بیش تری بهر مند هستند.
بنا به آن چه از اندیشه ی پارتو استفاده می شود رفتار منطقی دارای ویژگی زیر است:
الف) عامل رفتار پیوند میان وسیله و هدف را درک کند و از آن آگاهی داشته باشد
ب) عامل رفتار بتواند برای رابطه و پیوند هدف و وسیله، استدلال ارائه دهد
ج) از نظر کسانی که شناخت گسترده تری دارند، وسیله و هدف، منطقا دارای رابطه و پیوند باشند.
تا کنون سخن بر سر معیار و ملاک رفتار منطقی بود اما در مقابل رفتار منطقی و درست در جهت معکوس، رفتار غیر منطقی قرار می گیرد. رفتار منطقی، هنگامی روشن تر می شود که مفهوم مخالف آن نیز مطرح و بررسی گردد. با توجه به معیارهای رفتار منطقی، ترسیم رفتار غیر منطقی آسان تر به نظر می رسد. بر اساس معیارهای چندگانه، رفتار غیر منطقی، در قالب یک نوع خاص بروز نمی کند بلکه در صورت های مختلفی بروز و ظهور می یابد. به تعبیر دیگر ما با انواعی از رفتارهای غیر منطقی مواجه هستیم. از این رو “پارتو”، سه گونه رفتار غیر منطقی را از یکدیگر تفکیک می کند:
الف) گونه ی اول رفتار غیر منطقی: هدف ها نه در واقعیت و نه در خودآگاهی عامل کنش، با وسایل مطلوب پیوند ندارند. به این معنا که عامل رفتار نیز از عدم نسبت میان هذف و وسیله درک درستی ندارد. پارتو معتقد است که نوع اول رفتار غیر منطقی، عمومیت ندارد و افراد بسیار کوچکی چنین رفتاری دارند. زیرا انسان موجودی است استدلال گر و سعی می کند برای هر عمل پوچ و بیهوده ی خویش استدلالی فراهم کند و خود را موجودی آگاه نشان دهد
ب) نوع دوم، رفتار غیر منطقی است زیرا فعل، منطقا با نتیجه ای که از ان حاصل خواهد شد پیوند ندارد، لکن فاعل تصور می کند که ماهیت وسایل کار او چنان است که به نتیجه ی مطلوب او خواهد انجامید. در این مورد از رفتار غیر منطقی، نسبت میان وسایل و اهداف از نظر ذهنی وجود دارد اما از لحاظ عینی و در نتیجه ی عملی، چنین پیوند و رابطه ای در کار نیست. پارتو معتقد است این نوع رفتار غیر منطقی بی نهایت رواج دارد.
ج) نوع سوم از رفتار غیر منطقی، آن دسته از کنش هایی است که فاعل رفتار از پیوند و رابطه ی میان وسایل و اهداف آگاهی ندارد اما به نتیجه ای منطقا مربوط با وسایل به کار رفته می انجامد.” (آرون، 1985) به تعبیر دیگر، رفتار از نظر عینی منطقی است اما فاعل در ذهن خود این رابطه را درک نکرده است. مانند وقتی که چشم در هنگام خطر اصابت شیئی، به نحو غریزی بسته می شود.
د) نوع چهارم رفتار غیر منطقی هنگامی رخ می دهد که فاعل رفتار در ذهن خود درک درستی از پیوند میان وسایل و اهداف دارد اما آن چه عملا به وقوع می پیوندد این است که نتایج عینی رفتار با نتایج مورد انتظار ذهنی آن مطابقت ندارد.
هری ج. گنسلر63، در بیان منطقی بودن و در پاسخ به این پرسش که چرا سازگار اندیش باشیم؟، معتقد است که تناقض اندیشی ذاتا رنج آور است و پیامدهای دردناکی دارد. تناقض اندیشی، زندگی جهنمی پدید می آورد. در مورد این که به چه می اندیشید و چگونه عمل کنید کاملا گیج می شوید. مناسبات انسانی از بین می رود وشاید به تیمارستان راهی شوید و یا با شما به عنوان یک دیوانه رفتار می شود. گویی سازگاری در عمل، نیازمند سازگاری در اندیشه و دوری از تناقض اندیشی است.
منطقی بودن عبارت از این شرط است که باید در باورهای مان سازگاری منطقی را رعایت کنیم.بنابر منطقی بودن نباید باورهای ناسازگار و هم چنین یک باور را بدون پذیرش توالی و پیامدهای منطقی اش بپذیریم. (گنسلر، ترجمه اخوان، 1391) بر اساس آن چه گنسلر برای شرح منطقی بودن آورده است، می توان دو معیار را استخراج کرد:
الف) سازگار بودن باورها.
ب) پای بندی به لوازم منطقی باورها.
با توجه به آن چه در باره ی منطقی بودن آمد، سازگاری برگرفتن اهدافی متناسب و معقول و به کار بردن وسایلی متناسب با آن است. عمل کردن در دایره ی مقدورات و موجودی های ممکن و محاسبه ی توان ها و ظرفیت ها است. منطقی اندیشی دست بردن به رفتاری است که درخارج از توانایی ها آدمی و یا ظرفیت های عینی بیرون نیست. از این رو با آن چه در بیرون است راحت تر می تواند سازگار باشد. سازگاری نتیجه ی شناخت و پذیرفتن محدویت ها است. از این رو منطقی بودن سبب می گردد شخص با محیط خود سازگارتر گردد. بلندپروازی هایی غیر منطقی راه سازگاری را می بندد.
بطور کلی میتوان در راستای مطرح ساختن ارتباط بین مولفه های مورد نظر به تفکیک اینگونه بیان کرد که ارتباط بین عمل به باورهای دینی و سازگاری با توجه به یکی از تعاریف سازگاری نشان داده می شود که «عبارت است از وظیفه روزمره ما در کنار آمدن با خود، محیط خویش و کسانی که با آنان در ارتباط هستیم.» (ورشل و گوتالز ، 1385) می توان گفت که عمل به باورهای دینی و سازگاری با یکدیگر ارتباط دارند. انسان ها زمانی می توانند با محیط خود منطبق شوند که از حداقل میزان عمل به باورهای دینی خود برخوردار باشند.
باورهای دینی و عمل به آنها مستقیم و غیر مستقیم، بر سازگاری افراد با محیط اجتماعی و زندگی و حتی سازگاری با خویشتن و محیط درونی اثر می گذارد. عمل به باورهای دینی به ویژه اعمالی که به نحو جمعی و در قالب مناسک و شعایر جمعی برگزار می شود، به شکل گیری هویت اجتماعی و احساس تعلق به جمع کمک می کند.
در نشان دادن ارتباط بین رفتار منطقی و سازگاری نیز می توان گفت که تفکر منطقی و عاقلانه به «محاسبه گری عقلی» اشاره دارد. در نظر گرفتن سود و زیان در کارها و نتایج به انجام هر کاری به این حیطه مربوط می شود. اینکه افراد با دیگران مدارا و سازش داشته باشند از همین محاسبه گری و رفتار منطقی ناشی می شود.
در واقع رفتار منطقی برگرفتن اهدافی متناسب و معقول و به کار بردن وسایلی متناسب با آن است. عمل کردن در دایره ی مقدورات و موجودی های ممکن و محاسبه ی توان ها و ظرفیت ها است. سازگاری نتیجه ی شناخت و پذیرفتن محدویت ها است. از این رو منطقی بودن سبب می گردد شخص با محیط خود سازگارتر گردد.

تحقیقات داخل ایران
نقشبندی (1378) ضمن تحقیقی که به منظور هنجاریابی آزمون بل انجام داد، نتیجه گرفت که بین میانگین دانشجویان دختر و پسر تنها در زمینه سازگاری هیجانی و تحصیلی تفاوت معنادارای وجود دارد ولی در بقیه موارد و ابعاد تفاوت معناداری وجود ندارد. یعنی میانگین دانشجویان دختر در سازگاری هیجانی بالاتر از دانشجویان پسر است ولی در زمینه سازگاری تحصیلی وضعیت بالعکس است.
امانی (1380) در تحقیقی تحت عنوان تاثیر شیوه شناخت درمانی گروهی64بر افزایش سطح سازگاری بازنشستگان فرهنگی شهر همدان به این نتیجه رسید که شناخت درمانی گروهی بر افزایش سازگاری بازنشستگان فرهنگی موثر است.
فرقدانی (1383) تحقیقی با عنوان بررسی ارتباط بین هوش هیجانی65و سازگاری اجتماعی در دانشجویان دختر دوره کارشناسی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی انجام داد. نمونه شامل 200 نفر از دانشجویان خوابگاه بود. نتایج نشان داد که بین متغیر هوش هیجانی و سازگاری اجتماعی و همچنین مولفه های هوش هیجانی (خودانگیزی، خودآگاهی، خودکنترلی، هوشیاری اجتماعی، مهارت های اجتماعی و ارتباطی) و سازگاری اجتماعی رابطه معنادار وجود دارد.
مظاهری و همکاران (1385) تحقیقی تحت عنوان تاثیر آموزش گروهی عزت نفس بر میزان سازگاری اجتماعی دانشجویان انجام دادند و نمونه شامل 30 نفر از دانشجویان ساکن خوابگاه دانشگاه اصفهان بود. نتایج نشان داد که شیوه های رفتاری –شناختی عزت نفس با رویکرد روهی باعث افزایش سازگاری اجتماعی دانشجویان ساکن خوابگاه می گردد.
درودیان (1388) تحقیقی با عنوان تاثیر روش ایفای نقش بر سازگاری اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان حساب نارسای دبستانی استان تهران انجام داد و به این نتیجه رسید که ایفای نقش بر سازگاری اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان حساب نارسای دبستانی تاثیر دارد.
در تحقیق دیگری که توسط بزرگیان (1391) انجام گرفت، 30 نفر از بازنشستگان فرهنگی شهر کاشان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی باورهای دینی، عمل به باورهای دینی، میزان سازگاری، رفتار انسان Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی سازگاری اجتماعی، هوش هیجانی، پرخاشگری، سازگاری عاطفی