پایان نامه با کلمات کلیدی ساختار قدرت، صدام حسین، کردستان عراق، وزارت خارجه

دانلود پایان نامه ارشد

را كه در منطقه و در نزد راديكال‌هاي سني موجود بود، شعله‌ورتر ساخت و بخش مهمي از آن را به داخل سنت عراق تزريق كرد.
اهل سنت در كنار نقاط ضعفي چون استراتژيك نبودن محل سكونت‌شان و اقليت بودنشان در عراق، دو حامي قابل توجه دارند:
1. كشورهاي عربي سني و به ويژه عربستان، مصر و اردن كه وحشت خويش را از ظهور «هلال شيعي»، تحت هدايت ايران، ابراز مي‌دارند.2. راديكاليسم سني كه در اقصي جهان اسلام نفوذ و حضور دارد و با گرايش ضد شيعي و توسل به خشونت، سعي در مستأصل ساختن حكومت شيعي عراق و آمريكا دارند و در واقع مي‌توانند به مثابه اهرم فشار اهل سنت عمل كنند. در مجموع، اهل سنت عراق مي‌خواهند با تضعيف حكومت شيعي (به زعم آن ها تحت حمايت آمريكا) و ممانعت از تجزيه اين كشور، از افتادن گروه مزبور به وضع اقليت جلوگيري كنند و دست‌كم به بخشي از امتيازات سابق خويش دست يابند. علاوه بر نيروهاي موجود در صحنه داخلي عراق، براي ارزيابي استراتژيك عراق بايد به عوامل خارجي دخيل در تحولات اين كشور نيز توجه داشت. اين عوامل را مي‌توان در دو مقولة همسايگان (مهم) و بازيگران جهاني / فرامنطقه‌اي جاي داد كه در مقوله اخير، آمريكا و راديكاليسم (القاعده) قرار مي‌گيرند.
7-4 رویکرد احزاب شیعی به دموکراسی سازی:
با فروپاشي رژيم عمدتاً سني بعث در عراق و تشكيل دولت تحت تسلط شيعيان در اين كشور در سال 2003، و همچنين بحران لبنان در سال 2006 و نمايش قدرت گروه شيعي حزب‌الله، عنصر شيعي و تأثيرگذاري آن بر معاملات منطقه‌اي به يكي از ويژگي‌هاي اصلي سياست در خاورميانه تبديل شد. اين مسئله كه مقاومت و واكنش گروه‌ها در دولت‌هاي عرب سني منطقه را در پي داشته است، باعث شكل‌گيري رقابت و منازعات فرقه‌اي قدرت و تنش‌هاي فزاينده شيعي – سني شده است.
شيعيان عراق از ابتداي ابعاد ايجاد عراق از مشاركت مؤثر در ساختار قدرت در اين كشور محروم بودند و عمدتاً براساس ايدئولوژي پان عربيستي دولت‌هاي گذشته مورد سركوب قرار داشتند. از اين رو، هويت عراق در عرصه‌هاي منطقه‌اي و جهاني ماهيتي عربي – سني داشت و دولت عراق همواره از دولت‌هاي پيشرو عربي محسوب مي‌شد. تلاش دولت‌هاي عراق قبل از سال 2003، براي تأكيد بر اين شكل از هويت و ساختار سياسي در عراق، عمدتاً در جهت ايجاد انحصار سياسي و تداوم حيات حكومت اقتدارگراي سني صورت مي‌گرفت و اين امر مانع ظهور عناصر شيعي جامعه عراق كه اكثريت جمعيت را تشكيل مي‌دادند، در عرصه سياست داخلي و انعكاس پيامدهاي آن در عرصه منطقه‌اي شد.
اشغال عراق توسط آمريكا باعث مشاركت گروه‌هاي شيعي عراق در ساختار قدرت جديد و ايجاد دولت تحت تسلط شيعيان در اين كشور شد، اين تحول به تشكيل اولين دولت با اكثريت شيعي عربي در تاريخ مدرن خاورميانه منجر شد. براين اساس، هويت عراق از مباني عربي – سني به هويت جديد با مشاركت فزاينده عنصر شيعي و كرد تغيير كرد و در نتيجه كاركردهاي نويني پيدا نمود كه در عرصه سياست منطقه‌اي داراي تأثيرات و پيامدهاي عمده‌اي بوده است.
قدرت‌يابي شيعيان در عراق از منظر سياست داخلي باعث مقاومت فزاينده اقليت سني در برابر ساختار سياسي جديد و فعاليت‌هاي خشونت‌آميز گروه‌هاي شورشي سني عليه شيعيان و دولت شد. راهبرد اوليه رهبران سياسي و مذهبي شيعي عراق در قبال خشونت‌هاي گروه‌هاي شورشي، صبر و مقاومت و عدم توسل به اقدامات خشونت‌آميز متقابل به منظور جلوگيري از شكل‌گيري جنگ فرقه‌اي در اين كشور بود. اما با تشديد كشتار شيعيان و اقداماتي چون بمب‌گذاري در سامرا، كنترل رهبران بر توده‌هاي شيعي كاهش و خشونت‌هاي فرقه‌اي در اين كشور افزايش يافت. (دليرپور 1384، 210)
8-4 سقوط صدام حسین و طرح تثبیت فدرالیسم در عراق
پس از سقوط صدام و تشكيل «شوراي حكومتي57»، بارزاني و طالباني به نمايندگي از كردها در دو دوره يك ماهه رياست موقت اين شورا را بر عهده گرفتند. از همان ابتداي تشكيل دولت موقت نيز كردها با انتصاب هوشيار زيباري وزارت خارجه را در اختيار گرفتند و در دولت‌هاي موقت و انتقالي سه‌گانه (شوراي حكومتي، دولت موقت علاوي و دولت موقت جعفري) اين وزارتخانه حساس را كنترل كرده‌اند.
در حكومت و دولت عراق، كردها سمت‌هاي ارشد ذيل را در اختيار دارند: جلال طالباني (رئيس جمهور( هرچند که وی اوضاع جسمانی مساعدی ندارد و به دنبال جانشینی برای وی هستند)- روژنوري شاويس (از جناح بارزاني معاون نخست وزير)- (لطيف طيفور معاون رئيس مجلس)- هوشيار زيباري (وزير خارجه)- عبدالباسط كريم (از اتحاديه ميهني وزير بازرگاني)- برهم صالح معاون سابق نخست وزير (وزير برنامه‌ريزي)- فواد معصوم رئيس مجمع ملي موقت سابق (وزير ارتباطات)- لطيف رشيد (وزير منابع آب)- نرمين عثمان (وزير محيط زيست)- نسرين براوري (وزير امور شهرداري‌ها و امور عام‌المنفعه). در ساختار حكومت جديد ژنرال بكر58 زيباري از جناح بارزاني نيز به عنوان رئيس ستاد ارتش عراق انتخاب شده است. كردها همچنين در پارلمان داراي 77 كرسي هستند و دومين گروه بزرگ نمايندگان در پارلمان پس از ائتلاف شيعي يكپارچه (جناح حكيم- جعفري) را دارا هستند.(نامی و محمدپور 1388، 364).
در راستای تثبیت نظام فدرالی،احزاب كرد عراقى پس از جنگ عراق (2003) مواضع هماهنگى اتخاذ كردند و اختلافات پيشين را كنار گذاشتندآن گونه كه براى شر كت در انتخابات مجمع ملى عراق ائتلاقى واحد با عنوان ائتلاف کردستان عراق تشكيل دادند تا توان چانه زنى خود را براى تعقيب خواسته هايشان بالا ببرند. اشتر اك مواضع بارزانى و طالبانى سبب شد كه بتوانند درخواست مشتر كى را درباره فدرا لي شدن عراق در جربان مذاكرات و نشست هاى مربوط به تدوين قانون اساسى موقت عراق تعقيب كنند. در این قانون برای اولین بار، واژه فدرا لي شدن عراق مطرح شد، اما ر هبران جناح هاى سياسى عراق در اين باره اتفاق نظر نداشتند. در اين وضعيت پا درمياني يا فشار امر يكا سبب شد تا اعضاى شوراى حكومتى عراق قانون اساسى موقت را امضا كنند.(کاکایی 1390، 9).
مسعود بارزانى و جلال طالبانى پيش از روى كار آمدن دولت موقت ابراهيم الجعفرى از واشنگتن تقاضا كردند تا اطمينان دهد كه اعضاى دولت جديد به مفاد قانو ن اساسى احترام مى گذارند. اين دو رهبر كرد در نامه مشتر كى به جورج بوش59، ر ئيس جمهورسابق امريكا، اعلام كردند اگر قانون اساسى موقت عراق از رسميت بيفتد، حكومت مناطق كردستان چاره اى جز امتناع از مشار كت در تاسيس دولت مر كزى و نهادهاي وابسته به آن و ممانعت از شر كت در انتخابات سراسرى و جلوگيري از ورود نما يندگان دولت مركزى به كردستان نخواهد داشت.
به طور کلی، اگر بخواهیم یک تقسیم بندی از خواست ها و راهبردهای کردها در عراق جدید ارائه دهیم باید گفت که راهبردها و استراتژي كردها در برابر دولت مركزي عراق بر اساس آرمآن هاي آنان در سه سطح قابل دسته‌بندي است: 1- تثبيت دستاوردهاي دوران 10 ساله خودمختاري 1992 تا 2003 (احاطه بر سه استان دهوك و سليمانيه و اربيل). 2- ارتقاء وضعيت خودمختاري به سه سطح فدراليسم و تثبيت فدراليسم قومي- نژادي در سند قانون اساسي دائمي عراق 3- تشكيل دولت مستقل كرد.بر اساس اهداف و آرمآن هاي فوق، كردها هم‌اكنون تشكيل دولت مستقل كرد را با توجه به مخالفت‌هاي منطقه‌اي و وضعيت داخلي عراق، غيرعملي مي‌دانند لذا، راهبرد كوتاه‌مدت و ميان‌مدت خود را بر تثبيت فدراليسم قرار داده‌اند.با توجه به امكانات گروههاى كرد و فضاى حاكم بر عراق پس از سقوط صدام، می توان ادعا كرد كردها در قو یترين وضع خويش در اين كشور به سر مى برند و به تحقق آمال و اهداف خويش بيش از هر زمان ديگرى نزديكترند.
امكانات و قابليت هاى كردها و شرايط مساعد آن ها را می توان به شرح زير ذكر كرد:
1- ضعف دولت مركزى و قواى نظامى به وجهى كه به سهولت نمى تواند بار ديگر بر شمال عراق سيطره
كامل برقرار كند. البته، در گذشته نيز سيطره دولت عراق بر اين نواحى كامل و بى خدشه نبوده و درگيرى
حكومت و شورشيان همواره وجود داشته است. (قاسمی 1389، 4).
2- حمايت آمريكا و تا حدودى افكارعمومى غرب؛ كمك كردها در ساقط كردن صدام حسين و برقرارى منطقه امن در شمال مدار 36 درجه (از آوريل 1992 )تا زمان سقوط حكومت بعثى، نوعى اعتماد و يا اتكاى متقابل بين كردها و آمريكا به وجود آورده كه براى كردها، منافع و معايبى دارد. از يك طرف، مانع مداخله همسايگان و به خصوص تركيه در نواحى كردنشين مى شود و از سوى ديگر، در چشم گروهها و دولت هاى منطقه، كردها را عامل آمريكا مى نماياند و همچنين، در صورتى كه آمريكا از عراق خارج شود، تنها و آسيب پذير خواهند شد. (قاسمی 1389، 4).
اما می توان به جز دو موردی که توسط نویسنده ذکر شد،به یک عامل مهم دیگر که می تواند در تثبیت فدرالیسم اهداف کردها موثر باشد نیز اشاره داشت. پس از برقرارى منطقه امن در شمال عراق، سه استان سليمانيه، اربيل و دهوك از كنترل بغداد خار ج شد و به صورت دوفاكتو حكومتى نيمه مستقل در اين نواحى شكل گرفت كه برخى از اهداف و آرمان هاى كردها را عملى ساخت. از آن جمله تحصيل و آموزش به زبان كردي و رسميت اين زبان در دواير دولتى باعث شد نسلى از جوانان و روشنفكران كرد با افكار ناسيوناليستى و بركنار از تاثيرات تعليمات بعثى و ناسيوناليستى عربى عراقى، پرورش يابند. اين نسل جديد، هويت كردى خويش را برتر از هويت ملى عراقى مى شمارد و مى تواند بنيان حفظ استقلال داخلى منطقه كردستان به حساب آيد. از طرف ديگر، حكومت محلى، به ويژه پس از سقوط صدام توانسته است نيروهاى نظامى و انتظامى مجهزى به وجود آورد كه در مقابل نيروهاى دولت مركزى، بسيار بيش از گذشته مى تواند مقاومت و ابراز وجود كند.
مهم‌ترين خواسته كردها در شرايط كنوني، تثبيت مسئله فدراليسم قومي- نژادي در قانون اساسي دائمي عراق است. در واقع با وجود اصرار كردها بر چهار اصل 1- رژيم فدرال 2- دموكراتيك 3- پارلماني 4- واحد (عدم تجزيه)؛ تمركز ويژه آن ها بر مسئله فدراليسم است. از نظر كردها فدراليسم بايد از نوع قومي و نژادي باشد. از اين ديدگاه ايالت كردستان عراق به عنوان جزيي از عراق فدرال شامل تمامي مناطق كردنشين عراق از زاخو در مرزهاي مشترك تركيه، سوريه و عراق تا كركوك، اربيل، دهوك، سليمانيه و خانقين خواهد بود. مخالفان اين ديدگاه از جمله احزاب عمده شيعه معتقد به نوعي فدراليسم اداري هستند، يعني واگذاري برخي اختيارات دولت مركزي به ايالت‌هايي كه الزاماً بر اساس قوميت يا نژاد تقسيم‌بندي نشده‌اند. اختلاف نظر كردها و شيعيان بر سر مسئله مذكور باعث شد كه كردها نيز در مقابل، با تقاضاي شيعيان براي پررنگ شدن صبغه ديني حكومت و جايگاه جدي‌تر دين اسلام در تدوين قانون اساسي مخالفت ورزند.(نامی و محمدپور 1387، 365).
هرچند كسب خودمختاري در چارچوب عراق متحد همواره از سوي گروه‌هاي سياسي كرد به عنوان يك استراتژي مطرح مي‌شود اما كاملاً مشهود است كه جهت حركت كردها به سوي خودمختاري بيشتر فراهم آوردن زمينه‌هاي استقلال در درازمدت است. در حال حاضر، پايه‌هاي حاكميت مناطق كردنشين كاملاً مستقل از دولت مركزي است. از جمله مصداق‌هاي اين امر مي‌توان به تلاش براي ايجاد نمودهاي حكومت‌داري و سيستم سياسي مستقل اشاره نمود كه فراتر از كشور عراق، بر كل منطقه تأثيرات مهمي در زمينه شكل‌گيري نظام‌هاي جديد سياسي، فرهنگي، اقتصادي و امنيتي، روابط خارجي و حضور بازيگران رقيب خواهد داشت.
پس از سقوط صدام حسین، انديشه سياسي فدراليسم به عنوان پارادايم غالب نه تنها در كردستان عراق بلكه در بين اكراد ساير كشورهاي خاورميانه نيز توسعه مي‌يابد. انديشه تأسيس دولت مستقل و فراگير كرد در خاورميانه نيز همچنان از سوي برخي نخبگان كرد تبليغ مي‌شود و حمايت برخي محافل غيركردي را نيز به همراه دارد. براي نمونه مي‌توان به درخواست كتبي كنگره ملي كردستان مستقر در لندن از رئيس جمهور آمريكا مبني بر تأسيس دولت مستقل كرد در خاورميانه و يا به حمايت نوام چامسكي60 زبان‌شناس معروف آمريكايي از تأسيس دولت مستقل كرد در خاورميانه اشاره كردهرچند رهبران سياسي كرد در عراق از جمله رئيس

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی وزارت امور خارجه، وزارت خارجه، دولت - ملت، عراق جدید Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی کردستان عراق، ساختار قدرت، عراق جدید، صدام حسین