پایان نامه با کلمات کلیدی رفتارهای پرخطر، سوگیری، درک خطر، روانشناسی

دانلود پایان نامه ارشد

آموزشی رسانه جمعی با استفاده از ارتباطات عمومی صورت گرفت. این بسیج جمعیت عمومی رانندگان اسکاتلند را هدف گرفته بود و یکی از دسته های اختصاصی آن رانندگانی بودند که تمایل به سرعت بالا داشتند و به ویژه مردان 25 تا 44 سال طبقات اجتماعی بالا را شامل می شدند. استفاده از سه آگهی تلویزیونی و سینمایی که بر اساس سازه های نگرش فردی، هنجارهای ذهنی و کنترل درک شده اساس برنامه را تشکیل می داد که در بهار سه سال برنامه (1998 تا 2001) به نمایش درآمد. برای بررسی پی آمد بسیج، یک مطالعه کوهورت طولی 4 ساله با 550 راننده 17 تا 54 ساله انجام گرفت و پیگیری آنان نیز در بهار 1999، بهار 2000 و تابستان 2001 انجام شد و پاسخ به تبلیغات شامل آگاهی، یادآوری، درک، تشخیص، درگیری و فهم پیام مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که این تبلیغات آموزشی، تغییرات معناداری در نگرش رانندگان ایجاد کرد و بر باورهای مرتبط با رانندگی با سرعت زیاد تاثیر گذاشت (استید و دیگران، 2005).
در تبیین این یافته پژوهش حاضر می توان چنین گفت که نظریه رفتار برنامه دار بطور وسیعی برای مطالعات رفتار انسان، به خصوص در پیش بینی قصد افراد برای انجام رفتاری و درک رفتار اجتماعی بکار برده شده است. این نظریه چارچوبی را برای تدوین و تهیه برنامه های مداخله‌ای که هدف آن ها تغییر رفتار است، فراهم می کند. از نظر آیزن، این الگو تنها برای پیش بینی رفتارهایی است که تحت کنترل فرد است و از آنجایی که رعایت سرعت و سبقت مجاز در رانندگی از رفتارهای ارادی در رفتار رانندگی فرد می باشد استفاده از این تئوری به منظور افزایش نگرش نسبت به رعایت قوانین می تواند مفید باشد.
نگرش در الگوی نظریه رفتار برنامه دار شامل 6 خرده مقیاس می باشد، که هرکدام از این خرده مقیاس ها می تواند رفتارهای گسترده ای را تبیین و پیش بینی کند. ولی در پژوهش حاضر تنها یک جلسه به صورت کاملا اختصاصی به این نظریه و مولفه های آن پرداخته شد. که در طی همان جلسه بیشتر به توضیح تئوریک مولفه های نگرش اختصاص یافت و فرصتی برای استفاده از مثال ها و تصاویر وجود نداشت. شاید یکی از دلایل اینکه آزمودنی های مبتدی در سه مولفه هنجار ذهنی، هنجار توصیفی و کنترل رفتاری ادراک شده تفاوت معناداری نشان ندادند همین موضوع باشد ولی آنها در سه مولفه دیگر نگرشی یعنی ایجاد انگیزه برای رعایت سرعت و سبقت مجاز رانندگی و نگرش نسبت به پیامد عدم رعایت سرعت و سبقت مجاز و نیز هنجار اخلاقی مرتبط با آن تفاوت معناداری را نشان دادند. در کل اثر بخشی آموزش بر ایجاد نگرش مثبت در مبتدیان در مقایسه با رانندگان با تجربه معنادار است.

اثر آموزش بر کاهش رفتارهای پرخطر رانندگی آزمودنی های مبتدی
در فرضیه آخر پیش بینی شده بود که “میزان رفتار پرخطر ترافیکی در گروه آزمایش پس از ارائه آموزش نسبت به گروه کنترل بطور معناداری کمتر است”. نتایج تحلیل آماری نشان داد که رفتارهای پر خطر رانندگی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل از پیش آزمون تا پس آزمون کاهش بیشتری داشت. لذا می توان فرضیه را تایید نمود و نتیجه گرفت که آموزش و شناسایی رفتارهای پرخطر رانندگی در کاهش رفتارهای پرخطر رانندگی موثر بوده است.
در پژوهشی که سلیمان اختیاری و شمس (1388) به منظور اثربخشی آموزش رفتارهای پرخطر رانندگی با استفاده از رسانه های جمعی که منجر به کاهش رفتارهای پرخطر می شود نشان دادند که بسیج های اطلاع رسانی آموزشی از جمله استفاده از رسانه های جمعی، می تواند ما را در دستیابی کم هزینه تر به درصد بیشتری از گروه هدف برنامه ها توانایی ببخشند. در حوزه پیشگیری از تصادفات رانندگی نیز اجرای این نوع بسیج ها موثر بوده است و در صورت ترکیب آن با برنامه های جامعه محور و مدرسه محور می تواند موثرتر هم باشد. و نیز نشان دادند که اجرای بسیج های اطلاع رسانی آموزشی منجر به کاهش معنادار در انجام رفتارهای خطرناک منجر به بروز حوادث ترافیکی در همه گروه های هدف می شوند. هرچند اثربخشی مداخله هایی که با استفاده از ترکیبی از چندین کانال و در مدت زمان طولانی تری اجرا شدند نسبت به سایر مداخله ها بیشتر بود (الدر و دیگران، 2004).
یک بررسی متاآنالیز (فراتحلیل) روی 48 بسیج سلامت از طریق رسانه‌ها مشخص کرد که آموزش هایی که مدت زمان طولانی‌تری برگزار شدند موفق تر بودند؛ زیرا آنها زمان کافی برای افراد خصوصاً آنهایی که در تغییر رفتار کند هستند فراهم آوردند تا رفتارشان را تغییر دهند (آوپتو و دیگران، 2008).

نتیجه گیری
در مطالعه پژوهش حاضر نشان داد که بین رانندگان مبتدی و باتجربه تفاوت وجود دارد. رانندگان مبتدی از درک خطر پایین تری برخوردار بودند، رانندگان باتجربه نگرش مثبت تری نسبت به رانندگان مبتدی داشتند اما در رفتارهای پرخطر رانندگی تفاوت معناداری نداشتند. در مطالعه دوم پژوهش به نظر می آید که آموزش کوتاه مدت توانسته است انگیزه افراد مبتدی را برای رعایت سرعت و سبقت مجاز افزایش دهد. بر اساس دیدگاه آیزن (1991) انگیزه و قصد علت مهم بروز رفتار است. از آنجائیکه آموزش در پژوهش حاضر توانسته است انگیزه افراد را بالا ببرد از لحاظ کاربردی اهمیت بسیاری دارد. همچنین آموزش نگرش نسبت به رعایت سرعت و سبقت مجاز را بهبود بخشید. بطوریکه رانندگان آموزش دیده ارزیابی مثبت تری نسبت به پیامدهای رعایت سرعت و سبقت مجاز در رانندگی داشنتد. آنها رعایت سرعت و سبقت مجاز را مفیدتر، ارزشمندتر می دانستند و لذت بیشتری را در رانندگی با رعایت سرعت مجاز گزارش دادند.
علاوه براین، به نظر می آید آموزش حس مسئولیت اخلاقی را در رعایت سرعت و سبقت مجاز رانندگان مبتدی آموزش دیده افزایش داده است. بطوری‌که آنها عدم رعایت سرعت و سبقت غیرمجاز را امری غیراخلاقی گزارش دادند و بدلیل عدم رعایت رانندگی با سرعت مجاز احساس گناه بیشتری کردند.

محدودیت‌های پژوهش
در دسترس نبودن پژوهش هایی همانند پژوهش حاضر که مقایسه و ارزیابی یافته ها را دشوار می سازد.
محدودیت در نمونه:
شرکت کنندگان در این پژوهش از میان دانشجویان و کارمندان دانشگاه انتخاب شده بودند. همگون بودن آزمودنی‌ها از نظر سطح تحصیلات احتمال دارد نتایج پژوهش را تحت تاثیر قرار داده باشد. بنابراین تعمیم این نتایج ممکن است برای افراد دانشگاه مفید باشد و به جمعیت های دیگر باید با احتیاط انجام گیرد.
محدودیت در ابزار
در این مطالعه برای اندازه گیری درک خطرات ترافیکی، رفتارهای پرخطر رانندگی و نگرش نسبت به رعایت قوانین رانندگی از پرسشنامه استفاده شده بود. یکی از محدودیت های اصلی پرسشنامه طبیعت خودگزارشی آن است. اطلاعات خود گزارشی در برخی موارد برای تعیین توانایی رانندگی مناسب و کافی نیست (لاجونن و سومالا، 2003؛ ریمر و همکاران، 2005؛ به نقل از هیکلیا، 2008). همچنین استفاده از مقیاس خود گزارشی در رابطه با رفتارهایی که از نظر اجتماعی نامطلوب هستند (تخلفات رانندگی)، امکان سوگیری در پاسخ را افزایش خواهد داد. بنابراین ممکن است سوگیری در پاسخ به سوالات و حتی مشکل در یادآوری رفتارهای رانندگی، تصمیم گیری قطعی درباره نتایج را با مشکل مواجه سازد.

پیشنهادات
از آنجا که یکی از محدودیت های پژوهش حاضر سوگیری خودگزارشی آزمودنی‌ها در پرسشنامه ها بود لذا جهت رفع سوگیری این خود گزارشی پاسخ دهندگان پیشنهاد می‌شود که از روش‌های دقیق‌تر مانند آی ترکر (دستگاه ردیاب چشمی) بخصوص برای بررسی درک خطرات ترافیکی استفاده نمود.
اگر مولفه های پژوهش حاضر برای روی گروه خاصی از رانندگان مثلاً رانندگانی که بیش از حد جریمه می شوند یا رانندگانی که علاقه به رانندگی با ماشین های خاصی مثل وسایل نقلیه سنگین دارند انجام شود.
در پژوهش حاضر مبتدی ها و با تجربه ها بصورت کلی نمونه گیری شدند اما اگر در پژوهش‌های آتی بطور خاص بر روی رانندگان مبتدی و آموزش قبل از اخذ گواهینامه به دلیل افزایش انگیزه انجام شود قطعا نتایج متفاوتی نسبت به مبتدیان پژوهش حاضر بدست می آید.
تهیه طرح آموزشی مناسب برای بهبود مولفه های شناختی و انگیزشی رانندگان به کمک سازمان های شهرداری، نیروی انتظامی و نظام روانشناسی تا از طریق آموزش های خاص میزان بروز رفتارهای پرخطر رانندگان را کم کنیم.
کمک از روانشناسان به جهت بررسی های شناختی و انگیزشی و نیروی انتظامی جهت بررسی سوابق تخلفات رانندگی، رانندگانی که برای تمدید گواهینامه به سازمان راهنمایی و رانندگی مراجعه می کنند.

منــابع

منابع فارسي
آیتی، ا. (1371). تصادفات جاده ای ایران. موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
احمدی، ح. (1384). جامعه شناسی انحرافات، تهران، نشر سمت: چاپ اول
اکبری، م. ا. و نقوی، م. (1381). همه‌گیرشناسی آسیب‌های ناشی از علل خارجی (حوادث) در جمهوری اسلامی ایران، انتشارات فکرت
اطمینان‌زاده، ص. (1388). بررسی خطاهای انسانی: ارتباط آن با حوادث رانندگی. مجله طلوع بهداشت، ویژه نامه سومین کنگره سراسری رفتارهای پرخطر.
باقیانی مقدم، م.؛ شفیعی، ف. ؛ حیدرنیا، ع.؛ بابایی، غ.؛ افخمی اردکانی، م. (1384). بررسی کارآیی مدل بزنف در کنترل بیماران دیابتی شهرستان یرد. پایان نامه دوره دکتری (PHD)، رشته آموزش بهداشت، دانشگاه تربیت مدرس.
براتیان قرقی، ف. و کرمانشاه، م. (1390). بررسی تفاوت‌های رفتاری زنان و مردان در مواجهه با سیستم اطلاع رسانی ترافیکی رادیو پیام. ششمین کنگره ملی مهندسی عمران. دانشگاه سمنان، ایران.
برک، ل. (1385). روان شناسی رشد (از نوجوانی تا پایان زندگی). جلد دوم، ترجمه یحیی سیدمحمدی، تهران:نشرارسباران.
بهروان، ح. و بهروان، ن. (1390). علل جامعه شناختی رانندگی پرخطر در مشهد. فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی.
پاک گوهر، ع؛ خلیلی، م؛ و صفارزاده، م. (1388). بررسی علل و عوامل موثر بر کاهش تصادفات ترافیکی بر اساس رگرسیون LR و CART. فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک، 13، 49-66.
جعفری‌زاده، م. و کریمی، م. (1384). در ترجمه راه ایمن بدون تصادف، منطقه مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت (مولف) چاپ اول. یزد:مرکز بهداشت استان.
حقایق، س. ع. و عریضی، ح. ر. (1388). رابطه تیپ های پرخاشگری بر پایه نظریه کارن هورنای با رفتارهای منفی و مثبت رانندگی و رخداد سوانح. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 1، 81-85.
حق شناس، ح. و حسینی، م.(1384). رابطه ویژگی‌های شخصیتی و رفتار رانندگی در شهر شیراز. مجله پژوهشی حکیم، شماره 11و 47-55.
خیرآبادی، غ. و بوالهری، ج. (1390). نقش عوامل انسانی در تصادفات جاده‌ای. تحقیقات علوم رفتاری، دوره 10، شماره 1، 1391.
دیماتئو، ام. رابین. (1390). روانشناسی سلامت، جلد دوم. ترجمه: موسوی اصل، م.، سالاری فر، م.، آذربایجانی، م.، عباسی، ا.، زیر نظر کیانوش هاشمیان. تهران. انتشارات سمت.
رحمانی، ن. و رحیم اف، ک. (1386). بررسی نقش آموزش مقررات راهنمایی و رانندگی بر تغییر عملکرد ترافیکی کودکان مقطع پیش دبستان تهران. فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک، سال سوم، شماره 10، پاییز 1387.
رحمانی فیروز جاه، ع. و دیگران. (1385). بررسی جامعه شناختی علل تصافات جاده‌ای، مجله مطالعات اجتماعی ایرانو 1(2)و 182-198.
رحیمی نیک، ا. (1374). تئوری های نیاز و انگیزش، تهران، ناشر: دانشگاه آزاد اسلامی
روشه، گ. (1379). کنش اجتماعی، ترجمه هما زنجانی زاده، مشهد: دانشگاه فردوسی.
رضایی. (1384). میزان، نوع و عوامل موثر بر قانون گریزی، مجله جامعه شناسی ایران، 6 (3) ،47-69.
رهامی، م. (1381). اقدامات تامینی و تربیتی. تهران، میزان، چاپ نخست.
سازمان جهانی بهداشت. (1383). راه ایمن کلاه ایمن، ترجمه اداره پیشگیری از حوادث وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی کشور، تهران، مرکز نشر صدا.
سرمد، ز؛ بازرگان، ع؛ و حجازی، ا. (1384). روش های تحقیق در علوم رفتاری. تهران. آگاه.
سروستانی، ر. (1388). مشارکت مردم در مهندسی کنترل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی درک خطر، راهنمایی و رانندگی، پیش آزمون، گروه کنترل Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی of، and، the، driving