پایان نامه با کلمات کلیدی درک خطر، رفتارهای پرخطر، طرح پژوهش، متغیر مستقل

دانلود پایان نامه ارشد

خطرات ترافیکی در رانندگان مبتدی و با تجربه این مفهوم به صورت کلی بررسی شده است و به خرده مقیاس های درک خطردر رانندگان توجهی نشده است.
ب- خطر تصادف زماني‌ كه رانندگان تازه‌كار شروع به رانندگي مي‌‌كنند در بالاترين ميزان خود قرار دارد و به سرعت با 1000 مایل رانندگي كاهش مي‌يابد (مکارت و همکاران، 2002). بنابراین اندازه گیری مولفههای مختلف درک خطرات ترافیکی برای رانندگی ایمن در گروه رانندگان مبتدی و باتجربه اهمیت دارد. همچنین بررسی اثربخشی آموزش بر افزایش درک خطرات ترافیکی برای رانندگان تازه کار ضروری و مهم است.
ج- مطالعات انجام شده، اغلب عوامل شناختی یا نگرشی موثر بر رانندگی را بصورت جداگانه برای بررسی رفتارهای پرخطر رانندگی بکار گرفتهاند. در پژوهش حاضر، توانایی‌های شناختی درک خطرات ترافیکی و پدیده‌های انگیزشی-نگرشی و بروز رفتارهای پرخطر رانندگی باهم در نظرگرفته شده‌اند.
د- مطالعه در حوزه رفتار رانندگی در ایران به ندرت انجام شده است. اکثر پژوهش‌های صورت گرفته در حوزه رفتار رانندگی در ایران همانطور که نشان داده شد، بر نقش ویژگی‌های شخصیتی تاکید کرده‌اند (برای مثال، گودرزی و شیرازی، 1384؛ هاشمیان و همکاران،1389) و نقش توانایی‌های شناختی سطح بالاتر همچون، درک خطرات ترافیکی و عوامل انگیزشی همچون نگرش بر رفتار رانندگان ایرانی در این مطالعات مد نظر قرار نگرفته است. در ایران تخلفات رانندگی و رفتارهای پرخاشگرانه در حین رانندگی پدیده های رایج هستند، شایع ترین این رفتارها شامل: رانندگی با سرعت غیرمجاز، سبقت گرفتن، می باشد. بنابراین شناسایی متغیرهای روانی-اجتماعی همچون نگرش نسبت به رعایت/ عدم رعایت سرعت و سبقت مجاز که تخلفات رانندگی را پیش بینی می کند، یک موضوع مهم با هدف تحول مداخلات برای ترغیب بیشتر رانندگان جهت رانندگی ایمن‌تر می‌باشد.
ه- در ایران تاکنون آموزش های ترافیکی به طور مستقیم به رانندگان داده نشده است و تنها در چند پژوهش از رسانه های جمعی برای اثربخشی در بهبود رفتارهای ترافیکی انجام شده است، که افزایش معناداری را نشان داده است و همچنین مقایسه ای نیز بین گروه های مختلف رانندگان انجام نشده است. پژوهش حاضر دو گروه مبتدی و باتجربه را در سه متغیر درک خطرات ترافیکی، نگرش و رفتارهای پرخطر رانندگی مقایسه و به اثربخشی آموزش در بهبود سه متغیر در گروه رانندگان مبتدی می پردازد.

فصل سوم: روش پژوهش

در این فصل روش استفاده شده برای بررسی درک خطر، نگرش و رفتارهای پرخطر رانندگی در رانندگان مبتدی و باتجربه و بررسی اثربخشی آموزش بر درک خطر و نگرش و رفتارهای پرخطر رانندگی مبتدیان توصیف می شود.

طرح پژوهش
از آنجایی‌که پژوهش حاضر دو هدف داشت، از دو طرح پژوهشی استفاده شد. طرح پژوهشی برای بررسی هدف اول توصیفی، از نوع علی-مقایسهای بود. به این دلیل که دو گروه مبتدی و باتجربه (متغیر مستقل) با یکدیگر از لحاظ سه ویژگی (متغیر وابسته) مورد مقایسه قرار گرفتند. طرح پژوهشی برای بررسی هدف دوم نیز توصیفی و از نوع شبه آزمایشی پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود (عریضی و فراهانی، 1387). به این دلیل شبه آزمایش است که امکان انتخاب تصادفی آزمودنی ها وجود نداشته و تنها گمارش تصادفی صورت می گیرد.
T1 X1 T2
T1 X2 T2
متغیر مستقل در قسمت دوم این پژوهش عبارت است از آموزش کوتاه مدت مبتنی بر رفتار برنامهدار که بر روی گروه آزمایش اجرا شد.
متغیر وابسته: در پژوهش حاضر 3 متغییر وابسته است:
نمره فرد در پرسشنامه درک خطرات ترافیکی
نمره فرد در پرسشنامه نگرش نسبت به رعایت/عدم رعایت سرعت و سبقت در رانندگی
نمره فرد در پرسشنامه رفتارهای پرخطر رانندگی
که قبل و بعد از اجرای متغیر مستقل بر روی هر دو گروه آزمایش و کنترل انجام شدند.

جامعه و نمونه آماری، روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه
جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانشجویان و کارمندان دانشگاه فردوسی مشهد، دارای گواهینامه رانندگی بود. انجام پژوهش های آزمایشی تحت تاثیر چهار عامل قرار می گیرد: 1. سطح معناداری (α)، 2. واریانس جامعه (2α)، 3. توان آزمون (β-1)، 4. میزانی از تفاوت میان 1µ و 0µ که پژوهشگر مایل است برای تعیین حجم نمونه به آن پی برد (سرمد، بازرگان و حجازی، 1390). از این رو، از بین کلیه دانشجویان و کارمندان دانشگاه فردوسی مشهد، 100 نفر (68 زن و 32 مرد) با روش نمونه‌گیری در دسترس، دعوت به همکاری شدند. شرط شرکت در پژوهش داشتن گواهینامه رانندگی بود. که در نهایت شامل 51 راننده مبتدی و 49 راننده باتجربه بود. نمونه آماری برای قسمت دوم پژوهش شامل رانندگان مبتدی بود که از تعداد 51 نفر، 20 نفر تمایل به همکاری داشتند. از این تعداد 11 نفر در گروه آزمایش قرار گرفتند و آموزش دیدند و 9 نفر در گروه کنترل قرار گرفتند.

ابزارهای پژوهش
در پژوهش حاضر ابتدا اطلاعات دموگرافیک آزمودنی‌ها همچون، سن، جنسیت، میزان تحصیلات، تعداد سال‌های اخذ گواهینامه، تعداد سال های رانندگی، متوسط ساعت رانندگی در طول 24 ساعت و تعداد تصادفات در یک سال گذشته آزمودنی‌ها مورد سوال قرار گرفت. سپس داده‌های مربوط به رفتارهای پرخطر رانندگی (لغزش‌ها، خطاها، تخلفات پرخاشگرانه و تخلفات معمولی) با استفاده از پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر و نگرش با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بر اساس الگوی نظریه رفتار برنامه دار و توانائی درک خطر بوسیله پرسشنامه ترجمه شده درک خطر جمع آوری شد. در زیر هریک به طور جداگانه شرح داده می‌شود.

پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر (MDBQ)
پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر، توسط ریزن و همکاران (1990) تنظیم و تدوین شد. این مقیاس سه نوع رفتار رانندگی لغزش ها، خطاها و تخلفات را مورد اندازه گیری قرار می دهد و در کشورهای مختلفی مانند انگلستان (پارکر، مک دونالد، رابیت و ساتکلیف237، 2000)، استرالیا (نیونام، واتسون و مورای238، 2002)، چین (باینچی239 و سومالا، 2004) و فنلاند (دیوی، ویکشارت، فریمن و واتسون240، 2007) اجرا و اعتباریابی شده است. فرم 27 سوالی این پرسشنامه توسط استرادلینگ و میدوز241 (2000) ساخته و بکار گرفته شد (به نقل از شاکری نیا، 1388) و به وسیله لاجونن و همکاران (2004) در سه کشور انگلیس، فنلاند و هلند اعتباریابی گردید. نتایج پایایی مطلوبی را برای این پرسشنامه در سه کشور نشان می دهد. در ایران فرم 50 سوالی این پرسشنامه توسط عریضی و حقایق (1388) اعتباریابی گردیده است و نتایج مطلوبی را بدست آورده اند. اعتبار فرم 27 سوالی این پرسشنامه نیز در مطالعه گودرزی و شیرازی (1384) به روش همسانی درونی بدست آمده است و با ضریب آلفای کرونباخ 87% مورد تایید قرار گرفته است.
پرسشنامه، فرم 27 سوالی لاجونن و همکاران (2004) بود که چهار نوع رفتار پرخطر رانندگی شامل: لغزش ها، خطاها، تخلفات پرخاشگرانه و تخلفات معمولی را مورد اندازه‌گیری قرار می‌داد. این پرسشنامه در یک مقیاس 6 درجه ای (هرگز، خیلی کم، کم، برخی اوقات، زیاد و تقریبا همیشه) رفتارهای پرخطر رانندگی را مورد آزمون قرار می‌دهد. به پاسخ هرگز نمره 1، خیلی کم نمره 2، کم نمره 3، برخی اوقات نمره 4، زیاد نمره 5 و تقریباً همیشه نمره 6 تعلق می‌گیرد. هیچ کدام از این سوالات بصورت معکوس نمره گذاری نمی‌شود. سه مولفه لغزش‌ها، خطاها و تخلفات معمولی هرکدام از طریق 8 سوال و تخلفات پرخاشگرانه با استفاده از 3 سوال مورد سنجش قرار می گیرد. حداقل و حداکثر نمره برای سه مولفه لغزش‌ها، خطاها و تخلفات معمولی، به ترتیب 8 و 48 و برای مولفه تخلفات پرخاشگرانه، به ترتیب 3 و 18 می‌باشد. نمره حداقل به معنای میزان لغزش‌ها، خطاها، تخلفات پرخاشگرانه و معمولی رانندگی کمتر و نمره حداکثر به معنای ارتکاب بیشتر به این رفتارها می باشد.

پرسشنامه نگرش نسبت به رعایت/ عدم رعایت سرعت و سبقت در رانندگی
به منظور سنجش نگرش نسبت به تخلفات رانندگی، پرسشنامه ای شامل دو بخش سرعت و سبقت با استفاده از راهنمای تهیه پرسشنامه بر اساس نظریه رفتار برنامه دار طراحی شد (فرانسیس242 و همکاران، 2004؛ آیزن، 2006). این پرسشنامه محقق ساخته متشکل از دو قسمت 14 سوالی است که در یک مقیاس 9 درجه ای (از 0 تا 8)، 4 مولفه نظریه رفتار برنامه دار یعنی نگرش نسبت به پیامد رفتار، هنجارهای ذهنی، توصیفی و اخلاقی، کنترل رفتاری ادراک شده و قصد برای رعایت/عدم رعایت سرعت و سبقت در رفتار رانندگی را به شرح زیر می سنجد.
نگرش: ارزیابی فرد نسبت به پیامد رعایت/عدم رعایت سرعت (سبقت) در رفتار رانندگی، با 4 سوال ارزیابی شد. حداقل و حداکثر نمره 0 و 32 است. حداکثر نمره در مولفه نگرش نسبت به پیامد رفتار گویای یک نگرش منفی تر نسبت به پیامد رعایت سرعت (سبقت) در رانندگی و حداقل نمره نشان دهنده یک نگرش مطلوب و مثبت برای پیامد رعایت سرعت (سبقت) در رانندگی می باشد.
هنجار ذهنی: ذهنیت فرد نسبت به هنجار بودن رعایت/عدم رعایت سرعت(سبقت) در رفتار رانندگی، با 4 سوال ارزیابی شد. حداقل و حداکثر نمره 0 و 32 است. حداکثر نمره، اطاعت کمتر از رعایت سرعت(سبقت) را مطابق هنجارها و انتظارات دیگران و حداقل نمره نیز انگیزه بیشتر افراد را برای اطاعت از قوانین مطابق با انتظارات دیگران نشان می دهد.
هنجار توصیفی: ذهنیت فرد نسبت به اینکه تا چه حد دیگران مهم سرعت (سبقت) را رعایت/عدم رعایت می‌کنند، با 4 سوال ارزیابی شد. حداقل و حداکثر نمره 0 و 32 است. حداکثر نمره، اطاعت کمتر از رعایت سرعت(سبقت) را مطابق هنجارها و عملکرد دیگران و حداقل نمره نیز انگیزه بیشتر افراد را برای اطاعت از قوانین مطابق با عملکرد دیگران نشان می دهد.
هنجار اخلاقی: ذهنیت فرد نسبت به اینکه تا چه حد رعایت/عدم رعایت سرعت (سبقت) امری درست/نادرست است، با 4 سوال ارزیابی شد. حداقل و حداکثر نمره 0 و 32 است. حداکثر نمره، اطاعت کمتر از رعایت سرعت (سبقت) از این لحاظ که امری نادرست محسوب نمی شود و حداقل نمره نیز انگیزه بیشتر افراد را برای اطاعت از قوانین مطابق با موازین اخلاقی فرد نشان می دهد.
کنترل رفتاری ادراک شده: تصور فرد از کنترل خود در رعایت/عدم رعایت سرعت (سبقت) رفتار رانندگی، با 4 سوال ارزیابی شد. حداقل و حداکثر نمره 0 و 32 است. نمره حداکثر در مولفه کنترل رفتاری ادراک شده فرد، کنترل درونی کمتر او را برای اطاعت از قوانین و نمره حداقل گویای احساس کنترل بیشتر برای رعایت قوانین می باشد.
قصد: قصد فرد در رعایت/عدم رعایت سرعت (سبقت) در رفتار رانندگی، در 2 سوال ارزیابی شد. حداقل و حداکثر نمره 0 و 16 است. نمره حداکثر، قصد پایین تر را برای رعایت سرعت (سبقت) در رانندگی و نمره حداقل نیز قصد بالاتر افراد را برای رعایت سرعت (سبقت) نشان می دهد.
در مطالعه طبیبی و هاشمیان (1392) شواهد مطلوبی مبنی بر مستقل بودن هر یک از سازهها برای اندازهگیری متغیرهای تئوری رفتار برنامهریزی شده بدست آمد. همچنین در مطالعه هاشمي (1390) از روش آزمون-بازآزمون برای سنجش اعتبار پرسشنامه استفاده شد. نتایج ضرایب همبستگی برای سازهها از 75/0 تا 97/0 گزارش شده بود. در پژوهش حاضر، آلفای کرونباخ برای قصد 73/0، هنجار ذهنی 65/0، هنجار توصیفی 49/0، هنجار اخلاقی 58/0 و ادراک کنترل رفتاری 69/0 و پیامد رفتاری 73/0 بود.
پرسشنامه درک خطرات ترافیکی
پرسشنامه درک خطرات ترافیکی راندوم (راندوم و ایورسن،2004؛ نورفرن و راندوم،2009) که به منظور سنجش درک خطرات ترافیکی برای اولین بار در ایران ترجمه شده است، حاوی 39 سوال با سه خرده مقیاس می باشد.
پرسشنامه بکار گرفته شده در پژوهش حاضر شامل سه بخش بود. بخش اول، ارزیابی خطر با 13 سوال میزان احساس خطری که هر فرد ممکن است در موقعیت‌های مختلف ترافیکی تجربه کند طرح شده بود. بخش دوم

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی امارات متحده عربی، حمل و نقل، کنش های اجرایی، پرخاشگری Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی درک خطر، تحلیل واریانس، رفتارهای پرخطر، ادراک کنترل