پایان نامه با کلمات کلیدی جامعه شناسی، جامعه آماری، نیروی کار، روانشناسی

دانلود پایان نامه ارشد

از آن به‌كار مي‌رود. پيش‌بيني جمعيّت تلاشي است در اين زمينه كه جمعيّت آينده چقدر خواهد بود و دربرگيرنده‌ي تلاش جهت پيش‌بيني وقايع آينده است. (زنجاني 1383: 252)

1-6-2 الگوی تحقیق
اين پژوهش براساس روش توصيفي- تحليلي و بر مبناي داده هاي کمي و گردآوري داده ها به کمک مطالعات اسنادي انجام گرفته است. در مجموع در این پژوهش از آمارهای رسمی سرشماری نفوس و مسکن در مقاطع سرشماری استفاده شده و از روشها و تکنیکهای جمعیت برای تحلیل بهره گرفته شده است. آمارها مربوط به دوره های سرشماری از سال 1335 تا 1390 است که متکی بر تحلیل آمارهای مرتبط به مهاجرت از 1375 تا 1390، مکان تولد افراد و آمارهای خام جمعیت بوده است.

1-6-3 جامعه آماری، روش گردآوری داده و روش تجزیه و تحلیل
در این پژوهش از اطلاعات جمعیتی شهر کرج استفاده شده است. جامعه آماری جمعیت شهر کرج می باشد. همچنین برای تهیه نمودار ها و اشکال از نرم افزارexcel ، برای تهیه نقشه از نرم افزار GISاستفاده شده ، برای تحلیل روند مهاجرت از مدل ارزیابی خالص مهاجرت در یک دوره معین، روشهای پیش بینی جمعیت و مدل تحلیلی SWOT استفاده شده است.

1-7 برنامه ریزی برای انجام تحقیق
1-7-1 تقویم زمانی
برنامه زمانی این پژوهش که در قالب پایان نامه انجام خواهد شد بدین شرح است:
3
2
1
زمان
(ماه)

مطالعات اسنادی

ادامه جدول صفحه قبل

تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری

تدوین و ارائه

تجدیدنظر و اصلاح

1-7-2 پشتیبانی و نیروی انسانی
شورای علمی (جغرافیدان و برنامه ریز شهری، جامعه شناس و اقتصاددان شهری) ، کارتوگراف (جهت تهیه نقشه های موضوعی در محیط GIS) ، کارشناس آمار (جهت تحلیل داده ها در محیط excel) ، تحلیلگر با توجه به مدلهای مورد استفاده در طرح.
1-8 پیش بینی مشکلات تحقیق
پیش بینی می شود پژوهش حاضر با موانع و مشکلاتی همراه باشد که اهم آنها به شرح زیر است:
– محدودیت در همکاری و ارائه داده ها توسط شهرداری کرج
– کمبود و نقصان داده ها و اطلاعات (علی الخصوص اطلاعات کمی) درباره محدوده مورد مطالعه
– یک دست نبودن آمارهای مرکز آمار ایران و نداشتن الگوی ثابت در ارائه آمار

فصل دوم
مفاهیم نظری

مقدمه
هر پژوهشي در چارچوب خاصي صورت ميگيرد و مفاهیم نظري نقش مهمي را در شکل بخشيدن به اين چارچوب ويژه دارد و بنيانهاي اصلي تحقيق را فراهم ميآورد. ارائه مباني نظري مرتبط با موضوع تحقيق در يک چارچوب منسجم، ضمن غنا بخشيدن به پژوهش، به آن جهت داده و منجر به اين ميشود که پژوهش در مسير مشخص و روشن صورت بگيرد.
امروزه يکي از مسائل مورد علاقه پژوهشگران علوم اجتماعي و اقتصاد، بررسي مهاجرت از زواياي مختلف است و در اين راه از ابزارهاي بسيار متنوع، از انواع نمودارها و شاخص هاي توصيفي تا مدل هاي پيچيده رياضي استفاده مي کنند. در اين ميان مهاجرت داخلي سهم عمده اي از اين مطالعات را به خود اختصاص مي دهد که هدف عمده اين پژوهش ها درک هر چه بيشتر خصوصيات مهاجرين، ويژگي هاي مسيرهاي مهاجرت و عوامل موثر بر شدت و يا ضعف جريان مهاجرت در هر يک از اين مسيرها مي باشد. همچنين بررسي تغييرات اين ويژگي ها و عوامل در طول زمان از ديگر نکات حائز اهميت در اين ميان است.
در اين قسمت موضوعات نظري و تئوري هاي موجود در زمينه مهاجرت مورد بحث و بررسي قرار خواهيم داد.

2-1 انواع دیدگاههای مطالعات مهاجرتی
مهاجرت همواره يکي از راه هايي بوده است که به انسان در تلاش خود براي سازگاري با محيط و فايق آمدن بر دشواري ها کمک کرده است. اما اگر جريان در طول تاريخ به عنوان يک وسيله تنظيم خود به خودي منابع و موجودات تلقي شده است، در اين دوره، جنبه هاي منفي آن نيز آشکار شده و اثرات اقتصادي اجتماعي حاصل از اين جريان در چارچوب اقتصاد توسعه مورد توجه قرار گرفته است. به عبارت ديگر تقريباً مي توان گفت که مهاجرت همزاد زندگي اجتماعي بشر بوده است. بدين سان که از زماني که انسان نخستين مرحله معيشتي خود يعني مرحله گردآوري خوراک را آغاز نمود، براي تامين معيشت خود از يک سو و جهت ايمن ماندن از گزند حوادث طبيعي از سوي ديگر، ناگزير از حرکت از مکاني به مکان ديگر بود. انسان در مرحله بعد يعني مرحله توليد خوراک است که توانست يک جانشيني را اختيار نماید و مکاني ثابت جهت اسکان بيابد. ولي به رغم اسکان عمومي بشر، جمعي از انسان ها به دليل زندگي شباني همچنان کوچروي را تا کنون ادامه داده اند.(حاج حسینی،1385)
به هر حال اگر از سرگذشت تاريخي انسان بگذريم، موضوع مهاجرت به دنبال انقلاب صنعتي در اروپا به دليل تحولات شگرف اقتصادي، اجتماعي، در جوامع آن ديار به عنوان يک مشکل اجتماعي، سر برآورد. اما به دليل رشد پايين جمعيت در اروپا از يک سو و جذب مهاجران در صنايع نوپا و رو به رشد شهري از سوي ديگر، جا به جايي جمعيت، مشکل اساسي براي جوامع آن سامان ايجاد نکرد. اما در کشورهاي جهان سوم به دليل رشد سريع جمعيت از يک سو و توزيع نابرابر امکانات و رشد اقتصادي کند و نامتوازن از سوي ديگر، امواج مهاجرت انسان ها چه از روستاها به شهرها و چه از شهرهاي کوچک به شهرهاي بزرگ به عنوان يک مشکل اساسي بروز نمود.(همان)
در مورد اينکه اين حرکت امواج انساني از چه ساز و کارهايي (مکانيسم) تبعيت مي کند و يا انگيزه هاي اين گونه انسان ها اساساً چيست و به طور کلي آيا مي توان براي حرکت انسان ها (مهاجرت) قانونمندي خاص را در نظر گرفت، در علوم اجتماعي و به ويژه جامعه شناسي منجر به ارائه ديدگاه هاي مختلفي گرديد. در اين بررسي و سطور بعدي به نظرات و ديدگاه هاي عمده طرح شده در زمينه مهاجرت پرداخته مي شود.(همان)
به لحاظ سابقه تاریخی و واقعیت های موجود کنونی در بررسی این پدیده و عوامل و ابعاد آن، منطقی خواهد بود که از زاویه یک نگرش روانشناسی- جامعه شناسی به این پروسه نگاه کنیم و مهاجر را از لحاظ شخصیت فردی و محیطی و نیز رابطه مهاجر را با محیط اجتماعی مدنظر قرار دهیم:

2-1-1 روانشناسی مهاجرت
در اینجا لازم است مهاجرت را از دیدگاه روانشناختی مورد بررسی قرار دهیم و ببینیم که انسان مهاجر تحت تاثیر چه عواملی در این رابطه قرار دارد، در ابتدا باید پویایی رفتار یا انگیزش رفتار مورد بررسی قرار گیرد. یعنی اینکه چرا موجود زنده یک عمل خاص را انجام می دهد. در این مبحث توجه روانشناسان به شناخت نیرویی که باعث حرکت موجود زنده می شود، موجب شده روانشناسان به وجود انرژی های داخلی یا نیروهایی که موجود زنده را به حرکت درمی آورد و در قابلیت پاسخگویی او نسبت به محرک خارجی موثر واقع می شود، توجه کنند، باید توجه نمود که بعد از آن که کودک متولد شد به آزمایش واقعیت مشغول می شود و در نتیجه ” من” در او ایجاد می شود، بعلاوه آدمی راههایی که افراد دیگر انتخاب کرده اند می پذیرد و در نتیجه اصول اخلاقی یا وجدان اخلاقی و ” فرامن” تشکیل می شود، به عکس حیوانات در آدمی ” من” و” فرامن” بر ” نهاد” ( احتیاجات بیولوژیک) مسلط هستند. با توجه به این مسائل و پیچیدگی شخصیت انسان و خواسته های متفاوت فردی و اجتماعی لزوم شناخت علمی درتبیین پدیده مهاجرت بیش از نگاه سیاسی به این مقوله موثر خواهد بود. (حاج حسینی،1385)

2-1-2 جامعه شناسی مهاجرت
همچنین لازم است از این پدیده ( مهاجرت) برای بررسی و تحلیل، از دانش جامعه شناسی نیز بهره ببریم، همانگونه که از بعد روان شناسی شخصیت فرد و خواسته های ذهنی او می تواند مورد بررسی قرار گیرد، باید به روابط فرد و اجتماع و شرایط خاص اجتماعی نیز واقع گرایانه در تحلیل نگاه شود، ضمنا نباید فراموش کرد که دوران مهاجرت های کلاسیک ( بواسطه تثبیت مرزهای بین المللی) سپری شده است، همانگونه که در دوران کوچ ایلات و اقوام به خارج از مرزهای شناخته شدة بین المللی سپری گشته است. شاید بتوان ادعا کرد که مهاجرت به معنای عام آن دیگر واقعیت وجودی خویش را از دست داده است و هم اکنون مهاجرت بصورت فردی یا خانوادة کوچک عینیت داردکه با توجه به پایداری قومی، ایلی و خانواده بزرگ در مکان اولیه، هیچگاه نمی تواند پیوند و بستگی خویش را با مبدا ازدست دهد و همیشه در ارتباط متقابل با جایگاه اصلی خواهد بود. (حاج حسینی،1385)

2-1-3 نظریه وابستگی
معتقدین به وابستگی بر این عقیده اند که علتهای مهاجرت را نمی توان از اثرات آن جدا کرد. زیرا مهاجرت از یک طرف معلول توسعة نابرابر است و از طرف دیگر عامل گسترش و رونق و تعمیق توسعه نابرابر در علت یابی مهاجرت از روستا به شهر در کشورهای جهان سوم، نظریه پردازان وابستگی بیان می کنند که باید به مساله عدم توسعه توجه نمود و در این رابطه نابرابری های ساختی و مکانی بین بخش های جامعه رادر نظر گرفت.( غلامعباس توسلی 109، 1374) .
از آنجا که عدم توسعه و نابرابری ساختی و مکانی درتوسعة جهان سوم از شکل گسترش توسعة سرمایه داری در این کشورها ناشی می شود، لذا حرکت توده ای جمعیت را در این کشورها باید در این رابطه مورد بررسی قرار داد. دو دسته عوامل برای بیان علت مهاجرت درنظرگرفته شده است:
1- عوامل تغییر دهنده
2- عوامل رکودی
عوامل اول بانفوذ سرمایه داری در مناطق سنتی و ایجاد تغییر در تکنیک های تولیدی ارتباط دارد. تکنیک های جدید کارگر اضافی ایجاد می کند و آنها را مجبور به مهاجرت می کنند. عوامل رکودی، زمانی عمل می کنند که رشد جمعیت از تولیدات کشاورزی پیشی می گیرد و نیروی کار اضافی را مجبور به مهاجرت می نماید. مهاجرت روستاییان با انتقال ساختی روستاها دراثر ادغام در نظام سرمایه داری مرتبط است. به نظر نظریه پردازان وابستگی مهاجرت از روستا به شهر را در کشورهای جهان سوم پدیده ای جدید در ارتباط با گسترش سرمایه داری وابسته در این کشورها می دانند. این نظریه پردازان و محققین به عمل دافعة جمعیت باور دارند و علت مهاجرت را عمدتا نابرابری سطح توسعة روستا و شهر می دانند. اگرچه این توسعه وابسته است اما به هر جهت تمرکز سرمایه در یک محل و بی توجهی به محل های دیگر و یا ایجاد تغییرات انتخابی را درمحیط دوم عامل حرکت جمعیت از روستا به شهر می دانند. از نظر نظریه پردازان وابستگی مهاجرت نه تنها نمود وابستگی کشورهای جهان سوم است بلکه خود باعث تقویت وابستگی این کشورها می شود. از نظر این محققین مهاجرت از یک طرف عامل تقویت توسعه نیافتگی منطقة مهاجر فرست است و از طرف دیگر عامل ایجاد و تشدید نارسایی های منطقه مهاجر پذیر. (همان)

2-1-4 نظریه کارکردگرایی
این نظریه مهاجرت های روستایی را بر اساس کارکرد شهر و روستا در برآوردن نیازهای روستاییان تفسیر می کند. طرفداران این نظریه معتقدند که تمام نیازهای اجتماعی در چارچوب نظام های اجتماعی آموخته می شوند. افراد در یک نظام، نیازهایی دارند که در آن نظام نمی توانند آنها را برآورده کنند چون خصایص ساختی نظام های اجتماعی و افراد هرگز در طول زمان ایستا نیستند، لذا ممکن است تحولات لازم برای کاهش ناهماهنگی بین نیازها و امکان بدست آوردن آن در فرد یا در نظام و یا در هر دو اتفاق بیفتد. درک ناهماهنگی های بین خصایص فرد و نظام اجتماعی منجر به مهاجرت شخصی جهت کاهش ناهماهنگی های ساختی می شود. کارکردگرایان عقیده دارند:
سرمایه، کلا تحرکش از افراد بیشتر و آسانتر است. پس در اینجا مسئلة ایجاد تعادل نیست، بلکه حرکت نیروی کار ارزان از مبدا به مقصد است. همراه با مهاجرت افراد سرمایه و منافع از مناطق روستایی به شهرها روانه می گردد تا در شهرها تولید کنند. ( لهسایی زاده، 1368:13)

2-1-5 نظریه تفاوتها
این نظریه که به تئوری(( جذب و دفع)) یا (( رانش و کشش)) معروف است، مبنای حرکت خود را روی توسعه ناهماهنگ شهر و روستا و تضاد میان این دومنطقه ازحیات بشری قرار داده و مطالعات خود را از عوامل دافعه((رانش)) در روستاها و جاذبه (( کشش)) در شهر، با دیدی مقطعی شروع می کند. طرفداران این نظریه تفاوتهای موجودی میان این دو مرکز سکونت انسان را به عنوان عامل مستقل مطرح می کنند و در توجیه نظر خود بر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی رشد جمعیت، نیروی کار، روستا - شهر، محیط زیست Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی استان تهران، زمین ساخت، حوزه نفوذ، دانه بندی