پایان نامه با کلمات کلیدی بررسي، نمونهبرداري، مرکزي

دانلود پایان نامه ارشد

انتخاب آن معقول است( بست، 1384: 30).
براي تعيين حجم نمونه مطالعاتي منطقه شبکه بندي شده بخش مرکزي آبدانان به دليل اهميت روش انتخاب حجم نمونه با دقت مورد نظر از اين روش استفاده و فرمول زير بهکار گرفته شد.
n=
در اين فرمول همانطور که در بخش پيش مطرح شد:
حجم نمونه: n
: واريانس نمونه
تعداد نمونه : d
در اينجا واريانس نامشخص است بنابرين براي مشخصکردن واريانس لازم است دست به انجام يک نمونهبرداري اوليه با حجم محدود زد.به همين دليل از کل منطقه دشت مرکزي آبدانان يک نمونه کوچک 5 هکتاري يا به عبارتي 5 مربع مورد مطالعه قرار گرفت و واريانس بهدست آمده که تقريبا برابر با 92 بودبه کل منطقه تعميم داده شد ().
بعد از بهدست آوردن واريانس نمونه با 95% اطمينان (d=2) از فرمول مطرح شده حجم نمونه بهدست آمد:
n=(2=88/889
بنابرين براي بررسي بخش مرکزي آبدانان از مجموع 269 مربع تنها 89 عدد که تقريبا برابر با کل منطقه بود، براي مطالعه کافي بود.
3-12-7-3- انتخاب و بررسي نمونهها از جامعه: بعد از بهدست آوردن حجم نمونه، کافي است تا به کمک جدول اعداد تصادفي که پيش از اين روش استفاده از آن شرح داده شد 89 عدد از اعداد1 تا 269 را انتخاب و مربع منتسب به شماره را بررسي کرد(شکل 3-3).
3-12-7-4- نتيجه: با انجام اين شيوه در بخش مرکزي آبدانان 10 محوطه باستاني بهدست آمد: که 8 محوطه گورستاني – 6 مورد مربوط به عصرآهن و 2 مورد اسلامي متأخر – و دو بناي ساساني و ساساني – اسلامي را شامل ميشد.
3-12-7-5- اطلاعات بهدست آمده براي بررسيهاي بعدي:
نمونهبرداري با روش تصارفي ساده، همانطور که ازناماش پيدا است، کاملا تصادفي، ساده و بدون پيشفرض و اعمالنظر شخصي صورت ميگيرد بههمين دليل و به دليل صرفه جويي در هزينههاي مالي و زماني مورد توجه شديد باستانشناسان قرار گرفته است اما بايستي توجه کرد که علاوه بر تمام اين پارامترها دقت در شناسايي محوطه نيز اهميت زيادي دارد و نبايد ناديده گرفته شود.به عنوان مثال مشکلي که اغلب نمونهبرداريهاي آماري با آن برخورد ميکنند مربوط به بينظمي واحدهاي مطالعاتي انتخاب شده است بهطوريکه ممکن است چندين واحد يا مربع بهصورت متمرکز کنار هم قرار گرفته و در مقابل بخش بزرگي از منطقه مورد مطالعه بدون انتخاب شدن رها شودند هرچند که اين نظم از نظر آماري صحيح ميباشد ولي رضايت طراحان را تأمين نميکند(نيکنامي، 1384: 55).
3-12-8-نمونهبرداري سيستماتيک:
در نمونه برداري به روش سيستماتيک شيوه اجراي کار در مراحل شمارهگذاري محوطه و تعيين حجم نمونه کاملا مشابه با روش نمونهبرداري تصادفي ساده است تنها روش انتخاب نمونه و به تبع آن نتيجه گيري متفاوت از روش پيشين است.بنابرين براي اجراي روش نمونهبرداري سيستماتيک به صورت زير عمل ميکنيم:
3-12-8-1-انتخاب و بررسي نمونهها از جامعه: همانطور که در روش نمونهبرداري تصادفي ساده مطرح شد، نمونهاي که جوابگوي نياز اهداف بررسي بوده وبا 95% اطمينان نتايجش قابل تعميم به کل بخش مرکزي آبدانان باشد يک نمونه به حجم 89 واحد ( يا هکتار)است.اما آنچه که روش نمونهبرداري تصادفي ساده را از سيستماتيک متمايز ميکند نحوه انتخاب نمونهها ودر واقع نحوه توزيع آنها است.در روش سيستماتيک نمونهها با آهنگ و ضريب مشخصي انتخاب ميشوند بهگونهاي که تمام منطقه را پوشش دهند.بنابرين با توجه به فرمول هاي ارائه شده در بخش نمونه برداري سيستماتيک ضريب نمونهبرداري (K)را براي دشت مرکزي آبدانان محاسبه ميکنيم:
3 3.02 = = K=
اين بدان معني است که بعد از انتخاب اولين واحد نمونهبرداري به کمک جدول اعداد تصادفي واحدهايي که از لحاظ عددي3 شماره از اين واحد فاصله دارد را ميبايست به عنوان نمونه بعدي انتخاب کرد و اين کار را تا زمان انتخاب همه واحدهاي نمونهاي ادامه داد. در مورد دشت مرکزي آبدانان اولين عددي که به کمک جدول اعداد تصادفي تعيين شد،عدد 13 بود بنابرين واحدهاي بعدي که 3 شماره از اين واحد فاصله داشتند يعني 7 و 16 انتخاب شدند واين کار تا انتخاب همه 89 واحد ادامه پيدا کرد( شکل3-4).
3-12-8-2- نتيجه: نتيجه استفاده از اين روش شناسايي 13 محوطه باستاني بود که از اين تعداد 9 محوطه گورستاني – 5 گورستان عصر آهن و3 گورستان اسلامي متأخر- و 2 بنا ي ساساني و ساساني اسلامي و 1 شهرک تکدوراي متعلق به عصر آهن. بهدست آمده است.

3-12-8-3- اطلاعات بهدست آمده براي بررسيهاي بعدي:
به نظر ميرسد علاوه بر مزايا و معايب برشمرده در بخش معرفي نمونهبرداري سيستماتيک استفاده از اين روشها حداقل در کارهاي ميداني باستانشناسي مزاياي ديگري نيز دارد. از جمله اينکه علاوه بر سادگي و کم هزينه بودن، کل منطقه را پوشش داده و از تمام بخشهاي آن نمونه تهيه ميکند. به همين دليل اين روش نسبت به روش نمونهبرداري تصادفي ساده از دقت بيشتري برخوردار بوده و قابل اطمينانتر است.

3-12-9-نمونهبرداري با احتمال متغيير
3-12-9-1-روش کار
در اين روش برخلاف دو روش پيشين احتياج به شمارهگذاري جامعه نيست. زيرا در اين روش نمونهگيري بر اساس حجم يک صفت کمکي انجام ميشود.به اين صورت که هرچه حجم آن صفت کمکي بيشتر نمونه انتخابي بزرگتر است.بنابرين در روش نمونهبرداري با احتمال متغيير تعيين صفت کمکي مناسب اهميت بسزايي دارد.
3-12-9-2-تعيين صفت کمکي: براي تعيين صفت کمکي بايستي به اين نکته توجه کرد که صفت کمکي انتخاب شده بايد مطابق با هدف بررسي و در روشن شدن آن نقش اساسي داشته باشد زيرا انتخاب يک صفت کمکي نامناسب از دقت نمونهبرداري کاسته و به تحقق اهداف بررسي کمک چنداني نميکند.بنابرين براي استفاده از روش نمونهبرداري با احتمال متغيير در بخش مرکزي آبدانان سعي شد که صفت کمکي سازگار با اهداف طرح که شناسايي محوطههاي باستاني قسمت شمالي منطقه و تعيين الگوي پراکندگي محوطهها بود، انتخاب شود. به همين دليل از ميان سه عامل مهم ميدان ديد، پيشامد پذيري و قابليت حصول که اهميت آنها در تشخيص مکانهاي باستاني در بخش معرفي روشها مورد بحث قرار گرفت، ميدان ديد به عنوان صفت کمکي در نظر گرفته شد. زيرا به دليل قابليتهاي منطقه و نامناسب بودن فصل بهار براي بررسي در منطقه آبدانان که پوشيده ازگلهاو گياهان صحرايي و کشتزارهاي جو و گندم است قابليت حصول و پيشامدپذيري صفت کمکي مناسبي تشخيص داده نشدند.

3-12-9-3-تعيين حجم نمونهها با توجه به صفات کمکي: در اين حالت حجم نمونه را مطابق با فرمول انتخاب حجم نمونه در نمونه گيري با روش نمونه برداري با احتمال متغيير انتخاب ميکنيم. به عبارت ديگر با توجه به ميدان ديد بخش مرکزي آبدانان در فصل بهار منطقه به ميدان ديد پايين متوسط و بالا تقسيم بندي شد و از آنجا که بيشترين حجم نمونه مربوط به ميدان ديد پايين محوطه بود، به اجبار بيشترين نمونه از محوطه با ميدان ديد پايين انتخاب شد(شکل3-5).
3-12-9-4-نتيجه: با اين روش 11 محوطه شناسايي شد که از اين ميان حدود 8گورستان-5 گورستان مربوط به عصر آهن و 3 گورستان دوره اسلامي متأخر – 1 تپه از دوره پارت، 1 بناي ساساني اسلامي و 1 شهرک تکدوره-اي ساساني بهدست آمد.
3-12-9-5- اطلاعات بهدست آمده براي بررسيهاي بعدي:
روش نمونهبرداري با احتمال متغيير از آنجا جالب توجه است که برخلاف نمونهبرداري تصادفي ساده همه نمونه ها شانس انتخاب يکساني نداشته و متناسب با اندازه شان انتخاب ميشوند. درحالي که همين عامل در مورد بررسي منطقهاي باعث نارسايي و کاهش اعتماد به روش ميشود. زيرا همانطور که در بررسي بخش مرکزي آبدانان ديده مي شود براي منطقه اي با ميدان ديد پايين که شانس وجود و کشف محوطه در آن بسيار پايين است حدود 52% شانس انتخاب وجود دارد در حاليکه براي مناطق با ميدان ديد پايين و متوسط با هم، اين مقداربه 48% کاهش مي يابد و حتي اگر به تصادف مانند آنچه که در اين منطقه روي داد يکي از مناطق با ميدان ديد بالا ومتوسط براي نمونه برداري انتخاب شوند چون شانس وجود و کشف محوطه در چنين شرايطي بسيار بيشتر از حالت قبل است، تعداد محوطههاي بيشتري تشخيص داده شده و در مجموع به برآورد غير واقعي از وجود محوطه در کل منطقه ميانجامد بهعنوان مثال دربخش مرکزي آبدانان با بررسي 1نمونه از 3 نمونه 11 محوطه کشف شد در حالتي که مساحت آن 28% کل منطقه بود در اين حالت ممکن است به خطا بررسي کننده انتظار داشته باشد که در صورت استفاده از روش پيمايش بيش از19 محوطه ثبت کند .
3-12-10-نمونهبرداري خوشهاي
3-12-10-1-روش کار
يکي ديگر از روشهاي نمونهبرداري در بررسيهاي باستانشناسي روش نمونهبرداري خوشهاي است در اين روش تمام جامعه به چند گروه يا خوشه تقسيمبندي شده و سپس به تصادف از بين اين خوشهها دست به انتخاب نمونه ميزنيم و در نهايت تمام واحدهاي موجود در خوشههاي انتخاب شده مورد بررسي و مطالعه قرار ميگيرند. روش تقسيم بندي جامعه به خوشه در بررسياي کوچک و يا بزرگ مقياس چنين است که در اين روش بر بيشترين تفاوتها يا واريانس تأکيد ميکنيم به اين صورت که جامعه بايد به گروههايي تقسيمبندي شود که در درون هر گروه بيشترين تفاوتها را بهتوان يافت.براي مشخص کردن بيشترين تفاوتها در يک منطقه لازم است که عناصر تأثيرگذار در شکلگيري و يا عدم شکل گيري محوطهها و يا حتي تفاوتهاي زيست محيطي و يا جغرافيايي که در منطقه وجود دارد، مورد بررسي قرار گيرد. در مورد بخش مرکزي آبدانان چهار عامل تأثيرگذار در شکلگيري محوطهها در بررسي اوليه بهخوبي مشخص شد اين موارد شامل موارد زير بود.
– وجود چشمههاي آب شيرين
– ارتفاعات صعبالعبور
– وجود مراتع سرسبز
– وجود ايلراهها
3-12-10-2-تعيين حجم نمونهها با توجه به صفات کمکي: در اين روش تمام بخش مرکزي آبدانان به چهار خوشه با حجم تقريبا مساوي تقسيم شد. اين تقسيمبندي بهصورت عرضي و بهگونهاي انجام شد که بيشترين تفاوتها در هر خوشه قرار گيرد و در بين خوشهها اين تفاوت چندان محسوس نباشد. سپس بنا به قيد قرعه از ميان اين خوشهها دو خوشه انتخاب شد. در يکي از خوشههاي انتخاب شده بيشترين تفاوت بهخاطر وجود ايل راه، چشمه اب شيرين و مناطق صعب العبور در منطقه قابل بررسي بود و ديگري وجود ايل راه، ارتفاعات صعب العبور و وجود مراتع(شکل3-6).
3-12-10-3-نتيجه: با استفاده از روش نمونهبرداري خوشهاي 13 محوطه شناسايي شد از اين تعداد 8 گورستان، تشخيص داده شد که از اين ميان 6گورستان مربوط به عصر آهن و 4 گورستان مربوط به دوره اسلامي متأخر بودند. علاوه برگورستانها يک بنا و يک شهرک مربوط به دوره ساساني، و يک شهرک پارتي نيز معرفي شد.
3-12-10-4-اطلاعات بهدست آمده براي بررسيهاي بعدي
روش نمونه برداري خوشهاي در بررسي هاي منطقه اي بر بيشترين تفاوتهايي که در شکل گيري محوطه هاي باستاني تأثير دارند، تأکيد مي کند و در واقع همين عامل باعث گروه بندي منطقه به خوشه هاي مجزا مي شود. به صورتي که نتايج به دست آمده در تعدادي از اين خوشه ها قابل تعميم به کل منطقه باشد. دليل اهميت اين روش در بررسي منطقه اي کاهش هزينه هاي مانند هزينه حمل و نقل است زيرا به جاي بررسي نقاط مختلف منطقه، تنها نقاطي که کمترين فاصلهها و در عين حال بيشترين تفاوت ها را با هم دارند، بررسي مي شوند. البته بايستي دقت کرد که اگر علاوه بر صرف کمترين هزينه دقت نمونه برداري هم در بررسي منطقه اي مورد توجه باشد، استفاده از اين روش بهصرفه نخواهد بود، زيرا با توجه به ويژگيهاي اين روش و نگاهي به نقشه بررسي مي توان در يافت که در اين حالت بخش بزرگي از منطقه بدون بررسي رها شده و مورد توجه قرار نمي گيرد .
3-12-11-نمونهبرداري با طبقهبندي:
نمونهبرداري با طبقهبندي يکي از مهمترين و کاربرديترين روشهاي مورد استفاده در بررسيهاي ميداني باستانشناسي است. در اين روش گستره فضايي مورد بررسي با توجه به ويژگيهاي برجسته قابل بررسي به چند طبقه تقسيمبندي ميشود؛ بهصورتي که نمونههاي قرار گرفته در هر گروه کمترين تفاوتهاي ممکن را با هم داشته باشند، سپس از بين اين طبقات با توجه به حجم نمونه و حجم نمونههاي هر طبقه- که در فصل پيش مورد بررسي گرفت- به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی دوره قاجار Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی نمونهبرداري، بررسي، قابليت