پایان نامه با کلمات کلیدی اهمال کاری تحصیلی، خودکارآمدی، نظام آموزشی

دانلود پایان نامه ارشد

تحصیلی…………………………………………………………………………………………… 27
نمودار 3-2. اهمال کاری و باورهای شناختی ناکارآمد…………………………………………………………………………………………… 36
نمودار1-4. نمودار میانگین پیش آزمون پس آزمون دو گروه آزمایش و کنترل پژوهش و پیگیری مربوط به گروه آزمایش…60

فصل اول
کلیات پژوهش

مقدمه
یکی از اهداف مهم آموزش‌وپرورش ایجاد زمینه برای رشد همه‌جانبه فرد و تربیت انسان‌های سالم، کارآمد و مسئول برای ایفای نقش در زندگی فردی و اجتماعی است. ازآنجا ‌که دانش‌آموزان به‌عنوان رکن اساسی نظام آموزشی کشور، در دستیابی به اهداف نظام آموزشی نقش و جایگاه ویژه‌ای دارند، توجه به این قشر از جامعه ازلحاظ آموزشی و تربیتی، باروری و شکوفایی هر چه بیشتر نظام آموزشی و تربیتی جامعه را موجب می‌گردد. بااین‌وجود از کل دانش‌آموزانی که وارد سیستم آموزش‌وپرورش می‌شوند، تعداد کمی از آن‌ها می‌توانند استعدادهای خود را شکوفا کنند و در این عرصه موفق گردند و عملکرد تحصیلی1 خوبی از خود نشان دهند. یکی از عوامل بسیار مهم و اثرگذار در عوامل تحصیلی دانش‌آموزان عوامل روان‌شناختی آنان است (میکائیلی ، افروز و قلی زاده ، 1391). ازجمله ویژگی‌های روان‌شناختی مهمی که عملکرد تحصیلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اهمال کاری2 است(مطیعی ،حیدری،صادقی ، 1392).
واژه انگلیسیprocrastination در فارسی معادل تعلل، اهمال کاری، سهل انگاری و به تعویق انداختن کارهاست (الیس و نال3، 1997؛ ترجمه فرجاد،1382). اهمال کاری اغلب به عنوان تأخیر غیر منطقی رفتار مورد بررسی قرار می گیرد (کنوس4، 2000،به نقل ازاستیل5، 2007). همچنین بالکیس و دورو6 (2007) اهمال کاری را به عنوان فروگذاری از انجام وظایف و مسئولیتها در یک شکل و اندازه و زمان به موقع و مورد انتظار، علیرغم اجتناب پذیر بودن و توانایی فرد جهت انجام آن و آگاهی از پیامدهای ناخوشایند طفره رفتن از انجام مسئولیت‌ها تعریف می کنند. اهمال کاری باتوجه به پیچیدگی و مولفه‌های شناختی، عاطفی و رفتاری آن تظاهرات گوناگونی دارد. ازجمله اهمال کاری در تصمیم گیری، اهمال کاری روان رنجورانه، اهمال کاری وسواس- اجباری، اهمال کاری تحصیلی، اهمال کاری عمومی یا کلی،که متداولترین شکل آن در دوران نوجوانی و جوانی اهمال کاری تحصیلی است (سولومون و راثبلوم7، 1984؛ جوکار، 1386).
ارتباط اهمال کاری با اضطراب، خودکارآمدی وعزت نفس پائین در پژوهش‌‌های مختلفی به تأیید رسیده است(جانسون و بلوم 8، 1995). از سوی دیگر محققان از اين اظهارنظر که اجتناب يک انگيزه اصلي براي اهمال کاری است حمايت مي‌کنند. افرادی که در توانایی حل مسأله با مشکل مواجه هستند ، در برابر تكاليف چالش انگيزي كه فراتر از منابع در دسترس شان است و يا تكاليف ملال‌آور با شيوه‌اي هيجاني و به صورت مضطربانه برخورد مي‌كنند و برای اجتناب از اين هيجان ناخوشايند، ازموقعیت‌‌های مستلزم رویارویی با مسأله اجتناب می‌کنند(فراري و دایز مورالز 9، 2007).
محیط‌‌های آموزشی (مدرسه و دانشگاه) ، دانش آموزان و دانشجویان را با منابع متغیر و مختلفی از فشارهای تحصیلی مواجه می کنند. از جمله اینکه دانش آموزان را از این نظر که توانایی‌‌هایشان برای درگیری با چالش‌‌ها و تكاليف مورد يادگيري در یک زمان محدود و در مقایسه و رقابت با دیگران مورد ارزیابی قرار می گیرد تحت فشار قرار می دهد. این در حالی است که تحقیقات نشان می دهد که هنوز تعداد زیادی از دانش آموزان و حتی در سطوح بالای تحصیلی دانشجویان ممکن است مهارت‌‌های لازم جهت مواجهه با چنین شرایط چالش برانگیزی را دریافت نکرده باشند (الكساندر و انوگبازي10، 2007).
آموزش خودکارآمدی تحصیلی از اهداف مهم آموزشی و تربیتی است،که از طریق آن می توان افراد را برای مقابله با چالشها و شرایط متغیر آموزشی آماده کرد، فقدان این مهارت‌‌ها به عنوان مانعی بر پیشرفت تحصیلی، می تواند عزت نفس و ادراک خودکارآمدی افراد را نیز در مواجهه با شرایط فوق متاثر، منجر به اضطراب و به دنبال آن اجتناب از انجام وظایف مورد انتظار شود.

بیان مسئله
اهمال کاری تحصیلی یکی از شایع‌ترین مشکلات در سطوح مختلف تحصیلی است که به تمایل غالب فراگیران برای به تأخیر انداختن فعالیت‌‌ها و هدف‌های تحصیلی اشاره دارد، تا آنجایی‌که عملکرد بهینه را تحت تأثیر قرار می‌دهد (الیس،1997، به نقل از الکساندر و انوگبازی، 2007؛ جوكار، 1386). اهمال کاری تحصیلی اغلب با اضطراب همراه است (والترز11، 2003). به عبارت دیگر اهمال کاری تحصیلی، طفره رفتن از انجام تکالیف، غفلت از آماده شدن برای امتحان و نوشتن مقاله‌ها تا آخرین روزها و لحظات ترم تحصیلی می باشد (سولومون و راثبلوم ، 1984).
اهمالکاری‌ تحصیلی را تمايل غالب و هميشگي فراگيران براي به تعويق انداختن فعاليت‌هاي تحصيلي تعريف نموده‌اند که تقريبا هميشه با اضطراب توام است (سولومون و راثبلوم، 1984؛به نقل از جوکار، 1386).
اهمالکاری تحصیلی از نظر فراوانی و شدت بین همه دانش آموزان یکسان نیست. برخی از آنان فقط در برخی شرایط و تکالیف تحصیلی اهمالکاری می کنند درحالیکه تعدادی دیگر در بسیاری از شرایط اهمالکار هستند. دانش آموزان ممکن است در زمینه تصمیم گیری برای انجام یک تکلیف مشکل داشته باشند و یا در مورد انجام تکلیفی برنامه ریزی کنند اما تا لحظه آخر به آن عمل نکنند و یا ممکن است در آخرین لحظات به یاد آورند که باید تکلیفی را انجام دهند بدون آنکه به آن فکر کرده باشند و برای آن برنامه ریزی کرده باشند و زمان زیادی برای آن داشته باشند.در چنین شرایطی با ناامیدی و اضطراب شروع به انجام آن تکلیف می کنند که نتیجه تلاش‌‌هایشان دراغلب اوقات چندان مطلوب نخواهد بود (دی و منسینگ و اسالیوان12 ،2002).
علاوه بر این سولومون و راثبلوم(1984) سه حوزه که دانش‌آموزان ، اهمال کاری بيشتري را گزارش کرده‌اند و احتمال دارد که بيشتر مورد اجتناب و اهمال کاری قرار دهند شامل: نوشتن مقالات در طول ترم تحصيلي ـ ارزيابي و مطالعه روزانه و هفتگي ـ و مطالعه براي آماده شدن جهت امتحانات دانسته اند و از نظر آنان اين سه حوزه نسبت به ساير فعاليت‌ها و حوزه‌هاي تحصيلي بيشتر نيازمند کسب مهارت‌‌های لازم به خصوص راهبردهاي خودکارآمدی است.
‫ﺑﺎورﻫﺎي ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي ﭘﺎﻳﻪ اﺻﻠﻲ و ﻣﺤﻮري اﻧﮕﻴﺰه اﻧﺴﺎن ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ و‬ ﺑﻪﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪي اﻓﺮاد از اﻳﻦ ﺑﺎورﻫﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آنﻫﺎ در اﻧﺠﺎم ﻛﺎرﻫﺎ ﺑﺎﻻ ﻣـﻲرود. ﺑﺎﻧـﺪورا‬13 (1977) ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر در ﻧﻈﺮﻳﻪ ﺧﻮد، ﻣﻔﻬﻮم ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي 14 را ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار داده اﺳـﺖ. وي ‫در ﺳﺎل (1997) ﺑﻴﺎن داﺷﺘﻪ، ﻛﻪ ﺑﺎورﻫـﺎي ﺧﻮدﻛﺎرآﻣـﺪي ﻣﻬـﻢﺗـﺮﻳﻦ ﻋﺎﻣـﻞ در ﺗﺒﻴـﻴﻦ رﻓﺘﺎرﻫـﺎي‬ اﻧﺴﺎﻧﻲاﻧﺪ، زﻳﺮا ﻛﻠﻴﺪ اﺻﻠﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي وي ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. اﻳﻦ ﺑﺎورﻫﺎ در ﺟﻨﺒﻪﻫـﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ‬ زﻧﺪﮔﻲ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ دارﻧﺪ و ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎ وﺣـﻮزهﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴـﺖ در آن ﺗـﺎ ﺣـﺪ‬ ‫زﻳﺎدي ﻣﻨﻮط ﺑﻪ داﺷﺘﻦ ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي ﺑﺎﻻ اﺳﺖ، ﺣﻮزه ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ اﺳﺖ.‬ ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
ﺷﺎﻧﻚ 15(1996) ﺑﻴﺎن ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ داﻧﺶآﻣﻮزان ﻛﺎرآﻣﺪي ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﺧﻮد را از ﻃﺮﻳﻖ ﻋﻤﻠﻜﺮد‬ واﻗﻌﻲ، ﺗﺠﺎرب ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ﻳﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه اي، واﻛﻨﺶﻫـﺎي ﺟﺴـﻤﺎﻧﻲ و اﺷـﻜﺎل ﻣﺘﻘﺎﻋﺪﺳـﺎزي ﺑـﻪدﺳـﺖ‬ ﻣــﻲآورﻧــﺪ. ﺑﺎﻧــﺪورا (1982)ﻣﻌﺘﻘــﺪ اﺳــﺖ، ﺗﺠــﺎرب ﻋﻤﻠﻜــﺮدي ﮔﺬﺷــﺘﻪ، ﻗــﻮيﺗــﺮﻳﻦ ﻣﻨﺒــﻊ‬ ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻋﻤﻠﻜـﺮد ﻣﻮﻓﻘﻴـﺖآﻣﻴـﺰ در آنﻫـﺎ، ﺳـﻄﺢ اﻧﺘﻈـﺎر ﺧﻮدﻛﺎرآﻣـﺪي را ﺑـﺎﻻ‬ ﻣﻲﺑﺮد و ﺷﻜﺴﺖ در ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻦ ﺳﻄﺢ را ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻲآورد. وي ﺑﻴﺎن ﻣـﻲﻛﻨـﺪ، زﻣـﺎنﻫـﺎﻳﻲ وﺟـﻮد‬ دارد ﻛــﻪ ﻣﺸــﺎﻫﺪه ﻣﻮﻓﻘﻴــﺖ و ﺷﻜﺴــﺖ دﻳﮕــﺮان ﻧﻴــﺰ ﻣــﻲﺗﻮاﻧــﺪ اﻧﺘﻈــﺎر ﺧﻮدﻛﺎرآﻣــﺪي را در‬ ‫ﻣﺸﺎﻫﺪهﮔﺮاﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎﻳﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎ آن اﻟﮕﻮ دارﻧﺪ، ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﺪ.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
زﻫﺮاﻛﺎر، رﺿﺎزاده و اﺣﻘﺮ(1389) بیان می کنند ﻛـﻪ ﻣﻴـﺰان‬ ﺧﻮدﻛﺎرآﻣﺪي داﻧﺶآﻣﻮزاﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺄﻟﻪ درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮدﻧﺪ ﺑﻴـﺸﺘﺮ از ﻣﻴـﺰان ﺧﻮدﻛﺎرآﻣـﺪي‬ ‫داﻧﺶآﻣﻮزاﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ آﻣﻮزش ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺄﻟﻪ را درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻜﺮده اﻧﺪ. ﺻﻔﺮي و ﻣﺮزوﻗﻲ(1388) در پژوهش شان به این نتیجه رسیدند ﻛﻪ ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﻧﻤـﺮات ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ و ﻣﻴﺰان آﮔﺎﻫﻲﻫﺎي ﻓﺮاﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﻌﻨﺎداري از ﮔـﺮوه ﮔـﻮاه ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
ﻣﺎﺳﻦ16 (2000) در پژوهش خود ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ آﻣﻮزش راﻫﺒﺮدﻫﺎي ﻓﺮاﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑـﻞ ﺗـﻮﺟﻬﻲ‬ در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ و اﻧﺠﺎم ﻣﻮﻓﻘﻴﺖآﻣﻴﺰ ﺗﻜﺎﻟﻴﻒ درﺳﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ. سیمیاریان ، سیمیاریان و اﺑﺮاﻫﯿﻤﯽ ﻗﻮام (1390) ﻧﺸﺎن دادند ﮐﻪ آﻣﻮزش‬ ﺧﻮدﮐﻨﺘﺮﻟﯽ ﺑﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﺳﻬﻞ اﻧﮕﺎري ﻣﺆﺛﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ. مطیعی و همکاران(1392) به این نتیجه رسیدند که آموزش خودتنظیمی موجب کاهش اهمال کاری تحصیلی شده است.
اهمال کاری در دانش آموزان موجب افت تحصیلی می شود و با توجه به اهمیت اساسی آن در دنیای امروز، نیاز است عوامل موثر بر آن شناسایی شده و برای کاهش آن تلاش کرد. از آنجا که به نظر می آید تاکنون کار مداخله ای در زمینه اهمال کاری مبتنی بر رویکرد خودکارآمدی در ایران صورت نگرفته و با توجه به بالا بودن میزان اهمال کاری و افت تحصیلی در دانش آموزان ، پژوهش حاضر سعی دارد تا به این سوال پاسخ دهد آیا آموزش خودکارآمدی بر کاهش اهمال کاری دانش آموزان دوره دوم متوسطه موثر است؟

اهمیت و ضرورت پژوهش
به دلیل اهمیت موضوع یادگیری و پیشرفت تحصیلی باید عواملی را که باعث اختلال در روند آن می‌شوند یافته و اصلاح نمود. اهمال کاری تحصیلی یکی از مشکلاتی است که در زمینه پیشرفت تحصیلی بروز می کند و چهره خود را به شکل ضعف عملکرد و انگیزه شخص در انجام تکالیف مربوط به آموزش و یادگیری نمایان می کند و در نهایت منجر به افت تحصیلی، عدم بروز پتانسیل و استعدادهای حقیقی دانش‌آموزان می‌شود. پژوهش‌‌ها به ارتباط بین اهمال کاری در ابتدای ترم تحصیلی و بیماری‌‌های جسمانی و روانی از جمله افسردگی و اضطراب در انتهای سال تحصیلی اشاره دارند (حسين و سلطان 17، 2010).
با این حال، متأسفانه چنین پدیده زیان باری اگر چه در کشورهای مختلف پژوهشهای بسیاری را برانگیخته، در کشور ما مورد توجه قرار نگرفته است. مبحث اهمال کاری در روانشناسی کشور ما مفهومی نسبتاً جدید است. که تحقیق و پژوهش بیشتری را در این زمینه می طلبد.
اهمال کاری علاوه بر پیامدهای نامطلوب وآثاری که برجسم و روان و موقعیت تحصیلی فراگیران دارد، با توجه به تمایلات پیشرفت گرایانه جوامع پیامدهای نامطلوب اجتماعی، اقتصادی و علمی نیز در پی دارد. چرا که سر منشا بالندگی درعرصه‌‌های مذکور، دانشگاهها و مراکز علمی- پژوهشی است. این در حالی است که پژوهش‌‌های موجود شیوع بالای اهمال کاری را بین %20 تا %70 و در مواردی حتی تا %90 در محيط‌‌هاي آموزشي و به خصوص در بين دانش آموزان و دانشجويان گزارش می‌کنند (انوگبازی، 2000؛ سولومون و راثبلوم، 1984).
از لحاظ نظری انجام این پژوهش می تواند گامی مثبت در جهت شناخت ماهیت این مسأله و عوامل مرتبط با آن – به عنوان یک مبحث جدیدکه به تازگی به قلمرو روان‌شناسی تربیتی وارد شده- بر دارد و در نهایت رهنمود‌‌هایی در جهت شناسایی و کاهش آن در دانش آموزان ارائه نماید و می تواند مورد استفاده محافل آموزشی، پژوهشی و درمانی قرار گیرد. همچنین می تواند تاحدی کاهش پژوهش در این حیطه به خصوص در داخل کشور را جبران نماید. باتوجه به بررسی‌‌های محقق، پژوهشی که اثربخشی آموزش خودکارآمدی تحصیلی بر کاهش اهمال کاری تحصیلی را مورد توجه قرار داده و بررسی کند، احتمالا در داخل یا صورت نگرفته و یا بسیار محدود و بصورت مهجور و غیرقابل دسترسی آسان به نتایج آن می باشد.
از دیگر جنبه‌های نظری پژوهش حاضر می‌توان به اهمیت متغیرهای خودکارآمدی و اهمال کاری تحصیلی در عملکرد تحصیلی و تأثیر آن‌ها بر کارکرد مدارس و عملکرد فردی و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی خودکارآمدی، آموزش خودکارآمدی، منابع اطلاعاتی Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی خودکارآمدی، آموزش خودکارآمدی، اهمال کاری تحصیلی