پایان نامه با کلمات کلیدی امیرالمومنین، امام حسین، امام صادق، زین العابدین

دانلود پایان نامه ارشد

ه خويش به پايان برد. او در يك خانواده پرسابقه و اصيل در تشيع و از سلاله نيكان و پاكان به دنيا آمد. سراسر وجود خاندان او مالامال از عشق به اهل بيت رسالت‏ عليهم السلام بود. ابو يعلى جعفرى كه داماد مفيد بوده است، مى‏گويد: «مفيد شبها مختصرى مى‏خوابيد و بقيه شب را به نماز يا مطالعه يا تدريس يا تلاوت قرآن مجيد مى‏گذرانيد.» وى راهى بغداد گرديد و در آن‌جا از محضر اساتيد و دانشمندان كسب علم و دانش نمود تا در علم كلام، فقه و اصول سرآمد دانشمندان گرديد.
‏موضوع‏كتاب «الإرشاد» تاريخ زندگانى ائمه(عليهم السلام) است كه شيخ مفيد با توجه به رواياتى كه در اختيار داشته جمع آورى نموده است. وی در اين كتاب به فضايل اهل بيت(عليهم السلام) و ياران آنان نيز اشاره دارد.
كتاب الإرشاد از معتبرترين منابع روايى شيعه درباره زندگانى ائمه(عليهم السلام) به شمار مى‏آيد و بسيارى از منابع مهم شيعه كه به زندگانى ائمه پرداخته‏اند، اين كتاب را مستند خود قرار داده‏اند. اين كتاب از مصادر بحار الانوار نيز مى‏باشد.
كتاب الإرشاد بهترين كتاب براى دستيابى به منابع اوليه شيعه درباره زندگانى و فضايل ائمه(عليهم السلام) است.
شيخ مفيد اين كتاب را به درخواست يكى از ياران خود نگاشته‏اند. وى در آغاز كتاب مى‏فرمايد: «من بنا به درخواست شما در اين كتاب نام ائمه هدى(عليهم السلام) و تاريخ زندگانى آن‌ها و محل قبر و حرم آن بزرگواران را آورده‏ام. هم‌چنين به بخشى از روايات، درباره شأن و مقام آن امامان معصوم نيز اشاره دارم، تا عقيده شما به دين از روى آگاهى و شناخت باشد».
شيخ مفيد در كتاب الإرشاد همانند يك كتاب تاريخى عمل نموده و به بيان حوادث تاريخى پرداخته است.علاوه بر آن، اين كتاب، يك كتاب عقيدتى نيز به شمار مى‏آيد زيرا در آن به بسيارى از عقائد شيعه اشاره شده است. ضمنا شيخ مفيد در اين كتاب مانند كتاب‏هاى روايى مطالب را با ذكر سند آورده و اين كار ارزش و اعتبار آن را بالا برده است.
نكته ديگر اين‌كه نيمى از كتاب، اختصاص به زندگانى امير مؤمنان على(عليه السلام) دارد و اين حاكى از اهميتى است كه شيخ مفيد براى آن حضرت قائل بوده است.
مفيد كتاب الإرشاد را در سال 411 هجرى نگاشته يعنى دو سال قبل از وفات و در اوج شهرت علمى ايشان كه اين نيز بر ارزش كتاب مى‏افزايد.
در اين كتاب بسيارى از موضوعات مهم تاريخ ائمه(عليهم السلام) بيان شده، مانند:
1ـ خبر دادن حضرت على(عليه السلام) از شهادت خود.
2ـ رواياتى كه دلالت بر فضايل آن حضرت مى‏كند.
3ـ قضاوت‏هاى آن حضرت‏.
4ـ سخنان ايشان‏.
5ـ تاريخ امام حسن(عليه السلام‏).
6ـ حركت امام حسين(عليه السلام) به سوى عراق‏.
7ـ قيام زيد شهيد.
8ـ امام رضا(عليه السلام) و ولايت عهدى‏.
9ـ ورود امام هادى(عليه السلام) به سامرا.
10ـ سيره امام زمان (عجل الله تعالى فرجه).‏
و بسيارى از مباحث مهم ديگر از جمله به فرزندان ائمه وهمسران آنان اشاره کرده است.
6ـ الفخري في أنساب الطالبيّين:
سيد‌عزيزالدين ابوطالب اسماعيل بن‌حسين حسينى مروزى ازوارقاني نيشابورى عالم، نسب شناس، اديب و قاضى(572 ـ 614ه ق )در شهر مرو متولد و در نیشابور دیده از جهان فرو بست.
او براى كسب علم به شهرهاى زيادى از جمله شيراز، هرات، شوشتر، يزد، رامهرمز و بغداد مسافرت كرد و با عالمان و دانشمندان آن بلاد ملاقات نمود. وى علاوه بر تبحّر و تخصص در علم أنساب در ادب و شاعرى نيز مهارت داشت. مشايخ وى عبارتند از: ابو الفتح محمد بن‌سعد بن‌محمد بن‌ابى‌الفضل الديباجى، ابو الفتح ناصر بن‌ابى‌المكارم عبد السيد بن‌على المطرزى الخوارزمى، ابوبكر محمد بن‌عمر الصائغى السبخى، فخر الدين رازى و….
آثار او عبارتند از: حظيرة القدس، بستان الشرف، غنية الطالب في نسب آل ابي‏طالب، الموجز في النسب، زبدة الطالبية، الفخرى في أنساب الطالبيين، خلاصة العترة النبوية في أنساب الموسوية، المثلث في النسب، التعليقة على سرّ الأنساب، نسب السادة المراوزة و…
كتاب الفخرى درباره نسب خاندان ابوطالب يعنى فرزندان على(عليه السلام)، جعفر و عقيل تأليف شده و علت نام‌گذارى آن درخواست مفسر مشهور فخرالدين رازى براى تدوين اين كتاب بوده و مؤلف، آن را براى عالم اهل سنت نوشته است.
نويسنده پس از مقدمه‏اى در نسب پيامبر اكرم(صلي الله عليه و آله)، به آل ابى‏طالب مى‏پردازد. نسب اميرالمؤمنين(عليه السلام) بيشترين حجم كتاب را به خود اختصاص داده و شامل اعقاب فرزندان آن حضرت است. اعقاب پنج پسر امام علی، محمد بن‌حنفیه، عمر الاطرف و حضرت عباس و امام حسن و امام حسین را آورده است.
در فصل اعقاب امام حسین، انساب تقویه، انساب موسویه(امام موسی کاظم) اعق اب امام صادق و اعقاب زین العابدین را لحاظ کرده و در فصل امام حسن اعقاب حسن مثنی که نسلش از پنج پسر به نام‌های عبدالله محض، ابراهیم الغمر، حسن مثلث، جعفربن حسن مثنی، داودبن حسن مثنی ادامه پیدا می‌کند پرداخته است.
یکی از نقاط ضعف این کتاب عدم ثبت گزارش ازدواج دختران و یا پسرانی است که نسلی از آنان باقی نمانده است د یگر این‌که ترتيب انساب آن‌گونه كه معمول است در اين كتاب نيامده و پس از اعقاب امام كاظم(عليه السلام) با عنوان انساب موسويه، به نسل امام صادق(عليه السلام) مى‏پردازد. گويا در اين اثر به برخى افراد نيز اشاره نشده است. در خاتمه كتاب هم از برخى مشاهير كه به القابى معروف‏اند ياد مى‏شود. اين القاب، القاب ويژه شخص مى‏باشد كه فرزندان وى بدان‏ها ملقب نمى‏شوند، نظير علويه، حسينيون، باقريه، موسويه و..
در ابتدای چاپ فعلى اين كتاب، رساله‏اى با عنوان «الضوء البدرى فى حياة صاحب الفخرى» به خامه آيت الله مرعشى نجفى آمده و شرح حالى از مؤلف كتاب ارائه داده است.
بايد توجه داشت كه اثر ديگرى با عنوان «الفخرى فى الآداب السلطانية و الدول الاسلامية» نوشته محمد بن‌على بن‌طباطبا معروف به ابن‌الطقطقى (م 709) وجود دارد كه بخشى از آن پند و اندرز به فرمان‌روايان و دولت‌مردان است و ادامه آن به بيان خلاصه‏اى از رويدادهاى تاريخ اسلام مى‏پردازد. شهرت دو اثر به «الفخرى» گاه سبب خلط بين آن دو مى‏گردد.
7ـ الطبقات الكبرى:
ابو عبدالله محمد بن‌سعد بن‌منيع، مشهور به كاتب واقدى(168ـ 230) مورخ و سيره نويس مشهور بغداد و مؤلف كتاب الطبقات الكبرى است. او از موالى حسين بن‌عبد الله نواده عباس عموى پيامبر بود. ولى ابن‌خلكان بنا به مستندى نامعلوم او را زهرى شمرده است. همو از وى تعبير به بصرى كرد و زاخائو و برخى ديگر بصره را محل تولد او دانسته‏اند.
ابن سعد از نخستين سيره نويسانى است كه در غير مدينه رشد يافتند چه آن‌كه غالب سيره نويسان پيش از او چون ابن‌اسحاق و واقدى مدنى‏اند. او از جمعى از برجسته‏ترين مشايخ بصره كوفه و بغداد چون هشيم بن‌بشير، اسماعيل بن‌عليه، وكيع بن‌جراح، سفيان بن‌عيينة، هشام كلبى، هيثم بن‌عدى و ابو نعيم فضل بن‌دكين، روايات تاريخى و حديث فرا گرفت. او مدتى نيز در مدينه اقامت گزيد و از مشايخ آن ديار چون معن بن‌عيسى، محمد بن‌اسماعيل بن‌ابى‌فديك و ابو حمزة انس بن‌عياض، استماع نمود. از برخى مشايخ مكى چون احمد بن‌محمد ازرقى و سعيد بن‌منصور حديث شنيده است.
موضوع‏ اين كتاب در موضوع زندگى صحابه است مؤلف علاوه بر اطلاعات گسترده‏اى كه درباره صحابه و تابعين و عالمان مسلمان تا زمان خود آورده، به شرحى نسبتاً مفصل از زندگانى رسول خدا(صلي الله عليه و آله) پرداخته است. در اين كتاب هم‌چنين به مناسبت صحابه و تابعين، شرح حال مختصرى از پنج امام نخست شيعيان ارائه مى‏شود.
اين کتاب به منظور شناسايى طبقه‏هاى نخست صحابه و تابعين تأليف شده و پس از شرح زندگانى و مغازى پيامبر(صلي الله عليه و آله)، به ترتيب از صحابه حاضر در جنگ بدر، غير بدرى‏ها، صحابه‏اى كه به شهرهاى مختلف هجرت كره و در آن‌جا سكونت كرده‏اند، طبقات هفت‏گانه تابعين و سرانجام زنان صحابى سخن گفته است. مجموع اين مطالب در چاپ مشهور كنونى كتاب طبقات ضمن هشت جلد منتشر شده است. دو جلد نخست از اين مجموعه به سيره و مغازى رسول خدا(صلي الله عليه و آله) اختصاص دارد.
جلد سوم چاپ سخو دارای دو بخش است بخش نخست ویژه شرح حال مهاجران شرکت کننده در جنگ بدر است بخش دوم از جلد سوم درباره انصار شرکت کننده در جنگ بدر است در این جلد شرح حال برخی از مهاجران و تنصار مانند امیرالمومنین و دیگر جانشینان پیامبر و سعد بن‌معاذ و ابو ایوب انصاری بسیار مفصل است و در باره برخی دیگر فقط به یکی دو سطر بسنده کرده است.
جلد چهارم هم داری دو بخش است بخش نخست شرح حال گروهی از پیشگامان مهاجر و انصار است که در جنگ بدر شرکت نداشته‌اند این بخش با شرح حال عباس آغاز می‌شود و چنین به نظر می‌رسد که مربوط به قدرت بنی‌عباس و حکومت آنان به هنگام تنظیم کتاب است.
بخش دوم جلد چهارم در باره کسانی است که پیش از فتح مکه مسلمان شده‌اند.
جلد پنجم که مفصل‌ترین مجلد در چاپ ادوارد سخو و همکاران اوست دارای یک بخش است که شرح حال 825 شخص از اصحاب و تابعانی است که در مکه و مدینه و طائف و یمن و یمامه وبحرین بوده‌اند شرح حال حضرت سجاد و حضرت باقر در همین جلد آمده است که در پایان نامه مورد استفاده قرار گرفته است.
جلد ششم فقط دارای یک بخش و دویست و نود و یک صفحه است که در آن اصحاب حدیث مقیم کوفه معرفی شده‌اند این جلد با نام امیرالمومنین شروع می‌شود.
جلد هفتم دارای دو بخش است بخش نخست شرح حال 313 نفر و بخش دوم شرح حال 860 نفر از اصحاب حدیث است که در بصره و بغداد و شهرهای شام و مصر و خراسان بوده‌اند.
جلد هشتم دارای یک بخش است که شرح حال 630 نفر از بانوان آمده است آن‌گاه با شرح حال خدیجه این بخش را آغاز کرده سپس شرح حال حضرت فاطمه و دیگر دختران گرامی آم حضرت و عمه‌ها و دختر عموها و همسران آن حضرت و پاره‌ای مسائل مربوط به آن حضرت بررسی شده است بنابراین عامل زمان و مکان محور اصلی طرح موضوعات در طبقات است.
به دليل تقسيم‏بندى خاص ابن‌سعد در اين كتاب كه بر اساس شيوه ادارى خليفه دوم و به ترتيب زمان اسلام آوردن افراد است، شرح‏حال برخى افراد دو بار ارائه مى‏شود مثلاً حضرت على(عليه السلام) يك بار ذيل بدريين در جلد دوم و بار ديگر ذيل صحابه ساكن كوفه آمده است. طبعاً شرح حال نخست با تفصيل بيش‌ترى انجام شده است.
ابن سعد ابتدا آگاهى‏هايى در مورد نسب شخص به دست داده كه اهميت دارد و پس از اخبار مربوط به او، از قيافه و آرايش و لباس سخن مى‏گويد كه اين قبيل آگاهى‏ها در منابع ديگر كمتر يافت مى‏شود. به همين جهت كهن‏ترين آگاهى‏هاى شمايل شناسانه پيامبر اكرم(عليه السلام) و صحابه و تابعين را بايد از اين كتاب دانست.
كتاب طبقات ابن‌سعد از منابع دست اول تاريخ اسلام به شمار مى‏رود و به دليل قدمت آن، مشتمل بر مطالبى ارزشمند و گاه منحصر به فرد است.
وى در اين كتاب از روايات استاد خود واقدى و كتاب مشهور او المغازى و ديگر آثار از دست رفته او، هم‌چنين كتب محدثان و مورخانى چون كلبى، هيثم بن‌عدى و مداينى بهره گرفته است. گفته مى‏شود هشتاد در صد از نقل‏هاى دو جزء نخست كتاب طبقات به نقل از واقدى است.
ابن سعد در اين كتاب بر شيوه معمول نويسندگان زمان خود يعنى حديث‏نگارى عمل كرده و در همه موارد مقيد به نقل اسناد خود است. شمار مشايخ او در اين كتاب نزديك 250 نفر مى‏باشد.
8ـ المجدي فی انساب الطالبین
كتاب «المجدي في أنساب الطالبيين» تالیف نجم الدين ابوالحسن على بن‌ابى‌الغنائم محمد عمرى علوى معروف به ابن‌صوفي عالم نسب شناس شيعه و مؤلف كتاب المجدى در دهه آخر قرن چهارم از جمله آثارى است كه در موضوع علم الأنساب نگاشته شده و بسيارى از بزرگان علم الانساب بدان استناد جسته‏اند؛ چه اين‌كه اين اثر از قدمت زيادى برخوردار است و در سده پنجم هجرى تأليف شده است.
وجه تسميه اين كتاب آن است كه مؤلف آن را براى مجدالدولة أحمد از سادات فاطمى و نقيب مصر در زمان فاطميان نگاشت.
نسب ابن‌صوفی به عُمَر الاطراف فرزند حضرت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی امام حسین، فخر رازى، زبان عربی، امام صادق Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی عقد ازدواج، امام سجاد، موانع تحقیق، دانش پژوه