پایان نامه با کلمات کلیدی امر به معروف، فرهنگ و تمدن، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

داشتند اين در صورتي است كه آن فرد گفتار عادلانه(معروف) را بشناسد و سخنش نيز پذيرفته شود”هذَا عَلى‏ أَنْ يَأْمُرَهُ بَعْدَ مَعْرِفَتِهِ وَ هُوَ مَعَ ذلِكَ يُقْبَلُ‏ مِنْهُ” (كليني، 1429، ج‏9: 496) در اين حديث آگاهي و مقبوليت آمر به معروف نزد پيشواي ستمگر مورد اشاره قرار گرفته ولي به نظر مي رسد توجه به اصل مقبوليت و افزايش آن، جهت كارآمدي و اثر بخشي اشرف فرائض به ساير موارد قابل تعميم است. ياد آور مي شود امر و نهي كننده در صورت فقدان مقبوليت لازم، بايد با تدبير و درايت آن را ايجاد كند نه آن كه بار مسؤليت را وانهد.
مقبوليت خانواده، پليس، نيروهاي حکومتي، دوست، همکار، هم سن ،بزرگتر و کوچکتر و شخص خير خواه در اين تحقيق مورد بررسي قرار مي گيرند.

شکل (2-4) مدل زير شاخه هاي مقبوليت

مأخذ: يافته هاي تحقيق

2-3-2- نحوه بيان آمر و ناهي
يکي ديگر از عوامل مؤثر در امر و نهي نحوه ي بيان آمر و ناهي است. در احاديث داريم: کَمْ مِنْ إنْسانٍ أهْلَکَهُ لِسانٌ. (تميمي، 1366: 213).
خداوند بلند مرتبه مي فرمايند:
قالَ سَلامٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي إِنَّهُ كانَ بِي حَفِيًّا (مريم/ 47)
حضرت ابراهيم در برابر عمويش فرمود: سلام بر تو، به زودى از پروردگارم براى تو آمرزش مى‏خواهم، زيرا او همواره نسبت به من بسيار مهربان بوده است.
مردان خدا در برابر تهديد و تحقير ديگران، صبور و دريا دلند. سعى كنيم آتش خشم ديگران را با سخنان زيبا و آرام‏بخش، خاموش كنيم. (قرائتي،1383، ج‏7: 276)
خداوند همچنين مي فرمايد:
ادْعُ إِلى‏ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ …….(نحل/125)
دعوت، مراحل و مراتبى دارد. (حكمت، موعظه، جدال نيكو كه حكمت راه عقلى و موعظه راه عاطفى مى‏باشد.)
موعظه بايد حَسن باشد، ولى جدال بايد احسن باشد. “الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ” (هم محتوا نيكو باشد و هم شيوه و بيان) (همان منبع، ج‏6: 475)
شهيد مطهري در اهميت سخن گفتن مي‌فرمايد: “اين كه انسان با حيوان‌ها متفاوت است، به موجب همان استعدادي است كه در او براي گفتن و نوشتن نهفته شده است. يعني اگر همين يك استعداد را از انسان بگيريم انسان با حيوانات فرقي نمي‌كند. اگر بيان و قلم نبود انسان تا دامنه قيامت همان وحشي اوليه بود، محال بود به اصطلاح امروز، فرهنگ و تمدن به وجود بيايد، چون فرهنگ محصول تجارب بشر است، با بيان، انسان آن چه را كه تجربه مي‌كند و مي‌آموزد به همزمان هاي خودش منتقل مي‌كند، كه قلم هم اين خاصيت را دارد. (مطهري، ج6: 16)
بيان يک مطلب نقش مهمي در هدايت افراد دارد گاهي ممکن است يک شخص را به اوج برساند و سبب تحول او شود گاهي ممکن است سبب رويگرداني او از دين شود، نحوه مواجهه با شخصي که در موضع خطاب امر و نهي قرار گرفته است مي تواند بسيار اثرگذار در اين موضوع باشد.

2-3-3- نوع الفاظ
آدمي با سخن گفتن، آنچه را كه در درون خويش دارد آشكار مي‌كند و مقصود خويش را با سخن گفتن بيان مي‌كند. در امر به معروف و نهي از منکر از جمله عواملي که در پذيرش امر و نهي تأثيرگزار است نوع الفاظ استفاده شده توسط آمر و ناهي است.
امام علي (ع) فرمودند: در انسان ده خصلت وجود دارد که زبان او آن ها را آشکار مي سازد؛ اين ده خصوصيت عبارتند از: زبان معرف درون و نيت انسان هاست، اين قابليت را دارد که سوء تفهم ها و دعواها را برطرف کند، مي تواند حلال مشکلات باشد و يا وسيله اي براي پرسش و پاسخ، با آن مي توان به وصف پرداخت و دعوت به نيکي کرد، جلوي زشتي را مي توان با آن گرفت، مي تواند بسيار جذب کننده باشد (کليني،1362، ج 8 : 20).34
الفاظ و جمله هاي تذکر بايد سالم و صالح باشد و از آفاتي چون نيش زدن ، تحقير توهين و فحش و هرگونه بدگويي ديگران برکنار باشد تا وظيفه ي ديني انجام گيرد و آمر به معروف در حرکات اصلاحي خود پيروز شود اميرالمومنين (ع) فرمود : من حسن کلامه کان النجح امامه (فيض کاشاني، ج 5 : 256).
سخنان آفتمند تاثيري ندارند و چه بسا جز گناهان به حساب آيند و با گناه نمي‌شود خدا را اطاعت کرد و گناه‌کاري را هدايت کنيم بلکه سخنان آفت‌مند مي توانند گنهکار را در موضع بدتري قرار دهند .
احترام به گنهکار از عوامل موفقيت عرصه امر و نهي ديني است و او را از لجاجت و عصبي شدن دور کرده و درجه ي پذيرش او را بالا مي برد زيرا امر و نهي ديني درعين حال که يک حرکت مثبت و متعالي است در مواردي اين ذهنيت را براي گنهکار پديد مي آورد که مبادا تذکر دهنده قصد توهين و تحقير او را دارد اما با احترامي که به او مي گذارد اين ذهنيت منفي از ميان مي رود .
ذهنيت ديگري براي گنهکار مطرح است و آن اينکه تذکر دهنده او را گنهکاري بيش نمي‌داند پس براي من شخصيتي قائل نيست اما وقتي مشاهده مي کند حرمت او بطور کامل حفظ شده است سوء ظن احتمالي او به حسن ظن تبديل مي گردد نکته روانشناختي ديگري وجود دارد و آن اين است که احترام به گنهکار موجب مي شود احساس شخصيت کند و اين احساس زمينه خوبي براي پذيرش تذکر است زيرا کساني که احساس شخصيت نمي‌کنند حق پذيري در آنها ضعيف و با تعلل و تاخير و بهانه جويي همراه است و چه بسا کار آنها به استهزاء امر و نهي و آمر و ناهي کشيده شود البته نبايد احترام به گنهکار با اغراق همراه باشد و از حالت طبيعي خارج گردد زيرا در اين صورت تذکر دهنده در ذهن گنهکار زير سوال مي رود و در نتيجه پذيرش او ضعيف مي گردد .
احترام به گنهکار اين است که با اخلاق اسلامي و رعايت حقوق ديگران و پرهيز از هر گونه بد رفتاري و بدگفتاري با او روبرو شويم اما عده اي به جاي آن با طرح مسائل غير واقعي شخصيت دروغين را از گنهکار به او ارائه مي دهند استفاده از عناوين چون شما از سرمايه هاي اسلام هستند اسلام به وجود شما نيازمند است شما از افتخارات کشور به شمار مي‌رويد و آنچه که گنهکار از آن تعجب مي کند و خود را در آن جايگاه نمي‌بيند نه تنها تاثير مثبتي ندارد که از تاثير منفي هم برخوردار مي باشد بله گاهي از اين تعريف ها نسبت به افراد خاص و محدودي مبالغه به حساب نمي‌آيد که در اين صورت استفاده از آنها مي تواند سودمند باشد .
آنچه که بايد از سوي تذکر دهنده انجام گيرد احترام بدون افراط و تفريط به گنهکار است و احترام ما نبايد به خضوع و تواضع بيش از حد در برابر او منتهي شود و گرفتار مداهنه گرديم مداهنه که اسلام از آن نهي کرده است همان چرب زباني ,تملق داشتن روابط بسيار خوب و عادي با کسي است که بي پروا گناه مي کند (اکبري، (1387) : 16).
بايد گفت سزاوار است، آمر به معروف و ناهي از منکر اين گونه باشد :
در امر و نهي مانند طبيب دلسوز و پدري مهربان باشد.
در امر و نهي مصلحت طرف را در نظر بگيرد.
امر و نهي او لطف و رحمتي بر معصيت کار و بر امت اسلامي باشد.
قصد خود را خالص کند و تنها براي رضاي خداوند اقدام کند و عمل خود را از هرگونه وسوسه و برتري جوئي پاک کند.
خود را پاک و منزه نداند، چه بسا همان شخصي که اکنون خطائي از او سر زده است ، داراي صفات پسنديده اي باشد، که مورد محبت الهي است، هرچند اين عمل او هم اکنون ناپسند و مورد غضب الهي باشد. ( فريضه عظيمه يا امر به معروف و نهي از منکر، 1373: 46 )
تذکر دهنده اگر چه از گناه و گنهکار ناراحت است اما نبايد براي خنک کردن دل خود توهين کند و ناسزا گويد زيرا ما به دنبال اصلاح ديگران هستيم ونه خنک کردن دل خود . دل مومن در آخرت خنک خواهد شد و اين تقديري است که رقم خورده است . احترام به شخصي که مرتکب گناهي شده است، پذيرش او را در نزد ما نشان مي دهد و بيان کننده اين مي باشد که او احساس جداي از ما نکند و سخن ما راحت تر مورد قبول او قرار گيرد .

2-3-4- امر و نهي متناسب با شرايط
از عوامل تأثير گزار بر پذيرش امر و نهي توجه به شرايط پيرامون امر و نهي است در هر زمان شرايط متفاوت است در احاديث نسبت به شناخت زمان اشاره شده است و اين که ما موظف هستيم زمان خود را بشناسيم و ما در اينجا به جند نمونه از آن ها اشاره مي کنيم؛
امام علي (ع) فرموده اند: داناترين مردم به مقتضيات زمان کسي است که از تحولات آن دچار شگفتي نشود و خويشتن را نبازد(خوانساري، 1366: 342)، و نيز فرموده اند : کسي که عارف به مقتضيات زمان است و از دگرگوني هاي پيرامونش آگاهي دارد شايسته است هرگز خويشتن را از تحولات و تغييرات اجتناب ناپذيرش در امان نداند (همان منبع: 148).
امام صادق (ع) از مطالب حکيمانه داود نقل کرده اند که : انسان عاقل موظّف است زمان خود را بشناسد و به وظائف خويش متوجّه باشد ( مجلسي، ج 5: 342).
همچنين در جاي ديگر اين امام بزرگوار فرموده اند: کسي که عالم به مقتضيات زمان خود باشد مورد هجوم اشتباهات قرار نمي گيرد. (کليني، 1362 ، ج 1: 27) .
به نظر مي رسد با توجه به آگاهي از مقتضيات زماني، توجه به سياست هاي بين المللي، شرايط حکومت و خصوصيات اين زمان در اثربخشي امر و نهي تأثيرگزار است، با استفاده از تجارب تاريخي در حوزه امر و نهي و شناسايي روش هايي که منجر به کاميابي در اين حوزه است مي توان امر به معروف و نهي از منکر در حوزه حجاب را ارتقاء بخشيد، با توجه به مديريت جهاني مد لباس، توجه به فرهنگ منطقه اي در امر و نهي سبب مي شود امر و نهي پذيرش بيشتري داشته باشد.

2-3-5- احساس امنيت مخاطب
احساس امنيت مخاطب امر و نهي يکي ديگر از عوامل تأثيرگزار بر پذيرش امر و نهي است؛ امنيت در لغت به معناي (ايمن شدن و در امان بودن و بي بيمي ) تعرف شده است (معين، 1362: 352) واژه امنيت معدل واژه security است که ريشه لاتين اين واژه secures است که در لغت به معناي نداشتن دلهره و دغدغه است ( 3 :1990 ،kelement) مي توان مفهوم امنيت را به مصونيت از تعرض و تصرف اجباري و بدون رضايت در مورد افراد به نبود هراس و بيم و نسبت به حقوق و آزادي هاي مشروع و به مخاطره نيفتادن اين حقوق و آزادي ها و مصون بودن از تهديد و خطر مرگ ، بيماري، فقر و حوادث غير مترقبه و در کل هر عاملي که ارامش انسان را از بين ببرد تعرف نمود ( 102-4 :1999 ،jones .wyne) جانمورز امنيت را اين گونه تعريف کرده است امنيت يعني رهايي از تهديدات زيان بخش (ربيعي، 1383: 13)
احساس امنيت35 را توينگتون و تايور واکنش عاطفي به جرائم خشونت بار احتمالي و آسيب هاي فيزيکي در نظر مي گيرند پين، ويليام و هادسون احساس امنيت را طيفي از واکنش هاي عاطفي و عملي به جرم و بي نظمي که افراد يا اجتماع که با آن مواجه اند در نظر مي گيرند ( 12 :nod ،Gert)
مقصود از احساس امنيت در اين پژوهش آن است افرادي كه در حوزه حجاب و پوشش مورد امر و نهي قرار مي گيرند از ناحيه امر و نهي كنندگان متوقع برخوردهايي چون تهديد، ضرب و شتم نبوده، ضمن دوري از دلهره و اضطراب، احساس آرامش كنند. ارتباط اين مؤلفه با تأثيرگذاري امر و نهي در حوزه حجاب از آن رو قابل تبيين است كه احساس امنيت و آرامش، اعتماد مخاطب را جلب و فرصت بهتري جهت دريافت پيام امر ونهي فراهم مي سازد تا فراتر از اثربخشي سطحي و مقطعي اقناع حقيقي براي مخاطب حاصل گردد به ويژه در مورد غالب امر و نهي شوندگان در مسئله حجاب كه دختران و بانوان هستند و آنها از نظر روحي و رواني از لطافت و حساسيت ويژه برخوردارند. يادآور مي شود ضرورت احساس امنيت به گونه اي از قانون “الايسر فالايسر و الاسهل فالاسهل”(خميني-امام- 1390، ج1: 477) كه بر ضرورت رعايت ترتيب در اجراي مراحل امر و نهي و اكتفاء بر اقدامات ساده و كم هزينه و آرام دلالت دارد، مستنبط است.

2-3-6- تربيت مخاطب
تربيت مخاطب در پذيرش و عدم پذيرش امر و نهي اثرگزار است؛ واژه تربيت در لغت به معناي پرورانيدن يا پرورش دادن- يعني به فعليت دارآوردن نيروهاي بالقوه -(دهخدا: واژه تربيت) آمده، امّا در اصطلاح تعاريف متعددي از آن ارائه شده است، اين تعاريف در عين تعدد ، همگي در اين جهت توافق دارند که تربيت فرآيندي است که نتيجه اش تغير رفتار فرد (اعم از ظاهري و باطني)و کسب هنجارهاي مورد قبول مي باشد؛

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره شبکه های حسگر، شبیه سازی، محیط زیست Next Entries منبع تحقیق درباره شبیه سازی، تئوری اطلاعات، انتقال اطلاعات